Ve kalplerindeki öfkeyi giderir. Allah, dilediğine tövbe nasip eder. Allah bilendir, hikmet sahibidir.

Diyanet Vakfı
Ve onların (müminlerin) kalplerinden öfkeyi gidersin. Allah dilediğinin tevbesini kabul eder. Allah bilendir, hikmet sahibidir.

Kurtubi Tefsiri
Kalplerindeki gazabı gidersin. Allah dilediğine tevbe nasib eder. Allah hakkıyla bilendir, Hakimdir.

“Onlarla Savaşın” âyeti bir emirdir;

“ki, Allah… onları azaplandırsın” âyeti de onun cevabıdır. Şartın cevabı anlamında olmak üzere meczum gelmiştir. İfadenin takdiri şöyledir: Eğer onlarla Savaşırsanız Allah ellerinizle onları azaplandırır, onları rezil eder, size, onlara karşı zafer verir ve mü’min bir topluluğun gönüllerine de şifa verir.

“Kalplerindeki gadabı gidersin” âyeti ise, onların gazap ve öfkelerinin ileri dereceye ulaşmış olduğunu göstermektedir. Mücahid der ki: Bu âyetle, Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın tarafında antlaşmada yer alan Huzâ’ah’lar kastetmektedir. İfadelerde cümlecikler hep birbirine atfedilmiştir. Ve hepsinde de birincisinden kat’ ile (yeni cümlecikler halinde) ref caizdir.

Bununla birlikte;takdiri ile nasbedilmeleri de caizdir. Kûfelilerce “sarf” diye bilinen şey budur. Şairin şu beyitlerinde olduğu gibi:

“Şayet Ebû Kabus ölecek olursa ölür

İnsanların baharı da, haram ayı da

Ve ondan sonra biz sarılırız hörgücü bulunmayan

Sırtı alınmış, horgüçsüz bir hayatın kuyruklarına.”

Buradaki; “Sarılırız” kelimesini istersek üstün ile okuyabiliriz, istersek mansub olarak okuyabiliriz.

Yüce Allah’ın:

“Ve mü’min bir topluluğun gönüllerine şife versin” âyeti ile kastedilenler, Mücahid’den naklettiğimize göre Huzaaoğullarıdır. Çünkü Kureyşliler onlara karşı Bekroğullarına yardımcı olmuştu. Huzaalılar ise Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın tarafında antlaşmada yer almışlardı. Bekroğullarına mensub birisi Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’ı hicveden bir şiir söylemişti, Bunun üzerine Huzaalılardan birisi ona: Eğer bu şiiri bir daha okuyacak olursan, senin ağzını kırarım. Bekroğullarına mensub kişi bu şiiri bir daha okuyunca, gerçekten ağzını kırdı ve aralarında çarpışma başgösterdi. Huzaalılardan bazılarını öldürdüler. Bunun üzerine Huzaalı Amr b. Salim, bir kaç kişiyle birlikte Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’in huzuruna gitti ve ona durumunu haber verdi. Hazret-i Peygamber, mü’minlerin annelerinden Meymune’nin odasına girip: “Üzerime su dökün” diye buyurdu ve yıkanmaya başladı. Yıkanırken de: “Eğer Kâ’b oğullarına (ki bunlar Amr b. Salim’in kavmi olan Huzaalıların bir koludur) yardım etmeyecek olursam, yardım görmeyeyim” diye buyurdu. Daha sonra Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) gerekli hazırlıkların yapılmasını ve Mekke’ye çıkılmasını emretti, bunun sonucunda da Mekke fethedildi.

“Allah dilediğine tevbe nasib eder” âyetindeki “Tevbe nasib eder” kelimesinde kıraat yeni bir cümle (istinaf) olmak üzere ref iledir. Çünkü bu, önceki ifadeler türünden değildir. Bundan dolayı cezm ile diye buyurmamıştır.

Diğer taraftan onlarla Savaşmak, onların Allah tarafından tevbelerinin kabul edilmesini de gerektirmez. Aksine onlarla Savaşmak, onların azâb edilmelerini, rezil edilmelerini, mü’min bir topluluğun gönüllerinin bulmasını, onların kalplerindeki öfkenin gitmesini gerektirir. Bunun bir benzeri de: “Allah dilerse kalbinin üzerini mühürler” âyetinde ifade tamam olduktan sonra:

“Allah batılı mahveder” (eş-Şûrâ, 42/24) diye buyurmasıdır.

Allah’ın tevbelerini kabul ettiği kemseler ise, Ebû Süfyan, Ebû Cehil’in oğlu İkrime, Süleym b. Ebi Amr gibileridir. Bunlar İslâm’a girdiler.

İbn Ebi İshak ise bu (“terbe nasib eder” anlamındaki) lâfzı, şeklinde nasb ile okumuştur. (Allah dilediğine tevbe nasib etsin diye, anlamına gelir). Aynı şekilde Îsa es-Sekafî ve el-A’rec’den de böyle okudukları rivâyet edilmiştir. Bu okuyuşa göre ise, tevbelerinin kabulü de şartın cevabı kapsamına girer. Çünkü anlam: “Eğer onlarla Savaşırsanız Allah onları azaplandırır…” şeklindedir. Buna atfedilenlerin manası da şöyle olur. Bundan sonra da eğer onlarla Savaşırsanız “Allah da onların tevbelerini kabul eder” diye buyurmaktadır. Böylelikle sizin ellerinizle azaplandırılmaları, gönüllerinize şifa vermesi, kalplerinizin öfkesinin giderilmesi ve tevbenizin kabul edilmesi lütufları hep birlikte size verilmiş olur.

Ancak, burada bu fiilin, “tevbe nasib eder” anlamındaki fiilin merfu’ olarak okunması daha güzeldir. Çünkü Savaş tevbe etmenin sebebi değildir. Zira, şanı yüce Allah’ın, tevbesini kabul etmek istediği herhangi bir kimse için tevbe, her halükârda Savaş olmaksızın da mümkün olabilir.

Onlarla savaşın. Allah onları sizin ellerinizle azaplandırır, onları rezil eder, onlara karşı size yardım eder ve mümin bir topluluğun gönüllerini ferahlatır.

Diyanet Vakfı
Onlarla savaşın ki, Allah sizin ellerinizle onları cezalandırsın; onları rezil etsin; sizi onlara galip kılsın ve mümin toplumun kalplerini ferahlatsın.

Kurtubi Tefsiri
Onlarla Savaşın ki, Allah ellerinizle onları azaplandırsın. Onları rezil etsin. Size onlara karşı zafer versin ve (bununla) mü’min bir topluluğun gönüllerine şifa versin;

Yeminlerini bozan, Resulü çıkarmaya azmeden ve size ilk başlayan bir toplulukla savaşmayacak mısınız? Onlardan mı korkuyorsunuz? Eğer müminlerseniz Allah, korkmaya daha layıktır.

Diyanet Vakfı
(Ey müminler!) verdikleri sözü bozan, Peygamberi (yurdundan) çıkarmaya kalkışan ve ilk önce size karşı savaşa başlamış olan bir kavme karşı savaşmayacak mısınız; yoksa onlardan korkuyor musunuz? Eğer (gerçek) müminler iseniz, bilin ki, Allah, kendisinden korkmanıza daha layıktır.

Kurtubi Tefsiri
Yeminlerini bozan, o Peygamberi sürüp çıkarmaya kalkışan ve bununla beraber ilk olarak sizinle kendileri (Savaşmaya) başlayan bir kavim ile Savaşmaz mısınız? Onlardan korkuyor musunuz? Eğer mü’min kimseler iseniz asıl korkmanız gereken Allah’tır.

“Yeminlerini bozan… bir kavim ile Savaşmaz mısınız?” âyeti, bir azar olmakla birlikte Savaşa teşvik anlamı da vardır. Önceden de belirttiğimiz gibi Mekke kâfirleri hakkında nâzil olmuştu.

“O peygamberi sürüp çıkarmaya kalkışan” yani, onun Mekke’den çıkmasına onlar sebep teşkil etmişlerdi. Bundan dolayı onun çıkartılması kendilerine nisbet edilmiştir. Şöyle de açıklanmıştır. Onlar, ahidlerini bozduklarından dolayı Mekkelilerle Savaşmak üzere Hazret-i Peygamberin Medine’nin dışına çıkmasına sebep oldular. Bu açıklama el-Hasen’den nakledilmiştir.

“Bununla beraber ilk olarak sizinle kendileri” Savaşmaya

“başlayan bir kavim…” Yani, onlar ahidlerini bozdular ve Huzaalılara karşı Bekroğullarına yardımcı oldular. Şöyle de açıklanmıştın Bedir günü sizinle İlk olarak onlar Savaştılar. Çünkü Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) kervanı ele geçirmek için çıkmıştı. Mekkeliler kervanlarını kurtarınca geri dönebilirlerdi. Ama, önceden de geçtiği gibi bunu yapmayarak, mutlaka Bedir’e varıp orada şarap içmekte direttiler.

“Eğer mü’min kimseler iseniz, asıl korkmanız gereken Allah’tır.” Yani, onlarla Savaşmaktan ötürü hoşunuza gitmeyecek” şeylerle karşılaşmaktan korkmaktan çok onlarla Savaşı terketmeniz dolayısıyla Allah’ın cezasından korkmalısınız.

Şöyle de açıklanmıştır: Onların Allah Rasûlünü çıkarmalarından kasıt, Onu hac yapmaktan, umre yapmaktan, tavaf etmekten alıkoymalarıdır. İşte onların Savaşa ilk başlayan taraf olmaları bu demektir. Doğrusunu en iyi bilen Allah’tır.

Eğer antlaşmalarından sonra yeminlerini bozar ve dininize dil uzatırlarsa, küfrün önderleriyle savaşın. Şüphesiz onların yeminleri yoktur. Umulur ki vazgeçerler.

Diyanet Vakfı
Eğer antlaşmalarından sonra yeminlerini bozarlar, ve dininize saldırırlarsa, küfrün önderlerine karşı savaşın. Çünkü onlar yeminleri olmayan adamlardır. (Onlara karşı savaşırsanız) umulur ki küfre son verirler.

Kurtubi Tefsiri
Eğer ahidlerinden sonra yeminlerini bozarlar da dininize dil uzatırlarsa, küfrün önderlerini hemen öldürün. Çünkü onların yeminleri yoktur. Olur ki vazgeçerler.

Bu âyete dair açıklamalarımızı yedi başlık halinde sunacağız:

1. Ahidlerinden Dönüp Dine Dil Uzatanlar:

“Eğer… bozarlarsa” âyetindeki: “Nakzetmek, bozmak” demektir. Bu kelime aslında eğilip büküldükten sonra çözülen herşey hakkında kullanılır. Yemin ve ahidler hakkında bu tabir istiare yoluyla kullanılır.

Şair der ki:

“Eğer yemin etse de yüzçevirip uzaklaşması ahdini bozmaz onun

Çünkü parmak uçları kınalı olanın yemini yoktur.”

Burada yemin’den kasıt ahiddir.

Dininize dil uzatırlarsa” ahidlerini bozmak, Savaş açmak ve buna benzer müşrik kimsenin yaptığı başka herhangi bir iş yapmak suretiyle… “Dil uzatmak” demek olan “ta’n” mızrakla dürtmek demek olduğu gibi, kötü sözle dil uzatmak anlamında da kullanılır. Her iki anlam için kullanılmakla birlikte her İkisinde de muzar’i şeklinde “ayın” harfi ötreli olarak gelir. Bununla birlikte “ayn” harfi ötreli kullanılırsa mızrakla yara açmak, dürtmek, üstün olarak kullanılırsa, dil ile yaralamak, dil uzatmak manasına kullanılacağı da söylenilmiştir. Burada bu kelime istiare yoluyla kullanılmıştır. Hazret-i Peygamber’in, Usame’yi kumandan tayin ettiği esnada söylediği şu âyetler da bu türdendir: “Eğer siz onun kumandanlığına dil uzatıyorsanız, gerçek şu ki daha önce babasının kumandanlığına da dil uzatmış idiniz. Allah’a yemin ederim ki gerçekten o kumandanlığa lâyık bir kimse idi.” Bu hadisi Sahih (-i Buhârî) rivâyet Buhârî, Eymân 2, Fedâilu’s-Sahâbe 17, Meğazî 43, 87; Müslim, Fedâilu’s-Sahâbe 63, 64; Tirmizî, Menâkıb 39; Müsned, II, 20, B9, 106, 110. etmiştir.

2. Dine Dil Uzatanların Hükmü:

Kimi ilim adamları, bu âyet-i kerimeyi dine dil uzatan ve ondan kötü bir şekilde söz eden herkesin öldürülmesinin vücubuna delil göstermişlerdir. Çünkü, böyle bir kimse kâfir olur. Dil uzatmak (ta’n etmek) ise, dine yakışık olmayan şeyleri nisbet etmek yahut da dinden olan herhangi bir şeyi hafife alarak itiraz etmek demektir. Çünkü, dinin esaslarının sağlıklı olduğu, şer’î hükümlerinin de doğruluğu kat’î delil ile sabit olmuştur.

İbnü’l-Münzir der ki: Bütün ilim ehli kimseler, Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’a söven kimsenin öldürüleceğini kabul etmişlerdir. Bu görüşte olanlar arasında Mâlik, Leys, Ahmed ve İshâk da vardır. Şâfiî’nin görüşü de budur. En Nu’man (b. Sabit, Ebû Hanîfe) dan da şöyle dediği nakledilmektedir: -İleride de geleceği üzere- zimmet ehlinden olup da Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)e söven kimse öldürülmez.

Ancak, rivâyet edildiğine göre Ali (radıyallahü anh)’nin meclisinde birisi: Kâ’b b. el-Eşref ancak haksızca ve ahde aykırı olarak öldürüldü demiş, Hazret-i Ali de o kimsenin boynunun vurulmasını emretmiştir.

Muaviye’nin bulunduğu mecliste bir başka kişi böyle söylemiş, bunun üzerine Muhammed b. Mesleme ayağa kalkarak: Böyle bir söz senin meclisinde söyleniyor ve sen susuyorsun ha! Allah’a yemin ederim seninle aynı çatı altında asla bulunmam ve yemin olsun onunla başbaşa kalacak olursam mutlaka onu öldürürüm.

(Mâlikî mezhebine mensub) ilim adamlarımız derler ki: Böyle bir kimse eğer hainlik etmeyi, ahdi bozmayı, Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’a nisbet etmiş ise, tevbe etmesi istenmeksizin öldürülür. İşte Hazret-i Ali ile Muhammed b. Mesleme’nin -Allah İkisinden razı olsun- böyle bir sözü söyleyenin maksadını böylece anlamışlardır. Çünkü böyle bir ifade zındıklıktır. Eğer bu sözü söyleyen kimse ahde aykırı davranmayı; onlar, önce ona eman verdiler, sonra ona verdikleri sözde durmadılar diyerek fiilen Öldürenlere nisbet edecek olursa, böyle bir nisbet de katıksız bir yalan ve iftira olur. Çünkü, onların Kâ’b b. el-Eşrefe söyledikleri sözlerinde ona eman verdiklerine ve bunu açıkça ifade ettiklerine delâlet eden bir söz yoktur. Eğer böyle bir şey söylemiş olsalardı bile onların bu sözleri eman olmazdı. Çünkü Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) onları ona eman versinler diye değil, öldürsünler diye göndermişti. Ve Muhammed b. Mesleme’ye (uygun göreceği) sözleri söyleme izni de vermişti.

Buna göre böyle bir şeyi bizzat onu öldürenlere nisbet edenin sözleri üzerinde düşünmek gerekir ve (öldürülmeleri gerektiği hususunda) tereddüt sözkonusudur. Bunun sebebi ise şudur: Acaba, sözlerinde durmamayı onu öldürenlere nisbet etmek aynı zamanda ahde hainlik etmeyi Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’a nisbet etme sonucunu da beraberinde getirir mi? Çünkü Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) da ya onların fiillerini doğru bulmuş ve yaptıklarına razı olmuştur, o bakımdan da o bu sözde durmayışı, ahde ihanet etmeyi rıza ile karşılamış demektir. Bunu (bu anlamıyla) açıkça ifade eden bir kimse öldürülür. Ya da onların sözlerinde durmayışlarını söylemek, Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın da ahdini bozması anlamına gelmez denilir, bu durumdaki bir kimse de öldürülmez. Böyle bir kimsenin öldürülmeyeceğini kabul etsek dahi, bu sözü söyleyenin ibretli bir şekilde cezalandınlması, hapis cezasına çarptırılması, ağır bir şekilde dövülmesi ve büyük bir ölçüde de tahkir edilmesi kaçınılmaz birşeydir.

3. Dine Dil Uzatan Zımmînin Durumu:

Zımmî dine dil uzatacak olursa, Mâliki mezhebinde meşhur olan görüşe göre ahdi bozulur. Çünkü yüce Allah:

“Eğer ahidlerinden sonra yeminlerini bozarlar da…” diye buyurmakta ve o takdirde onların Öldürülmelerini ve onlarla Savaşılmasını emretmektedir. Şâfiî -Allah’ın rahmeti üzerine olsun- nin görüşü de budur. Ebû Hanîfe ise böyle bir kimse hakkında şöyle der: Tevbe etmesi istenir. Mücerred olarak dil uzatması sebebiyle -beraberinde ahdini bozması sözkonusu olmadığı sürece- ahdini bozmuş olmaz. Çünkü yüce Allah iki şarta bağlı olarak öldürülmelerini emretmektedir: Biri onların ahidlerini bozmaları, diğeri ise dine dil uzatmalarıdır,

Biz deriz ki: Eğer onlar ahidlerine aykın uygulamalarda bulunacak olurlarsa ahidleri bozulmuş olur. (Âyet-i kerimede) her iki hususun sözkonusu edilmesi ise, böyle bir kimsenin öldürülmesi için her iki hususun ayrı ayrı ortaya konulmasına bağlı kalmasını gerektirmez. Çünkü ahdî bozmak, aklen de şer’an de tek başına onları öldürmeyi mubah kılmaya yeterlidir. Bize göre âyet-i kerimenin takdirî ifadesi şöyledir: Eğer onlar ahidlerini bozarlarsa onlarla Savaşmak helal olur. Eğer ahidlerini bozmaksızın ahidlerine bağlı kalmakla birlikte dine dil uzatacak olurlarsa, yine onlarla Savaşmak helal olur.

Rivâyet olunduğuna göre Hazret-i Ömer’in huzurunda, üzerinde müslüman bir kadının bulunduğu bir bineği dürttüğü ve bunun üzerine o bineğin huylanıp kadını yere düşürdüğü, buna bağlı olarak avretinin açıldığını dava etmeleri üzerine, Hazret-i Ömer aynı yerde o zımmînin asılmasını emretmiştir.

4. Akdini Bozan Zımmî’nin Hükmü:

Zımmî, müslümanlara karşı Savaşacak olursa, ahdi bozulur, mah ve çocukları da onunla birlikte müslümanlara fey’ (ganimet) olur. Muhammed b. Mesleme ise der ki: Onun ahdini bozmasından dolayı çocuğu sorumlu tutulmaz. Çünkü o, ahdini tek başına bozmuştur. Yine Muhammed b. Mesleme der ki: Malı alınır.

Bu şekildeki açıklama Muhammed b. Mesleme’ye yakıştırılamayan bir çelişkidir. Çünkü, zımnimin malının ve çocuklarının himaye altına alınmasına sebep onun ahdidir. Eğer malının elden gitmesini gerektiren bir durum ortaya çıkarsa, çocuğunun da etinden alınması sonucunu verir.

Eşheb der ki: Zımmî ahdini bozacak olursa, o yine ahdi üzere kalır. Ve ebediyen köleliğe dönmesi sözkonusu değildir. Ancak bu, hayret edilecek bir husustur. Sanki o, bu görüşü ile ahdi maddi bir olay olarak kabul etmiş gibidir. Halbuki ahdin gereğini yerine getirmek mantıki bir husustur ve müslümanlar bu ahdin gereğini yerine getirmeyi üzerlerine almışlardır. Kendisi bu ahdî bozacak olursa, bu da diğer akidler gibi bozulmuş olur.

5. Hazret-i Peygambere Söven, Dil Uzatan Zimmet Ehlinin Hükmü:

İlim adamlarının çoğunluğu, zimmet ehlinden olup da Peygamber efendimize söven, yahut üstü kapalı ifadelerle ona dil uzatan veya onun değerini hafife alan, yahut da Hazret-i Peygamber’e, kâfir olmasını gerektiren şekilden başka türlüsüyle nitelendiren kimsenin öldürüleceği görüşündedir. Çünkü biz ona zimmetin gereği olan himayemizi veya onunla ahidleşmeyi bu esas üzere yapmış değiliz. Şu kadar var ki, Ebû Hanîfe, es-Sevrî ve Kûfelilerden onlara tabi olanlar şöyle demişlerdir: Böyle bir kimse öldürülmez. Çünkü onun içinde bulunduğu şirk hali bundan daha büyüktür. Ancak bu davranışından ötürü te’dip ve ta’zir edilir. Ona karşı delil İse, yüce Allah’ın:

“Eğer ahidlerinden sonra yeminlerini bozarlar da…” âyetidir. Bazı âlimler de bu görüşe karşı Hazret-i Peygamberin, antlaşmalı olmakla birlikte Kâ’b b. el-Eşref in öldürülmesi emrini vermesini delil göstermişlerdir. Hazret-i Ebû Bekir de arkadaşlarından birisine öfkelenince Ebû Berze, bunun boynunu vurmayayım mı diye sorunca, Hazret-i Ebû Bekir: Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’dan başka herhangi bir kimse için böyle bir şey sözkonusu değildir, diye cevap vermiştir. Ebû Dâvûd, Hudud 2; Nesâî, Tahrîmu’d-Dem 16, 17.

Dârakutnî de İbn Abbâs’tan şöyle dediğini rivâyet etmektedir: Kör bir adamın bir cariyesi vardı. O cariyesinden iki inciyi andıran iki oğlu vardı. Bu cariye Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’a söver ve ona dil uzatırdı. Adam ise bu işten vazgeçmesini söylüyor fakat cariye bundan vazgeçmiyordu. Bundan dolayı azarlıyor, bu işe son vermesini istiyor, fakat yine son vermiyordu. Gecenin birinde Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ı diline dolayınca, efendisi dayanamayarak kalkıp bir kazma aldı ve onu karnına sapladı. Vücudunun öbür tarafından çıkartıncaya kadar da üzerine dayanıp durdu. Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) da bunun üzerine: “Dikkat edin ve şahid olun ki, onun kanı hederdir.” Ebû Dâvûd, Hudud 2: Nesâî, Tahrimud-Dem 16: Dârakutnî, III, 112.

Yine İbn Abbâs’tan gelen bir diğer rivâyette de şöyle denilmektedir: …Onu öldürdü. Sabah olunca bu husus Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’a anlatılınca, o ama adam kalkıp şöyle dedi: Ey Allah’ın Rasûlü onu ö’düren benim. Bu kadın sana sövüyor ve sana dil uzatıyordu. Ben bu işten vazgeçmesini söylüyor, fakat o vaz geçmiyordu. Bundan dolayı onu azarlıyor ve son vermesini istiyor, fakat bir türlü dinlemiyordu. Benim ondan iki inciyi andıran iki oğlum da var. Bana karşı da çok yumuşaktı. Dün de sana sövmeye, sana dil uzatmaya başlayınca onu öldürdüm. Bunun üzerine Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Haberiniz olsun ve şahid olun ki, onun kanı hederdir.” Dârakutnî, III, 113.

6. Zımmî Hazret-i Peygambere Sövüp de Ölümden Korkarak Müslüman Olduğunu İddia Ederse:

Bir zımmî Hazret-i Peygamber’e sövdükten sonra öldürülmekten korktuğu için müslüman olduğunu İzhar edecek olursa, onun İslâm’a girmesi öldürülme cezasını kaldırır, denilmiştir. Mâliki mezhebinde meşhur olan görüş budur. Çünkü İslâm kendisinden öncekileri ortadan kaldırır. Ancak, müslüman bir kimse Hazret-i Peygamber’e sövüp de daha sonra tevbe edecek olursa, hükmü böyle değildir. Çünkü yüce Allah şöyle buyurmaktadır:

“Sen o kâfirlere de ki: Eğer vazgeçerlerse, onlara geçmiş mağfiret olunur.” (el-Enfal, 8/38)

İslâma girişinin öldürülme cezasını ortadan kaldırmayacağı da söylenmiştir el-Utbiyye’den Mâlik’in görüşü bu şekilde nakledilmiştir, Çünkü bunu yapmakla Hazret-i Peygamberin hakkını çiğnemiş, saygınlığına riayet etmemiş, Hazret-i Peygamberi küçültmek ve ona kötülük etmek kastı ile böyle davrandığından, Peygamberin bu haklarını çiğnediğinden Ötürü öldürülmesi vacibtir. Dolayısıyla onun İslâm’a dönüşü, bu cezasını ortadan kaldırmaz ve böyle bir kimse müslümandan daha İyi bir durumda olamaz.

7. Küfrün Önderleri:

Yüce Allah’ın;

“Küfrün önderlerini hemen öldürün” âyetindeki “önderler” anlamına gelen; kelimesi, ‘in çoğuludur. Bununla kastedilen bazı ilim adamlarının görüşüne göre Ebû Cehil, Utbe, Şeybe ve Umeyye b. Halef gibi Kureyş’in ileri gelenleridir.

Ancak bu uzak bir ihtimaldir. Çünkü bu âyet-i kerîme Tevbe Sûresi’ndedir. Ve bu âyet-i kerîme nâzil olup da insanlara karşı okunduğunda yüce Allah, Kureyş’in güç kaynaklarının kökünü kurutmuştu. Geriye onlardan kalanlar ya müslümandı, ya banş yapmış kimselerdi. Buna göre “Küfrün Önderlerini hemen öldürün” âyeti ile kastedilenlerin ahdi bozmaya, dine dil uzatmaya kalkışan her bir kimsenin, küfürde bir esas ve bir lider olacağı anlamına gelmesi muhtemeldir. Yine bu âyette “ileri gelenler” ile onların başkanlarının kastedilmiş olması ve onlarla çarpışmak, onlara uyanlarla çarpışmaktır; onların herhangi bir saygınlıkları sözkonusu değildir, anlamına gelmesi de muhtemeldir.

Bu kelimenin çoğulu aslında şeklinde gelmeli idi. “Misal ve misaller” kelimesinde olduğu gibi. Ancak, “mim” harfleri birbirlerine idğam edildikten sonra birinci “mim”in harekesi birinci hemzeye verilerek İki (harekeli hemze) ard arda gelmektedir. O bakımdan ikinci hemze yerine de “ye” getirilmiştir. el-Ahfeş’in iddiasına göre bundan dolayı “ye”li olarak; “Bu, bundan daha öndedir,” denilir. el-Mâzinî ise, (aynı anlamda) “vav” ile denildiği iddiasındadır. Hamza ise bu kelimeyi; şeklinde okumuştur. Ancak, nahivcilerin çoğunluğu bunun bir lahn olduğu kanaatindedir. Arapça baskıyı hazırlayanın kaydettiğine göre bu hususta Ebû Hayyün şöyle demektedir: “… Basra’lı nahivcilerin başı Ebû Amr b. el-Alâ, Mekke’nin kurrâsı İbn Kesîr ve Medine’nin kurrası Nâfi’ bu şekilde okumuşken, bunun bir lahn olduğu nasıl söylenebilir?” Ayrıca bk. Âlusî, Ruhu’l-Meanî, X, 59. Çünkü bu, aynı kelimede iki hemzeyi bir arada söylemektir.

“Çünkü onların yeminleri yoktur” yani onların ahidleri olmaz. Bu da onların samimi olarak yerine getirecekleri doğrulukla bağlanacakları ahidleri yoktur, demektir.

İbn Âmir

“yeminler” anlamına gelen: kelimesini hemze esreli olarak “îman “dan gelecek şekilde;okumuştur. (Onların îmanları yoktur, anlamına gelir). Yani onların İslâmları yoktur, demektir. Bununla birlikte bunun, korkunun zıddı olan emniyetten gelen; “Ona eman verdim”den gelme ihtimali de vardır. Buna göre onlara eman verilmez, onlar himaye altına alınmazlar manasına gelir. İşte bundan dolayı

“Küfrün önderlerini hemen öldürün” diye buyurmaktadır.

“Olur ki vazgeçerler” olur ki şirkten vazgeçerler, demektir. el-Kelbî der ki: Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) Hudeybiye’de iken Mekkelilerle antlaşma yaptı. Onlar da onu Beyt’i ziyaretten alıkoydular. Sonra da geri dönmesi şartıyla onunla barış yaptılar ve Allah’ın dilediği kadar bir süre böylece kaldılar. Daha sonra Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın antlaşmasına dahil bulunan Huzaalılar, Kinânelilere mensup Umeyyeoğulları ile Savaştılar. Umeyyeoğulları kendi antlaşmalılarına silah ve yiyecek yardımında bulundular. Huzaalılar da Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’dan yardım istediler. Bunun üzerine bu âyet-i kerîme indi. Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) da -önceden geçtiği üzere- yaptığı antlaşmada tarafında yer alanlara yardımcı olunmasını emretti.

Buhârî’de Zeyd b. Vehb’den şöyle dediği nakledilmektedir: Biz Huzeyfe’nin yanında bulunuyor idik şöyle dedi: Bu âyet-i kerimenin -bununla:

“Küfrün önderlerini hemen öldürün. Çünkü onların yeminleri yoktur” ayetini kastederek- sözünü ettiklerinden yalnızca üç kişi kaldı. Münafıklardan da sadece dört kişi kalmış bulunuyor. Bir bedevi Arap şöyle dedi: Siz Muhammed’in ashâbı, bizim ne demek olduklarını bilemediğimiz birtakım haberler veriyorsunuz. Yalnızca dört münafık kaldığını iddia ediyorsunuz. Peki şu bizim evlerimizi basıp içindekileri alanların, bizim değerli eşyalarımızı çalanların durumu nedir? Huzeyfe şöyle dedi: Onlar fasık kimselerdir. Evet, onlardan sadece dört kişi kalmış bulunuyor. Bunlardan birisi ise eğer soğuk su içecek olsa, o soğuk suyun soğukluğunun farkına varmayacak kadar kocamış bir yaşlıdır. Buhârî, Tefsir 9. sûre 5.

“Olur ki vazgeçerler” yani, küfürlerine, batıllarına, müslümanlara eziyet vermelerine bir son verirler. Bu ise onlarla Savaşma maksadının bizimle Savaşmaktan vazgeçerek dinimize girmek suretiyle zararlarını önlemek olmasını gerektirmektedir.

Eğer tövbe ederler, namazı kılarlar ve zekâtı verirlerse, artık din bakımından sizin kardeşlerinizdir. Ayetleri bilen bir topluluk için açıklıyoruz.

Diyanet Vakfı
Fakat tevbe eder, namaz kılar ve zekat verirlerse, artık onlar dinde kardeşlerinizdir. Biz, bilen bir kavme ayetlerimizi böyle açıklıyoruz.

Kurtubi Tefsiri
Eğer tevbe eder, namaz kılar, zekât verirlerse, artık dinde kardeşlerinizdir. Biz, bilen bir kavme âyetleri uzun uzadiya açıklarız.

“Eğer tevbe eder yani, şirkten vazgeçip İslâm’ın hükümlerine bağlanacak olurlarsa “…artık dinde kardeşlerinizdir. Sizin kardeşleriniz olurlar. İbn Abbâs der ki: Bu âyet-i kerîme kıble ehlinin kanlarının (haksız yere dökülmesini) haram kılmaktadır. Bu anlamdaki açıklamalar önceden geçmiş bulunmaktadır. İbn Zeyd der ki: Yüce Allah namaz ve zekâtı farz kılmış ve bunlar arasında ayırım gözetilmesini de, zekât vermeden namazı da kabul etmemiştir.

İbn Mes’ûd der ki: Size namaz kılmak ve zekât vermek emrolundu. Zekât vermeyenin namazı yoktur. Hadîs-i şerîfte de Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın şöyle buyurduğu rivâyet edilmektedir: “Yüce Allah: “Allah’a itaat edin ve Rasûlüne de itaat edin” diye buyurduğu halde bir kimse ben Allah’a itaat ederim ama Rasûlüne itaat etmem derse, yüce Allah: “Namazı kılın, zekâtı verin” diye buyurduğu halde, bir kimse ben namazı kılarım ama zekât vermem derse, yine aziz ve celil olan Allah: “Bana ve ana-babana şükret” diye buyurduğu halde, Allah’a şükretmek ile ana-babasına şükretmek arasında ayırım gözetmek suretiyle üç şeyi birbirinden ayrı gören kimseyi Allah da Kıyâmet gününde kendisiyle rahmeti arasına ayrılık koyar. ” Kaynağını tesbir edemedik.

“Biz, bilen bir kavme âyetleri uzun uzadıya açıklarız”, beyan ederiz. Özellikle “bilen”lerin sözkonusu edilmesi ise, bu âyetlerden asıl yararlananların onlar oluşundan dolayıdır. Doğrusunu en iyi bilen Allah’tır.

Bir mümin hakkında ne akrabalık bağı gözetirler ne de antlaşma. İşte onlar haddi aşanlardır.

Diyanet Vakfı
Bir mümin hakkında ne ahit tanırlar ne de antlaşma. Çünkü onlar saldırganların kendileridir.

Kurtubi Tefsiri
Onlar, hiçbir mü’min hakkında hiçbir yemin ve hiçbir abid gözetmezler. İşte onlar, haddi aşanların tâ kendileridir.

en-Nehhâs der ki: Bu bir tekrar değildir. Çünkü birincisi bütün müşrikler hakkındadır, ikincisi ise özel olarak yahudiler hakkındadır. Buna delil ise, (bir önceki âyet-ı kerimede geçen):

“Allah’ın âyetlerini az bir bedel karşılığında sattılar” âyetidir. Bununla yahudileri kastetmektedir. Onlar, yüce Allah’ın delillerini ve açıklamalarını, başkanlık isteği ve herhangi bir husustaki tamahkârlıklarına karşılık verdiler.

“İşte onlar haddi aşanların tâ kendileridir.” Yani, ahidlerini bozmak suretiyle helal sınırını aşarak harama düşenlerdir.

Allah’ın ayetlerini az bir bedel karşılığında sattılar. Onun yolundan alıkoydular. Gerçekten onların yaptıkları ne kötüdür.

Diyanet Vakfı
Allahın ayetlerine karşılık az bir değeri (dünya malını ve nefsani istekleri) satın aldılar da (insanları) Onun yolundan alıkoydular. Gerçekten onların yapmakta oldukları şeyler ne kötüdür!

Kurtubi Tefsiri
Onlar, Allah’ın âyetlerini az bir bedel karşılığında sattılar ve O’nun yolundan alıkoydular. Yapageldikleri gerçekten ne kötüdür!

Bununla, müşriklerin Ebû Süfyan’ın kendilerine ikram ettiği bir yemek karşılığında ahidlerini bozduklarını kastetmektedir. Bunu Mücahid dile getirmiştir. Onların Kur’ân-ı Kerîmi dünya metâına değiştirdikleri de söylenmiştir.

“Ve onun yolundan alıkoydular” yani, yüz çevirdiler. Bu anlamıyla Yüzçevirmekten gelir, veya; ‘den geldiği kabul edilerek Allah’ın yolundan alıkoydular, engellediler, demek olur.

Nasıl? Eğer size galip gelselerdi sizin hakkınızda ne akrabalık bağı gözetirlerdi ne de antlaşma. Sizi ağızlarıyla razı ederler, kalpleri ise karşı çıkar. Ve çoğu fasıktırlar.

Diyanet Vakfı
Nasıl olabilir ki! Onlar size galip gelselerdi, sizin hakkınızda ne ahit, ne de antlaşma gözetirlerdi. Onlar ağızlarıyla sizi razı ediyorlar, halbuki kalpleri (buna) karşı çıkıyor. Çünkü onların çoğu yoldan çıkmışlardır.

Kurtubi Tefsiri
Nasıl olabilir ki? Size karşı üstünlük sağlarlarsa hakkınızda hiçbir yemin ve hiçbir ahid gözetmezler. Dilleriyle sizi hoşnut etmeye çalışırlar. Kalpleri İse İsteksizdir. Onların çoğu fasık kimselerdir.

Yüce Allah:

“Nasıl olabilir ki? Size karşı üstünlük sağlarlarsa…” âyeti ile yaptıkları işlerin kötülükleriyle birlikte onların herhangi bir ahidlerinin olmasının hayret edilecek birşey olduğunu tekrar etmektedir. Yani, eğer onlar size üstün gelecek olurlarsa, sizin hakkınızda hiçbir yemin ve hiçbir ahdi gözetmedikleri halde, onların nasıl bir ahdi olabilir?

“Üstünlük sağlama”yı anlatmak üzere; ” Filan kimseye üstünlük sağladım,” yani ona galip geldim, denilir. ise, evin üstüne çıktım, demektir. Yüce Allah’ın:

“Artık onu aşmaya güç yetiremediler” (el-Kehf, 18/97) yani, üzerine çıkamadılar âyeti de buradan gelmektedir.

“Hakkınızda hiçbir yemin ve hiçbir ahid gözetmezler” âyetindeki

“Gözetmezler, korumazlar, riayet etmezler” demektir. (Aynı kökten gelen): Rakîb kelimesi koruyan demektir. Buna dair açıklamalar daha önceden (en-Nisâ, 4/1. âyet, 6. başlıkta) geçmiş bulunmaktadır. ” Yemin”, Mücâhid ve İbn Zeyd’e göre ahid demektir. Yine Mücahid’den bunun yüce Allah’ın isimlerinden birisi olduğu rivâyet edilmiştir. İbn Abbâs ve Dahhâk ise bunu “yakınlık” diye açıklamış, el-Hasen himaye, Katade de bir antlaşma diye açıklamışlardır. ise, ahid demektir. Ebû Ubeyde bunu yemin diye açıklamıştır. Yine Ebû Ubeyde’den nakledildiğine göre; Ahid, “zimmet” ise himaye ve taahlıüd anlamındadır. el-Ezherî der ki: Bu, Allah’ın İbranice bir ismidir. Bunun aslı ise parıldamak anlamına gelen; ‘dan gelmektedir. Arı ve saf olup parıldayan bir şey hakkında; “Rengi parıldadı, parıldar” denilir. Bunun aslı itibariyle keskinlik anlamından geldiği ve harbeyi anlatmak üzere kullanılan; de buradan geldiği de söylenmiştir. Keskin işiten hassas kulak anlamına gelen; da buradan gelmektedir. Nitekim şair Tarafe b. el-Abd, devesinin kulağının keskin ve hassas duymasını ve kulaklarını dikmesini anlatırken şöyle demektedir:

“Havmel tepesinde tek başına, bulunan bir koyunun

(burada maksat yaban öküzüdür) iki kulağı gibi;

Keskin duyan, dikilen ve onlardan asaletini anladığım.”

Ahid, himaye ve akrabalığa “il” denilecek olursa, bunun anlamı şudur: İşte kulak o tarafa doğru yönlendirilir. Yani, kulak bunları iyice duymaya gayret eder. Ahde “il” denilmesinin sebebi ise, arılığı, temizliği ve üstünlüğünden dolayıdır. Cem-i kıllet’i şeklinde gelir. Çokluk çoğulu ise; diye yapılır. el-Cevherî ve başkaları derler ki: Esreli olarak “el-il” yüce Allah’ın adıdır. Yine, ahid ve yakınlık anlamına da gelir. Hassan der ki:

“Yemin olsun ki senin Kureyş’e olan akrabalığın

Dişi deve yavrusunun deve kuşu yavrusuna akrabalığı gibidir.”

Yüce Allah’ın; âyeti burada “ahid” anlamındadır. Bu ise, riayet edilmemesi halinde günahkar olmayı gerektiren, saygı duyulması gereken herbir şey demektir. İbn Abbâs, ed-Dahhâk ve İbn Zeyd: Zimmet, ahid demektir demişlerdir. “İl” kelimesini ahid diye anlamlandıranlara göre, buradaki lâfızların farklılığı dolayısıyla aynı anlam tekrarlanmış olur. Ebû Ubeyde ve Ma’mer, buradaki zimmet, zimmet altına girmek, ahid altına girmek demektir, derler. Ebû Ubeyd ise şöyle der: Zimmet, Hazret-i Peygamber’in: “Onların en aşağıdakileri de zimmetlerini yerine getirmeye çalışır” ifadesinde eman anlamındadır. Bu kelimenin (zimmet’in) çoğulu ise; şeklinde gelir. “Zel” harfi üstün olarak ise, suyu az kuyu demek olup, çoğulu, şeklinde gelir. Şair Zu’r-Rimme der ki:

“Öyle Himyer’e mensub develer üzerinde ki, sanki onların gözleri

(yorgunluk ve bitkinlikten dolayı) Suları oldukça fazla çekildiği için suları az kuyu gibidir.”

Zimmet ehli ise akid yapan ve kendileriyle akid yapılanlardır.

“Dilleriyle sizi hoşnut etmeye çalışırlar.” Yani, zahiren razı eden şeyleri dilleriyle söylerler “Kalpleri ise İsteksizdir, onların çoğu fasık kimselerdir.” Yani, ahdi bozan kimselerdir, Her kâfir fasıktır. Fakat burada özellikle, çirkin işleri açıktan açığa işleyen ve ahdi bozanlarını kastetmektedir.

Müşriklerin Allah katında ve Resulü katında bir ahdi nasıl olabilir? Ancak Mescid-i Haram yanında antlaşma yaptıklarınız hariç. Onlar size karşı dürüst davrandıkça siz de onlara dürüst davranın. Şüphesiz Allah muttakileri sever.

Diyanet Vakfı
Mescid-i Haramın yanında kendileriyle antlaşma yaptıklarınızın dışında müşriklerin Allah ve Resulü yanında nasıl (muteber) bir ahdi olabilir? Onlar size karşı dürüst davrandıkları müddetçe siz de onlara dürüst davranın. Çünkü Allah (ahdi bozmaktan) sakınanları sever.

Kurtubi Tefsiri
Mescid-i Haram’ın yanında ahidleştikleriniz dışında müşriklerin Allah katında ve Rasûlü yanında nasıl bir ahdi olabilir? O halde onlar size karşı ahidlerinde doğru davrandıkları sürece siz de onlara doğrulukla davranın. Şüphesiz ki Allah sakınanları sever.

Yüce Allah’ın:

“Mescid-i Haram’ın yanında ahidleştikleriniz dışında, müşriklerin Allah katında ve Rasûlü yanında nasıl bir ahdi olabilir?”

âyetindeki

“nasıl” anlamına gelen; kelimesi burada hayret bildirmek içindir. Tıpkı, filan kişi nasıl olur da beni geçer? demeye benzer. Yani, onun beni geçmemesi gerekirdi.

“Ahid” kelimesi de;

“Olur” kelimesinin ismidir, âyet-i kerimede hazfedilmiş takdiri ifade vardır. Yani: Ahdi bozmayı içlerinde saklı tutmakla birlikte müşriklerin nasıl bir ahdi olabilir? demektir. Şairin şu beyitinde olduğu gibi:

“Siz bana ölümün ancak şehirlerde (meskûn yerlerde) olduğunu söylemiştiniz.

İşte bu ikisi düz bir ova ve kum tepesidir; nasıl olur?”

ez-Zeccâc’dan nakledildiğine göre burada ifadenin takdiri bu kişi (burada) nasıl ölmüştür? şeklindedir.

Âyetin şu anlamda olduğu da söylenmiştir: Müşriklerin Allah katında yarın azabından emin olmalarına sebep olacak, Rasûlü nezdinde de dünya azabından kendisi sebebiyle emin olmalarını sağlayacak bir ahidleri nasıl olabilir?

Daha sonra yüce Allah:

“Mescid-i Haram’ın yanında ahidleştiklerinin dışında…” diye bir istisna yapmaktadır. Muhammed b. İshak der ki: Bunlar Bekroğullarıdır. Yani, ancak şu ahidlerini bozmayan, sözlerine aykırı davranmayan kimselerin ahdi olabilir.

“O halde onlar size karşı doğru davrandıkları sürece siz de onlara doğrulukla davranın” âyetinin anlamı şudur: Onlar size verdikleri sözlerine bağlı kalmaya devam ettikleri sürece siz de aynı şekilde sözlerinize bağlı kalmaya devam edin. İbn Zeyd der ki: Ancak onlar ahidlerine bağlı kalmadılar, o bakımdan onlara da dört aylık bir süre tayin etti. Ahdi bulunmayanlara gelince, tevbe etmeleri dışında gördükleri yerde onlarla Savaştılar.

Ve eğer müşriklerden biri senden sığınma isterse, Allah’ın sözünü işitinceye kadar ona sığınma ver. Sonra onu güven yerine ulaştır. Bu, onların bilmeyen bir topluluk olmalarındandır.

Diyanet Vakfı
Ve eğer müşriklerden biri senden aman dilerse, Allahın kelamını işitip dinleyinceye kadar ona aman ver, sonra (müslüman olmazsa) onu güven içinde bulunacağı bir yere ulaştır. İşte bu (müsamaha), onların, bilmeyen bir kavim olmalarından dolayıdır.

Kurtubi Tefsiri
Eğer müşriklerden biri senden eman dilerse ona eman ver. Tâ ki Allah’ın kelâmını dinlesin. Sonra onu emin olacağı yere kadar ulaştır. Bu, onların bilmeyen bir kavim olduklarından dolayı böyledir.

Bu âyete dair açıklamalarımızı dört başlık halinde sunacağız:

1. Eman Verme:

“Eğer” sana kendileriyle Savaşma emrini vermiş olduğum

“müşriklerden biri senden eman dilerse” âyetinde geçen ve

“senden eman dilerse” anlamındaki; kelimesi, senin himayeni isterse; yani, senin emânını ve senin korumam isterse, Kur’ân-ı Kerîmi dinleyebilmesi için onun hükümlerini, emir ve yasaklarını anlayabilmesi için böyle bir istekte bulunursa) sen de ona eman ver, demektir. Eğer, bir emri kabul ederse, bu güzel bir şeydir. Şayet kabul etmeyecek olursa, sen de onu güvenlik duyacağı yere geri götür. Bu, hakkında görüş ayrılığı bulunmayan bir husustur. Doğrusunu en iyi bilen Allah’tır.

Mâlik der ki: Harbî bir kişi müslümanların ülkesine giden yolda bulunup da: Ben eman istemek üzere geldim diyecek olursa, bu gibi haller şüpheli hususlardan olduğu için görüşüme göre bu durumdaki bir kimse güven duyabileceği bir yere geri götürülür. İbnü’l-Kasım da şöyle der: Bizim kıyılarımıza ticaret maksadıyla gelmiş görünen ve: Ben malımı satıncaya kadar ticaret yapmak üzere gelen kimselere dokunmadığınızı zannediyorum, diyen kimsenin durumu da böyledir.

Âyet-i kerimenin zahiri ise, Kur’ân-ı Kerîmi dinlemek ve İslâm üzerinde düşünmek isteyen kimseler hakkındadır. Bunun dışındaki maksatlar için eman vermek ise, müslümanların maslahatı ile ilgili ve onlara fayda sağlayan hususların gereği gibi tetkik edilmesi ile ilgilidir.

2. Eman Verme Yetkisi:

İlim adamlarının tümüne göre sultanın (İslâm devlet yöneticisinin) verdiği eman caizdir. Çünkü İmâm, müslümanların lehine olan menfaat ve maslahatlara bakmak için öne geçirilir. O, menfaatlerin sağlanması, zararların önlenmesi konusunda herkesin vekilidir.

Halifeden başkasının eman vermesi hususunda ise ilim adamlarının farklı görüşleri vardır. Hür bir kimsenin verdiği eman, bütün ilim adamlarına göre geçerlidir. Ancak İbn Habib şöyle demektedir: İmâm, verilen bu emanı gözden geçirir.

Kölenin de, Mâlikî mezhebinde meşhur olan görüşe göre eman vermek yetkisi vardır. Şâfiî, Şâfiî mezhebi âlimleri, Ahmed, İshâk, Evzaî, Sevrî, Ebû Sevr, Davud ve (Hanefîlerden) Muhammed b. el-Hasen de bu görüştedirler. Ebû Hanîfe’nin görüşüne göre ise, kölenin eman vermek yetkisi yoktur. Bizim (Mâlikî mezhebi) ilim adamlarımızın ikinci görüşü de budur. Ancak, birinci görüş daha sahihtir. Çünkü Peygamber şöyle buyurmuştur: “Müslümanların kanları birbirine denktir. Onların en aşağı olanları dahi zimmetlerini yerine getirmeye çalışır. ” Ebû Dâvûd, Cihad 147, Diyât 11; Nesâî, Kasâme 10: İbn Mâce, Diyat 31; Müsned, 1,119, 122, II 180, 192, 211, 215.

İlim adamlarımız derler ki: Hazret-i Peygamber: “En aşağıları” dediğine göre, kölenin de emanı caizdir. Hür kadının eman verebilmesi ise daha bir uygundur. “Köleye (ganimetten) pay verilmez” diye gösterilecek gerekçe ise muteber değildir. Abdulmelik b. el-Macişûn der ki: İmâmın geçerli kabul etmesi hali müstesna, kadının emanı câiz değildir. O, bu görüşüyle Cumhûrdan ayrı istisnai bir kanaat ortaya koymuş olmaktadır.

Çocuğa gelince, eğer Savaşabilecek güçte ise, onun emanı da geçerlidir. Çünkü o da Savaşçılar arasındadır ve koruyucu kesim arasına girmektedir.

ed-Dahhak ve es-Süddî ise, bu âyet-i kerimenin, yüce Allah’ın:

“Müşrikleri öldürün” âyeti ile nesh olduğu kanaatindedirler. el-Hasen ise şöyle demektedir: Bu âyet-i kerîme kıyâmet gününe kadar muhkem ve uygulanabilecek bir âyettir. Mücahid de bu görüştedir.

Bu âyet-i kerimenin hükmünün müşrikler için tayin edilen dört aylık süre boyunca geçerli olduğu da söylenmiştir. Ancak bu görüşün hiç bir kıymeti yoktur. Saîd b. Cübeyr der ki: Müşriklerden bir kişi Ali b. Ebî Tâlib’in yanına gelerek şöyle dedi: Bizden herhangi bir kimse bu dört ayın bitişinden sonra Muhammed’in yanına gelip de Allah’ın kelamını işitmek isterse veya bir ihtiyâcı dolayısıyla gelirse öldürülür mü? Ali b. Ebî Tâlib (radıyallahü anh): Hayır dedi. Çünkü şanı yüce Allah:

“Eğer müşriklerden biri senden eman dilerse ona eman ver. Tâ ki Allah’ın kelamını dinlesin” diye buyurmuştur. Doğru olan da budur ve âyet-i kerîme muhkemdir.

3. Şart Edatlarıyla İlgili Bir Açıklama:

Yüce Allah’ın: ” Eğer… biri” âyetindeki; Biri kelimesi, daha sonra gelen (“Senden eman dilerse” anlamındaki) fiil gibi bir fiil takdiri ile ref edilmiştir. Böyle bir açıklama, şart edatı için güzeldir, ancak diğer kardeşlerinde (şart edatlarında) çirkindir. Sîbeveyh’in benimsediği görüş de, bu edat ile diğerleri arasında fark gözetmek şeklindedir. Çünkü bu, şart edatlarının anası olduğundan onun böyle bir özelliği vardır. Diğer taraftan böyle bir özellik diğer edatlarda yoktur. Ancak, Muhammed b. Yezid şöyle demektedir: Sîbeveyh’in: “Çünkü böyle bir özellik diğer edatlarda yoktur” demesi yanlıştır. Zira, bu edat, kimi zaman; anlamında olup, kimi zaman da şeddelisinden hafifletilmiş olur. Diğer şart edatları ise böyle değildir.

Sîbeveyh şu beyiti örnek olarak zikretmektedir:

“Benim nefis ve değerli şeyleri tüketmemden ötürü sızlanma

Fakat ben ölüp gidersem, işte o vakit ağlayıp sızla.”

4. Allah’ın Okunan Kelâmı İşitilir:

İlim adamlarımız derler ki: Yüce Allah’ın:

“Tâ ki Allah’ın kelâmını dinlesin” âyetinde, şanı yüce Allah’ın kelâmının okuyucu tarafından okunması halinde işitildiğine delildir. Şeyh Ebû’l-Hasen (el-Eş’arî), Kadı Ebû Bekr (el-Bakıllânî) ile Ebû’l-Abbas el-Kalanisî, İbn Mücahid, Ebû İshak el-İsferayinî ve başkaları bu görüştedir.

Çünkü yüce Allah:

“Tâ ki Allah’ın kelâmını dinlesin” âyeti ile kendi kelâmının Kur’ân okuyan kimsenin okuması esnasında işitilen bir kelâm olduğunu açıkça ifade etmektedir. Ayrıca müslümanlar, bir kimse mesela Fâtihatü’l-Kitabı veya herhangi bir sûreyi okuyacak olursa,

“Allah’ın kelâmını dinledik işittik” demek üzerinde icma etmiş olmaları ve Allah’ın kelâmının okunmasıyla mesela İmriu’l-Kays’ın şiirinin okunması arasında fark gözetmekte icma etmiş olmaları da buna delildir. el-Bakara Sûresi’nde de (2/75. ayetin tefsirinde) Allah’ın kelâmının anlamı, O’nun kelâmının harfe ve sese muhtaç olmadığına dair açıklamalar da geçmiş bulunmaktadır. Cenab-ı Allah’a hamd olsun.

Haram aylar çıkınca müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün. Onları yakalayın, onları kuşatın, onlar için her gözetleme yerinde oturun. Eğer tövbe ederler, namazı kılarlar ve zekâtı verirlerse yollarını serbest bırakın. Şüphesiz Allah bağışlayandır, merhamet edendir.

Diyanet Vakfı
Haram aylar çıkınca müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün; onları yakalayın, onları hapsedin ve onları her gözetleme yerinde oturup bekleyin. Eğer tevbe eder, namazı dosdoğru kılar, zekatı da verirlerse artık yollarını serbest bırakın. Allah yarlığayan, esirgeyendir.

Kurtubi Tefsiri
O haram aylar çıkınca, artık o müşrikleri nerede bulursanız öldürün. Onları yakalayın. Onları alıkoyun. Onların bütün geçit yerlerini tutun. Eğer, tevbe edip namaz kılar ve zekât verirlerse, yollarını serbest bırakın. Gerçekten Allah Gafûrdur, Rahîmdir.

Bu âyete dair açıklamalarımızı altı başlık halinde sunacağız:

1. Bu Âyette Haram Aylar’dan Kasıt:

“O haram aylar çıkınca” anlamındaki âyette, kelimesi, çıktı anlamına gelir. Mesela, bir ayın son günlerine doğru geldiğini ifade etmek üzere kişi; Aydan çıktım, der. “Aydan çıkarsın,” yani ayı bitiriyorsun, demek olur. Şair de der ki:

“Aydan çıktım mı, hemen onun gibi bir aya girerim

Kurtubide birinci mısra’tun sonunda yer alan: “kablehu: ondan önce” kelimesi, Lisânu’l Arab(II,25)’da; “Mislehû: Onun gibi” şeklindedir. Anlam itibariyle böyle olması daha uygun görüldüğünden tercüme de ona göre yapılmıştır.

Benim aylardan çıkışım ve aylara girişim katil olarak (bana) yeterlidir.

“Ay çıktı (bitti),” demektir, ifadesi ise, gündüz gelecek geceden sıyrıldı, çıktı anlamındadır. ise, kadın manto (ve benzeri üst giyeceğini) üzerinden çıkardı, demektir. Kur’ân-ı Kerîm’de de:

” Onlar için bir âyet de gecedir. Ondan gündüzü soyup çıkarım” (Yâsîn, 36/37) diye buyurulmaktadır. ise, meyvesi henüz daha yeşilken etrafa dağılan hurma ağacı, demektir.

(Bu âyet-i kerimede geçen)

“haram aylar” ile ilgili ilim adamlarının iki ayrı görüşü vardır. Bilinen ve üçü arka arkaya (Zülkade, Zilhicce ve Muharrem) biri de tek (Recep) olmak üzere dört haram aydır denildiği gibi, el-Asam da şöyle demiştir: Bununla, kendileriyle herhangi bir antlaşma akdi bulunmayan müşrikler kastedilmiştir. İşte, yüce Allah bu âyette bu haram aylar çıkıncaya kadar onlarla Savaşmaktan uzak durmayı emretmektedir ki, bu da İbn Abbâs’ın naklettiğine göre elli günlük bir süredir. Çünkü, Kurban bayramı birinci günü bu husus ilan edilmişti. Bu görüş daha önceden geçmiş bulunmaktadır.

Bunların, antlaşmalara tanınan dört aylık süre olduğu da söylenmiştir. Bu görüşü de Mücahid, İbn İshak, İbn Zeyd ve Amr b. Şuayb ileri sürmüşlerdir.

Haram aylardan kastın, hürmetleri bulunan aylar olduğu da söylenmiştir. Çünkü yüce Allah bu aylarda mü’minlere, müşriklerin kanını dökmeyi ve hayırlı bir maksat ile olması müstesna, onlara herhangi bir şekilde taaruzda bulunmayı haram kılmış idi.

2. “Müşrikleri Öldürün” Emrinin Mahiyeti:

Yüce Allah’ın:

“Artık o müşrikleri… öldürün” âyeti, bütün müşrikler hakkında umumi olmakla birlikte sünnet, bunlar arasından daha önce el-Bakara Sûresi’nde (2/190. âyet 1. başlıkta) açıklaması geçtiği üzere kadın, rahip, çocuk ve benzeri kimseleri tahsis etmiş (bu genel hükmün dışında bırakmış)tır. Nitekim yüce Allah kitap ehli hakkında da: “Cizye verinceye kadar…” (et-Tevbe, 9/29) diye buyurmaktadır. Ancak “müşrikler” lâfzının kitap ehlini kapsamına almaması da mümkündür. Bu da cizyenin puta tapanlardan ve diğerlerinden -ileride açıklanacağı üzere- alınmamasını gerektirir. Şunu bilmeli ki, yüce Allah’ın:

“Müşrikleri öldürün” âyetindeki mutlak ifade, herhangi surette olursa olsun onları öldürmenin câiz olmasını gerektirmektedir. Ancak, Hazret-i Peygamberden müsleyi yasaklayan haberler varid olmuştur.

Bununla birlikte Ebû Bekr es-Sıddik (radıyallahü anh)’ın irtidad edenleri ateşle yakması, taşla öldürmesi, dağların tepelerinden atması, başaşağı kuyulara atması şeklindeki öldürmelerine de âyetin umumi ifadesini kendisine delil almış olabilir. Aynı şekilde Ali (radıyallahü anh)’ın, irtidat eden birtakım kimseleri yakarak öldürmesini de bu görüşe meyletmesi ve lâfzın genel oluşuna dayanarak bunu yapmış olması ihtimali de vardır. Doğrusunu en iyi bilen Allah’tır.

3. Müşriklerin Bulundukları Yerde Öldürülmelerinden İstisnalar:

“O müşrikleri nerede bulursanız…” âyeti, her yer hakkında umumidir. Ebû Hanîfe -Allah ondan razı olsun- ise, daha önce el-Bakara Sûresi’nde (2/191-192. âyetler, 3. başlıkta) geçtiği üzere Mescid-i Haramı istisna etmiştir, Bununla birlikte (hükmün mensuh olup olmadığı hususunda) ilim adamları arasında görüş ayrılığı vardır. el-Hüseyn b. el-Fadl der ki: Bu âyet-i kerîme, Kur’ân-ı Kerîm’de yüzçevirmekten ve düşmanların eziyetlerine sabredip katlanmaktan söz eden bütün âyetleri nesh etmiştir.

ed-Dahhâk, es-Süddî ve Atâ da şöyle demektedir: Bu âyet-i kerîme yüce Allah’ın;

“Bundan sonra ister karşılıksız serbest bırakın, ister fidye alın” (Muhammed, 47/4) âyeti ile nesh edilmiştir ve hiçbir ashâb eli kolu bağlı öldürülmez demişlerdir. Ashâb ya karşılıksız serbest bırakılır, yahut fidye karşılığında bırakılır.

Mücahid ve Katade ise derler ki; Bilakis bu âyet-i kerîme yüce Allah’ın:

“Bundan sonra ister karşılıksız serbest bırakın, ister fidye alın” (Muhammed, 47/4) âyetini neshetmekte ve müşrik olan esirler hakkında öldürülmelerinden başka bir uygulama câiz bulunmamakladır.

İbn Zeyd her iki âyet de muhkemdir demektedir ki, doğru olan da budur. Çünkü, karşılıksız serbest bırakmak, öldürmek ve fidye almak, müşriklerle yaptığı İlk Savaş olan -önceden de geçtiği üzere- Bedir gününden itibaren uyguladığı hükümler olagelmiştir. Yüce Allah’ın:

“Onları yakalayın” âyeti de buna delildir. Yakalamak ise ashâb almaktır. Ashâb almak da, İmâmın uygun göreceği tercihe göre ya öldürmek için, yahut fidye almak için veya karşılıksız bırakmak için olur.

“Onları alıkoyun” âyeti ise, sizin topraklarınızda tasarrufta bulunmalarını ve yanlarınıza girmelerini engelleyin; ancak, siz onlara izin verirseniz eman ile yanınıza girebilirler, demektir.

4. Müşriklerin Geçit Yerlerini Tutmak:

“…onların bütün geçit yerlerini tutun” âyetinde geçen ve

“geçit yeri” diye meali verilen; kelimesi, kendisinde düşmanın gözetlendiği yer, demektir. “Filanı gözetledim, gözetlemekteyim,” denilir. Âyet, onların gözetlenebilecekleri ve gafil yakalanabilecekleri yerlerde onlar için oturun (pusu kurun) demektir. Âmir b. et-Tufeyl der ki:

“Ben kesin olarak biliyorum ve hiç de unuttuğumu sanmayın:

Genç delikanlıyı ölümün gözetleyip durduğunu,”

Şair Adiy de şöyle demektedir:

“Ey Âzile, (hanımının ismi) şüphesiz ki bilgisizlik genç olanın zevkin (e düşkünlüğün) den ötürüdür

Ve hiç şüphesiz nefisler için ölümler gözetlemededir.”

Bu âyette davette bulunmadan önce müşrikleri gatîl avlamanın câiz olduğuna delil vardır, “: Bütün” kelimesi zarf olarak nasbedilmiştir. ez-Zeccâc’ın tercihi de budur. Mesela; “Bir yolda gittim denildiği” gibi, “Her yolda gittim” denilir (ve “bütün, her” anlamındaki kelime nasbedilir). Yahut da bu kelime cer eden kelimenin düşürülmesinden ötürü de mansub gelmiş olabilir, İfadenin takdiri şöyle olur: “Bütün geçit yerlerinde, üzerinde gözetlemede bulunun” demek olur. Böylelikle “: Geçit yerleri” kelimesi geçtikleri yolun ismi kabul edilir.

Ebû Ali ise, ez-Zeccâc’ı , “yol” kelimesini zarf kabul etmekte hatalı bulur ve şöyle den Yol, ev ve mescid gibi özel bir yerin adıdır. Dolayısı ile semaî olarak hazfın varid olduğu haller müstesna, bundan cer harfinin hazfedilmesi câiz olamaz. Nitekim Sîbeveyh “Şam’a girdim, eve girdim” şeklindeki kullanışları nakletmektedir. Şu mısra da buna benzemektedir:

“Tilkinin yolda sallanarak koşması gibi…”

5. Müşriklerle Savaşmanın Hedefi:

“Eğer tevbe edip” yani, şirkten vazgeçip

“namaz kılar ve zekât verirlerse, yollarını serbest bırakın” âyet-i kerimesi üzerinde dikkatle durup düşünmek gerekir. Çünkü yüce Allah önce öldürülme sebeplerini şirke bağlamakta, daha sonra da:

“Eğer tevbe edip…” diye buyurmaktadır. Asıl kaide de şudur: Öldürme, eğer şirk dolayısıyla sözkonusu ise, şirkin zevali ile bu emir de zail olur. Bu da namazın kılınmasını, zekâtın verilmesini gözönünde bulundurmaksızın mücerred tevbe etmekle öldürme emrinin ortadan kalkmasını gerektirir. İşte bundan dolayı, namaz vaktinden ve zekât verme zamanından önce mücerred tevbe etmek dolayısıyla öldürme hükmü de ortadan kalkmıştır. Bu ise, bu yönüyle gayet açıkça anlaşılan bir konudur. Şu kadar var ki: Şanı yüce Allah, tevbe etmekle birlikte iki şart daha sözkonusu etmiştir ki, bunları boşa çıkarmanın imkânı yoktur. Hazret-i Peygamberin şu âyeti de buna benzemektedir; “Ben insanlarla lâ ilahe illallah deyinceye, namaz kılıncaya ve zekât verinceye kadar Savaşmakla emrolundum. Onlar bunu yapacak olurlarsa, benden kanlarını da mallarını da korumuş olurlar. Onun hakkı ile olması hali müstesna hesapları ise Allah’a aittir.” Buhârî, îman 17, Salat 28, Zekât 1, İ’tisâan 2, 28; Müslim, Îman 32-36; Ebû Dâvûd, Cihâd 95; Tirmizî, Tefsir 88. sûre; Nesâî, Zekât 3; İbn Mâce, Fiten 1; Dârimî, Siyer 10; Müsned, IV, 8.

Ebû Bekr es-Sıddik (radıyallahü anh) da şöyle buyurmuştur: “Allah’a yemin ederim, namaz ile zekât arasında ayırım gözetenlerle mutlaka Savaşacağım. Çünkü zekât malın hakkıdır.” İbn Abbâs da: Allah Ebû Bekir’e rahmet eylesin. O, ne kadar da fakih bir kimse idi demiştir.

İbnü’l Arabî der ki: Böylelikle Kur’ân ve Sünnet aynı gerçekleri dile getirmiş olmaktadır. Namazı ve sair farzları helal kabul ederek terkedenin kâfir olduğu hususunda müslümanlar arasında görüş ayrılığı yoktur. Sünnetleri önemsemeyerek terkeden de fasık olur. Nafileleri terkeden için ise bir vebal yoktur. Ancak, nafilenin faziletini inkâr ederse kâfir olur. Çünkü o, bu tutumu ile Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın getirip haber verdiği bir hususu reddetmiş olmaktadır. Ancak farz olduğunu inkâr etmeksizin ve terkini de helal kabul etmeksizin namazı terkeden kimsenin hükmü hususunda ilim adamlarının farklı görüşleri vardır. Yûnus b. Abdulalâ dedi ki: Ben, İbn Vehb’i şöyle derken dinledim: Mâlik dedi ki: Allah’a îman edip, rasûlleri tasdik eden, fakat namaz kılmayı kabul etmeyen kimse öldürülür. Ebû Sevr de; Şâfiî mezhebinin bütün âlimleri bu görüştedir, der. Hammâd b. Zeyd, Mekhul ve Veki’in görüşü de budur. Ebû Hanîfe der ki: Böyle bir kimse hapse atılır, dövülür ama öldürülmez. Bu, İbn Şihab’ın da görüşüdür. Davud b. Ali de bu görüştedir. Bunların delilleri arasında Hazret-i Peygamberin şu âyeti de vardır: “Ben insanlarla lâ ilâhe illâlah deyinceye kadar Savaşmakla emrolundum. Bunu diyecek olurlarsa, -onun hakkı ile olması müstesna- benden kanlarını ve mallarını korumuş olurlar.” Buhârî, îman 17, İ’tisâm 28; Müslim, îman 34-36; Tirmizî, îman 1, Tefsir 88. sûre; Nesâî, Cihâd 1, Tahrîmu’d-Dem 1; İbn Mâce, Fiten 1… Bu görüşü kabul edenler derler ki: Onun hakkı ise, Hazret-i Peygamberin bir başka hadisinde şöylece dile getirilmiştir: “Müslüman bir kimsenin kanı ancak üç şeyden birisiyle helal olur: Îmandan sonra kâfir olmak, yahut muhsan olduktan sonra zina etmek, ya da bir başka nefse karşılık olmaksızın birisini öldürmek.” Buhârî, Diyat 6; Müslim, Kasâme 25, 26; Ebû Dâvûd, Hudûd 1; Tirmizî, Hudûd 1.5, Diyât 10; Nesâî, Kasâme 6,14, Tahrîmu’d-Dem 5, 11, 14; İbn Mâce, Hudûd 1; Dârimî, Sîyer U; Müsned, 1, 61, 63…

Ashâb-ı kiram ve tabiinden bir topluluğun görüşüne göre kasti olarak ve özrü bulunmaksızın vakti çıkıncaya kadar tek bir namazı terkeden ve onu eda etmeyi de kaza etmeyi de kabul etmeyip namaz kılmam, diyen bir kimsenin kâfir olduğu, kanının da malının da helal olduğu, müslüman mirasçılarının ondan miras alamayacağı ve tevbe etmesinin de istenmeyeceği görüşündedirler. Eğer (kendiliğinden) tevbe ederse mesele yok. Aksi takdirde öldürülür. Ve malının hükmü de mürtedin malı ile aynıdır. Bu, aynı zamanda İshak’ın da görüşüdür. İshak der ki: İşte Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’dan şu günümüze kadar ilim ehlinin görüşü böyledir.

İbn Huveyzimendad der ki: Bizim mezhep âlimlerimiz, namazı terkeden kişinin ne vakit öldürüleceği hususunda farklı görüşlere sahiptirler. Kimisi, namazın kılınması için uygun görülen vaktinin sonunda öldürülür derken, kimisi de zaruret vaktinin sonuna kadar bırakılır demişlerdir. Bu konuda sahih olan görüş budur. Bu zaruret vakti de şöyledir: İkindi namazı vaktinden güneşin batacağı zamana kadar dört rekat kılabilecek bir süre, yatsı namazının çıkış vakti olan gecenin bitimine dört rekat kala, sabah namazı vaktinin bitimi olan güneşin doğuşundan önce iki rekat kılacak kadar bir zamandır. İshak der ki: Vaktin gitmesinden maksat ise, öğle namazını güneşin batışına, akşam namazını da tan yerinin ağarması vaktine kadar ertelemesi demektir.

6. Gerçek Tevbe Ne İle Anlaşılır:

Bu âyet-i kerîme “tevbe ettim” diyen kimsenin, fiilleri arasına tevbenin muhakkak olduğunu ortaya koyan hususlar da eklenmedikçe, bu sözüyle yetinilmeyeceğine delildir. Çünkü yüce Allah burada tevbe etmekle birlikte namaz kılmayı ve zekât vermeyi de şart koşmaktadır ki, bunların yerine getirilmesiyle tevbenin gerçekten yapıldığı ortaya çıksın. Faizi yasaklayan âyet-i kerimede de:

“Şayet tevbe ederseniz ana mallarınız sizindir” (el-Bakara, 2/279) diye buyurmaktadır. Bir başka yerde de:

“Tevbe edenler, ıslah edenler ve açıklayanlar müstesna…” (el-Bakara, 2/160) diye buyurmaktadır, el-Bakara Sûresi’nde bu anlamdaki açıklamalar (2/160. ayetin tefsirinde) geçmiş bulunmaktadır.

Ancak müşriklerden antlaşma yaptıklarınız, sonra size hiçbir eksiklik yapmayan ve aleyhinizde hiç kimseye destek vermeyenler hariç. Onlara sürelerinin sonuna kadar antlaşmalarını tamamlayın. Şüphesiz Allah muttakileri sever.

Diyanet Vakfı
Ancak kendileriyle antlaşma yaptığınız müşriklerden (antlaşma şartlarına uyan) hiçbir şeyi size eksik bırakmayan ve sizin aleyhinize herhangi bir kimseye arka çıkmayanlar (bu hükmün) dışındadır. Onların antlaşmalarını, süreleri bitinceye kadar tamamlayınız. Allah (haksızlıktan) sakınanları sever.

Kurtubi Tefsiri
Muahede yaptığınız müşrikler arasından, sonra size karşı bir eksiklik yapmamış, aleyhinizde kimseye yardım etmemiş olanlar müstesnadır. O halde, onların süreleri bitinceye kadar ahidlerini tamamlayın. Şüphesiz Allah sakınanları sever.

“Muahede yaptığınız müşrikler arasından… olanlar müstesnadır” anlamındaki âyet, muttasıl istisna olarak nasb mahallindedir. -Ahidleri süresi içerisinde bulunan, kendileriyle antlaşma yapmış olduğunuz kimseler müstesna olmak üzere- Allah, müşriklerden uzaktır, demektir. İstisnanın munkatı’ olduğu da söylenmiştir. Yani, Allah o müşriklerden uzaktır. Amma, kendileriyle ahidleşip de ahidleri üzere sebat gösterenlere ahidlerini tamamlayınız, demek olur.

“Sonra size karşı bir eksiklik yapmamış” âyeti, kendileriyle antlaşma yapılmış olanların kimisinin ahdini bozduğuna, kimisinin de ahdine bağlı kalmaya devam ettiğine delildir. Şanı yüce Allah Peygamberine, ahdine aykırı davrananların antlaşmalarını bozmasını, ahdine bağlı kalan kimselerin de bu antlaşmaların süresi bitene kadar antlaşmaya bağlı kalmasını emretti.

“Sonra size karşı bir eksiklik yapmamış” iradesi de antlaşmadaki şartlardan herhangi bir şeyi eksiltmemiş anlamındadır.

“Aleyhinize kimseye karşı yardım etmemiş” kimseye destek vermemiş

“olanlar müstesnadır.”

İkrime ile Atâ b. Yesar,

“Sonra size karşı bir eksiklik yapmamış” âyetini şeklinde muzafın hazfedildiği kabul edilerek noktalı “dâd” ile okumuşlardır ki, bu ifadenin de takdiri: “Sonra ahidlerini bozmamış iseler,” şeklinde olur. Bu özelliğin, sadece Damraoğullarının kastedildiği özel bir hüküm olduğu da söylenmektedir.

Daha sonra yüce Allah:

“O halde, onların sureleri bitinceye kadar ahidlerini tamamlayın” diye buyurmaktadır ki, bu süre dört aydan fazla olsa bile tamamlayın, anlamındadır.

Ve Allah ve Resulünden insanlara büyük hac günü bir ilan: Şüphesiz Allah müşriklerden berîdir. Ve Resulü de. Eğer tövbe ederseniz bu sizin için hayırlıdır. Ve eğer yüz çevirirseniz bilin ki siz Allah’ı aciz bırakıcı değilsiniz. Ve kâfirleri elem verici bir azapla müjdele.

Diyanet Vakfı
Hacc-ı ekber (en büyük hac) gününde Allah ve Resulünden insanlara bir bildiridir: Allah ve Resulü müşriklerden uzaktır. Eğer tevbe ederseniz, bu sizin için daha hayırlıdır. Ve eğer yüz çevirirseniz bilin ki, siz Allahı aciz bırakacak değilsiniz. (Ey Muhammed)! o kafirlere elem verici bir azabı müjdele!

Kurtubi Tefsiri
Ve (bu) hacc-ı ekber günü Allah ve Rasulünden İnsanlara, Allah ve Rasûlünün, müşriklerden uzak olduklarına dair bir İlândır. Eğer tevbe ederseniz, o sizin için daha hayırlıdır. Yok, eğer yüz çevirirseniz, iyi bilin ki, siz Allah’ı âciz bırakamazsınız. O kâfirlere can yakıcı bir azâbı müjdele.

Bu âyete dair açıklamalarımızı üç başlık halinde sunacağız:

1. Hacc-ı Ekber Günü insanlara Yapılan İlan:

Yüce Allah’ın:

“Bir ilândır” âyetindeki ilan anlamını veren kelîmesinin sözlük anlamının “bildirmek” olduğu hususunda görüş ayrılığı yoktur. Bu kelime de sûrenin ilk kelimesi olan; “İlişkilerin kesilmesi” kelimesine atfedilmiştir.

“İnsanlara” kelimesi, burada bütün insanları kapsamaktadır.

“Hacc-ı ekber günü” anlamındaki ifade zarftır. Bunun âmili de

“bir İlândır” anlamındaki kelimedir. Her ne kadar

“bir ilândır” anlamındaki kelime yüce Allah’ın:

“Allah…dan” âyetiyle vasfedilmiş ise de fiil kokusu varlığını sürdürmektedir ve bu kadarı da zarflarda âmil olur. Bir diğer görüşe göre bundaki âmil, “Küsvay eden” kelimesi olup,

“bir ilandır” anlamındaki kelime ise, sıfat alarak fiil hükmünden çıktığından dolayı amel etmesi sahih değildir.

2. Hacc-ı Ekber Günü:

İlim adamları

“hacc-ı ekber” hususunda farklı görüşlere sahiptirler. Bu, Arefe günüdür denilmiştir. Bu görüş, Hazret-i Ömer, Osman, İbn Abbâs, Tavus ve Mücahid’den rivâyet edilmiştir, Ebû Hanîfe’nin görüşü de budur, Şâfiî de bu görüşü kabul etmiştir. Hazret-i Ali, yine İbn Abbâs, İbn Mes’ûd, İbn Ebi Evfâ, el-Muğîre b. Şu’be’ye göre ise, kurban bayramının birinci günüdür. Taberî de bunu tercih etmiştir.

İbn Ömer’in rivâyetine göre Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) haccını yaptığı sırada kurban bayramı günü durarak şöyle dedi: “Bugün hangi gündür?” Yanında bulunanlar: Bugün Nahr (kurban bayramının birinci günü, kurban kesme) günüdür, dediler. Hazret-i Peygamber de: “Bu haccı ekber günüdür” diye buyurdu. Bunu da Ebû Dâvûd rivâyet etmiştir. Buhârî, Hacc 132; Ebû Dâvûd. Menâsik 66: İbn Mâce Menasik 76.

Buhârî Ebû Hüreyre’den şöyle dediğini rivâyet etmektedir: Ebû Bekr es-Sıddik (radıyallahü anh) kurban bayramının birinci günü Mina’da ilan yapacak kimseler arasında beni gönderdi: Artık bu yıldan sonra hiçbir müşrik haccetmeyecektir ve çıplak bir kimse de Beytullahı tavaf edemeyecektir. Haccı ekber günü de Nahr günü (kurban bayramının birinci günü)dür. Burada (en büyük anlamına gelen) ekber deniliş sebebi, insanların el-Haccu’l-Asğar (küçük hac) demelerinden ötürüdür. Ebû Bekir de o yıl, insanlara antlaşmalarının bozulduğunu ilan etti. Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın haccettiği Veda Haccı senesi de hiçbir müşrik hac yapmadı. Buhârî, Cizye 16, Tefsir 9. sûre 4.

İbn Ebi Evfâ da der ki: Kurban kesme günü (yevmü’n-nahr) hacc-ı ekber günüdür. O günde (kurbanların) kanı akıtılır, saç kesilir, o günde kirler giderilir ve (ihram dolayısıyla) haram olan şeyler o günde helal olur. Mâlik’in kabul ettiği görüş de budur. Çünkü, kurban kesme günü olan Nahr gününde haccın tamamı vardır. Zira hac için vakfe de onun (dokuzu ona bağlayan günün) gecesi yapılır. Taş atmak, kurban kesmek, tıraş olmak ve rükün tavafı da onuncu günün sabahı yapılır.

Birinci görüşü kabul edenler, Mahreme yoluyla rivâyet edilen, Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın: “Hacc-ı ekber günü Arefe günüdür” şeklinde rivâyet ettiği hadisini delil gösterirler. Bu hadisi İsmail el-Kadî rivâyet etmiştir.

es-Sevrî ve İbn Cüreyc derler ki: Hacc-ı ekber, Minâ’da kalınan bütün günlerdir. Bu da Sıffin günü, Cemel günü, Buas günü demeye benzer. Bu ifadelerle ise, bizzat gün değil, bu olayların meydana geldiği zaman ve süre kast edilir.

Mücahid’den gelen rivâyete göre ise hacc-ı ekber, hacc-ı kıran demektir, haccı asğar (küçük hac) ise, hacc-ı ifrad demektir. Ancak, bunun âyet ile hiçbir ilgisi yoktur. Yine Mücahid ve Atâ’dan şöyle dedikleri rivâyet edilmiştir: Hacc-ı ekber, Arefe’de vakfe yapılan hacdır. Asğar ise umredir. Yine Mücahid’den gelen rivâyete göre hacc-ı ekber, bütün hac günleridir.

el-Hasen ile Abdullah b. el-Haris b. Nevfel de derler ki: Ona, hacc-ı ekber günü adının veriliş sebebi, o yıl müslümanlarla müşriklerin birlikte haccetmeleri ve o günde yahu di, hıristiyan ve mecusîye mensub kimselerin bayramlarının da o güne denk düşmesinden dolayıdır.

İbn Atiyye ise şöyle demektedir: Böyle bir güne yüce Allah’ın bundan ötürü hacc-ı ekber diye nitelendirmesi zayıf bir iddiadır.

Yine el-Hasen’den şöyle dediği nakledilmektedir: Bugüne, “ekber” sıfatının verilmesi, o günde Ebû Bekir’in haccetmesi ve antlaşmaların bozulduğunun ilan edilmesinden ötürüdür. Bunun, el-Hasen’in görüşü olma ihtimali daha kuvvetlidir. İbn Sırın de der ki: Hacc-ı ekber günü, Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın Veda Haccını yaptığı ve onunla birlikte o günde diğer ümmetlerin de haccettiği gündür.

3. Allah da, Rasûlü de Müşriklerden Uzaktır:

Yüce Allah’ın:

“Allah ve Rasûlünün, müşriklerden uzak olduklarına dair…” âyetindeki; edatı nasb mahallinde ve takdirindedir. Bunu esreli okuyanlara göre ifade; Dedi ki: Muhakkak Allah… diye, takdir ile okur. “Uzaktır” ifadesi de ‘in haberidir. “Rasûlü” lâfzı, “Allah” lâfzının mahalline (merfu olarak) atfedilmiştir. Bununla birlikte “Uzaktır” kelimesindeki merfu’ zamire de atfedilebilir. Her ikisi de güzeldir. Çünkü ifadeler arasında uzaklık vardır. Bununla birlikte haberi hazfedilmiş bir mübteda da kabul edilebilir. İfadenin takdiri de:Ve Rasûlü de onlardan uzaktır” şeklinde olur,

Şeklinde nasb ile okuyanlara -ki el-Hasen ve bankasıdır- gelince; bunlar da “Allah” ism-i celâlinin lâfzına (mansub olduğundan) atf ile okumuşlardır. Şaz kıraatlerde ise “ve O’nun Rasûlünün hakkı için…” takdirinde yemin olmak üzere; şeklinde de okunmuştur. Bu kıraat el-Hasen’den de rivâyet edilmiştir. Bu okuyuşa dair Hazret-i Ömer’in başından geçen bir olay kitabın baş taraflarında (Kur’ânın i’rabı ile ilgili açıklamaların verildiği bölümde) geçmiş bulunmaktadır.

“Eğer” şirkten

“tevbe ederseniz, o sizin için daha hayırlıdır” daha faydalıdır.

“Yok eğer” îman etmekten

“yüzçevirirseniz, iyi bilinki siz, Allah’ı aciz bırakamazsınız” O’ndan kurtulamazsınız. Çünkü O, şüphesiz sizi kuşatandır ve cezasını size indirendir.

Yeryüzünde dört ay dolaşın. Ve bilin ki siz Allah’ı aciz bırakıcı değilsiniz. Ve Allah kâfirleri rezil edicidir.

Diyanet Vakfı
(Ey müşrikler!) Yeryüzünde dört ay daha dolaşın. İyi bilin ki siz Allahı aciz bırakacak değilsiniz; Allah ise kafirleri rezil (ve perişan) edecektir.

Kurtubi Tefsiri
Yeryüzünde dört ay rahat rahat dolaşın. Biliniz ki biz Allah’ı âciz bırakamazsınız ve herhalde Allah kâfirleri rüsvay edendir.

Bu âyete dair açıklamalarımızı üç başlık halinde sunacağız:

1. Antlaşmaların Bozulacağı Vakit Başlayıncaya Kadar:

“Rahat rahat dolaşın” âyeti ile yüce Allah haberden hitaba geçmektedir. Yani onlara de ki: Yeryüzünde gidin, gelin, yol alın, Müslümanlardan herhangi bir kimsenin size karşı Savaş açmasından, mallarınızı alacağından, sizi öldürmesinden, ashâb etmesinden korkmaksızın güvenlik içerisinde gidiniz geliniz, demektir.”Filan kişi arzda güvenlik içerisinde dolaştı,” denilir. Yere genişçe yayılmış akan su hakkında; tabiri de buradan gelmektedir. Şair Tarafe b. el-Abd’in şu beyiti de bu kabildendir:

“Ben senden böyle bir şeyden korkmuş olsaydım, bana zarar veremezdin

Sen, önümde atlar koşup gidiyor görmedikçe.”

2. Tanınan Süre İle İlgili Görüşler ve Tebûk Gazvesini Hazırlayan Olaylar:

İlim adamları tanınan sürenin keyfiyeti ile Allah’ın ve Rasûlünün kendilerinden ilişkilerini kestiklerinin kim oldukları hususunda farklı görüşlere sahiptirler. Muhammed b. İshak ve başkaları derler ki: Bunlar, müşriklerden iki ayrı guruptur. Bunlardan birisinin antlaşma süresi dört aydan daha az idi. Bunlara tam dört ay mühlet verildi. Diğerlerinin ise antlaşmalarının belli bir süreleri yoktu. Bunların da antlaşmaları durumlarını düşünüp değerlendirmeleri için dört ay ile sınırlandırıldı. Artık bundan sonra bu gibi kimseler Allah’a, Rasûlüne ve mü’minlere karşı Savaş açmış kimseler kabul edilecekti. Bulundukları yerlerde öldürülecek veya ashâb alınacaktı. Tevbe etmesi müstesna. Bu sürenin başlangıcı ise, hacc-ı ekber günü idi. Sona ereceği tarih ise Rabiu’l-âhir ayının onu idi. Herhangi bir antlaşmaya taraf olmayanlara gelince, bunların da süresi haram ayların bitmesi ile sona erecekti. Bu da yirmisi Zülhicce’den olmak üzere Muharrem ay’ı ile birlikte elli günlük bir süre idi.

el-Kelbî der ki: Dört aylık süre, kendileri ile Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) arasında dört aydan daha aşağı bir süre antlaşma bulunan kimseler içindi. Antlaşma süreleri dört aydan fazla olanlara gelince, yüce Allah’ın, Rasûlüne;

“O halde onların süreleri bitinceye kadar akidlerini tamamlayın” (et-Tevbe, 9/4) âyetinde sürelerini tamamlamasını emrettiği kimselerdir. Taberî ve başkalarının tercih ettiği de budur.

Muhammed. b. İshâk, Mücahid ve başkaları da şunu nakletmektedirler: Bu âyet-i kerîme Mekkeliler hakkında inmiştir. Şöyle ki: Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) Hudeybiye yılı Kureyşliler ile on yıl süreyle Savaşmamak üzere barış yapmıştı. Bu süre içerisinde insanlar güvenlik altında bulunacak, birbirlerine ilişmeyeceklerdi. Buna bağlı olarak Huzaalılar Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın tarafında, Bekroğulları ise Kureyş tarafında antlaşmada yer aldılar. Bekroğulları Huzaalılara saldırıda bulunarak ahidlerini bozdular. Buna sebep ise, İslâmdan bir süre önce Bekroğullarının Huzaa’dan almak istedikleri bir kan davalarının bulunması idi. Hudeybiye günü yapılan barış antlaşması ile insanlar birbirlerine karşı güven duydular. İşte, kan davalarının sahibi bulunan Bekroğullarından Deyloğulları bu fırsatı ganimet bilerek Huzaalıların gafletlerinden yararlanmak ve böylelikle Huzaalıların öldürmüş olduğu el-Esved b. Rezn oğullarının intikamını almak istediler. Bunun için Deyloğullarından Nevfel b. Muaviye, Bekroğullarının Abdumenaf kolundan kendisine itaat edenlerle birlikte yola çıktılar ve geceleyin Huzaalılara baskın düzenleyerek onlarla Savaştılar. Kureyşliler de Bekroğullarına silah yardımında bulundular. Hatta Kureyşten bazı kimseler bizzat onlara yardımcı oldu. Huzaalılar da meşhur olduğu ve (ilgili kaynaklarda) yazılı olduğu üzere Harem bölgesine çekildiler. Yapılan bu iş, Hudeybiye günü barışını bozmaktı. O bakımdan, Huzaalı Amr b. Salim ile Budeyl b. Verta, bir gurup Huzaalı ile birlikte Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın huzuruna gittiler ve Bekroğulları ile Kureyşlilerin başlarına getirdikleri bu musibete karşı Hazret-i Peygamber’den yardım istediler. Amr b. Salim Hazret-i Peygambere şu şiiri okudu:

“Rabbim, ben Muhammed’e bizim atamızın ve onun atasının,

eskiden beri devam eden antlaşmasını hatırlatıyorum.

Bize baba oldun sen, biz de evlat durumundaydık

Orada teslim olmuştuk ve itatten el çekmemiştik

Yardıma koş, Allah sana hidayet veresice, güçlü bir yardıma

Ve çağır Allah’ın kullarını yardım için gelsinler

Aralarında kılıcını kınından sıyırmış Resûlüllah da olsun,

Güneş gibi yükselip duran o bembeyaz yüzlü

Eğer onu küçük düşürücü bir iş yapılırsa hemen suratı asılır

Köpürerek akan coşkun deniz gibi büyük bir ordu arasında

Gerçek şu ki, Kureyşliler sana verdikleri sözü bozdular

Ve seninle pekiştirdikleri ahidlerini nakzettiler

Senin kimseyi (yardıma) çağırmayacağını zannettiler

Onlar ise en zelil ve sayıları en az olanlardır

Biz Vetir denilen suyumuzun kenarında gece uyurken bize baskın düzenlediler

Rükû ederken, secdelerde iken bizi öldürdüler.”

Bunun üzerine Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu; “Eğer Kâ’boğullarına yardım etmeyecek olursam, ben de yardımsız kalayım.” Daha sonra bir buluta bakarak şöyle dedi: “Şüphesiz ki bu bulut, Kâ’boğullarının zaferini müjdeliyor.” Kâ’boğullarından kastı ise Huzaalılardır. Ayrıca Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) Budeyl b. Verka ile beraberindekilere de şöyle dedi: “Şüphesiz, Ebû Süfyan kısa bir süre sonra yeniden akdi bağlamak ve barış süresini artırmak için gelecektir. Fakat maksadını gerçekleştiremeden geri dönecektir.”

Gerçekten de Kureyş, yaptıklarına pişman oldu. Ebû Süfyan akdi devam ettirmek, barış süresini daha da artırmak üzere Medine’ye çıkıp geldi. Tıpkı Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın haber verdiği gibi. Ancak bilindiği gibi arzusunu gerçekleştiremeden geri döndü. Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) da Mekke üzerine yürümek üzere hazırlandı, Allah da Mekke fethini müyesser kıldı. Bu ise hicretin sekizinci yılında oldu. Hevazinliler, Mekke’nin fethedildiği haberini alınca, Mâlik b. Avf en-Nasrî -Huneyn gazası ile ilgili bilinen ünlü haberlerde belirtildiği üzre- Hevazinlileri bir araya getirdi. -İleride bu hususta kısmen açıklamalar gelecektir- Ve müslümanlar kâfirlere karşı muzaffer oldular, yardıma mazhar oldular.

Hevazin vak’ası, Huneyn günü hicretin sekizinci yılı Şevval ayının başında olmuştu. Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) da ganimet olarak alınan matları ve kadınları Taife varıncaya kadar paylaştırmadı. Taiflileri yirmi küsur gün muhasara etti. Başka süreler de söylenmiştir. Onlara karşı mancınıklar yaptı ve mancınıklarla -bu gaza ile ilgili bilindiği gibi- atış yaptı. Daha sonra Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) Ci’rane’ye gitti ve bu hususta bilinen haberlerde belirtildiği üzere Huneyn ganimetlerini paylaştırdı. Daha sonra Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) geri döndü ve beraberindekiler de (yerlerine gitmek üzere) dağıldılar. O yi), insanların hac yönetimini Attab b. Esid yaptı. İslâm tarihinde haccı yöneten İlk hac emiri odur. Müşrikler de kendi ibadet anlayışlarına göre haccettiler. Attab b. Esid hayırlı, faziletli ve vera sahibi bir zat idi. Kâ’b b. Züheyr b. Ebi Sülma da Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın huzuruna gelip onu övdü ve onun başı ucunda:

“Suâd’dan ayrıldım o sebepten kalbim bugün üzgün ve kırgındır” diye başlayan kasidesini sonuna kadar okudu. Bu kasidesinde Muhacirleri sözkonusu etti, onlardan da övgüyle sözetti. Bundan önceleri ise, Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ı yeren şiirleri ezberlenmiş idi. Ensar, kendilerinden söz etmediği için onu ayıplayınca, bu sefer, Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın huzurunda Ensardan övgüyle sözettiği (ve şu mealdeki) kasidesini şöylece okudu:

“Hayatın keremiyle sevinmek isteyen, kimse,

Ensarın sâlimlerinden bir süvari topluluğu arasında yer alır

Onlar babadan oğula üstün değerleri miras aldılar

Şüphesiz onlar hayırlı olanlardır ve hayırlıların oğullarıdır

Uzun mızraklar ellerinde kısacık gibi gelir

Kor gibi kızarmış gözlerle bakarlar

Fakat görmeleri zayıf değildir

Canlarını Peygamberlerine satmışlardır onlar

Onun için Savaş alanında hücum ve baskın günlerinde

Kâfirlerden ellerine geçirdikleri kimselerin kanlarıyla

Temizlenir onlar ve bunu kendileri için bir ibadet bilirler

Arslanı bol Hafiye vadisinde bulunan kalın enseli

Yırtıcı arslanların alıştıkları gibi bunlar da (insan öldürmeye) alışmışlardır

Konaklayacak olursan engellerler senin kendilerine ulaşmanı

Ve sen dağ keçilerinin tırmandıkları sarp tepeler yanında kendini bulursun

Onlar Bedir günü Ali (b. Bekr b. Vâil veya bir başkası)’ye öyle bir darbe indirdiler ki,

Bütün Nizârlılar onun etkisi dolayısıyla boyun eğdiler

Eğer herkes benim onlara dair bildiklerimin tümünü bilseydi

Elbette benimle tartışanlar da beni tasdik ederdi

Bunlar öyle bir toplulukturlar ki, yıldızlar yağmur yağdırmazsa onlar

Gelip kendilerine konuk olan yolculara ikramda kusur etmezler.”

Resûlüllah Taif dönüşünden sonra Medine’de Zülhicce, Muharrem, Safer, Rabiülevvel, Rabiülahir, Cumadelula ve Cumadelahire ayları kaldı, hicretin dokuzuncu yılı Recep ayında ise, müslümanlarla birlikte Bizanslılarla Savaşa yani Tebuk gazvesine çıktı. Bu da onun son gazvesi idi. İbn Cüreyc, Mücahid’den naklen dedi ki: Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) Tebuk’den dönünce haccetmek istedi, sonra da şöyle dedi: “Şüphesiz Beyte, Beyti tavaf etmek üzere çıplak müşrikler gelir. Ben böyle bir şey kaldınlmadan haccetmeyi arzu etmiyorum.” Bunun üzerine Hazret-i Ebû Bekir’i hac emiri olarak gönderdi. Onunla birlikte de hacca katılanlara karşı okumak üzere Berae Sûresi’nin baş tarafından kırk âyet gönderdi.

Hazret-i Ebû Bekir yola çıktıktan sonra Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) Hazret-i Ali’yi çağırarak: “Sen de Tevbe Sûresi’nin baş tarafından şu hususları anlatan âyeti al ve bir araya gelip toplanacakları vakit herkese karşı bunları İlan et” diye buyurdu.

Hazret-i Ali de Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’in el-Adbâ diye bilinen dişi devesi üzerinde yola çıktı ve sonunda Zül-Huleyfe denilen yerde Ebû Bekir -Allah ikisinden de razı olsun-‘e ulaştı. Hazret-i Ebû Bekir onu görünce: Emir olarak mı geldin, yoksa memur olarak mı dedi. Hazret-i Ali hayır, memur olarak geldim dedi ve hep birlikte yola koyuldular. Hazret-i Ebû Bekir daha önce cahiliyye döneminde vakfe yaptıkları yerlerde onlara hac yaptırdı. Nesâî’nin kitabında (Süneninde) Hazret-i Cabir’den şöyle dediği nakledilmektedir: Ali (radıyallahü anh) da insanlara karşı Tevbe Sûresi’ni terviye (Zülhicce’nin sekizinci) gününden bir gün Önce, Arefe gününde ve Nahr gününde (Kurban bayramı birinci gününde) Ebû Bekir’in hutbesi sona erdikten sonra üç gün boyunca sonuna kadar okudu. Birinci Nefr günü olunca, Ebû Bekir kalktı, insanlara hutbe irad etti. Nasıl Nefr edeceklerini ve nasıl taş atacaklarını onlara anlattı, hac ibadetlerini onlara öğretti. Yine hutbesini bitirince Ali kalktı ve insanlara karşı Tevbe Sûresi’ni(n bu bölümlerini) sonuna kadar okudu. Nesâî, Mendik 187 (yakın lâfızlarla).

Süleyman b. Mûsa da dedi ki: Ebû Bekir Arefe’de hutbe okuyunca şöyle dedi: Kalk ey Alî, Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın mesajının gereğini yerine getir. Hazret-i Ali de kalktı ve bunu yaptı. Sonra benim içime, herkesin Ebû Bekir’in hutbesinde hazır bulunmadığı kanaati doğdu. O bakımdan, Kurban Bayramı birinci günü çadırları tek tek dolaşmaya başladım.

Tirmizî de Zeyd b. Yusey’den şöyle dediğini rivâyet etmektedir: Ben, Ali’ye, hacda seninle gönderilen şey neydi diye sordum o, benimle dört şey gönderildi, dedi: “Beytullahı çıplak bir kimse tavaf edemeyecek, her kiminle Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) arasında bir antlaşma varsa o, süresi sona erinceye kadar geçerlidir. Kimin bir antlaşması yoksa da onun süresi dört aydır. Cennete ancak müslüman bir can girecektir. Artık bu yıldan sonra müslümanlarla müşrikler (hacda) bir arada bulunmayacaklardır.” Tirmizî der ki: Bu hasen, sahih bir hadistir. Bunu Nesâî de rivâyet etmiş ve şu ifadeleri zikretmiştir: Ve dedi ki: Sesim kisılıncaya kadar seslenip duruyordum.” Tirmizî. Hacc 44; Nesâî, Menâsik 161; Dârimî, Menüsik 74; Müsned II, 299.

Ebû Ömer (b. Abdi’l-Berr) dedi ki: Ali (radıyallahü anh) her ahid sahibinin ahdinin bozulduğunu anlatmak, artık bu yıldan sonra hiçbir müşrik haccedemeyecek ve Beytullahı çıplak tavaf edemeyecek diye ilan etmek üzere gitmişti. O yıl yani, hicretin dokuzuncu yılı haccını, Ebû Bekir (radıyallahü anh) idare etti. Daha sonraki sene Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) Medine’den haccını yaptı ki, bundan başka hac yapmadı. Onun bu haccı da Zülhicce ayına tesadüf etmiş ve: “Şüphesiz zaman ilk haline dönüp gelmiş bulunuyor” diye buyurmuştu. Buhârî, Tefsir 9. sûre 8, Bed’ul-Halk 2, Meğazî 77, Edâhî 5, Tevhîd 24; Müslim, Kasâme 29; Ebû Dâvûd, Menâsik 67; Müsned, V, 37, 73. Nitekim ileride buna dair açıklamalar Nesi’ (ayların ertelenmesi) âyetinin (9/37. âyetin) tefsirinde gelecektir. Hac, kıyâmet gününe kadar Zülhicce ayında böylelikle yerleşmiş oldu. Mücâhid nakleder ki: Hazret-i Ebû Bekir ise dokuzuncu yıl Zülkade ayında haccetmişti.

İbnü’l-Arabî der ki: Tevbe Sûresi’nin Hazret-i Ali’ye verilişindeki hikmet şudur: Tevbe Sûresi, Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın akdetmiş olduğu ahidleri bozmayı ihtiva ediyordu. Arapların uygulamasına göre, akdi ancak yapan kişi, yahut da onun ehl-i beytinden olan bir kişi bozabilirdi. Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) da kesin bir delil ile Arapların dil uzatmalarını önlemek istemiş ve ahdi bozmak üzere kendi aile halkından, Haşimoğull arından amcasının oğlunu göndermişti ki, kimsenin bu konuda söyleyecek bir sözü kalmasın. ez-Zeccâc da bu manada bir açıklamada bulunmuştur.

3. Müşrikler İle Antlaşmaların Bozulması:

İlim adamları derler ki: Âyet-i kerîme, bizimle müşrikler arasındaki antlaşmayı bozmanın câiz olduğu hükmünü ihtiva etmektedir.

Bunun da iki hali vardır: Birisi, bizimle onlar arasındaki antlaşma süresinin sona ermesi hali, bu durumda onlara Savaş ilan edebiliriz. Savaş ilan ettiğimizi bildirmek ise ihtiyaridir.

İkincisi ise, onların ahidlerini bozacaklarından korkarsak, önceden geçtiği üzere biz de onlara ahidlerini bozduğumuzu bildiririz.

İbn Abbâs der ki: Âyet-i kerîme nesh olunmuştur. Çünkü Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) önce ahid yaptı, fakat ona Savaşma emri verilince bu ahdi bozduğunu bildirdi.

Allah ve Resulünden müşriklerden antlaşma yaptıklarınıza bir berae.

Diyanet Vakfı
Allah ve Resulünden kendileriyle antlaşma yapmış olduğunuz müşriklere bir ihtar!

Kurtubi Tefsiri
Müşriklerden antlaşma Yaptıklarınıza Allah ve Rasûlü tarafından ilişkilerin kesildiğine dair bir uyarıdır (bu).

Bu âyete dair açıklamalarımızı beş başlık halinde sunacağız:

1. Bu Sûrenin İsimleri:

Bu sûrenin isimleri hakkında Saîd b. Cübeyr dedi ki: İbn Abbâs (radıyallahü anh)’a Berae Sûresi’ne dair soru sordum, şöyle dedi: O, el-Fâdiha (iç yüzleri açıklayıp rezîl eden) dır. (Rezil etmedik) kimse bırakmayacak diye korkuya kapılacağımız derecede: “Onlardan,., onlardan…” diye âyetler inip durdu.

el-Kuşeyrî Ebû Nasr Abdurrahim der ki: Bu sûre Tebuk gazvesi hakkında ve bu gazveden sonra inmiştir. Onun baş tarafında kâfirlerin ahidleri onlara geri atılmaktadır (bozulmaktadır). Yine bu sûrede münafıkların sırlan açığa çıkartılmaktadır. O bakımdan bu sûre el-Fâdiha ve el-Buhûs diye adlandırılır. Çünkü bu, münafıkların sırlarını ve gizliliklerini açığa çıkarmaktadır. Ayrıca bu sûre el-Müba’sıre diye de adlandırılır. Ba’sere ise araştırmak, ortaya çıkarmak anlamına gelir.

2. Bu Sürenin Baş Tarafında Besmelenin Bulunmayış Sebebi:

İlim adamları, bu sûrenin baş tarafında besmelenin bulunmayış sebebi hususunda beş ayrı görüş ileri sürmüşlerdir:

1- Araplar cahiliyye döneminde, eğer kendileriyle bir kavim arasında bir antlaşma bulunup da onlar bu antlaşmayı bozmak İstediklerinde kavme, besmele yazmaksızın bir mektup yazımlan adetleri idi. İşte et-Tevbe Sûresi de Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) ile müşrikler arasındaki antlaşmayı bozmak üzere nâzil olunca, Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) bu sûreyi Ali b. Ebî Tâlib (radıyallahü anh) ile birlikte gönderdi. O da bu sûreyi hac mevsiminde Araplara okudu. Arapların ahdî bozarken besmele okumamak şeklindeki uygulanagelen adetlerine uygun olarak o da besmele okumadı.

2- Nesâî rivâyetle der ki: Bize Ahmed anlattı dedi ki, bize Muhammed b. el-Müsenna, Yahya b. Said’den anlattı, Yahya dedi ki: Bize Avf anlattı dedi ki: Bize Yezid el-Rukaşi Bu râvî’nin Yezîd er-Rukaşî değil de Yezîd el-Fârisî olması gerekliğine dair Tirmizî, Tefsir 9. sûre 1. başlığın sonunda gerekli açıklamaları yapmış bulunmaktadır anlattı dedi ki: Bize İbn Abbâs dedi ki: Ben, Osman’a şöyle dedim: el-Enfal Sûresi Mesânî’den Berae (Tevbe) Sûresi de Miûndan olduğu halde onları arka arkaya yazmaya; Bismillahirrahmanirrahim satırını da yazmayarak bu sûreyi yedi uzun SÛRE.(es-Sebu’t-Tivâl) arasına yazmaya sizi iten sebep nedir? Osman dedi ki: Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’a birşey nâzil oldu mu, nezdinde bulunan yazıcılardan birisini çağırır ve: “Siz bunu şu şu hususun sözkonusu edildiği sûreye koyunuz” diye buyururdu. Ona, birden çok âyet-i kerîme nâzil de olur ve yine: “Bu âyetleri içinde şu şu hususların sözkonusu edildiği sûreye koyun” derdi. el-Enfal Sûresi de (Medine’de hicretten sonra) ilk nâzil olanlardandı. Berae (et-Tevbe) ise Kur’ânın son nâzil olan sûrelerindendir. Bunun sözkonusu ettiği hususlar, öbürünün sözkonusu ettiği hususları andırıyordu. Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) ise bize, onun Ötekinden olduğunu açıklamaksızın vefat etti. Ben de onun (Tevbe’nin) ondan (el-Enfal’den) olduğunu zannettim. İşte bundan dolayı her iki sureyi yan yana getirdim ve aralarına Bismillahirrahmanirrahim satırını yazmadım. Bu hadisi, Ebû Îsa et-Tirmizî de rivâyet etmiş olup: Bu hasen bir hadistir, demiştir. Tirmizî, Tefsir 9. sûre 1.

3- Üçüncü görüş, yine Osman (radıyallahü anh)’dan rivâyet edilmiştir. Mâlik de, İbn Vehb, İbnü’l-Kasım ve İbn Abdi’l Hakem’in rivâyetine göre şöyle demiştir: Bu sûrenin baş tarafları (vahiyle) kaldırılınca, Bismillahirrahmanirrahim de onlarla birlikte kaldırıldı. Bu görüş, ayrıca İbn Aclân’dan rivâyet edilmiştir. Ona göre Tevbe Sûresi, Bakara Sûresi kadar veya ona yakındı. Onun bir bölümü gittiğinden dolayı, her iki sûre arasına Bismillahirrahmanirrahim yazılmadı. Saîd b. Cübeyr de der ki: Tevbe Sûresi, Bakara Sûresi gibi idi.

4- Hârice, Ebû İsmet ve başkalarının görüşü olup şöyle demişlerdir: Hazret-i Osman’ın halifeliği döneminde mushafı yazdıklarında Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın ashâbı arasında görüş ayrılığı ortaya çıktı. Kimileri, Berae ve Enfal tek bir sûredir derken, kimileri bunlar iki ayrı sûredir dedi. Bunlar iki ayrı sûredir, diyenlerin görüşü dolayısıyla iki SÛRE arasında bir boşluk bırakıldı ve bunlar tek bir sûredir diyenlerin görüşü dolayısıyla da Bismillahirrahmanirrahim yazılmadı. Böylelikle her iki kesim de buna razı oldu ve her iki kesimin de mushafta delilleri tesbit edilmiş oldu.

5- Abdullah b. Abbas dedi ki: Ali b. Ebî Tâlib’e: Niçin Tevbe Sûresi’nde Bismillahirrahmanirrahim yazılmadı diye sordum, şu cevabı verdi: Çünkü, Bismillahirrahmanirrahim bir emandır. Tevbe ise kılıç (Savaş emri) ile nâzil olmuştur. Onda eman diye birşey yoktur. Bu manada bir açıklama el-Müberred’den rivâyet edilmiştir. O da şöyle der: Bundan dolayı ikisi bir arada olmaz, Çünkü “Bismillahirrahmanirrahim” bir rahmettir. Tevbe Sûresi ise gazab olarak nâzil olmuştur. Süfyan’dan da benzeri bir görüş rivâyet edilmiştir. Süfyan b. Uyeyne der ki: Bu sûrenin baş tarafına Bismillahirrahmanirrahim’in yazılmayış sebebi, besmelenin rahmet oluşundan dolayıdır. Rahmet ise bir emandır. Bu sûre ise münafıklar hakkında ve kılıç ile inmiştir. Münafıkların ise emanı yoktur.

Besmelenin yazılmayış sebebi hususunda sahih olan Hazret-i Cebrâîl’in bu sûre ile birlikte besmeleyi indirmemiş olmasıdır. Bunu da el-Kuşeyrî söylemiştir. Hazret-i Osman’ın, “Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) bize, bunun ondan olduğunu beyan etmeden vefat etti” sözleri ise, bütün sûrelerin Hazret-i Peygamberin sözleri ve açıklamaları ile düzenlenmiş olduğunu, sadece Berae (Tevbe) Sûresi’nin ise, Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın bu husustaki açık âyeti olmaksızın Enfal’e katıldığını göstermektedir. Buna sebep ise bu hususu açıklayamadan vefat etmesidir. Ayrıca bu İki sûre, iki yakın arkadaş diye adlandırılırdı. O bakımdan, bu iki sûrenin bir arada zikredilmeleri ve birinin diğerinden sonra gelmesi icabetmektedir. Çünkü, Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) daha ayakta İken bu iki sûre bir arada ve birbirinden ayrılmamak niteliğine sahipti.

3. Enfâl ile Tevbe Sûresi Hakkındaki Bu Uygulama Kıyasa da Bir Delildir:

İbn Arabî der ki: İşte bu, kıyasın dinde aslî bir delil olduğunun delilidir, Nitekim Hazret-i Osman ile ashâbın ileri gelenlerinin, nassın bulunmaması esnasında benzerliği esas alarak kıyasa başvurduklarını ve Tevbe Sûresi’nin konusu ile Enfal Sûresi’nin konusunun benzer olduğunu gördüklerinden, Tevbe Sûresi’ni Enfal’den sonra koymayı uygun gördüklerini görüyoruz. Yüce Allah Kur’ân-ı Kerîm’in tertibinde bile kıyasın dahlinin bulunduğunu açıklamış olduğuna göre, sair ahkâma dair başka ne düşünülebilir?

4. Berae: İlişkilerin Kesilmesi:

Yüce Allah’ın:

“: İlişkilerin kesildiği” âyeti, şu hallerde kullanılır: Bir kimse birşeyi kendisinden izale edip uzaklaştıracak ve onunla kendisi arasındaki sebep ve bağlantıları koparacak -olursa, şeyden beri oldum, ben ondan uzağım,” denilir.

Bu kelime burada gizli bir mübtedânın haberi olmak üzere ref mahallindedir. Bunun da takdiri: Bu… ilişkilerin kesildiği… dir” şeklindedir. Mübtedâ olarak merfu’ kabul edilmesi de mümkündür. Haberi de, yüce Allah’ın: … larınıza(dır)” buyruğundadır.

Nekire (belirtisiz.) bir ismin mübtedâ olarak gelmesi, bunun vasfedilmiş olmasından dolayıdır. Böylelikle bu kelime de bir dereceye kadar marıfe olmuş olur ve ona dair haber vermek mümkün olur. Îsa b. Ömer ise bu kelimeyi, şeklinde nasb ile ve; “: İlişkilerin kopuşuna riayet ediniz” takdiri üzere okumuştur ve bunda İğrâ (teşvik) manası vardır. “Berâe” kelimesi, “şenâe ve denâe” kelimeleri gibi “feâle” veznindedir.

5. Hazret-i Peygamber, Kamuyu İlgilendiren Tasarruflarda Ashâbın Tümünü Temsil Ediyordu:

“Müşriklerden antlaşma yaptıklarınıza…” âyeti, Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın kendileriyle antlaşma yaptığı kimseler demektir. Çünkü, antlaşma akidlerini yapan kendisi idi. Ashâbının tümü de buna razı idiler. Böylelikle bizzat kendileri akid yapmış ve antlaşmış gibi oluyorlardı. O bakımdan bu antlaşma akdi de onlara nisbet edilmiştir. Aynı şekilde kâfirlerin ileri gelenlerinin kavimleri hakkında ve onlar adına yaptıkları akidler de onlara nisbet edilir, onlara mahsub edilir ve bu akid gereğince sorumlu tutulurlar. Zira başka türlüsü de mümkün değildir. Çünkü, bu hususta ayrı ayrı hepsinin rızasının alınmasına imkân yoktur. Buna göre İmâm (devlet başkanı), uygun göreceği bir maslahat dolayısıyla herhangi bir hususta akid yapacak olursa, bu bütün reâyâ için bağlayıcı olur.

Bundan sonra iman edenler, hicret edenler ve sizinle birlikte cihad edenler de sizdendir; akraba olanlar ise Allah’ın kitabına göre birbirlerine daha yakındırlar; şüphesiz Allah her şeyi bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine amenu min ba’du ve haceru ve cahedu meakum (daha sonra iman eden hicret eden ve sizinle beraber cihad edenler) fe ulaike minkum (işte onlar sizdendir) ve ulul erhami ba’duhum evla bi ba’din fi kitabillah (akraba olanlar Allah’ın kitabında birbirlerine daha yakındır) innallahe bi kulli şeyin alim (şüphesiz Allah her şeyi bilendir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde daha sonra iman eden, hicret eden ve müminlerle birlikte cihad edenlerin de onlardan sayıldığı ve başlangıçta mirasta onlara dahil edildikleri, ardından bu hükmün kaldırıldığı ve akrabalık bağının mirasta esas kılındığı, böylece hicret eden ve etmeyen akrabaların birbirine mirasçı olduğu, bunun Allah’ın kitabında belirlenmiş bir hüküm olduğu ve Allah’ın mirasla ilgili hükümleri önce kaldırıp sonra yeniden düzenlemesini bilen olduğu açıklanmıştır. Rivayet edilmiştir ki humus, Peygamber zamanında beş pay olarak taksim edilirdi: Allah ve Resulü için bir pay, yakın akrabalar için bir pay, yetimler için bir pay, miskinler için bir pay ve yolda kalmışlar için bir pay; daha sonra Ömer, Ebu Bekir, Osman ve Ali zamanında bu taksim üç paya indirildi, yakın akraba payı kaldırıldı ve ihtiyaç sahiplerine verilmek üzere üç kısım halinde dağıtıldı, zenginlere bundan bir şey verilmezdi ve bu sadaka hükmünde değerlendirilirdi. Bir başka rivayette Muhammed bin Ali’ye humus hakkında Ali’nin görüşü sorulmuş, onun ailesinin görüşü olduğu söylenmiş, neden halife olduğunda bunu uygulamadığı sorulduğunda ise Ebu Bekir ve Ömer’e muhalefet etmeyi uygun görmediği ifade edilmiştir. Yine rivayet edilmiştir ki Peygamber ganimet taksim edilmeden önce kendisi için seçkin bir pay alırdı, ayrıca yakın akrabalarla birlikte pay alırdı ve Allah ile Resulünün payını da alırdı, sonra savaşanlarla birlikte payını alırdı, böylece dört yönden pay almış olurdu.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İman edenler, hicret edenler ve Allah yolunda cihad edenler ile barındıranlar ve yardım edenler var ya, işte onlar gerçek müminlerdir; onlar için bağışlanma ve değerli bir rızık vardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine amenu ve haceru ve cahedu fi sebilillah (iman edenler hicret edenler ve Allah yolunda cihad edenler) vellezine avev ve nasaru (ve barındıranlar ve yardım edenler) ulaike humul muminune hakka (işte gerçek müminler onlardır) lehum mağfiretun (onlar için bağışlanma vardır) ve rızkun kerim (ve değerli rızık vardır)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde iman edip hicret eden ve Allah yolunda cihad edenlerin muhacirler olduğu, Peygamber’i Medine’de barındırıp yardım edenlerin ensar olduğu, muhacirlerin bu şekilde adlandırılmasının müşrik olan kavimlerini terk etmeleri ve onlardan ayrılmaları sebebiyle olduğu, ensarın ise Peygamber’i barındırıp ona yardım edenler olduğu, bu iki grubun birlikte gerçek müminler olarak nitelendirildiği, onların günahlarının bağışlanacağı ve ahirette güzel bir rızık olan cennetle mükâfatlandırılacakları açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kâfir olanlar ise birbirlerinin dostlarıdır; eğer siz bunu yapmazsanız yeryüzünde bir fitne ve büyük bir bozulma olur.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine keferu (kafir olanlar) ba’duhum evliyau ba’d (birbirlerinin dostlarıdır) illa tef’aluhu (eğer bunu yapmazsanız) tekun fitnetun fil ard (yeryüzünde fitne olur) ve fesadun kebir (ve büyük bozgunculuk olur)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde kâfirlerin kendi aralarında dost olup birbirlerine yardım ettikleri, müminler bunu yapmazlarsa yani kendi aralarında yardımlaşmaz ve din konusunda birbirlerini desteklemezlerse yeryüzünde küfrün yayılacağı, bunun fitne yani küfür ve büyük bir fesat olacağı açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz iman edenler, hicret edenler ve Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad edenler ile barındıranlar ve yardım edenler var ya, işte onlar birbirlerinin dostlarıdır; iman edip hicret etmeyenlere gelince, hicret edinceye kadar onların velayetinden size hiçbir şey yoktur; eğer din konusunda sizden yardım isterlerse, aranızda anlaşma bulunan bir topluluğa karşı olmamak şartıyla onlara yardım etmeniz gerekir; Allah yaptıklarınızı görendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnnellezine amenu (şüphesiz iman edenler) ve haceru (ve hicret edenler) ve cahedu bi emvalihim ve enfusihim fi sebilillah (mallarıyla ve canlarıyla Allah yolunda cihad edenler) vellezine avev ve nasaru (ve barındıranlar ve yardım edenler) ulaike ba’duhum evliyau ba’d (işte onlar birbirlerinin dostlarıdır) vellezine amenu ve lem yuhaciru (iman edip hicret etmeyenler ise) ma lekum min velayetihim min şeyin (onların dostluğundan size bir şey yoktur) hatta yuhaciru (hicret edinceye kadar) ve inistenserukum fid din (eğer din konusunda sizden yardım isterlerse) fe aleykümün nasr (yardım etmek üzerinizedir) illa ala kavmin beynekum ve beynehum misak (ancak aranızda antlaşma olan topluluğa karşı değil) vallahu bima ta’melune basir (Allah yaptıklarınızı görendir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde iman edip Medine’ye hicret eden ve mallarıyla canlarıyla cihad edenlerin muhacirler olduğu, Peygamber’i barındırıp yardım edenlerin ensar olduğu, bu iki grubun başlangıçta miras bakımından birbirlerinin velisi kılındığı ve bunun hicrete teşvik amacı taşıdığı, Zübeyr bin Avvam ve beraberindekilerin hicret etmeyen akrabalarla mirasın kesilmesini yadırgadıkları, bunun üzerine hicret etmeyen müminlerle miras bağının hicret edinceye kadar kesildiğinin bildirildiği, ancak din konusunda yardım isterlerse onlara yardım etmenin farz olduğu, fakat arada anlaşma bulunan bir topluluğa karşı yardım edilmesinin yasaklandığı ve Allah’ın yapılan her şeyi gördüğü açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer sana ihanet etmek isterlerse, daha önce Allah’a da ihanet etmişlerdi; bu yüzden Allah onları ele geçirmene imkân verdi; Allah bilendir, hikmet sahibidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve in yuridû hıyaneteke (eğer sana hainlik etmek isterlerse) fekad hânullaha min kablu (daha önce Allah’a da hainlik etmişlerdi) fe emkene minhum (Allah da sana onlara karşı imkan verdi) vallahu alimun hakim (Allah bilendir hikmet sahibidir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde onların İslam’dan sonra tekrar küfre dönüp ihanet etmek istemeleri durumunda bunun yeni bir şey olmadığı, daha önce küfürleriyle Allah’a ihanet ettikleri, bu sebeple Allah’ın onları Bedir’de Peygamber’e karşı ele geçirme imkânı verdiği, eğer yine ihanet ederlerse aynı şekilde onların üzerine üstün kılacağı, Allah’ın onların durumunu bilen ve hükmünde hikmet sahibi olduğu açıklanmıştır.

Abbas daha sonra şöyle demiştir: Allah bana iki özellik verdi ki bunlardan daha üstün hiçbir şey yoktur; birincisi, benden alınan altının yerine Allah bana daha hayırlısını verdi ve bana yirmi köle verdi, ikincisi ise Allah’ın verdiği doğru söz olan bağışlanmadır ve bundan daha üstün bir şey yoktur; Bedir esirlerinden fidye verecek malı olmayan kimseye on çocuk verilir, onlara yazı öğretir, yazıyı öğrendiklerinde esir fidyeden kurtulurdu, çünkü Mekkeliler yazı biliyor, Medineliler bilmiyordu; Peygamber Bedir esirleri hakkında ashabına danıştı, Ömer bin Hattab onların öldürülmesini, çünkü onların küfrün önderleri olduğunu söyledi, Ebu Bekir ise öldürülmemelerini, Allah’ın müşrikleri öldürüp yenilgiye uğratarak kalpleri ferahlattığını, fidye alınmasının Müslümanlara güç kazandıracağını ve belki onların İslam’a gireceklerini söyledi; Peygamber Ebu Bekir’in görüşünü beğendi, çünkü kendisi de merhametliydi, Ebu Bekir de merhametliydi, Ömer ise kararlıydı, bunun üzerine Peygamber Ebu Bekir’in görüşünü aldı ve esirleri fidye karşılığı serbest bıraktı; bunun üzerine Allah, Ömer’in görüşünü destekleyen “Hiçbir peygambere esirler edinmek yakışmaz, yeryüzünde iyice üstünlük sağlamadıkça…” ayetini indirdi; Peygamber “Allah’a hamd ederim ki Rabbin seni görüşünde isabetli kıldı” dedi, Ömer de Allah’a hamdetti ve Peygamber “Eğer gökten bir azap inseydi, Ömer bin Hattab’dan başka kimse kurtulamazdı; o beni bundan men etmişti ama ben kabul etmedim” buyurdu.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey Peygamber! Elinizde bulunan esirlere de ki: Eğer Allah kalplerinizde bir hayır (iman) olduğunu bilirse, sizden alınandan daha hayırlısını size verir ve sizi bağışlar; Allah bağışlayıcıdır, merhamet edicidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya eyyuhen nebiyyu (ey peygamber) kul limen fi eydikum minel esra (elinizdeki esirlere de ki) in ya’lemillahu fi kulubikum hayran (Allah kalplerinizde bir hayır bilirse) yu’tikum hayran mimma uhize minkum (sizden alınandan daha hayırlısını size verir) ve yagfir lekum (ve sizi bağışlar) vallahu gafurun rahim (Allah bağışlayandır merhamet edendir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde bunun Abbas ve iki yeğeni hakkında indiği, onların İslam’a girdikleri, ayetin Abbas ve iki yeğeni hakkında olduğu, “Allah kalplerinizde hayır bilirse” ifadesindeki hayrın iman olduğu belirtilmiş, Allah’ın fidye olarak alınandan daha hayırlısını vereceğini vaat ettiği ve günahlarını bağışlayacağı, onların geçmişteki şirk günahlarını bağışlayan ve İslam’da onlara merhamet eden olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Artık elde ettiğiniz ganimetlerden helal ve temiz olarak yiyin ve Allah’tan sakının; şüphesiz Allah bağışlayıcıdır, merhamet edicidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe kulu mimma ganimtum helalen tayyiben (elde ettiğiniz ganimetlerden helal ve temiz olarak yiyin) vettekullah (Allah’tan sakının) innallahe gafurun rahim (şüphesiz Allah bağışlayandır merhamet edendir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde ganimetlerin helal kılındığı, Allah’tan sakınılması emredildiği, Allah’ın bağışlayıcı ve merhametli olduğu belirtildikten sonra şu rivayet eksiksiz olarak aktarılmıştır: Peygamber Bedir günü ganimetlerin toplanması işinde Ömer bin Hattab ile Habbab bin Eret’i görevlendirdi ve ganimetleri Medine’de paylaştırdı; esirleri de beraberinde götürdü, bunlar arasında Abbas bin Abdülmuttalib ve Nevfel bin Hâris bin Abdülmuttalib vardı; Abbas esir alındığında ondan yirmi ukıyye altın alındı fakat bu fidyeden sayılmadı, müşrik esirlerin fidyesi kırk ukıyye idi, ilk fidye verenler Ebu Vedîa Damre bin Subeyre es-Sehmî ile Süheyl bin Amr idi; Peygamber Abbas’ın fidyesini artırdı ve ona iki yeğeninin fidyesini de yükledi, onlar için sekiz ukıyye ödedi, Abbas’ın kendi fidyesi seksen ukıyye idi, ayrıca alınan yirmi ukıyye ile birlikte o gün ondan yüz ukıyye ve seksen ukıyye alındı; bunun üzerine Abbas Peygamber’e “beni ömür boyu Kureyş’ten istemeye muhtaç bıraktın” dedi, Peygamber ona “eşin Ümmü’l-Fadl’ın yanında bıraktığın altın nerede?” diye sordu, Abbas “hangi altın?” dedi, Peygamber “ona ‘başına bir şey gelirse bu altın senin ve çocuklarının olsun’ dediğin altın” buyurdu, Abbas “bunu sana kim haber verdi?” dedi, Peygamber “Allah bana haber verdi” dedi, bunun üzerine Abbas “şahitlik ederim ki sen doğru söylüyorsun, bugün senin gerçekten Allah’ın elçisi olduğunu anladım, bunu sana ancak gaybı bilen Allah bildirmiştir, Allah’tan başka ilah olmadığına ve senin O’nun kulu ve elçisi olduğuna şahitlik ederim ve bundan başka her şeyi inkâr ettim” dedi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer Allah’tan daha önce verilmiş bir hüküm olmasaydı, aldığınız şey sebebiyle size büyük bir azap dokunurdu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Lev la kitabun minallahi sebek (Allah’tan önceden verilmiş bir hüküm olmasaydı) le messekum fima ehaztum azabun azim (aldığınız şey sebebiyle size büyük azap dokunurdu)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde ganimetlerin bu ümmete helal kılınmasının Allah’ın önceden verdiği bir hüküm olduğu, önceki ümmetlerde ganimetlerin helal olmadığı ve yakıldığı, esirlerin öldürüldüğü, eğer bu hüküm olmasaydı Bedir’de alınan ganimet sebebiyle büyük bir azabın geleceği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hiçbir peygambere, yeryüzünde iyice üstünlük sağlamadıkça esirler edinmek yakışmaz; siz dünya malını istiyorsunuz, Allah ise ahireti istiyor; Allah güçlüdür, hikmet sahibidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ma kane li nebiyyin (hiçbir peygambere yakışmaz) en yekune lehu esra (onun esirleri olması) hatta yushine fil ard (yeryüzünde iyice üstün gelinceye kadar) turidune aradad dünya (siz dünya menfaatini istiyorsunuz) vallahu yuridul ahireh (oysa Allah ahireti istiyor) vallahu azizun hakim (Allah güçlüdür hikmet sahibidir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Bedir’den sonra esirler karşılığında fidye alınmasının eleştirildiği, müminlerin dünya malını tercih ettikleri, Allah’ın ise onlar için ahireti murat ettiği, önce düşmana karşı kesin üstünlük sağlanması gerektiği ve Allah’ın güçlü ve hikmet sahibi olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şimdi Allah sizden yükü hafifletti ve sizde zayıflık olduğunu bildi; bundan sonra sizden sabreden yüz kişi iki yüzü yener, sizden bin kişi Allah’ın izniyle iki bini yener; Allah sabredenlerle beraberdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
El ane haffefallahu ankum (şimdi Allah sizden yükü hafifletti) ve alime enne fikum da’fa (ve sizde zayıflık olduğunu bildi) fe in yekun minkum mietun sabiretun (sizden sabreden yüz kişi olursa) yaglibu mieteyn (iki yüz kişiye galip gelir) ve in yekun minkum elfun (sizden bin kişi olursa) yaglibu elfeyni bi iznillah (Allah’ın izniyle iki bin kişiye galip gelir) vallahu meas sabirin (Allah sabredenlerle beraberdir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Bedir’den sonra hükmün hafifletildiği, bir müminin on kişiye karşı koyma yükümlülüğünün bire ikiye indirildiği, Allah’ın müminlerde zayıflık olduğunu bildiği için bu kolaylığı verdiği, sabreden yüz kişinin iki yüzü, bin kişinin iki bini yenebileceği ve Allah’ın sabredenlerle beraber olduğu, ayrıca esirler ve savaş hükümlerinin bu ölçüye göre değerlendirildiği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey Peygamber! Müminleri savaşa teşvik et; eğer sizden sabreden yirmi kişi olursa iki yüzü yenerler, eğer sizden yüz kişi olursa kâfirlerden bin kişiyi yenerler; çünkü onlar anlamayan bir topluluktur.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya eyyuhen nebiyyu (ey peygamber) harridil muminine alel kıtal (müminleri savaşa teşvik et) in yekun minkum işrune sabirune (sizden sabreden yirmi kişi olursa) yaglibu mieteyn (iki yüz kişiye galip gelir) ve in yekun minkum mietun (sizden yüz kişi olursa) yaglibu elfen minellezine keferu (kafirlerden bin kişiye galip gelir) bi ennehum kavmun la yefkahun (çünkü onlar anlamayan topluluktur)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlerin Bedir’de savaşa teşvik edilmesi emredilmiş, sabreden yirmi kişinin iki yüzü, yüz kişinin bin kâfiri yenebileceği belirtilmiş, bunun onların gerçeği kavrayamayan bir topluluk olmalarından kaynaklandığı ifade edilmiş, ayrıca başlangıçta bir müminin on kişiye karşı koymasının zorunlu değil teşvik olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey Peygamber! Allah sana ve sana uyan müminlere yeter.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya eyyuhen nebiyyu (ey peygamber) hasbukallahu (Allah sana yeter) ve menittebeake minel muminin (ve sana uyan müminler de)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Allah’ın Peygamber’e ve ona uyan müminlere yeterli olduğu bildirilmiş, bu ayetin Bedir gazvesinde Beydâ’da savaş öncesinde indirildiği ve ifadede takdim bulunduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onların kalplerini birleştirdi; eğer yeryüzündeki her şeyi harcasaydın onların kalplerini birleştiremezdin, fakat Allah onları birleştirdi; şüphesiz O güçlüdür, hikmet sahibidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ellefe beyne kulubihim (ve onların kalplerini birleştirdi) lev enfakte ma fil ardı cemian (yeryüzündeki her şeyi harcasaydın) ma ellefte beyne kulubihim (yine onların kalplerini birleştiremezdin) ve lakinnallahe ellefe beynehum (fakat Allah onların arasını birleştirdi) innehu azizun hakim (şüphesiz O güçlüdür hikmet sahibidir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde ensarın daha önce Şemir ve Hatib meselesi sebebiyle aralarında düşmanlık bulunduğu, İslam sayesinde Allah’ın onların kalplerini birleştirdiği, Peygamber bütün yeryüzündeki malı harcasa bile bu birliği sağlayamayacağı, bunun ancak Allah’ın birleştirmesiyle gerçekleştiği, Allah’ın mülkünde güçlü ve işlerinde hikmet sahibi olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer seni aldatmak isterlerse, şüphesiz Allah sana yeter; O seni yardımıyla ve müminlerle destekleyendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve in yuridû en yahdeuke (eğer sana hile yapmak isterlerse) fe inne hasbekallah (şüphesiz Allah sana yeter) huvellezi eyyedeke bi nasrihi (O seni yardımıyla destekledi) ve bil muminin (ve müminlerle)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Yahudilerin barış teklifini hile olarak kullanıp fırsat bulunca müşriklerle birlikte Peygamber’e karşı gelmek isteyebilecekleri belirtilmiş, böyle bir durumda Allah’ın Peygamber’e yeterli olduğu, onu Cebrâil ve beraberindeki meleklerle desteklediği ve Bedir günü ensar müminleriyle güçlendirdiği, aynı şekilde Kurayza Yahudilerine karşı da destek verdiği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer onlar barışa yanaşırlarsa sen de ona yanaş ve Allah’a tevekkül et; şüphesiz O işitendir, bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve in cenahu (eğer yanaşırlarsa) lis selmi (barışa) fecnah leha (sen de yanaş ona) ve tevekkel alallah (ve Allah’a güven) innehu huves semiul alim (şüphesiz O işitendir bilendir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Kurayza Yahudilerinin barış istemeleri durumunda Peygamber’in de barışı kabul etmesi emredilmiş, daha sonra bunun “Sakın gevşemeyin ve üstün olduğunuz halde barışa çağırmayın” ayetiyle neshedildiği belirtilmiş, Peygamber’e Allah’a güvenmesi emredilmiş, Allah’ın onların barış taleplerini işiten ve durumlarını bilen olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlara karşı gücünüz yettiği kadar kuvvet ve bağlanmış atlar hazırlayın; bununla Allah’ın düşmanını, sizin düşmanınızı ve sizin bilmediğiniz, Allah’ın bildiği diğerlerini korkutursunuz; Allah yolunda ne harcarsanız size eksiksiz ödenir ve siz haksızlığa uğratılmazsınız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve eiddû (hazırlayın) lehum (onlara karşı) mesteta’tum (gücünüzün yettiği kadar) min kuvveh (kuvvetten) ve min ribatil hayl (ve bağlı atlardan) turhibune (korkutursunuz) bihi (onunla) aduvvallahi (Allah’ın düşmanını) ve aduvvekum (ve sizin düşmanınızı) ve aharine (ve başkalarını) min dunihim (onların dışında) la ta’lemunahum (siz onları bilmezsiniz) allahu ya’lemuhum (Allah onları bilir) ve ma tunfiku (ve ne harcarsanız) min şeyin (herhangi bir şeyden) fi sebilillah (Allah yolunda) yuveffe ileykum (size eksiksiz ödenir) ve entum la tuzlemun (ve siz zulme uğratılmazsınız)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlere düşmanlarına karşı güç yetirdikleri kadar kuvvet hazırlamaları emredilmiş, kuvvetten maksadın silah ve özellikle atış olduğu belirtilmiş, bağlanmış atların da savaş için hazır tutulması gerektiği ifade edilmiş, bununla Arap kâfirlerinin ve onların dışındaki bilinmeyen başka düşmanların, yani Yahudilerin korkutulacağı açıklanmış, Allah’ın onların hepsini bildiği belirtilmiş, Allah yolunda silah ve at için yapılan her harcamanın karşılığının eksiksiz verileceği ve kıyamet günü hiçbir eksiltme yapılmayacağı bildirilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İnkâr edenler sakın kaçıp kurtulduklarını sanmasınlar; onlar Allah’ı aciz bırakamazlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve la yahsebennellezine keferu (kafir olanlar sanmasın) sebeku (öne geçtiklerini) innehum (şüphesiz onlar) la yu’cizun (aciz bırakamazlar)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde kâfirlerin yaptıklarıyla Allah’tan kaçıp kurtulduklarını zannetmemeleri gerektiği, onların Allah’ı aciz bırakamayacakları, yaptıkları kötülükler sebebiyle mutlaka cezalandırılacakları ve Allah’ın onları cezalandırmaktan geri kalmayacağı açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer bir topluluktan hainlik yapmalarından korkarsan, onlarla olan antlaşmayı eşit şekilde boz; şüphesiz Allah hainleri sevmez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve imma (eğer) tehafenne (korkarsan) min kavmin (bir topluluktan) hıyaneten (hainlikten) fenbiz (bildir) ileyhim (onlara) ala seva (açıkça) innallahe (şüphesiz Allah) la yuhıbbul hainin (hainleri sevmez)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde bir kavmin ihanet edeceğinden korkulursa, gizlice değil açıkça ve eşit şartlarda antlaşmanın bozulması gerektiği, yani onlara durumun bildirilmesi ve ahdin iade edilmesi gerektiği, Allah’ın hainleri sevmediği ve burada özellikle Yahudilerin kastedildiği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer onları savaşta yakalarsan, onlarla arkalarındakileri dağıt ki ibret alsınlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe imma (eğer) teskafennehum (onları yakalarsan) fil harb (savaşta) fe şerrid (dağıt) bihim (onlarla) men halfehum (arkalarındakileri) leallehum yezzekkerun (umulur ki öğüt alırlar)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde eğer savaşta bu kimseler ele geçirilirse onlara ağır ceza verilmesi, böylece arkalarındaki düşmanların ve ahid ehlinin ibret alması, bu cezalandırmanın başkalarını da caydırması ve böylece antlaşmayı bozmayı bırakmalarının amaçlandığı açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar ki kendileriyle antlaşma yaptığın halde her defasında antlaşmalarını bozarlar ve sakınmazlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ellezine (onlar ki) ahadte (antlaşma yaptın) minhum (onlardan) summe (sonra) yenkudune (bozuyorlar) ahdehum (antlaşmalarını) fi kulli merretin (her seferinde) ve hum (ve onlar) la yettekun (sakınmazlar)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Peygamber ile aralarında anlaşma bulunan Yahudilerin bu anlaşmayı sürekli bozdukları, Mekke müşriklerine silah vererek Peygamber ve ashabına karşı yardım ettikleri, sonra “unuttuk, hata ettik” diyerek yeniden anlaşma yaptıkları, fakat tekrar bozdukları, bunun her yıl tekrarlandığı ve onların antlaşmayı bozmaktan sakınmadıkları açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz Allah katında canlıların en kötüsü, inkâr edenlerdir; artık onlar iman etmezler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnne şerred devabbi indallah (şüphesiz canlıların en kötüsü Allah katında) ellezine keferu (inkar edenlerdir) fe hum la yuminun (artık onlar iman etmezler)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Allah katında en kötü varlıkların küfürde ısrar eden kimseler olduğu, bunların iman etmeyecekleri belirtilmiş ve bunların Kurayza Yahudileri olduğu, aralarında Huyey bin Ahtab, kardeşleri ve Malik bin Dayf gibi kimselerin bulunduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bu da Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin durumu gibidir; onlar Rablerinin ayetlerini yalanladılar, biz de onları günahları sebebiyle helak ettik ve Firavun ailesini suda boğduk; hepsi de zalimlerdi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ke de’bi ali firavne (Firavun ailesinin gidişi gibi) vellezine min kablihim (ve onlardan öncekiler gibi) kezzebu bi ayati rabbihim (Rablerinin ayetlerini yalanladılar) fe ehleknahum bi zunubihim (biz de onları günahları sebebiyle helak ettik) ve agrakna ale firavn (ve Firavun ailesini boğduk) ve kullun kanu zalimin (ve hepsi zalim kimselerdi)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde bunların hâlinin Firavun ailesine ve daha önceki kavimlere benzediği, onların Rablerinin ayetlerini yalanladıkları, bunun üzerine Allah’ın onları günahları sebebiyle helak ettiği, Firavun ailesinin suda boğulduğu ve bütün bu toplulukların zulmeden yani şirk koşan kimseler olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bu, Allah’ın bir topluma verdiği nimeti, onlar kendilerinde olanı değiştirmedikçe değiştirmemesindendir; şüphesiz Allah işitendir, bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Zalike (işte bu) bi ennallahe (çünkü Allah) lem yeku mugayyiren ni’meten (bir nimeti değiştirecek değildir) enameha ala kavmin (bir topluluğa verdiği) hatta yugayyiru ma bi enfusihim (onlar kendilerindekini değiştirinceye kadar) ve ennallahe semiun alim (şüphesiz Allah işitendir bilendir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Allah’ın bir kavme verdiği nimeti, o kavim kendi durumunu değiştirinceye kadar değiştirmediği, Mekke halkına açlıktan kurtarıp güvenlik verdiği ve aralarından Peygamber gönderdiği, fakat onların bu nimeti tanımayıp inkâr ettikleri için Allah’ın da üzerlerindeki nimeti değiştirdiği, Allah’ın her şeyi işiten ve bilen olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bu, Firavun ailesinin ve onlardan öncekilerin durumu gibidir; onlar Allah’ın ayetlerini inkâr ettiler de Allah onları günahları sebebiyle yakaladı; şüphesiz Allah güçlüdür, azabı şiddetlidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ke de’bi ali firavne (Firavun ailesinin gidişi gibi) vellezine min kablihim (ve onlardan öncekiler gibi) keferu bi ayatillah (Allah’ın ayetlerini inkar ettiler) fe ehazehumullahu bi zunubihim (Allah onları günahları sebebiyle yakaladı) innallahe kaviyyun şedidul ikab (şüphesiz Allah güçlüdür cezası şiddetlidir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde bunların hâlinin Firavun ailesine ve onlardan önceki Nuh kavmi, Âd, Semûd, İbrahim’in kavmi ve Şuayb’ın kavmi gibi geçmiş topluluklara benzediği, onların Allah’ın ayetlerini inkâr ettikleri ve azabın dünyada kendilerine gelmeyeceğini sandıkları, bunun üzerine Allah’ın onları günahları sebebiyle helak ettiği, Allah’ın kudret sahibi olduğu ve azap ettiğinde azabının çok şiddetli olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bu, ellerinizin önceden yaptıkları yüzündendir; yoksa Allah kullara asla zulmedici değildir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Zalike (işte bu) bima kaddemet eydikum (ellerinizin önceden yaptıkları sebebiyle) ve ennallahe (ve şüphesiz Allah) leyse bi zallamin lil abid (kullarına zulmeden değildir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde bu azabın onların küfür ve yalanlamalarından dolayı olduğu, Allah’ın kullara sebepsiz yere azap etmediği, yani günahsız kimseyi cezalandırmadığı açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer görseydin, kâfirlerin canlarını alırken meleklerin onların yüzlerine ve arkalarına vurduklarını ve “Yakıcı azabı tadın!” dediklerini…

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lev tera (ve bir görseydin) iz yeteveffellezine keferul melaiketu (melekler kafirlerin canını alırken) yadribune (vuruyorlardı) vucuhehum (yüzlerine) ve edbarehum (ve arkalarına) ve zuku (tadın) azabel harik (yakıcı azabı)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Bedir günü öldürülen müşriklerin canlarını meleklerin aldığı, onların yüzlerine ve arkalarına vurdukları, burada meleklerden maksadın ölüm meleği olduğu, dünyada böyle cezalandırıldıkları, ardından sözün kesildiği ve kıyamet günü cehenneme girdiklerinde cehennem bekçilerinin onlara “Yakıcı azabı tadın” diyecekleri açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani münafıklar ve kalplerinde hastalık bulunanlar “Bunları dinleri aldattı” diyorlardı; kim Allah’a tevekkül ederse şüphesiz Allah mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İz yekulul munafikune (münafıklar diyordu ki) vellezine fi kulubihim marad (ve kalplerinde hastalık olanlar) garra haulai dinuhum (bunları dinleri aldattı) ve men yetevekkel alallah (kim Allah’a dayanırsa) fe innallahe azizun hakim (şüphesiz Allah güçlüdür hikmet sahibidir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde münafıklar ve kalplerinde küfür bulunan bazı kimselerin Bedir günü müminlerin azlığını görünce şüpheye düşerek “Bunları dinleri aldattı” dedikleri, bunlar arasında Kays bin Fakih, Velid bin Velid, Kays bin Velid, Velid bin Utbe, Ala bin Ümeyye ve Amr bin Ümeyye gibi Mekke’de kalıp hicret etmeyen kimselerin bulunduğu, bunların müşriklerle birlikte savaşa çıktıkları, müminlerin azlığını görünce tereddüde düştükleri, buna karşılık Allah’ın müminlerin kendisine tevekkül ettiğini ve O’na güvenenin mutlaka üstün geleceğini bildirdiği, Allah’ın güçlü ve hükmünde hikmet sahibi olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani şeytan onlara yaptıklarını süslemiş ve “Bugün insanlardan size galip gelecek yoktur, ben de sizin yanınızdayım” demişti; fakat iki ordu karşı karşıya gelince gerisin geri döndü ve “Ben sizden uzağım, ben sizin görmediğinizi görüyorum, ben Allah’tan korkarım, Allah’ın azabı şiddetlidir” dedi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz (hani) zeyyene (süslü gösterdi) lehumuş şeytanu (onlara şeytan) a’malehum (amellerini) ve kale (ve dedi) la galibe lekumul yevme (bugün sizi yenecek yoktur) minen nas (insanlardan) ve inni carun lekum (ve ben sizin yardımcınızım) fe lemma teraetil fietan (iki topluluk karşılaşınca) nekasa ala akıbeyh (gerisin geri döndü) ve kale (ve dedi) inni beriun minkum (ben sizden uzağım) inni era (şüphesiz ben görüyorum) ma la teravne (sizin görmediğinizi) inni ehafullah (şüphesiz ben Allah’tan korkuyorum) vallahu şedidul ikab (Allah’ın cezası şiddetlidir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müşrikler kervanın kurtulduğunu öğrenince geri dönmek istemişler, fakat şeytan Sürâka bin Malik suretinde gelerek onları aldatmış, “Kimse size galip gelemez, ben de sizi koruyorum” diyerek onları savaşa teşvik etmiş, Kenane kabilesinden gelecek tehlikeye karşı kendisinin koruyacağını söylemiş, böylece onları Bedir’e götürmüş; ancak meleklerin indiğini görünce geri çekilmiş, Haris bin Hişam onun elinden tutup neden kaçtığını sorunca şeytan “Ben sizin görmediğinizi görüyorum” demiş, Allah’tan korktuğunu söylemiş fakat bu sözünde yalancı olduğu, aslında korkudan onları terk ettiği, Haris’i iterek kaçtığı, müşrikler yenilince Sürâka’nın kaçtığını sandıkları, gerçek Sürâka’nın ise bunu inkâr ettiği, daha sonra bunun şeytan olduğu anlaşılmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Yurtlarından böbürlenerek ve insanlara gösteriş yaparak çıkanlar ve Allah yolundan alıkoyanlar gibi olmayın; Allah onların yaptıklarını kuşatmıştır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve la tekunu (ve olmayın) kellezine (şunlar gibi ki) harecu (çıktılar) min diyarıhim (yurtlarından) beteran (böbürlenerek) veriaen nas (insanlara gösteriş yaparak) ve yesuddune (ve alıkoyuyorlardı) an sebilillah (Allah yolundan) vallahu (ve Allah) bima ya’melune muhit (yaptıklarını kuşatandır)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminler uyarılarak, Bedir’e kibirle ve gösteriş için çıkan müşrikler gibi olmamaları istenmiş, bu müşriklerin başında Ebu Cehil ve onun gibi önde gelenlerin bulunduğu, kervan kurtulmuş olmasına rağmen geri dönmeyip Bedir’e giderek develer kesmek, içki içmek ve şarkıcılar getirtmek istedikleri, böylece Araplara güç gösterisi yapmak niyetinde oldukları, ayrıca insanları İslam’dan alıkoydukları ve Allah’ın onların bütün yaptıklarını kuşattığı açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah’a ve Resûlü’ne itaat edin, birbirinizle çekişmeyin; yoksa korkuya kapılırsınız ve gücünüz gider; sabredin, çünkü Allah sabredenlerle beraberdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve etiullahe (Allah’a itaat edin) ve resuleh (ve Resulüne) ve la tenaza’u (ve çekişmeyin) fe tefşelu (sonra korkuya kapılırsınız) ve tezhebe rihukum (ve gücünüz gider) vasbiru (sabredin) innallahe (şüphesiz Allah) meas sabirin (sabredenlerle beraberdir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlere savaş konusunda Allah’a ve Resûlü’ne itaat etmeleri emredilmiş, savaş anında ihtilafa düşmemeleri gerektiği belirtilmiş, aksi halde korkuya kapılıp güçlerinin gideceği açıklanmış, “rüzgârınız gider” ifadesiyle güç ve yardımın kaybolacağı anlatılmış, Peygamber’in “Ben sabâ rüzgârı ile yardım olundum, Âd kavmi ise debûr ile helak edildi” sözüne işaret edilmiş, ayrıca düşmanla savaşta sabretmeleri emredilmiş ve Allah’ın sabredenlerle birlikte olduğu, yani onları zafere ulaştırdığı bildirilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey iman edenler! Bir toplulukla karşılaştığınız zaman sebat edin ve Allah’ı çokça anın ki kurtuluşa eresiniz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya eyyuhellezine amenu (ey iman edenler) iza lekıtum (karşılaştığınız zaman) fieten (bir toplulukla) fesbutu (sebat edin) vezkurullahe (ve Allah’ı anın) kesira (çokça) leallekum tuflihun (umulur ki kurtuluşa erersiniz)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde iman edenlere, Bedir günü Mekke kâfirleriyle karşılaştıklarında onlara karşı sabit durmaları emredilmiş, Allah’ı çokça zikretmeleri gerektiği bildirilmiş ve bunun kurtuluşa ermeleri için olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani karşılaştığınız zaman Allah onları sizin gözlerinizde az gösteriyor, sizi de onların gözlerinde az gösteriyordu ki Allah gerçekleşmesi gereken bir işi yerine getirsin; bütün işler Allah’a döndürülür.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz (hani) yurikumu hum (onları size gösteriyordu) iziltekaytum (karşılaştığınızda) fi a’yunikum (gözlerinizde) kalila (az olarak) ve yukallilukum (ve sizi azaltıyordu) fi a’yunihim (onların gözlerinde) li yakdiyallahu (Allah gerçekleştirsin diye) emren (bir işi) kane mef’ula (olacak olanı) ve ilallahi (ve Allah’a) turceul umur (işler döndürülür)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Bedir günü karşılaşma anında Allah’ın müşrikleri müminlerin gözünde az, müminleri de müşriklerin gözünde az gösterdiği anlatılır; bunun sebebi tarafların birbirine cesaretle saldırmasını sağlamaktır; böylece Allah’ın önceden takdir ettiği, İslam’ın üstün gelmesi ve müşriklerin yenilmesi gerçekleşmiştir; sonunda bütün işlerin Allah’a döneceği bildirilir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani Allah onları sana rüyanda az gösteriyordu; eğer onları sana çok gösterseydi korkuya kapılırdınız ve bu işte anlaşmazlığa düşerdiniz; fakat Allah sizi korudu; şüphesiz O, göğüslerin özünü bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İz (hani) yurikahumullahu (Allah onları sana gösteriyordu) fi menamike (rüyanda) kalila (az olarak) ve lev erakuhum (eğer onları gösterseydi) kesira (çok olarak) le feşiltum (korkuya kapılırdınız) ve le tenaza’tum (ve çekişirdiniz) fil emr (iş hakkında) ve lakinnallahe sellem (fakat Allah korudu) innehu (şüphesiz O) alimun (bilendir) bi zatis sudur (kalplerde olanı)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Peygamber’in savaş öncesinde rüyasında düşmanı az gördüğü, bunu ashabına anlattığı, onların da “Peygamber’in rüyası haktır” diyerek cesaret bulduğu belirtilir; eğer düşman çok gösterilseydi korkacaklar ve savaş konusunda ihtilafa düşeceklerdi; fakat Allah onları bundan korudu ve işleri selamete erdirdi; çünkü O kalplerde olanı en iyi bilendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani siz vadinin yakın tarafında idiniz, onlar uzak tarafında idi ve kervan sizden daha aşağıda bulunuyordu; eğer sözleşseydiniz bile buluşma konusunda anlaşamazdınız, fakat Allah gerçekleşmesi gereken bir işi yerine getirmek için (sizi karşılaştırdı), helak olanın açık bir delille helak olması ve yaşayanın da açık bir delille yaşaması için; şüphesiz Allah işitendir, bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İz entum bil udvetid dünya (siz vadinin yakın tarafındaydınız) ve hum bil udvetil kusva (onlar uzak taraftaydı) ver rekbu esfele minkum (kervan sizden aşağıdaydı) ve lev tevaadtum (eğer sözleşseydiniz) lahtelaftum fil miad (vakte anlaşamazdınız) ve lakin li yakdiyallahu emren kane mef’ula (fakat Allah gerçekleşecek işi yerine getirmek istedi) li yehlike men heleke an beyyineh (delille helak olan helak olsun diye) ve yahya men hayye an beyyineh (ve delille yaşayan yaşasın diye) ve innallahe le semiun alim (şüphesiz Allah işitendir bilendir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlerin vadinin Medine tarafına yakın kısmında, müşriklerin ise Mekke tarafına yakın uzak kısmında bulunduğu, kervanın ise sahil tarafında aşağıda olduğu açıklanır; kervanda kırk kişi bulunuyordu, aralarında Ebu Süfyan, Amr bin Âs, Mahreme bin Nevfel ve Amr bin Hişam vardı; eğer önceden buluşmak için sözleşselerdi bu karşılaşma gerçekleşmezdi; fakat Allah onları sözleşmesiz olarak bir araya getirdi ki İslam’ı yüceltip şirki yok etsin; böylece helak olan kimse açık delil ile helak olsun, iman eden de açık delil ile iman etsin; Allah her şeyi işiten ve bilendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bilin ki ganimet olarak elde ettiğiniz her şeyden beşte biri Allah’a, Peygamber’e, onun yakınlarına, yetimlere, miskinlere ve yolcuya aittir; eğer Allah’a ve kulumuza indirdiğimize, hak ile bâtılın ayrıldığı gün olan, iki topluluğun karşılaştığı günde indirdiğimize iman etmişseniz; Allah her şeye kadirdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Va’lemu (ve bilin) ennema ganimtum min şeyin (ganimet olarak aldığınız herhangi bir şeyin) fe enne lillahi humuseh (beşte biri Allah’ındır) ve lir resuli (ve Resulün) ve li zil kurba (ve yakınların) vel yetama (ve yetimlerin) vel mesakin (ve yoksulların) vebnis sebil (ve yolcuların) in kuntum amentum billah (eğer Allah’a iman ettiyseniz) ve ma enzelnâ ala abdina (ve kulumuza indirdiğimize) yevmel furkan (hak ile batılın ayrıldığı gün) yevmel tekal cem’an (iki topluluğun karşılaştığı gün) vallahu ala kulli şeyin kadir (Allah her şeye gücü yetendir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlere bildirilir ki Bedir günü elde ettikleri ganimetlerden beşte biri Allah’a, Peygamber’e, Peygamber’in yakınlarına, yetimlere, miskinlere ve yolcuya aittir; burada “Allah’a” denmesi hükmün O’na ait olduğunu göstermek içindir; “yakınlar” Peygamber’in akrabalarıdır; “yolcu” ise yolda kalmış kimsedir; eğer Allah’a ve Bedir günü yani hak ile bâtılın ayrıldığı, Peygamber’in ordusu ile müşriklerin karşılaştığı gün indirilen Kur’an’a iman ediyorsanız bu hükme uyarsınız; Allah’ın ganimet ve hüküm konusundaki kudretine işaret edilir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer yüz çevirirlerse bilin ki Allah sizin yardımcınızdır; O ne güzel yardımcı ve ne güzel destektir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve in tevellev (eğer yüz çevirirlerse) fa’lemu ennallahe mevlakum (bilin ki Allah sizin dostunuzdur) ni’mel mevla (O ne güzel dosttur) ve ni’men nasir (ve ne güzel yardımcıdır)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde eğer inkârcılar yüz çevirip tövbe etmezlerse müminlerin Allah’ın kendilerinin velisi ve yardımcısı olduğunu bilmeleri gerektiği, Allah’ın Bedir’de onlara yardım ettiği gibi yine yardım edeceği, ayrıca Bedir savaşının Ramazan’ın on yedisinde cuma gecesi gerçekleştiği ve Uhud savaşının da bir yıl sonra Şevval ayında cumartesi günü olduğu bilgisi verilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlarla savaşın ki fitne kalmasın ve din tamamen Allah’ın olsun; eğer vazgeçerlerse, şüphesiz Allah onların yaptıklarını görmektedir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve katiluhum (onlarla savaşın) hatta la tekune fitneh (fitne kalmayıncaya kadar) ve yekuned dinu kulluhu lillah (ve din tamamen Allah’ın oluncaya kadar) fe inintehev (eğer vazgeçerlerse) fe innallahe bima ya’melune basir (şüphesiz Allah yaptıklarını görendir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlere, şirk ortadan kalkıncaya ve ibadet yalnız Allah’a yapılıncaya kadar savaşmaları emredildiği, eğer inkârcılar şirkten vazgeçip tevhidi kabul ederlerse Allah’ın onların yaptıklarını gördüğü ve ona göre karşılık vereceği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: İnkâr edenlere, eğer vazgeçerlerse geçmişte yaptıkları bağışlanır; yok eğer geri dönerlerse, öncekilerin başına gelenler (onlara da) uygulanmıştır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul lillezine keferu (kafir olanlara de ki) in yentehu (eğer vazgeçerlerse) yugfer lehum ma kad selef (önceden geçen bağışlanır) ve in yeudu (eğer dönerlerse) fe kad madat sunnetul evvelin (öncekilerin yolu geçmiştir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Peygamber’e inkârcılara söylemesi emredilerek, eğer şirkten vazgeçip tövbe ederlerse geçmiş günahlarının bağışlanacağı, eğer tekrar dönüp Peygamber’le savaşmaya kalkarlarsa daha önceki kavimlere uygulanan sünnetin, yani Bedir’deki öldürülme ve helakın onlar için de geçerli olacağı belirtilmiş ve bu şekilde tekrar dönmemeleri için uyarılmışlardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah, murdarı temizden ayırmak ve murdarı birbirinin üstüne yığıp hepsini bir araya getirerek cehenneme koymak için böyle yapar; işte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Li yemizallahu’l habise minet tayyib (Allah murdarı temizden ayırmak için) ve yec’alel habise badahu ala bad (ve murdarın bir kısmını diğer kısmı üstüne koymak için) fe yerkumehu cemian (hepsini yığmak için) fe yec’alehu fi cehennem (ve onu cehenneme koymak için) ulaike humul hasirun (işte onlar ziyana uğrayanlardır)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Allah’ın kâfiri müminden ayıracağı, sonra kâfirleri üst üste yığıp cehenneme koyacağı ve bunların Bedir’de harcama yapan müşrikler olduğu, bunlar arasında Ebû Cehil, Hâris b. Hişam, Utbe ve Şeybe b. Rebîa, Münebbih ve Nebîh b. Haccâc, Ebû’l-Bahterî, Nadr b. Hâris, Hakem b. Hizam, Übey b. Halef, Zem‘a b. Esved ve Hâris b. Âmir gibi Kureyş ileri gelenlerinin bulunduğu belirtilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

sonra bu onlara pişmanlık olacak, sonra da yenilecekler ve inkâr edenler cehenneme toplanacaklardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnnellezine keferu (şüphesiz kafir olanlar) yunfikune emvalehum (mallarını harcıyorlar) li yesuddu an sebilillah (Allah yolundan alıkoymak için) fe seyünfikuneha (daha da harcayacaklar) summe tekunu aleyhim hasrah (sonra bu onlara pişmanlık olacak) summe yuglebun (sonra yenilecekler) vellezine keferu ila cehenneme yuhşerun (ve kafir olanlar cehenneme sürülecekler)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Kureyş’in ileri gelenlerinin Arap kabilelerinden adamlar tutarak Peygamber’e karşı savaşmaları için onlara her gün deve kesip yedirdikleri, böylece mallarını Allah yolundan alıkoymak için harcadıkları, bu harcamalarının sonunda kendilerine pişmanlık olacağı, sonra da yenilgiye uğrayacakları ve ahirette cehenneme toplanacakları açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onların Beyt yanındaki ibadetleri ıslık çalmak ve el çırpmaktan başka bir şey değildi; öyleyse inkâr ettiğinizden dolayı azabı tadın.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma kane salatuhum indel beyti (Beyt yanındaki duaları) illa mukaen ve tasdiyeh (ıslık çalmak ve el çırpmaktan ibaretti) fe zuku’l azabe (öyleyse azabı tadın) bima kuntum tekfurun (inkar ettiğinizden dolayı)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müşriklerin ibadetlerinin ıslık ve el çırpmadan ibaret olduğu, Peygamber namaz kılarken Benî Abdüddâr’dan iki kişinin sağında ıslık çaldığı, iki kişinin de solunda el çırparak onun ibadetini bozmak istedikleri, bu dört kişinin Bedir’de öldürüldüğü ve bu yüzden “azabı tadın” ifadesinin Bedir’deki öldürülmeye işaret ettiği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar Mescid-i Haram’dan alıkoyarken Allah onlara neden azap etmesin? Onlar onun velileri değildir; onun velileri ancak takva sahipleridir fakat çoğu bilmez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma lehum ella yuazzibehumullah (Allah onlara neden azap etmesin ki) ve hum yesuddune anil mescidil haram (onlar Mescid-i Haram’dan alıkoyuyorlar) ve ma kanu evliyaeh (onun dostları değillerdi) in evliyaehu illel muttekun (onun dostları ancak sakınanlardır) ve lakinne ekserahum la yalemun (fakat çoğu bilmez)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Peygamber hicret ettikten sonra Mekke’de ne peygamber ne de mümin kalmadığı halde onların müminleri Mescid-i Haram’dan engelledikleri, gerçek velilerin ancak takva sahipleri yani müminler olduğu ve çoğunun bunu bilmediği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Oysa sen onların içindeyken Allah onlara azap edecek değildir; onlar istiğfar ederlerken de Allah onlara azap edecek değildir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma kanallahu li yuazzibehum (Allah onlara azap edecek değildi) ve ente fihim (sen onların içindeyken) ve ma kanallahu muazzibehum (ve Allah onlara azap edecek değildir) ve hum yestagfirun (onlar bağışlanma dilerlerken)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Peygamber onların arasında bulunduğu sürece azabın inmediği, ayrıca onların “biz Kâbe’de namaz kılıyoruz” diyerek kendilerini güvende saydıkları ve burada istiğfarın namaz anlamında olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani dediler ki: “Allah’ım! Eğer bu senin katından gelen gerçek ise üzerimize gökten taş yağdır veya bize acı bir azap getir.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz kalullahumme (hani demişlerdi Allah’ım) in kane haza huvel hakka (eğer bu senin katından gelen gerçek ise) min indik (senin katından) fe emtır aleyna hicareten mines sema (üzerimize gökten taş yağdır) evi’tina bi azabin elim (yahut bize acıklı bir azap getir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde kâfirlerin Kur’an’a meydan okuyarak böyle söyledikleri ve bunun üzerine onların bu sözlerine karşılık olarak ayrıca ayetinin indirildiği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlara ayetlerimiz okunduğunda “İşittik, dilesek biz de bunun benzerini söyleriz; bu eskilerin masallarından başka bir şey değildir” dediler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iza tutla aleyhim ayatuna (onlara ayetlerimiz okunduğunda) kalu (dediler) kad semi’na (işittik) lev neşau (istesek) le kulna misle haza (biz de bunun benzerini söyleriz) in haza illa esatirul evvelin (bu öncekilerin masallarından başka bir şey değildir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde bunu söyleyenin Nadr b. Hâris olduğu, onun Kur’an’ı eskilerin masalları olarak niteleyip kendisinin de Rüstem ve İsfendiyâr hikâyeleri anlattığını söylediği, Osman b. Maz‘ûn’un onu uyardığı, onun ise zahiren “Allah’tan başka ilah yoktur” dediği fakat melekleri Allah’ın kızları saydığı ve bunun üzerine ayetinin indirildiği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani kâfirler seni tutuklamak, öldürmek veya çıkarmak için tuzak kuruyorlardı; onlar tuzak kuruyorlar, Allah da tuzak kuruyordu ve Allah tuzak kuranların en hayırlısıdır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz yemkuru (tuzak kuruyorlardı) bikellezine keferu (sana karşı kafir olanlar) li yusbituke (seni hapsetmek için) ev yaktuluke (veya öldürmek için) ev yuhricuke (yahut çıkarmak için) ve yemkurune (onlar tuzak kuruyorlardı) ve yemkurullah (Allah da tuzak kuruyordu) vallahu hayrul makirin (Allah tuzak kuranların en hayırlısıdır)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Kureyş ileri gelenlerinden Ebû Cehil b. Hişam, Utbe b. Rebîa, Hişam b. Amr, Ebû’l-Bahterî, Ümeyye b. Halef, Ukbe b. Ebî Muayt, Uyeyne b. Hısn, Velîd b. Muğîre, Nadr b. Hâris ve Übey b. Halef’in Dârü’n-Nedve’de toplanarak Peygamber’i hapsetmek, öldürmek veya sürmek için istişare ettikleri, şeytanın yaşlı bir Necidli suretinde gelip onların fikirlerini yönlendirdiği, Ebû’l-Bahterî’nin hapsetme teklifinin, Hişam’ın sürgün teklifinin reddedildiği, sonunda Ebû Cehil’in her kabileden bir kişinin katılarak topluca öldürme teklifinin kabul edildiği, bunun üzerine Cebrâil’in durumu bildirip Peygamber’e hicreti emrettiği ve Allah’ın onların tuzaklarını bozarak Bedir’de öldürmeleriyle karşılık verdiği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey iman edenler! Eğer Allah’tan sakınırsanız, size bir ayırt edici verir, günahlarınızı örter ve sizi bağışlar; Allah büyük lütuf sahibidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya eyyuhellezine amenu (ey iman edenler) in tettekullahe (eğer Allah’tan sakınırsanız) yec’al lekum (sizin için verir) furkanen (ayırt etme gücü) ve yukeffir ankum (ve örter sizden) seyyiatikum (kötülüklerinizi) ve yagfir lekum (ve sizi bağışlar) vallahu (ve Allah) zul fadlil azim (büyük lütuf sahibidir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Allah’tan sakınanlara hak ile batılı ayıracak bir çıkış yolu verileceği, günahlarının silineceği, bağışlanacakları ve Allah’ın büyük fazilet sahibi olduğu bildirilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bilin ki mallarınız ve çocuklarınız bir imtihandır ve büyük mükâfat Allah katındadır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Va’lemu (ve bilin) ennema (şüphesiz) emvalukum (mallarınız) ve evladukum (ve çocuklarınız) fitneh (bir imtihandır) ve ennallahe (ve şüphesiz Allah) indehu (katında) ecrun azim (büyük ödül vardır)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde mallar ve evlatların birer imtihan olduğu, Ebû Lübâbe’nin de malı ve çocuğu onların elinde olduğu için bu hataya düştüğü ve Allah katındaki büyük mükâfatın cennet olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey iman edenler! Allah’a ve Resule hainlik etmeyin ve bile bile emanetlerinize ihanet etmeyin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya eyyuhellezine amenu (ey iman edenler) la tehunullahe (Allah’a hainlik etmeyin) ver resule (ve Resule) ve tehunu (ve hainlik etmeyin) emanatıkum (emanetlerinize) ve entum ta’lemun (siz bilirken)

Mukatil Tefsiri
Bu ayet Ebû Lübâbe hakkında indirilmiştir; onun adı Mervan b. Abdülmünzir el-Ensârî’dir ve Benî Kurayza kuşatıldığında onlar Resul’den kendilerine onu göndermesini istediler çünkü aralarında dostluk vardı, o da gönderildiğinde “Muhammed’in hükmüne teslim olalım mı?” diye sordular, o ise boğazına işaret ederek bunun öldürülmek anlamına geldiğini söyledi ve böylece Müslümanlara ihanet etti, bunun üzerine bu ayet indi ve bu durumun benzeri olarak ayetine işaret edilmiştir, yani ihanetin din hususunda olduğu, zinada olmadığı açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hatırlayın ki siz yeryüzünde az ve güçsüzdünüz, insanların sizi kapıp götürmesinden korkuyordunuz; O sizi barındırdı, yardımıyla destekledi ve sizi temiz rızıklarla rızıklandırdı ki şükredesiniz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vezkuru (hatırlayın) iz entum (siz iken) kalilun (azdınız) mustad’afune (güçsüz bırakılmıştınız) fil ard (yeryüzünde) tehafune (korkuyordunuz) en yetehattafekumun nas (insanların sizi kapıp götürmesinden) fe avakum (size barınak verdi) ve eyyedekum (ve sizi destekledi) bi nasrih (yardımıyla) ve razekakum (ve sizi rızıklandırdı) minet tayyibat (temiz şeylerden) leallekum teşkurun (umulur ki şükredersiniz)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde özellikle muhacirlerin Mekke’de az ve zayıf oldukları, müşriklerden korktukları, Allah’ın onları Medine’de barındırıp Ensar ile güçlendirdiği, Bedir’de zafer vererek desteklediği ve ganimetler ile helal rızıklar vererek nimetlendirdiği, bütün bunların şükretmeleri için olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Öyle bir fitneden sakının ki o, içinizden yalnız zulmedenlere isabet etmekle kalmaz ve bilin ki Allah’ın azabı şiddetlidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vetteku (sakının) fitneten (bir fitneden) la tusibennellezine (öyle ki erişmez sadece) zalemu minkum (içinizde zulmedenlere) hasseh (özel olarak) va’lemu (ve bilin) ennallahe (şüphesiz Allah) şedidul ikab (cezası şiddetli olandır)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlerin ileride çıkacak bir fitneden sakındırıldığı, bu fitnenin Ali b. Ebî Tâlib zamanındaki olaylar olduğu ve Cemel günü Talha ile Zübeyr gibi kimselere de isabet ettiği, ayrıca Allah’ın azabının şiddetli olduğu bildirilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey iman edenler! Size hayat verecek şeylere sizi çağırdığı zaman Allah’a ve Resule cevap verin ve bilin ki Allah kişi ile kalbi arasına girer ve siz O’na toplanacaksınız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya eyyuhellezine amenu (ey iman edenler) istecibu (cevap verin) lillahi (Allah’a) ve lir resuli (ve Resule) iza deakum (sizi çağırdığı zaman) lima yuhyikum (size hayat verecek şeye) va’lemu (ve bilin) ennallahe (şüphesiz Allah) yehulu (girer) beynel mer’i (kişi arasına) ve kalbih (ve kalbine) ve ennehu (ve şüphesiz O’na) ileyhi tuhşerun (toplanacaksınız)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlere savaş ve itaat emrine icabet etmeleri emredildiği, bunun onları zilletten sonra dirilttiği ve güçlendirdiği, Allah’ın müminin kalbi ile küfür arasına, kâfirin kalbi ile iman arasına girdiği ve herkesin sonunda Allah’a döndürülerek amellerine göre karşılık göreceği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer Allah onlarda bir hayır bilseydi elbette onlara işittirirdi; işittirseydi bile yine yüz çevirirlerdi, çünkü onlar zaten yüz çeviren kimselerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lev (eğer) alimallahu (Allah bilseydi) fihim (onlarda) hayran (bir hayır) le esmeahum (elbette onlara işittirirdi) ve lev esmeahum (ve işittirseydi bile) le tevellev (yine yüz çevirirlerdi) ve hum mu’ridun (ve onlar yüz çevirenlerdir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Allah’ın onlarda bir hayır görseydi onlara imanı nasip edeceği, fakat ilahî bilgi gereği onların şakî oldukları için iman verilse bile yine yüz çevirecekleri ve bu kimseler hakkında “Onların Beyt’in yanında namazları ıslık çalmak ve el çırpmaktan başka bir şey değildi…” ayetinin indiği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz Allah katında canlıların en kötüsü, akletmeyen sağırlar ve dilsizlerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnne (şüphesiz) şerred devabbi (canlıların en kötüsü) indallahi (Allah katında) summul bukmullezine (sağır ve dilsiz olanlardır ki onlar) la ya’kilun (akletmezler)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde iman etmeye kulaklarını kapatan, hakikati söylemeyen ve anlamayan kimselerin Allah katında en kötü varlıklar olduğu, ayrıca bunların Abdüddâr b. Kusayy, Ebû’l-Hâris b. Alkame, Talha b. Osman, Osman, Şâfi‘, Ebû’l-Cellâs, Ebû Sa‘d, Hâris, Kāsıt b. Şureyh ve Artât b. Şerhabîl gibi kimseler olduğu belirtilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

“İşittik” dedikleri hâlde işitmeyenler gibi olmayın.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve la tekunu (ve olmayın) kellezine (şunlar gibi ki) kalu (dediler) semi’na (işittik) ve hum (oysa onlar) la yesmeun (işitmezler)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlerin “işittik” deyip gerçekte iman etmeyen ve sözleriyle amelleri uyuşmayan münafıklar gibi olmamaları gerektiği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey iman edenler! Allah’a ve Resulüne itaat edin ve siz işittiğiniz hâlde ondan yüz çevirmeyin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya eyyuhellezine amenu (ey iman edenler) etiullahe (Allah’a itaat edin) ve resuleh (ve Resulüne) ve la tevellev anhu (ondan yüz çevirmeyin) ve entum tesmeun (siz işitip dururken)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlere ganimet hususunda Allah’a ve Resulüne itaat etmeleri, Resulün emrinden yüz çevirmemeleri ve kendilerine yapılan öğütleri işittikleri hâlde onlardan uzaklaşmamaları emredilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer fetih ve hüküm istiyorsanız, işte size fetih gelmiştir; eğer vazgeçerseniz bu sizin için daha hayırlıdır; eğer tekrar dönerseniz biz de döneriz; topluluğunuz çok olsa bile size hiçbir fayda sağlamaz ve şüphesiz Allah müminlerle beraberdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İn testeftihu (eğer fetih istiyorsanız) fekad caekumul feth (işte size fetih geldi) ve in tentehu (eğer vazgeçerseniz) fe huve hayrun lekum (bu sizin için daha hayırlıdır) ve in teudu (eğer dönerseniz) neud (biz de döneriz) ve len tugniye ankum (ve sizden fayda sağlamaz) fietukum (topluluğunuz) şeyen (hiçbir şey) ve lev kesuret (çok olsa bile) ve ennallahe meal muminin (şüphesiz Allah müminlerle beraberdir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde anlatıldığına göre Atîke bint Abdülmuttalib rüyasında bir süvarinin Mescid-i Haram’a girip “Ey Kureyş’ten Âl-i Fihr, bir veya iki gece içinde sefere çıkın” diye seslendiğini, sonra Kâbe’nin üstüne çıkıp aynı şekilde seslendiğini, ardından Ebû Kubeys dağına çıkıp aynı çağrıyı yaptığını, sonra da dağdan bir kaya koparıp onu dağa vurduğunu, kayanın parçalandığını ve Mekke’de hiçbir ev kalmayıp ondan bir parçanın içine girdiğini gördü, sabah olunca bunu korku içinde kardeşi Abbas’a anlattı, yanında bulunan Ebû Cehil ise “Ey Kureyş topluluğu, bizi Abdülmuttaliboğullarından mazur görün, erkeklerinin peygamberlik iddiası yetmedi, şimdi kadınları da peygamberlik iddia ediyor” diyerek alay etti, Abbas’a da “Erkekleriniz peygamberlik iddia etti, kadınlarınız da peygamberlik iddia etti, vallahi buna son vereceksiniz” diye tehdit etti, Abbas da “İsterseniz hemen şimdi sizinle çarpışırız” dedi, sonra Damdam b. Amr el-Gıfârî gelip “Kervana yetişin, yoksa yetişemeyeceksiniz” diye haber verince Ebû Cehil ve arkadaşları Kâbe’nin örtülerine sarıldılar, Ebû Cehil “Allah’ım iki ordudan daha üstün olanı ve iki kabileden daha şerefli olanı destekle” diye dua etti, sonra Ebû Süfyân’a yardım etmek için bütün güçlü ve zayıf bineklerle yola çıktılar, Ebû Süfyân yolu değiştirip deniz sahilinden giderek Mekke’ye ulaştı, Ebû Cehil ise müşriklerle birlikte Peygamberden önce Bedir suyuna vardı, iki taraf karşılaşınca Ebû Cehil “Allah’ım bizimle Muhammed arasında hükmet, hangimiz sana daha sevgili ve katında daha razı olunansa ona yardım et” dedi, Allah da bunu gerçekleştirip müşrikleri bozguna uğrattı, onları öldürdü ve müminlere yardım etti, bunun üzerine Ebû Cehil’in bu sözleri hakkında “Eğer fetih istiyorsanız işte size fetih gelmiştir” ayeti indi; yani “eğer yardım istiyorsanız işte istediğiniz yardım geldi, fakat yardım sizin söylediğiniz kimseye verildi,” “eğer savaştan vazgeçerseniz bu sizin için daha hayırlıdır,” “eğer onlarla savaşmaya tekrar dönerseniz biz de Bedir’de yaptığımız gibi size öldürme ve yenilgiyle döneriz,” “topluluğunuz çok olsa bile size hiçbir fayda sağlamaz,” çünkü Allah müminlerle beraberdir ve onlara yardım eder.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte bu böyledir ve şüphesiz Allah kâfirlerin hilesini zayıflatandır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Zalikum (işte bu) ve ennallahe (ve şüphesiz Allah) muhin (zayıflatandır) keydil kafirin (kafirlerin tuzağını)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde verilen bu zaferin Allah’tan olduğu ve Allah’ın kâfirlerin tuzaklarını zayıflatıp boşa çıkardığı ifade edilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onları siz öldürmediniz, fakat Allah öldürdü; attığın zaman da sen atmadın, fakat Allah attı; bunu müminleri güzel bir imtihanla denemek için yaptı; şüphesiz Allah işitendir, bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe lem taktuluhum (siz onları öldürmediniz) ve lakinnallahe katelehum (fakat Allah onları öldürdü) ve ma rameyte (sen atmadın) iz rameyte (attığın zaman) ve lakinnallahe rama (fakat Allah attı) ve li yubliyel muminine (ve müminleri denemek için) minhu belaen hasena (güzel bir imtihan ile) innallahe semiun alim (şüphesiz Allah işitendir bilendir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlerden bazıları “ben öldürdüm” deyince Allah’ın bunu reddederek asıl öldürenin kendisi olduğunu bildirdiği, Peygamber’in savaşta Ali’nin verdiği üç avuç çakıl ve kumu düşmana atıp “Allah’ım onların kalplerine korku sal” diye dua ettiği, Allah’ın o atışı bütün müşriklerin gözlerine ulaştırarak onları bozgun ettirdiği, bunun müminler için öldürme ve esir alma ile güzel bir imtihan olduğu ve Allah’ın Peygamber’in duasını işiten ve bilen olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kim o gün onlara arkasını dönerse —savaşmak için bir taktik gereği çekilmek ya da bir topluluğa katılmak dışında— Allah’tan bir gazaba uğramış olur ve onun varacağı yer cehennemdir; orası ne kötü varış yeridir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve men yuvellihim (kim onlara dönerse) yevmeizin (o gün) dubureh (arkasını) illa (ancak) muteharrifen (taktik yapan) li kıtalin (savaş için) ev (veya) mutehayyizen (katılan) ila fietin (bir topluluğa) fekad bae (kesinlikle dönmüştür) bi gadabin (bir gazap ile) minallah (Allah’tan) ve me’vahu (ve barınağı) cehennem (cehennemdir) ve bi’sel masir (ne kötü dönüş yeridir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde savaşta geri dönmenin büyük günah olduğu, ancak tekrar saldırmak için yer değiştiren ya da Peygamber’in ordusuna katılmak için geri çekilenlerin bundan istisna edildiği, bunun dışındakilerin Allah’ın gazabını hak edip varacak yerlerinin cehennem olduğu belirtilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey iman edenler! Kâfirlerle toplu hâlde karşılaştığınız zaman onlara arkalarınızı dönmeyin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya eyyuhellezine amenu (ey iman edenler) iza lekıtumullezine keferu zahfen (kafirlerle savaş halinde karşılaştığınızda) fe la tuvelluhumul edbar (onlara arkalarınızı dönmeyin)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde müminlere Bedir günü kâfirlerle karşılaştıklarında kaçmamaları emredildiği, savaşta geri dönmenin yasaklandığı açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte bu, tadın onu; kâfirler için ayrıca ateş azabı vardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Zalikum (işte bu) fe zukuhu (onu tadın) ve enne lil kafirine azaben nar (ve kafirler için ateş azabı vardır)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Bedir’de öldürülmeleri ve yenilmelerinin dünyadaki azap olduğu, bunun yanında kâfirler için ahirette ayrıca cehennem azabının da bulunduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bu, onların Allah’a ve Resulüne karşı gelmelerindendir; kim Allah’a ve Resulüne karşı gelirse şüphesiz Allah’ın cezası çok şiddetlidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Zalike (bu) bi ennehum (çünkü onlar) şakkullah (Allah’a karşı geldiler) ve resuleh (ve Resulüne) ve men yuşakıkıllaha (kim Allah’a karşı gelirse) ve resuleh (ve Resulüne) fe innallahe şedidul ikab (şüphesiz Allah cezası şiddetli olandır)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Bedir’de müşriklere gelen azabın sebebinin Allah’a ve Resulüne düşmanlık etmeleri olduğu ve kim Allah’a ve Resulüne karşı gelirse Allah’ın azabının çok şiddetli olacağı ifade edilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani Rabbin meleklere “Ben sizinle beraberim, iman edenleri sağlamlaştırın; ben kâfirlerin kalplerine korku salacağım; o hâlde boyunlarının üstüne vurun ve onların bütün parmaklarına vurun” diye vahyediyordu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İz yuhi (vahyediyordu) rabbuke (Rabbin) ilel melaiketi (meleklere) enni meakum (şüphesiz ben sizinle beraberim) fe sebbitullezine amenu (iman edenleri sağlamlaştırın) se ulki (yakında bırakacağım) fi kulubillezine keferur ru’be (kafirlerin kalplerine korku) fadribu (vurun) fevkal a’nak (boyunların üstüne) vadribu minhum (ve onlardan vurun) kulle benan (bütün parmak uçlarına)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde Allah’ın meleklere müminleri desteklemelerini emrettiği, meleklerin insan suretinde ön safta bulunup “müjdeleyin, siz çoğuksunuz onlar az, Allah size yardım edecek” diyerek müminleri cesaretlendirdiği, Allah’ın kâfirlerin kalplerine korku salacağı ve müminlere savaşta boyunlara ve uzuvlara vurmalarını öğrettiği açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani O size katından bir güven olmak üzere hafif bir uyku veriyordu ve sizi onunla temizlemek, şeytanın pisliğini sizden gidermek, kalplerinizi sağlamlaştırmak ve onunla ayaklarınızı sabit kılmak için üzerinize gökten su indiriyordu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İz yugassikumu nuase (sizi uykuya daldırıyordu) emeneten minhu (O’ndan bir güven olarak) ve yunezzilu (ve indiriyordu) aleykum (üzerinize) mines semai (gökten) maen (su) li yutahhirekum bih (sizi onunla temizlemek için) ve yuzhibe ankum (ve sizden gidermek için) riczeş şeytan (şeytanın pisliğini) ve li yerbita (ve sağlamlaştırmak için) ala kulubikum (kalplerinizi) ve yusebbite bihil akdam (ve onunla ayakları sabit tutmak için)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde anlatıldığına göre müşrikler Bedir’de suya önce ulaşıp Müslümanları susuz bırakmış, Müslümanlar kumluk bir vadide susuz, abdestsiz ve zor durumda kalmış, şeytan da “siz Allah’ın dostları olduğunuzu söylüyorsunuz ama susuz ve abdestsizsiniz, düşman sizi yakalayacak” diye vesvese verince Müslümanlar korku ve üzüntüye kapılmış, bunun üzerine Allah onların kalplerindeki sıkıntıyı gidermek için üzerlerine uyku verip güven sağlamış, gece yağmur indirerek hem temizlenmelerini sağlamış hem şeytanın vesvesesini giderip kalplerini güçlendirmiş hem de yumuşak kum zemini sertleştirerek ayaklarını sabitlemiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah bunu ancak bir müjde olsun ve kalpleriniz bununla yatışsın diye yaptı; yardım ancak Allah katındandır; şüphesiz Allah mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma cealehullahu (Allah bunu yapmadı) illa buşra (ancak bir müjde olarak yaptı) ve li tatmeinne (ve huzur bulsun diye) bihi (onunla) kulubukum (kalpleriniz) ve men nasru (yardım yoktur) illa min indillah (ancak Allah katından) innallahe (şüphesiz Allah) azizun (güçlüdür) hakim (hikmet sahibidir)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde meleklerle yardımın asıl amaç olmadığı, bunun sadece müminlere müjde vermek ve kalplerini sakinleştirmek için olduğu, gerçek yardımın sayıdan değil yalnızca Allah’tan geldiği ve Allah’ın güçlü olup hükmünde hikmet sahibi olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani Rabbinizden yardım istiyordunuz da O size “Ben size peş peşe gelen bin melekle yardım edeceğim” diye karşılık vermişti.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İz testegisune (yardım istiyordunuz) rabbekum (Rabbinizden) festecebe lekum (size cevap verdi) enni mumiddukum (şüphesiz ben size yardım edeceğim) bi elfin (bin ile) minel melaiketi (meleklerden) murdifin (peş peşe gelen)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin tefsirinde anlatıldığına göre Peygamber Bedir günü müşrikleri görünce gücünün ancak Allah ile olduğunu anlayıp “Allah’ım bana savaşmayı emrettin, bana zafer vadettin, sen vaadinden dönmezsin” diyerek yardım istedi, bunun üzerine Allah onun duasını kabul edip Bedir günü peş peşe gelen bin melekle yardım edeceğini bildirdi ve bu “murdifîn” ifadesi ardı ardına gelen anlamında olup (Müminûn 44), (Fîl 3) ve (Hûd 52) ayetlerindeki peş peşe geliş anlamıyla açıklandı, ayrıca Cebrail beş yüz melekle sağ tarafta Ebû Bekir ile birlikte, Mikail ise beş yüz melekle sol tarafta Ömer ile birlikte insan suretinde, beyaz elbiseli ve omuzlarına sarkıtılmış sarıklarla indi ve melekler Bedir’de fiilen savaştılar fakat Ahzâb ve Hayber’de savaşmadılar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Böylece hakkı gerçekleştirmek ve bâtılı ortadan kaldırmak için, suçlular istemese de.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Li yuhıkkal hakka ve yubtılel batıla (hakkı gerçekleştirmek ve batılı yok etmek için) ve lev kerihel mucrimun (suçlular hoşlanmasa da)

Mukatil Tefsiri
Burada hak İslam, batıl ise şirk ve şeytana kulluk olarak açıklanmış, Allah’ın amacı İslam’ı ortaya koyup şirk ve batılı yok etmek olup Mekke kâfirleri bunu istemese bile bunun gerçekleştiği bildirilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani Allah size iki topluluktan birinin sizin olacağını vaat ediyordu; siz ise güçsüz olanın sizin olmasını istiyordunuz, fakat Allah sözleriyle hakkı gerçekleştirmek ve kâfirlerin kökünü kesmek istiyordu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz yeidukumullahu ihdettaifeteyni enneha lekum (Allah size iki topluluktan birinin sizin olacağını vaat ediyordu) ve teveddune enne gayre zatiş şevketi tekunu lekum (siz ise güçsüz olanın sizin olmasını istiyordunuz) ve yuridullahu en yuhıkkal hakka bi kelimatih (Allah sözleriyle hakkı gerçekleştirmek istiyordu) ve yaktaa dabirel kafirin (ve kafirlerin kökünü kesmek)

Mukatil Tefsiri
Allah müminlere iki şeyden birini vaat etmişti: ya kervanı ele geçirmek ya da müşrik ordusunu yenmek; müminler zahmetsiz olduğu için silahsız olan kervanı istemişlerdi, fakat Allah indirdiği vahiy ve hükümlerle İslam’ı üstün kılmayı ve Bedir’de müşriklerin kökünü kesmeyi murat etmişti.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Gerçek apaçık ortaya çıktıktan sonra, sanki göz göre göre ölüme sürülüyorlarmış gibi seninle tartışıyorlardı.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Yucadiluneke fil hakkı bade ma tebeyyen (gerçek ortaya çıktıktan sonra seninle tartışıyorlardı) ke ennema yusakune ilel mevti ve hum yenzurun (sanki göz göre göre ölüme sürülüyorlarmış gibi)

Mukatil Tefsiri
Müminlerden bir kısmı Peygamberin yalnızca Allah’ın emriyle hareket ettiğini bildikleri hâlde savaş konusunda onunla tartışmışlar, bu hâlleri korkularından dolayı sanki göz göre göre ölüme götürülüyormuş gibi tasvir edilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Rabbin seni evinden hak ile çıkardığı gibi, müminlerden bir kısmı ise bundan hoşlanmıyordu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kema ahraceke rabbuke min beytike bil hakk (Rabbin seni evinden hak ile çıkardığı gibi) ve inne ferikan minel muminine le karihun (müminlerden bir grup ise bundan hoşlanmıyordu)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin açıklaması Bedir olayıdır: Şam’dan Mekke’ye gelen Kureyş kervanında Ebû Süfyân b. Harb, Amr b. Âs, Amr b. Hişâm ve Mahreme b. Nevfel ez-Zührî bulunuyordu, Peygamber onların yolunu kesmek istediğini öğrenince onlar Amr b. Damdam el-Gıfârî’yi Mekke’ye yardım istemesi için gönderdiler, bunun üzerine Kureyş ordusu yola çıktı, Peygamber de kervanın durumunu öğrenmek için Adiyy b. Ebî’z-Zağfâ’yı gözcü gönderdi, sonra Cebrâil gelip kervanı haber verdi, Peygamber sahabilerine “Allah size iki gruptan birini vaat etti: ya kervan ya da zafer ve ganimet, ne dersiniz?” diye danıştı, onlar savaş için hazırlıklı olmadıklarını söyleyerek kervanı tercih ettiler ve savaşmak istemediler, iki defa istişare edildiğinde de aynı görüşü söylediler, bunun üzerine Sa‘d b. Ubâde “Ey Allah’ın Resulü, dilediğini yap, seni destekleriz” dedi, ardından Mikdâd b. Esved de destek verdi, Peygamber sevindi ve yüzünde bu sevinç görüldü, bunun üzerine Allah bu ayeti indirerek müminlerden bir kısmının savaşmaktan hoşlanmadığını bildirdi ve bu durumun ganimet meselesindeki “Allah’tan sakının ve aranızı düzeltin” emriyle bağlantılı olduğu ifade edildi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte onlar gerçek müminlerdir; onlar için Rableri katında dereceler, bağışlanma ve değerli bir rızık vardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ulaike humul muminune hakka (işte gerçek müminler onlardır) lehum derecatun inde rabbihim (Rableri katında dereceler vardır) ve mağfiretun (ve bağışlanma vardır) ve rızkun kerim (ve değerli bir rızık vardır)

Mukatil Tefsiri
Bu vasıfları taşıyanların imanlarında şüphe bulunmayan gerçek müminler olduğu, ahirette Rableri katında yüksek dereceler, günahlarına mağfiret ve cennette güzel bir rızık elde edecekleri bildirilmiş, bu ayetler inince sahabiler “İşittik ve itaat ettik” diyerek teslim olmuş ve Peygamber Medine’ye dönünce ganimeti aralarında eşit şekilde paylaştırıp beşte birini ayırmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar namazı dosdoğru kılarlar ve kendilerine verdiğimiz rızıktan infak ederler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ellezine yukimunes salah (namazı dosdoğru kılanlar) ve mimma razaknahum yunfikun (ve kendilerine verdiğimiz rızıktan harcayanlar)

Mukatil Tefsiri
Bu müminlerin namazı rükû ve secdesiyle vakitlerinde eksiksiz kıldıkları ve kendilerine verilen mallardan Allah yolunda harcadıkları belirtilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Müminler ancak o kimselerdir ki Allah anıldığı zaman kalpleri titrer, O’nun ayetleri kendilerine okunduğu zaman imanları artar ve yalnız Rablerine tevekkül ederler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnnemel muminun (müminler ancak onlardır ki) ellezine iza zukirallahu vecilet kulubuhum (Allah anıldığında kalpleri ürperir) ve iza tuliyet aleyhim ayatuhu zadethum imana (ayetleri okunduğunda imanları artar) ve ala rabbihim yetevekkelun (ve yalnız Rablerine dayanırlar)

Mukatil Tefsiri
Müminler, Allah anıldığında kalpleri korku ve saygı ile titreyen, özellikle sulh ve emirler hakkında ayetler okunduğunda imanları yani tasdikleri artan ve Rablerine güvenip dayanan kimseler olarak vasfedilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sana ganimetler hakkında soruyorlar; de ki: Ganimetler Allah’a ve Resul’e aittir; o hâlde Allah’tan sakının, aranızı düzeltin ve eğer müminler iseniz Allah’a ve Resulüne itaat edin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Yes’eluneke (sana soruyorlar) anil enfal (ganimetleri) kulil enfalu lillahi ver resul (de ki ganimetler Allah’a ve Resule aittir) fettekullah (Allah’tan sakının) ve aslihu zate beynikum (aranızı düzeltin) ve etiullaha ve resulehu (Allah’a ve Resulüne itaat edin) in kuntum muminin (eğer iman edenlerseniz)

Mukatil Tefsiri
Bu ayetin sebebi şudur: Bedir günü Peygamber “Allah bana zafer veya ganimet vaad etti; kim birini öldürür veya esir alırsa ona şu kadar vardır, kim baş getirirse ona da pay vardır” dedi, savaşta müşrikler yenilip kaçınca Müslümanlar yetmiş esir aldılar ve yetmiş kişiyi öldürdüler, bunun üzerine Ebu’l-Yeser el-Ensârî öldürdüğü ve esir aldığı kişiler karşılığında kendisine vaat edilen ganimeti istedi, ancak Sa‘d bin Ubâde Peygambere “Biz geri kalmamızı korkudan değil seni korumak için yaptık; eğer bunlara vaat ettiğini verirsen diğer sahabilere bir şey kalmaz” dedi, bunun üzerine Allah “Sana ganimetleri soruyorlar” ayetini indirdi; burada kastedilen Peygamberin vaat ettiği bu fazlalık ganimettir ve özellikle Ebu’l-Yeser (adı Ka‘b bin Amr el-Ensârî, Benî Seleme’dendir) ile Malik bin Duhşum el-Ensârî (Benî Avf bin Hazrec’dendir) hakkında inmiştir, ardından Allah “De ki: Ganimetler Allah ve Resulüne aittir” buyurarak hükmün onlara ait olduğunu bildirmiş, Müminlere Allah’tan korkmalarını, aralarını düzeltmelerini yani ganimeti birbirlerine geri vermelerini ve bu konuda Allah ile Resulüne itaat etmelerini emretmiş, bunun da gerçek imanlarının gereği olduğunu açıklamıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz Rabbinin katında olanlar Ona kulluk etmekten kibirlenmezler, Onu tesbih ederler ve yalnız Ona secde ederler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnnellezine inde rabbike (Rabbinin katındakiler) la yestekbirune an ibadetih (O’na ibadet etmekten büyüklük taslamazlar) ve yusebbihunehu (O’nu tesbih ederler) ve lehu yescudun (ve yalnız O’na secde ederler)

Mukatil Tefsiri
Mekke kâfirlerinin “Rahman da nedir, bize emrettiğin şeye secde eder miyiz?” diyerek secdeden kaçınmalarına karşılık Allah, kendi katındaki meleklerin kibirlenmeden ibadet ettiklerini, sürekli O’nu tesbih ettiklerini ve O’na secde ettiklerini yani namaz kıldıklarını bildirerek onların durumunu örnek göstermiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Rabbini içinden, yalvararak ve korkarak, yüksek olmayan bir sesle sabah akşam an ve gafillerden olma.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vezkur rabbeke fi nefsike (Rabbini içinden an) tedarruan ve hifeten (yalvararak ve korkarak) ve dune cehri minel kavli (yüksek olmayan bir sesle) bil guduvvi vel asal (sabah akşam) ve la tekun minel gafilin (gafillerden olma)

Mukatil Tefsiri
Burada zikrin özellikle namazdaki kıraat olduğu belirtilmiş, kişinin Rabbini içinden alçakgönüllülükle ve azabından korkarak, açıkça değil gizlice sabah ve akşam anması emredilmiş ve namazdaki okumayı terk eden gafillerden olmaması gerektiği ifade edilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kuran okunduğu zaman onu dinleyin ve susun ki size merhamet edilsin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iza kuriel kuranu (Kur’an okunduğunda) festemiu lehu (onu dinleyin) ve ensitu (ve susun) leallekum turhamun (umulur ki merhamet edilirsiniz)

Mukatil Tefsiri
Kur’an okunduğunda onu dinlemenin ve susmanın emredildiği, bunun rahmete vesile olacağı bildirilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlara bir ayet getirmediğin zaman, Onu kendin uydursaydın ya! derler; de ki: Ben ancak Rabbimden bana vahyedilene uyarım; bu, Rabbinizden gelen basiretlerdir, iman eden bir topluluk için hidayet ve rahmettir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iza lem te’tihim bi ayetin (onlara bir ayet getirmediğinde) kalu lev lectebeyteha (onu kendin uydursaydın ya derler) kul (de ki) innema ettebiu ma yuha ileyye min rabbi (ben yalnız Rabbimden bana vahyedilene uyarım) haza besairu min rabbikum (bu Rabbinizden gelen açık delillerdir) ve huden ve rahmetun (ve hidayet ve rahmettir) li kavmin yuminun (iman eden topluluk için)

Mukatil Tefsiri
Mekke’de vahyin geciktiği bir zamanda kâfirlerin Peygambere “Keşke bu ayeti kendin uydursaydın” diyerek Kur’an’ı değiştirmesini veya yenisini getirmesini istedikleri, buna karşılık Peygamberin yalnızca kendisine vahyedilene uyduğunu söylemekle emrolunduğu ve Kur’an’ın bir delil, hidayet ve iman edenler için rahmet olduğu açıklanmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onların kardeşleri ise onları azgınlıkta sürükler, sonra da bundan geri durmazlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ihvanuhum (onların kardeşleri ise) yemuddunehum fil gayyi (onları azgınlıkta sürüklerler) summe la yuksırun (sonra da geri durmazlar)

Mukatil Tefsiri
Kâfirlerin durumu anlatılarak onların kardeşlerinin yani şeytanların kendilerini şirk, sapıklık ve günahlara sürükledikleri, onların ise bundan vazgeçmeyip müminler gibi gerçeği görmedikleri belirtilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz takvâ sahipleri, kendilerine şeytandan bir vesvese dokunduğunda düşünürler ve hemen gerçeği görürler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnnellezinettekav (şüphesiz sakınanlar) iza messehum taifun mineş şeytani (şeytandan bir vesvese dokunduğunda) tezekkeru (hatırlarlar) fe iza hum mubsırun (bir de bakarsın gerçeği görürler)

Mukatil Tefsiri
Peygambere özellikle Ebu Cehil hakkında öğüt verilerek müminlerin durumu açıklanmış, şirkten sakınanların şeytandan bir dürtü geldiğinde bunun günah olduğunu hatırlayıp Allah korkusuyla ondan vazgeçtikleri ifade edilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer şeytandan sana bir dürtü gelirse, hemen Allaha sığın; çünkü O işitendir, bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve imma yenzeganneke mineş şeytani nezğun (şeytandan sana bir dürtü gelirse) festeiz billah (Allah’a sığın) innehu semiun alim (şüphesiz O işiten ve bilendir)

Mukatil Tefsiri
Özellikle Ebu Cehil hakkında şeytandan bir fitne ve kışkırtma gelmesi durumunda Peygambere Allah’a sığınması emredilmiş, Allah’ın bu sığınmayı işiten ve bilen olduğu bildirilmiş ve bunun Fussilet sûresindeki benzer ayetle aynı anlamda olduğu ifade edilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Affı al, iyiliği emret ve cahillerden yüz çevir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Huzil afve (affı tut) ve’mur bil urfi (iyiliği emret) ve a’rıd anil cahilin (cahillerden yüz çevir)

Mukatil Tefsiri
Peygambere insanların verdiği sadakadan kolay olanı alması, onlara marufu yani iyiliği emretmesi ve cahillerden yüz çevirmesi emredilmiş, bu bağlamda özellikle Ebu Cehil’in Peygambere karşı cahilce davranışına işaret edilmiş, ayrıca bu affetme hükmünün Tevbe sûresindeki sadaka ayetiyle, yüz çevirme hükmünün ise savaş ayetiyle neshedildiği belirtilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer onları hidayete çağırsan işitmezler; onları sana bakar görürsün, fakat görmezler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve in ted’uhum ilel huda la yesmeu (onları doğru yola çağırsanız işitmezler) ve terahum yenzurune ileyk (onları sana bakıyor sanırsın) ve hum la yubsırun (oysa görmezler)

Mukatil Tefsiri
Peygambere hitaben Mekke kâfirlerini hidayete çağırsan da onların bu çağrıyı işitmeyecekleri, sana bakıyor gibi görünseler bile aslında hidayeti görmedikleri ifade edilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onun dışında çağırdıklarınız size yardım edemezler, kendilerine de yardım edemezler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine ted’une min dunihi (O’ndan başka çağırdıklarınız) la yestetiune nasrakum (size yardım etmeye güç yetiremezler) ve la enfusehum yensurun (ve kendilerine de yardım edemezler)

Mukatil Tefsiri
Allah’tan başka taptıkları şeyler ne size yardım edebilir ne de kendilerini koruyabilirler; kendilerine bile faydaları yoktur.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz benim velim kitabı indiren Allahtır; O salih kulları korur.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnne veliyyiyallahullezi nezzel el kitabe (şüphesiz benim dostum kitabı indiren Allah’tır) ve huve yetevellas salihin (ve O salihleri korur)

Mukatil Tefsiri
“Benim velim Allah’tır” yani Kur’an’ı indiren Allah’tır ve O salih kullarını korur, onları destekler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onların yürüyecek ayakları mı var, tutacak elleri mi var, görecek gözleri mi var, işitecek kulakları mı var? De ki: Ortaklarınızı çağırın, sonra bana tuzak kurun ve bana mühlet vermeyin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E lehum erculun yemşune biha (onların yürüyecek ayakları mı var) em lehum eydin yebtişune biha (yahut tutacak elleri mi var) em lehum a’yunun yubsırune biha (yahut görecek gözleri mi var) em lehum azanun yesmeune biha (yahut işitecek kulakları mı var) kulid’u şurekaekum (de ki ortaklarınızı çağırın) summe kiduni (sonra bana tuzak kurun) fe la tunzirun (ve bana mühlet vermeyin)

Mukatil Tefsiri
Putların ne ayakları vardır ki yürüsünler, ne elleri vardır ki tutsunlar, ne gözleri vardır ki görsünler, ne kulakları vardır ki işitsinler. De ki: Ortaklarınızı çağırın, sonra hep birlikte bana tuzak kurun, bana mühlet de vermeyin.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allahtan başka çağırdıklarınız sizin gibi kullardır. Eğer doğruysanız onları çağırın da size cevap versinler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnnellezine ted’une min dunillahi (Allah’tan başka çağırdıklarınız) ibadun emsalukum (sizin gibi kullardır) fed’uhum (haydi onları çağırın) fel yestecibu lekum (size cevap versinler) in kuntum sadıkin (eğer doğruysanız)

Mukatil Tefsiri
Ey Mekke kâfirleri, Allah’tan başka taptıklarınız sizin gibi kullardır, ilah değildirler. Onları çağırın, eğer doğruysanız size karşılık versinler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onları doğru yola çağırsanız size uymazlar; onları çağırsanız da sussanız da sizin için birdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve in ted’uhum ilel huda (onları doğru yola çağırsanız) la yettebiukum (size uymazlar) sevaun aleykum (sizin için birdir) e deavtumuhum (onları çağırmanız) em entum samitun (yahut susmanız)

Mukatil Tefsiri
Ey Muhammed, Mekke kâfirlerini hidayete çağırsan da çağırmasan da onlar sana uymazlar; bu ikisi onlar için birdir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar ne kendilerine yardım edebilirler ne de kendilerine yardım edebilirler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve la yestetiune lehum nasran (onlara yardım etmeye güç yetiremezler) ve la enfusehum yensurun (ve kendilerine de yardım edemezler)

Mukatil Tefsiri
Putlar, kendilerine tapanlara gelen bir zararı engelleyemezler; kendilerini de koruyamazlar. Böyle olan şeylere ibadet edilmez.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hiçbir şey yaratmayan, kendileri yaratılmış olan şeyleri mi ortak koşuyorlar?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E yuşrikune (ortak mı koşuyorlar) ma la yahluku şeyen (hiçbir şey yaratmayanları) ve hum yuhlekun (oysa kendileri yaratılmıştır)

Mukatil Tefsiri
“Hiçbir şey yaratmayan” yani sinek bile yaratamayan putları Allah’a ortak koşuyorlar; “hâlbuki onlar yaratılmıştır” yani onları kendi elleriyle yapıp yontarlar, bu yüzden hiçbir şey yaratamazlar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ona sağlıklı bir çocuk verdiğinde, kendilerine verdiği şeyde Ona ortaklar koştular. Allah onların ortak koştuklarından yücedir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe lemma (sonra ne zaman) atehuma (onlara verdi) salihan (salih bir çocuk) ceala (koştular) lehu (O’na) şurekae (ortaklar) fima (kendilerine verdiği şeyde) atehuma (onlara verdiği) fe tealallahu (Allah yücedir) amma (onların) yuşrikun (ortak koştuklarından)

Mukatil Tefsiri
İblis kadına geldi, kadın onu tanımıyordu. Dedi ki: “Bana söz verdiğin gibi onu benim adımla isimlendirmiyor musun?” Kadın önce kabul etmedi, sonra çocuğa “Abdülhâris” adını verdi. Âdem de buna razı oldu. Sonra çocuk öldü. “Ona sağlıklı bir çocuk verdiğinde” yani düzgün yaratılışlı bir evlat verdiğinde, “O’na ortaklar koştular” yani isimde İblis’i ortak yaptılar. Bu ortaklık ibadette değil, itaatte idi. Sonra söz kesildi ve Mekke müşriklerine dönülerek: “Allah onların ortak koştuklarından yücedir” denildi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sizi tek bir nefisten yaratan ve ondan da kendisiyle huzur bulsun diye eşini var eden Odur. Onunla birleşince hafif bir yük yüklendi ve onunla bir süre dolaştı. Yükü ağırlaşınca ikisi Rableri olan Allaha: Bize düzgün bir çocuk verirsen mutlaka şükredenlerden olacağız diye dua ettiler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Huvellezi (O’dur ki) halekakum (sizi yarattı) min nefsin vahidetin (tek bir nefisten) ve ceale (ve var etti) minha (ondan) zevceha (eşini) li yeskune (huzur bulsun diye) ileyha (ona) fe lemma (sonra ne zaman) teğeşşaha (onunla birleşti) hamalet (yüklendi) hamlen hafifen (hafif bir yük) fe merrat bih (ve onunla dolaştı) fe lemma (sonra ne zaman) eskalet (ağırlaştı) deaveyallaha (Allah’a dua ettiler) rabbehuma (ikisinin Rabbi olan Allah’a) lein (eğer) ateytena (bize verirsen) salihan (salih bir çocuk) le nekunenne (elbette oluruz) mineş şakirin (şükredenlerden)

Mukatil Tefsiri
“Sizi tek bir nefisten yaratan”; yani tek bir nefisten, Âdem’den yarattı. “Ondan da eşini var eden”; yani Âdem’in kaburga kemiğinden eşi Havva’yı yarattı. Bu, Âdem uykudayken, cuma günü gerçekleşti. Âdem uyandığında onu başucunda buldu ve: “Sen kimsin?” dedi. O da Süryanice: “Ben bir kadınım” dedi. Âdem: “Niçin yaratıldın?” dedi. O: “Sen bana ısınasın diye” dedi. Çünkü Âdem cennette yalnızdı.

Melekler: “Ey Âdem, onun adı nedir?” dediler. Âdem: “Havva’dır” dedi; çünkü diri bir varlıktan yaratılmıştı. Âdem de “edîm” yani yeryüzünün toprağından yaratıldığı için bu isimle anıldı. Toprağın tatlısından, tuzlusundan, siyahından, beyazından ve kırmızısından yaratıldığı için onun soyunda da iyi-kötü, beyaz-siyah ve kırmızı çeşitlilik bulundu.

“Onunla birleşince”; yani Âdem onunla birlikte oldu. “Hafif bir yük yüklendi”; yani hamilelik başlangıçta ona hafif geldi. “Onunla bir süre dolaştı”; yani bu yükle yaşamını sürdürdü; kalkar, oturur, dolaşır ve pek önemsemezdi.

İblis, suret değiştirerek ona geldi; adı Hâris idi. “Ey Havva, karnındaki bir hayvan olabilir mi?” dedi. Havva: “Bilmiyorum” dedi. Sonra ayrıldı.

“Yükü ağırlaşınca”; yani çocuk karnında ağırlaşınca, İblis tekrar geldi ve: “Nasılsın ey Havva?” dedi. Onu tanımıyordu. Havva: “İçimde senin söylediğin şeyin olmasından korkuyorum; oturduğumda kalkamıyorum” dedi. İblis: “Eğer Allah’a dua etsem ve onu senin ve Âdem gibi bir insan yapsa, adını benim adımla adlandırır mısın?” dedi. Havva: “Evet” dedi.

Sonra Âdem’e: “Bana biri geldi ve karnımdakinin hayvan olabileceğini söyledi; ağırlık hissediyorum ve korkuyorum” dedi. Âdem ile Havva’nın bütün düşüncesi karnındaki çocuk oldu.

Bunun üzerine ikisi Allah’a dua ettiler: “Eğer bize düzgün, yaratılışı tam bir çocuk verirsen mutlaka şükredenlerden olacağız.”

Bunun üzerine çocuk düzgün ve sağlıklı olarak doğdu.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Ben kendim için Allahın dilediğinden başka ne bir fayda ne de bir zarar verme gücüne sahibim. Eğer gaybı bilseydim elbette daha çok hayır elde ederdim ve bana kötülük dokunmazdı. Ben sadece iman eden bir kavim için bir uyarıcı ve müjdeleyiciyim.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul (de ki) la emliku (sahip değilim) li nefsi (kendim için) nef’an (faydaya) ve la darran (ve zarara) illa (ancak) ma şaallah (Allah’ın dilediğine) ve lev (eğer) kuntu (olsaydım) a’lemul gaybe (gaybı bilen) lesteksertu (çoğaltırdım) minel hayr (hayrı) ve ma messeniyes su (ve bana kötülük dokunmazdı) in ene (ben sadece) illa nezirun (uyarıcıyım) ve beşirun (ve müjdeleyiciyim) li kavmin (bir topluluk için) yuminun (iman eden)

Mukatil Tefsiri
“De ki: Ben kendim için ne bir fayda ne de bir zarar verme gücüne sahibim”; yani kendime bir hayır getirmeye ve bir zararı uzaklaştırmaya gücüm yetmez. O hâlde kıyametin vaktini nasıl bilebilirim?

“Ancak Allah’ın dilediği olur”; yani Allah’ın takdir ettiği şey bana isabet eder.

“Eğer gaybı bilseydim”; yani fayda ve zararın gizlisini bilseydim, “elbette daha çok hayır elde ederdim”; yani kendime fayda sağlardım, “ve bana kötülük dokunmazdı”; yani hiçbir zarar bana ulaşmazdı.

“Ben sadece bir uyarıcıyım”; yani cehennemle uyaran, “ve bir müjdeleyiciyim”; yani cennetle müjdeleyen, “iman eden bir kavim için”; yani tasdik edenler için.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sana kıyametin ne zaman kopacağını soruyorlar. De ki: Onun bilgisi ancak Rabbimin katındadır. Onu vaktinde açığa çıkaracak olan Ondan başkası değildir. O, göklere ve yere ağır gelmiştir. Size ansızın geliverir. Sanki sen onu biliyormuşsun gibi sana soruyorlar. De ki: Onun bilgisi ancak Allah katındadır; fakat insanların çoğu bilmez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Yes’eluneke (sana soruyorlar) anis saati (kıyameti) eyyane (ne zaman) mursaha (gerçekleşecek) kul (de ki) innema (ancak) ilmuha (onun bilgisi) inde rabbi (Rabbimin katındadır) la yuçelliha (onu ortaya çıkarmaz) li vaktiha (vaktinde) illa hu (O’ndan başkası) sekulat (ağır geldi) fis semavati (göklerde) vel ard (ve yerde) la te’tikum (size gelmez) illa bagteten (ancak ansızın) yes’eluneke (sana soruyorlar) ke enneke (sanki sen) hafiyyun anha (onu biliyormuşsun gibi) kul (de ki) innema (ancak) ilmuha (onun bilgisi) indallah (Allah katındadır) ve lakinne (fakat) ekseren nasi (insanların çoğu) la yalemun (bilmez)

Mukatil Tefsiri
“Sana kıyameti soruyorlar”; bu, Kureyş kâfirlerinin Peygamber’e kıyametin ne zaman olacağını sormalarıdır. “Ne zaman kopacak?” yani ne zaman gerçekleşecek?

“De ki: Onun bilgisi Rabbimin katındadır”; yani benim bu konuda bilgim yoktur. “Onu vaktinde açığa çıkaracak olan ancak O’dur”; yani zamanı geldiğinde onu ancak Allah ortaya çıkarır.

Sonra kıyametin durumunu bildirdi: “O, göklere ve yere ağır gelmiştir”; yani onun bilgisi göklerde ve yerde bulunanlara ağır gelmiştir.

“Size ansızın gelir”; yani birdenbire.

“Onu biliyormuşsun gibi sana soruyorlar”; yani sanki onu çokça sorup öğrenmişsin gibi. “De ki: Onun bilgisi Allah katındadır; fakat insanların çoğu bilmez”; yani Mekke halkının çoğu onun gerçekleşeceğini bilmez.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah kimi saptırırsa artık onun için bir yol gösterici yoktur; onları azgınlıkları içinde şaşkın bir halde bırakır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Men (kim) yudlilillahu (Allah saptırırsa) fe la (artık yoktur) hadiye (hidayet eden) leh (ona) ve yezeruhum (ve onları bırakır) fi tuğyanihim (azgınlıkları içinde) ya’mehun (şaşkın dolaşırlar)

Mukatil Tefsiri
“Allah kimi saptırırsa”; yani hidayetten uzaklaştırırsa, “artık onun için bir yol gösterici yoktur.” “Onları azgınlıkları içinde bırakır”; yani sapıklıkları içinde, “şaşkın bir halde dolaşırlar”; yani kendi dalaletleri içinde bocalayıp dururlar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Göklerin ve yerin mülküne ve Allahın yarattığı şeylere bakmadılar mı? Belki de ecelleri yaklaşmıştır. Bundan sonra hangi söze inanacaklar?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E ve lem yenzuru fi melekutis semavati vel ard (göklerin ve yerin hükümranlığına bakmadılar mı) ve ma halakallahu min şeyin (Allah’ın yarattığı şeylere) ve en asa en yekune kadikterabe eceluhum (ecellerinin yaklaşmış olabileceğine) fe bi eyyi hadisin badehu yuminun (bundan sonra hangi söze inanacaklar)

Mukatil Tefsiri
“Göklerin ve yerin mülküne bakmadılar mı ve Allah’ın yarattığı şeylere?”; yani içindeki ayetlere bakıp ibret almadılar mı ki bunları yaratanın tek bir Rab olduğunu anlasınlar. “Belki de ecelleri yaklaşmıştır”; yani helaklerinin, Bedir günü yaklaştığını düşünmezler mi? “Bundan sonra hangi söze inanacaklar?”; yani bu Kur’an’dan sonra hangi sözü tasdik edecekler?

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar düşünmediler mi ki arkadaşlarında bir delilik yoktur? O sadece apaçık bir uyarıcıdır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E ve lem yetefekkeru (düşünmediler mi) ma bi sahibihim min cinneh (arkadaşlarında hiçbir delilik yoktur) in huve illa nezirun mubin (o sadece apaçık bir uyarıcıdır)

Mukatil Tefsiri
“Onlar düşünmediler mi ki arkadaşlarında delilik yoktur?”; yani peygamberde delilik yoktur. Peygamber Safa tepesine çıkıp gece Kureyş’i Allah’a çağırmıştı. “O sadece apaçık bir uyarıcıdır”; yani açıkça uyaran bir elçidir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlara mühlet veririm; şüphesiz benim tuzağım sağlamdır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve umli lehum (onlara mühlet veririm) inne keydi metin (şüphesiz benim tuzağım sağlamdır)

Mukatil Tefsiri
“Onlara mühlet veririm”; yani azabı hemen indirmem. “Şüphesiz benim tuzağım sağlamdır”; yani yakalayışım şiddetlidir. Onları bir gecede öldürdü.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ayetlerimizi yalanlayanları bilmedikleri bir yerden yavaş yavaş yakalayacağız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine kezzebu bi ayatina (ayetlerimizi yalanlayanlar) se nestedricuhum min haysu la yalemun (onları bilmedikleri yerden derece derece helake yaklaştıracağız)

Mukatil Tefsiri
“Ayetlerimizi yalanlayanları”; yani Kur’an’ı yalanlayanları, “bilmedikleri yerden yavaş yavaş yakalayacağız”; yani farkına varmadan azaba sürükleyeceğiz. Bu ayet Kureyş’in alaycıları hakkında inmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Yarattıklarımızdan öyle bir topluluk vardır ki hak ile doğru yolu gösterirler ve onunla adalet yaparlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve mimmen halakna ummetun (yarattıklarımızdan bir topluluk vardır) yehdune bil hakk (hak ile doğru yolu gösterirler) ve bihi ya’dilun (ve onunla adalet yaparlar)

Mukatil Tefsiri
“Yarattıklarımızdan bir topluluk vardır”; yani hakka çağıran bir grup. “Onunla adalet yaparlar.” Bu ümmet için de böyledir; Musa’ya da benzeri verilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

En güzel isimler Allahındır; Ona o isimlerle dua edin. Onun isimlerinde eğriliğe sapanları bırakın; onlar yaptıklarının cezasını çekeceklerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lillahil esmaul husna (en güzel isimler Allah’ındır) fed’uhu biha (O’na o isimlerle dua edin) ve zerullezine yulhidune fi esmaih (isimlerinde eğriliğe sapanları bırakın) se yuczevne ma kanu yamelun (yaptıklarının cezasını göreceklerdir)

Mukatil Tefsiri
“En güzel isimler Allah’ındır”; Rahman, Rahim, Melik, Kuddûs, Selâm, Mümin, Müheymin, Aziz, Cebbar, Mütekebbir, Hâlık, Bâri’, Musavvir ve benzeri isimlerdir. “O’na o isimlerle dua edin.”

Müşriklerden biri, bir kimsenin namazda hem “Allah” hem “Rahman” diye dua ettiğini duyunca: “Muhammed ve arkadaşları tek ilaha ibadet ettiklerini söylüyorlar; bu ise iki ilaha dua ediyor” dedi. Bunun üzerine bu ayet indi. Peygamber o kişiye: “Allah diye de dua et, Rahman diye de; bu isimlerden hangisiyle dua edersen, hepsi O’nundur” dedi.

“Allah’ın isimlerinde eğriliğe sapanları bırakın”; yani isimlerinde haktan saparak putlarına Allah’ın isimlerinden türetenleri. “Onlar yaptıklarının cezasını çekeceklerdir.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Andolsun ki biz cinlerden ve insanlardan birçoğunu cehennem için yarattık. Onların kalpleri vardır, onlarla anlamazlar; gözleri vardır, onlarla görmezler; kulakları vardır, onlarla işitmezler. İşte onlar hayvanlar gibidir, hatta daha da sapıktırlar. İşte onlar gafillerin ta kendileridir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lekad zera’na li cehenneme kesiren minel cinni vel ins (cinlerden ve insanlardan birçoğunu cehennem için yarattık) lehum kulubun la yefkahune biha (kalpleri vardır ama onunla anlamazlar) ve lehum a’yunun la yubsırune biha (gözleri vardır ama onunla görmezler) ve lehum azanun la yesmeune biha (kulakları vardır ama onunla işitmezler) ulaike kel enam (işte onlar hayvanlar gibidir) bel hum edall (hatta daha sapıktırlar) ulaike humul gafilun (işte onlar gafillerin ta kendileridir)

Mukatil Tefsiri
“Biz cinlerden ve insanlardan birçoğunu cehennem için yarattık. Onların kalpleri vardır, onlarla anlamazlar; gözleri vardır, onlarla görmezler; kulakları vardır, onlarla işitmezler.” Böylece kalpleri anlamaz, gözleri görmez, kulakları imanı işitmez. Sonra Allah bir örnek verdi: “İşte onlar hayvanlar gibidir”; yerler, içerler ve ahirete yönelmezler. Hayvanlar gibi sadece yeme, içme ve çiftleşme peşindedirler; ne işitirler ne de aklederler. Kâfirler de böyledir. “Bilakis onlar daha sapıktırlar”; yani Mekke kâfirleri hayvanlardan daha sapıktır. “İşte onlar gafillerin ta kendileridir”; çünkü hayvanlar Rablerini tanır ve zikreder, bunlar ise Rablerini tanımaz ve O’nu birlemezler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah kimi hidayete erdirirse, işte o doğru yolu bulandır; kimi de saptırırsa, işte onlar zarara uğrayanlardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Men yehdillahu fe huvel muhtedi (Allah kimi doğru yola iletirse işte doğru yolu bulan odur) ve men yudlil fe ulaike humul hasirun (kimi de saptırırsa işte onlar ziyana uğrayanlardır)

Mukatil Tefsiri
“Allah kimi hidayete erdirirse”; yani dinine yöneltirse, “işte o doğru yolu bulandır.” “Kimi de saptırırsa”; yani dininden uzaklaştırırsa, “işte onlar zarara uğrayanlardır.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ayetlerimizi yalanlayan kavmin durumu ne kötüdür! Onlar kendilerine zulmediyorlardı.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Sae meselenel kavmullezine kezzebu bi ayatina (ayetlerimizi yalanlayan topluluğun örneği ne kötüdür) ve enfusehum kanu yazlimun (ve onlar kendilerine zulmediyorlardı)

Mukatil Tefsiri
“Ne kötü bir misaldir”; yani ne kötü bir örnektir o kavim. “Ayetlerimizi yalanlayanlar”; yani Kur’an’ı yalanlayan Mekke kâfirleri. “Onlar kendilerine zulmediyorlardı”; yani Kur’an’ı yalanlayarak kendilerine zarar veriyorlardı.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer dileseydik, onu bu ayetlerle yükseltirdik; fakat o yere saplandı ve hevasına uydu. Onun durumu, üzerine gitsen de dilini çıkarıp soluyan, bıraksan da yine soluyan köpeğin durumu gibidir. İşte bu, ayetlerimizi yalanlayan kavmin misalidir. Kıssayı anlat; umulur ki düşünürler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lev şi’na le refa’nahu biha (dileseydik onu ayetlerle yükseltirdik) ve lakinnehu ahlede ilel ard (fakat o yere saplandı kaldı) vettebea hevah (ve hevasına uydu) fe meseluhu ke meselil kelb (onun durumu köpeğin durumu gibidir) in tahmil aleyhi yelhes (üstüne varsan da dilini sarkıtıp solur) ev tetrukhu yelhes (bıraksan da dilini sarkıtıp solur) zalike meselul kavmillezine kezzebu bi ayatina (işte ayetlerimizi yalanlayan topluluğun örneği budur) faksusil kasasa (bu kıssayı anlat) leallehum yetefekkerun (umulur ki düşünürler)

Mukatil Tefsiri
“Eğer dileseydik onu yükseltirdik”; yani ona verdiğimiz ilimle ve ism-i a‘zamla onu ahirette yüceltirdik. “Fakat o yere saplandı”; yani dünyaya razı oldu, ona meyletti. “Hevasına uydu”; yani hükümdarın arzusuna uyarak kendi nefsine tâbi oldu.

“Onun durumu köpeğin durumu gibidir”; eğer onu kovsan da solur, bıraksan da solur. Bu, sıcak bastığında her hâlükârda soluyan köpek gibidir. Bu, kâfirin misalidir: ona öğüt versen de sapıktır, bıraksan da sapıktır. Bu, Bel‘am ve kâfirlerin, özellikle Mekke kâfirlerinin misalidir.

“İşte bu, ayetlerimizi yalanlayan kavmin misalidir”; yani Kur’an’ı yalanlayanların. “Kıssayı anlat”; yani Kur’an’ı onlara anlat. “Umulur ki düşünürler”; yani bu misaller üzerinde düşünüp ibret alırlar ve iman ederler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlara, kendisine ayetlerimizi verdiğimiz kimsenin haberini oku da onlardan sıyrıldı; şeytan da onun peşine düştü ve azgınlardan oldu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vetlu aleyhim nebeellezi ateynahu ayatina (kendisine ayetlerimizi verdiğimiz kişinin haberini onlara oku) fenseleha minha (fakat onlardan sıyrıldı çıktı) feetbeahuş şeytanu (şeytan da onun peşine takıldı) fe kane minel gavin (ve azgınlardan oldu)

Mukatil Tefsiri
“Onlara oku”; yani Mekke halkına anlat. “Kendisine ayetlerimizi verdiğimiz kimsenin haberi”; yani kendisine ism-i a‘zam verilen kimse. Bu kişi Bel‘am b. Baûrâ’dır. Şam’da Belkā denilen yerde yaşayan, zorba bir kavmin içindendi. O beldenin adı, onu yöneten “Belk” adlı bir kişiden dolayı böyle anılmıştı.

Hükümdarının adı Banûs b. Satrûs idi. Hükümdar Bel‘am’a: “Musa’ya beddua et” dedi. Bel‘am: “O hak din üzerindedir, ona beddua edilmez” dedi. Bunun üzerine hükümdar onu zorladı ve asmak için bir direk hazırlanmasını emretti. Bel‘am bunu görünce bir dişi eşeğe binip Musa’ya beddua etmek üzere yola çıktı. Musa’nın ordusunu görünce eşek durdu. Ona vurdu. Eşek konuşarak: “Beni niçin dövüyorsun? Önümde bir ateş var, ilerlememi engelliyor; geri dön” dedi. O da geri döndü ve hükümdara durumu anlattı. Hükümdar: “Ya dua edeceksin ya da seni asarım” dedi.

Bunun üzerine Bel‘am, Allah’ın en büyük ismiyle Musa’nın şehre girmemesi için dua etti. Allah onun duasını kabul etti. Bu Musa’ya ulaşınca Musa Allah’a dua etti; Allah da o büyük ismi ondan çekip aldı. İşte bu, “ondan sıyrıldı” demektir; yani ayetler ondan çekilip alındı. “Şeytan onun peşine düştü ve azgınlardan oldu”; yani sapıklardan oldu.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte biz ayetleri böyle açıklıyoruz; umulur ki dönerler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kezalike nufassılul ayati (ayetleri işte böyle açıklıyoruz) ve leallehum yerciun (umulur ki dönerler)

Mukatil Tefsiri
“İşte biz ayetleri böyle açıklıyoruz”; yani sözleşme meselesindeki ayetleri böyle beyan ediyoruz. “Umulur ki dönerler”; yani tövbeye dönerler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Yahut Daha önce atalarımız ortak koşmuştu; biz de onların ardından gelen bir zürriyettik. Batıl işleyenlerin yaptıkları yüzünden bizi helak mı edeceksin? dememeniz için.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ev tekulu (yahut demeyesiniz diye) innema eşreke abauna min kablu (atalarımız daha önce şirk koşmuştu) ve kunna zurriyyeten min badihim (biz de onlardan sonra gelen bir nesildik) e fe tuhlikuna bima fealel mubtilun (batıl iş yapanların yaptıkları yüzünden bizi helak eder misin)

Mukatil Tefsiri
“Yahut dememeniz için”; yani şöyle demeyesiniz diye: “Daha önce atalarımız ortak koşmuş ve sözlerini bozmuştu; biz de onların ardından gelen bir zürriyettik, onların yoluna uyduk.” “Batıl işleyenlerin yaptıkları yüzünden bizi helak mı edeceksin?”; yani tevhidi yalanlayan atalarımızın yaptıkları yüzünden bizi azaplandıracak mısın?

Sonra onları bir kabın dökülüşü gibi ayırdı. Beyaz olanlar için: “Bunlar rahmetimle cennettedir; bunlar sağ ehli ve uğurlu kimselerdir” dedi. Siyah olanlar için: “Bunlar ateştedir, aldırmam; bunlar sol ehli ve uğursuz kimselerdir” dedi. Sonra hepsini tekrar Âdem’in sulbüne koydu.

Kabir ehli, Allah sözleşme ehlinin tamamını erkeklerin sulplerinden ve kadınların rahimlerinden çıkarıncaya kadar bekletilir; sonra kıyamet kopar. “Andolsun, onları saymış ve bir bir hesap etmiştir.” Onlardan küçük yaşta ölen kimse, Rabbini tanıması sebebiyle cennete gider. Akıl çağına ulaşan kimseden de Rabbini tanıma ve O’na itaat etme sözü tekrar alınır. Akıl çağına ulaştığı hâlde iman etmeyen kimseye ilk sözleşme fayda vermez; ilk ahit ve sözleşme onun aleyhine delil olur.

İlk ahdi bozanlar hakkında şöyle buyurulmuştur: “Onların çoğunda bir ahit bulmadık”; yani vefa bulmadık, Âdemoğullarının çoğunda. “Doğrusu onların çoğunu fasıklar olarak bulduk”; yani isyankârlar olarak.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani Rabbin Âdemoğullarının sırtlarından zürriyetlerini almış ve onları kendilerine şahit tutmuştu: Ben sizin Rabbiniz değil miyim? Onlar: Evet, şahidiz demişlerdi. Bu, kıyamet günü Biz bundan habersizdik dememeniz içindir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz ehaze rabbuke min beni ademe min zuhurihim zurriyyetehum (Rabbin Adem oğullarının bellerinden soylarını aldığı zaman) ve eşhedehum ala enfusihim (ve onları kendilerine şahit tuttu) elestu bi rabbikum (Ben sizin Rabbiniz değil miyim) kalu bela şehidna (evet şahit olduk dediler) en tekulu yevmel kıyameti (kıyamet günü demeyesiniz diye) inna kunna an haza gafilin (biz bundan habersizdik)

Mukatil Tefsiri
“Hani Rabbin Âdemoğullarının sırtlarından zürriyetlerini almıştı”; yani Rabbin, Arafat yakınındaki Nu‘mân’da Âdemoğullarının sırtlarından zürriyetlerini aldı. “Ve onları kendilerine şahit tuttu”; yani ikrarlarıyla. “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” dedi. Onlar: “Evet, sen bizim Rabbimizsin, şahidiz” dediler.

Allah Âdem’in sağ sırt tarafını sıvazladı; ondan zerreler gibi hareket eden beyaz bir zürriyet çıkardı. Sonra sol sırt tarafını sıvazladı; ondan da zerreler gibi siyah bir zürriyet çıkardı. Bunlar bin ümmetti. Allah şöyle buyurdu: “Ey Âdem! Bunlar senin zürriyetindir. Bana kulluk etmeleri ve bana hiçbir şeyi ortak koşmamaları üzerine onlardan söz aldık. Onların rızkı bana aittir.” Âdem: “Evet, Rabbim” dedi. Allah onları çıkarınca: “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” dedi. Onlar: “Evet, şahidiz; sen bizim Rabbimizsin” dediler. Allah meleklere: “Onların bu ikrarına şahit olun” dedi. Melekler: “Şahit olduk” dediler. Allah dünyada bu ümmetin Arap kâfirlerine şöyle buyurur: “Kıyamet günü, ‘Biz bundan habersizdik’ dememeniz için”; yani bizden alınan bu sözden habersizdik dememeniz için.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani dağı onların üzerine gölgelik gibi kaldırmıştık da onun üzerlerine düşeceğini kesin sanmışlardı. Size verdiğimizi kuvvetle tutun ve içindekileri hatırlayın ki sakınasınız demiştik.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz netaknel cebele fevkahum ke ennehu zulletun (dağı üzerlerine gölge gibi kaldırdığımız zamanı hatırla) ve zannu ennehu vakiun bihim (üzerlerine düşeceğini sandılar) huzu ma ateynakum bi kuvvetin (size verdiğimizi kuvvetle tutun) vezkuru ma fih (ve içindekini hatırlayın) leallekum tettekun (umulur ki sakınırsınız)

Mukatil Tefsiri
“Hani dağı onların üzerine kaldırmıştık”; yani dağı yerinden kaldırdık. “Gölgelik gibi”; yani üzerlerinde bir gölge gibi durdu. Çünkü Musa onlara Tevrat’ı getirdiğinde, içinde öldürme, recm, hadler ve ağır hükümler buldular; Tevrat’ı kabul etmekten kaçındılar. Bunun üzerine Allah Beytülmakdis yanındaki dağa emretti, dağ yerinden kopup başlarının üstünde durdu. Allah Musa’ya şöyle vahyetti: Onlara söyle; eğer Tevrat’ı kabul etmezlerse, dağı üzerlerine atarım ve başlarını onunla ezerim. Bunu görünce Tevrat’ı kabul ettiler, dağ da yerine döndü. “Onun üzerlerine düşeceğini kesin sanmışlardı”; yani dağın üzerlerine düşeceğini iyice anladılar. “Size verdiğimizi kuvvetle tutun”; yani Tevrat’ı ciddiyetle ve devamlılıkla tutun. “İçindekileri hatırlayın”; yani emir ve yasaklarını koruyun, “ki sakınasınız”; yani günahlardan sakınasınız.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kitaba sımsıkı sarılanlar ve namazı dosdoğru kılanlar var ya, biz ıslah edenlerin mükâfatını zayi etmeyiz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine yumessikune bil kitabi (kitaba sımsıkı sarılanlar) ve ekamus salah (ve namazı dosdoğru kılanlar) inna la nudiu ecral muslihin (şüphesiz biz düzelticilerin ödülünü zayi etmeyiz)

Mukatil Tefsiri
“Kitaba sımsıkı sarılanlar”; yani Tevrat’a tutunan, onu yerinden saptırmayan ve haramı helal saymayanlar. “Ve namazı dosdoğru kılanlar”; “biz ıslah edenlerin mükâfatını zayi etmeyiz.” Bu ayet, İbn Selâm ve arkadaşları hakkında inmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onların ardından, kitaba varis olan kötü bir nesil geldi. Bu alçak dünyanın malını alıyorlar ve Bize bağışlanacak diyorlardı. Kendilerine onun benzeri bir mal daha gelse onu da alırlardı. Allah hakkında haktan başkasını söylememeleri için onlardan kitabın sözü alınmamış mıydı? Oysa içindekileri okumuşlardı. Ahiret yurdu, sakınanlar için daha hayırlıdır. Hâlâ akletmez misiniz?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe halefe min badihim halfun (onlardan sonra yerlerine bir nesil geçti) verisul kitabe (kitaba mirasçı oldular) ye’huzune arada hazel edna (şu değersiz dünyanın geçici menfaatini alıyorlar) ve yekulune se yugferu lena (ve bize bağışlanacak diyorlardı) ve in ye’tihim aradun misluhu ye’huzuh (benzeri bir menfaat daha gelse yine alırlar) e lem yu’haz aleyhim misakul kitabi (kitabın sözü onlardan alınmadı mı) en la yekulu alallahi illel hakk (Allah hakkında gerçekten başkasını söylemeyeceklerine dair) ve derasu ma fih (ve içindekini okuyup öğrendiler) ved darul ahiretu hayrun lillezine yettekun (ahiret yurdu sakınanlar için daha hayırlıdır) e fe la ta’kilun (akletmiyor musunuz)

Mukatil Tefsiri
“Onların ardından kötü bir nesil geldi”; yani İsrailoğullarından sonra gelen kötü nesil, Yahudiler. “Kitaba varis oldular”; yani Tevrat’ı önceki nesillerinden ve babalarından miras aldılar. “Bu alçak dünyanın malını alıyorlar”; yani dünya malını, hükümde rüşveti alıyorlardı. Dünya, ahiretten daha aşağı olduğu için böyle adlandırıldı. “Ve ‘Bize bağışlanacak’ diyorlardı”; gündüz rüşvet alıyor, gece “bize bağışlanır” diyorlardı. “Kendilerine onun benzeri bir mal daha gelse onu da alırlardı”; yani gece de benzeri bir rüşvet gelse alır, sonra gündüz “bize bağışlanır” derlerdi. Allah buyurur: “Allah hakkında haktan başkasını söylememeleri için onlardan kitabın sözü alınmamış mıydı?” Yani Tevrat’ta kendilerinden, haramı helal saymamaları ve Allah hakkında haktan başkasını söylememeleri için söz alınmıştı. “Oysa içindekileri okumuşlardı”; yani Tevrat’ta bulunanları okumuşlardı. “Ahiret yurdu”; yani cennet, “haramları helal saymaktan sakınanlar için daha hayırlıdır. Hâlâ akletmez misiniz?”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onları yeryüzünde topluluklara ayırdık. İçlerinden salih olanlar vardır, onlardan aşağı olanlar da vardır. Belki dönerler diye onları iyiliklerle ve kötülüklerle denedik.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve katta’nahum fil ardı umemen (onları yeryüzünde topluluklara ayırdık) minhumus salihun (içlerinde salih olanlar vardı) ve minhum dune zalik (ve bundan aşağı olanlar da vardı) ve belevnahum bil hasenati ves seyyiati (onları iyilikler ve kötülüklerle denedik) leallehum yerciun (umulur ki dönerler)

Mukatil Tefsiri
“Onları yeryüzünde topluluklara ayırdık”; yani İsrailoğullarını fırkalara böldük. “İçlerinden salih olanlar vardır”; yani müminler. “Onlardan aşağı olanlar da vardır”; yani salihlerden aşağı olanlar, kâfirler. “Onları iyiliklerle ve kötülüklerle denedik”; yani bolluk ve darlıkla imtihan ettik. “Belki dönerler diye”; yani tövbeye dönsünler diye.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani Rabbin, kıyamet gününe kadar onlara kötü azap tattıracak kimseleri mutlaka üzerlerine göndereceğini bildirmişti. Şüphesiz Rabbin cezalandırması hızlı olandır; şüphesiz O çok bağışlayıcıdır, merhamet edicidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz teezzene rabbuke le yeb’asenne aleyhim ila yevmil kıyameti men yesumuhum suel azab (Rabbin kıyamete kadar onlara kötü azap verecek kimseler göndereceğini bildirdi) inne rabbeke le seriul ikab (şüphesiz Rabbin cezası çabuk olandır) ve innehu le gafurun rahim (ve şüphesiz O bağışlayan ve merhamet edendir)

Mukatil Tefsiri
“Rabbin bildirmişti”; yani Rabbin şöyle demişti: “Kıyamet gününe kadar onların üzerine kötü azap tattıracak kimseleri gönderecektir.” Yani İsrailoğullarına, dünya durdukça ağır azap verecek kimseler gönderilecektir. Allah Müslümanları onların üzerine gönderdi. “Kötü azap tattıracak”; yani onları şiddetli azapla cezalandıracak: öldürme ve cizye. “Şüphesiz Rabbin cezalandırması hızlı olandır; şüphesiz O çok bağışlayıcıdır, merhamet edicidir.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kendilerine yasaklanan şeylerde azgınlık edince onlara: Aşağılanmış maymunlar olun dedik.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe lemma atev an ma nuhu anhu (yasaklandıkları şeyde diretince) kulna lehum kunu kıredeten hasiin (onlara aşağılık maymunlar olun dedik)

Mukatil Tefsiri
“Azgınlık edince onlara ‘Aşağılanmış maymunlar olun’ dedik.” Yıllarca bu yasağı çiğnedikten sonra maymuna çevrildiler, birkaç gün yaşayıp öldüler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kendilerine hatırlatılanı unutunca, kötülükten men edenleri kurtardık; zulmedenleri ise yaptıkları fasıklık sebebiyle şiddetli bir azapla yakaladık.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe lemma nesu ma zukkiru bih (kendilerine yapılan öğüdü unutunca) enceynellezine yenhevne anis sui (kötülükten sakındıranları kurtardık) ve ehaznellezine zalemu bi azabin beisin (zalimleri şiddetli bir azapla yakaladık) bima kanu yefsukun (yoldan çıkmaları sebebiyle)

Mukatil Tefsiri
“Kötülükten men edenleri kurtardık.” “Zulmedenleri ise şiddetli azapla yakaladık.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İçlerinden bir topluluk, Allahın helak edeceği veya şiddetli azapla cezalandıracağı bir kavme niçin öğüt veriyorsunuz? dedi. Onlar da Rabbinize karşı bir mazeret olsun diye ve belki sakınırlar diye dediler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz kalet ummetun minhum (içlerinden bir topluluk dedi ki) lime teizune kavmenallahu muhlikuhum ev muazzibuhum azaben şedida (Allah’ın helak edeceği veya şiddetli azap edeceği topluluğa neden öğüt veriyorsunuz) kalu ma’zireten ila rabbikum (Rabbinize karşı mazeret olması için) ve leallehum yettekun (ve belki sakınırlar diye)

Mukatil Tefsiri
Öğüt verenler, “Rabbinize karşı mazeret olsun diye ve belki sakınırlar diye” dediler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlara deniz kıyısındaki şehir hakkında sor. Hani cumartesi günü haddi aşıyorlardı. Cumartesi günü balıkları akın akın gelirdi; cumartesi yapmadıkları gün gelmezdi. İşte onları böylece, fasık olmaları sebebiyle deniyorduk.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ves’elhum anil karyetilleti kanet hadıratel bahr (deniz kıyısındaki şehri onlara sor) iz ya’dune fis sebt (cumartesi konusunda haddi aşıyorlardı) iz te’tihim hıtanuhum yevme sebtihim şurraan (cumartesi günü balıkları akın akın geliyordu) ve yevme la yesbitune la te’tihim (cumartesiye uymadıkları gün gelmiyordu) kezalike nebluhum bima kanu yefsukun (yoldan çıkmaları sebebiyle onları böyle deniyorduk)

Mukatil Tefsiri
“Deniz kıyısındaki şehir”; adı Eyle idi. “Cumartesi günü haddi aşıyorlardı.” Balıklar o gün açıkça gelirdi, diğer gün gelmezdi. “Onları böyle deniyorduk.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İçlerinden zulmedenler kendilerine söylenen sözü başka bir sözle değiştirdiler. Biz de yaptıkları zulüm sebebiyle üzerlerine gökten bir azap gönderdik.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe beddelellezine zalemu minhum kavlen gayrellezi kıle lehum (içlerinden zalim olanlar kendilerine söylenen sözü değiştirdiler) fe erselna aleyhim ricsen mines semai (biz de üzerlerine gökten bir azap gönderdik) bima kanu yazlimun (zulmetmeleri sebebiyle)

Mukatil Tefsiri
“Zulmedenler sözü değiştirdiler.” Bunun üzerine “gökten bir azap gönderdik.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlara denildi ki: Şu şehirde oturun, dilediğiniz yerden yiyin, Bağışla deyin ve kapıdan secde ederek girin ki günahlarınızı bağışlayalım. İyilik yapanlara daha fazlasını vereceğiz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz kıle lehumuskunu hazihil karyete (onlara bu şehirde oturun denildiğinde) ve kulu minha haysu şi’tum (orada dilediğiniz yerden yiyin) ve kulu hıttatun (bağışlanma deyin) vedhulul babe succeden (kapıdan secde ederek girin) nagfir lekum hatiatikum (hatalarınızı bağışlayalım) se nezidul muhsinin (iyilik yapanlara daha fazlasını vereceğiz)

Mukatil Tefsiri
“Onlara denildi ki: Bu şehirde oturun”; yani Beytülmakdis. “Dilediğiniz yerden yiyin.” “Bağışla deyin ve kapıdan eğilerek girin.” “Günahlarınızı bağışlayalım; iyilik yapanlara artıracağız.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onları on iki kabileye, ümmetlere ayırdık. Kavmi kendisinden su istediğinde Musaya Asanla taşa vur diye vahyettik; ondan on iki pınar fışkırdı. Her topluluk içeceği yeri bildi. Üzerlerine bulut gölge yaptık ve onlara kudret helvası ile bıldırcın indirdik: Size verdiğimiz rızıkların temizlerinden yiyin. Onlar bize zulmetmediler, fakat kendilerine zulmediyorlardı.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve katta’nahumusnetey aşrete esbatan umemen (onları on iki topluluğa ayırdık) ve evhayna ila musa izisteskahu kavmuhu (kavmi kendisinden su isteyince Musa’ya vahyettik) enidrib bi asakel hacer (asanla taşa vur diye) fenbeceset minhusneta aşrete aynen (ondan on iki pınar fışkırdı) kad alime kullu unasin meşrabehum (her topluluk içeceği yeri bildi) ve zallelna aleyhimul gamam (üzerlerine bulut gölge yaptık) ve enzelnâ aleyhimul menne ves selva (onlara kudret helvası ve bıldırcın indirdik) kulu min tayyibati ma razaknakum (size verdiğimiz temiz rızıklardan yiyin) ve ma zalemuna (bize zulmetmediler) ve lakin kanu enfusehum yazlimun (fakat kendilerine zulmediyorlardı)

Mukatil Tefsiri
“Onları on iki kabileye ayırdık”; yani ayrı ayrı topluluklar yaptık. “Musa’nın kavmi su istediğinde ‘Asanla taşa vur’ diye vahyettik.” “Ondan on iki pınar fışkırdı.” Her kabile kendi içeceğini bildi. “Üzerlerine bulut gölge yaptık”; çölde güneşten korumak için. “Onlara kudret helvası ve bıldırcın indirdik.” “Size verdiğimiz rızıkların temizlerinden yiyin.” “Onlar bize zulmetmediler; fakat kendilerine zulmediyorlardı.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musanın kavminden bir topluluk vardır ki hak ile hidayete erdirirler ve onunla adalet ederler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve min kavmi musa ummetun yehdune bil hakk (Musa’nın kavminden hak ile yol gösteren bir topluluk vardır) ve bihi ya’dilun (ve onunla adalet yaparlar)

Mukatil Tefsiri
“Musa’nın kavminden bir topluluk vardır”; yani İsrailoğullarından bir grup. “Hak ile hidayet ederler ve onunla adalet ederler.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Ey insanlar! Şüphesiz ben, göklerin ve yerin mülkü kendisine ait olan Allahın sizin hepinize gönderdiği elçisiyim. Ondan başka ilah yoktur; diriltir ve öldürür. O halde Allaha ve Onun ümmî peygamber olan resulüne iman edin. O da Allaha ve Onun kelimelerine iman eder. Ona uyun ki doğru yolu bulasınız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul ya eyyuhen nas (de ki ey insanlar) inni resulullahi ileykum cemian (ben sizin hepinize Allah’ın peygamberiyim) ellezi lehu mulkus semavati vel ard (göklerin ve yerin hükümranlığı O’nundur) la ilahe illa hu (O’ndan başka ilah yoktur) yuhyi ve yumit (diriltir ve öldürür) fe aminu billahi ve resulihinnebiyyil ummiyyi (Allah’a ve ümmi peygamberine iman edin) ellezi yu’minu billahi ve kelimatih (o Allah’a ve O’nun sözlerine inanır) vettebiuhu leallekum tehtedun (ona uyun ki doğru yolu bulasınız)

Mukatil Tefsiri
“De ki: Ey insanlar! Ben Allah’ın sizin hepinize gönderdiği elçisiyim.” “Göklerin ve yerin mülkü O’nundur. O’ndan başka ilah yoktur; diriltir ve öldürür.” “Allah’a iman edin”; yani O’nun bir olduğuna. “Ve O’nun resulüne”; yani peygambere. “Ümmî peygambere”; yani yazı okumayan, kitap yazmayan. “O, Allah’a ve kelimelerine iman eder”; yani Allah’ın birliğine ve ayetlerine, Kur’an’a inanır. “Ona uyun ki doğru yolu bulasınız.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar ki, yanlarında Tevrat ve İncilde yazılı buldukları o ümmî peygambere, o resule uyarlar. O, onlara iyiliği emreder, kötülükten men eder; temiz şeyleri helal kılar, pis şeyleri haram kılar; üzerlerindeki yükleri ve zincirleri kaldırır. Ona iman edenler, onu destekleyenler, ona yardım edenler ve onunla indirilen nura uyanlar var ya, işte onlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ellezine yettebiuner resulen nebiyyel ummiyye (o ümmi peygambere uyanlar) ellezi yecidunehu mektuben indehum fit tevrati vel incil (onu yanlarında Tevrat ve İncil’de yazılı bulurlar) ye’muruhum bil ma’rufi (onlara iyiliği emreder) ve yenhahum anil munker (ve kötülükten men eder) ve yuhillu lehumut tayyibat (temiz şeyleri helal kılar) ve yuharrimu aleyhimul habaise (pis şeyleri haram kılar) ve yedau anhum ısrahum vel aglallelleti kanet aleyhim (üzerlerindeki ağır yükleri ve zincirleri kaldırır) fellezine amenu bih (ona iman edenler) ve azzeruhu (onu destekleyenler) ve neseruhu (ona yardım edenler) vettebeun nurellezî unzile meah (onunla indirilen nura uyanlar) ulaike humul muflihun (işte onlar kurtuluşa erenlerdir)

Mukatil Tefsiri
“Onlar ki o resule uyarlar”; yani onun dinine uyanlar. “Ümmî peygamber”; yani kitap okumayan ve yazmayan. “Onu yanlarında Tevrat ve İncil’de yazılı bulurlar.” “Onlara iyiliği emreder”; yani imanı. “Kötülükten men eder”; yani şirki. “Temiz şeyleri helal kılar”; daha önce kendilerine haram kılınmış bazı et ve yağları helal kılar. “Pis şeyleri haram kılar”; yani leş, kan ve domuz eti gibi şeyleri. “Üzerlerindeki yükleri kaldırır”; yani üzerlerine yüklenmiş ağır hükümleri. “Ve üzerlerindeki zincirleri”; yani ağır ve zorlayıcı hükümleri kaldırır. Bunlardan biri de kasten öldürenin mutlaka öldürülmesi, affedilmemesi ve diyet kabul edilmemesi gibi ağır hükümlerdir. Eğer o peygamberi tasdik etselerdi, bütün bunlar onlardan kaldırılacaktı.

“Onlar ki ona iman ettiler”; yani onu tasdik ettiler. “Onu desteklediler”; yani ona yardım ettiler. “Ve ona yardım ettiler ve onunla indirilen nura uydular”; yani Kur’an’a. “İşte onlar kurtuluşa erenlerdir.”

Bunun üzerine Musa dedi ki: Allah’ım, beni Muhammed ümmetinden kıl.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bize bu dünyada bir iyilik yaz, ahirette de. Şüphesiz biz sana yöneldik. Allah dedi ki: Azabımı dilediğime isabet ettiririm; rahmetim ise her şeyi kuşatmıştır. Onu takvâ sahiplerine, zekât verenlere ve ayetlerimize iman edenlere yazacağım.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vektub lena fi hazihid dunya haseneten (bize bu dünyada iyilik yaz) ve fil ahireti (ve ahirette de) inna hudna ileyk (şüphesiz biz Sana yöneldik) kale azabi usibu bihi men eşau (Allah dedi ki azabımı dilediğime veririm) ve rahmeti vesiat kulle şeyin (rahmetim her şeyi kuşatmıştır) fe se ektubuha lillezine yettekun (onu sakınanlara yazacağım) ve yu’tunez zekate (zekatı verenlere) vellezine hum bi ayatina yuminun (ve ayetlerimize iman edenlere)

Mukatil Tefsiri
“Bize bu dünyada bir iyilik yaz”; yani mağfiret. “Ahirette de iyilik”; yani cennet. “Biz sana yöneldik”; yani sana tevbe ettik. Allah dedi ki: “Azabımı dilediğime isabet ettiririm; rahmetim her şeyi kuşatmıştır”; yani her şeyi kaplamıştır. İblis, “Ben de her şeydenim” dedi. Bunun üzerine Allah şöyle buyurdu: “Onu yazacağım”; yani rahmeti, “takvâ sahipleri için”; böylece İblis bundan çıkarıldı. “Ve zekât verenler”; yani Muhammed ümmeti. “Ve ayetlerimize iman edenler”; yani Kur’an’ın Allah’tan olduğuna inananlar. Yahudiler, “Biz de takvâ sahibiyiz ve zekât veririz” dediler; bunun üzerine hem İblis hem Yahudiler bundan çıkarıldı.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musa, kavminden yetmiş adamı bizim belirlediğimiz vakit için seçti. Onları sarsıntı yakalayınca dedi ki: Rabbim! Dileseydin onları da beni de daha önce helak ederdin. İçimizden beyinsizlerin yaptıkları yüzünden bizi helak eder misin? Bu ancak senin imtihanındır; onunla dilediğini saptırır, dilediğini doğru yola iletirsin. Sen bizim velimizsin; bizi bağışla ve bize merhamet et. Sen bağışlayanların en hayırlısısın.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vahtare musa kavmehu seb’ine raculen li mikatina (Musa kavminden yetmiş adamı belirledi bizimle buluşma için) fe lemma ehazethumur recfeh (şiddetli sarsıntı onları yakalayınca) kale rabbi lev şi’te ehlektehum min kablu ve iyyaye (Rabbim dileseydin onları da beni de daha önce helak ederdin) e tuhlikuna bima feales sufehau minna (içimizdeki beyinsizlerin yaptığı yüzünden bizi helak eder misin) in hiye illa fitnetuk (bu senin imtihanından başka bir şey değildir) tudillu biha men teşau (onunla dilediğini saptırırsın) ve tehdi men teşau (ve dilediğini doğru yola iletirsin) ente veliyyuna (Sen bizim dostumuzsun) fagfir lena (bizi bağışla) verhamna (ve bize merhamet et) ve ente hayrul gafirin (Sen bağışlayanların en hayırlısısın)

Mukatil Tefsiri
“Musa kavminden yetmiş adam seçti”; on iki kabileden altışar kişi, böylece yetmiş iki kişi oldular. Musa, “Rabbim bana yetmiş kişi seçmemi emretti; kim kalırsa ona cennet vardır” dedi. Bunun üzerine Yeşu bin Nun ve Kaleb bin Yufanna geri kaldılar. “Belirlediğimiz vakit için”; yani kırk günlük buluşma için.

Musa onları dağın eteğinde bıraktı. Musa yanlarına gelince “Bize Allah’ı açıkça göster” dediler. Bunun üzerine sarsıntı, yani ölüm onları yakaladı. Musa tek başına kaldı ve ağladı.

“Onları sarsıntı yakalayınca Musa dedi ki: Rabbim! Eğer dileseydin onları da beni de daha önce helak ederdin. İçimizden beyinsizlerin yaptıkları yüzünden bizi helak eder misin?” Musa onların, İsrailoğullarının buzağıya tapması sebebiyle cezalandırıldığını düşündü ve bu yapanları “beyinsizler” olarak niteledi.

“Bu ancak senin imtihanındır”; yani bu bir denemedir. “Onunla dilediğini saptırır, dilediğini hidayete erdirirsin. Sen bizim velimizsin; bizi bağışla ve bize merhamet et. Sen bağışlayanların en hayırlısısın.”

Denilir ki buzağıya tapanların sayısı on iki bin kişiydi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musanın öfkesi dinince levhaları aldı. Onların yazısında Rablerinden korkanlar için bir hidayet ve rahmet vardı.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lemma sekete an musa el gadab (Musa’nın öfkesi yatışınca) ehazel elvah (levhaları aldı) ve fi nushatiha huden ve rahmetun (onların yazısında hidayet ve rahmet vardı) lillezine hum li rabbihim yerhebun (Rablerinden korkanlar için)

Mukatil Tefsiri
“Musa’dan öfke dinince”; yani sükûnet bulunca. “Levhaları aldı”; attıktan sonra tekrar aldı. “Onların yazısında”; yani geri kalanında. “Bir hidayet ve rahmet vardı”; yani sapıklıktan kurtuluş ve azaptan rahmet. “Rablerinden korkanlar için.”

Musa’ya Tevrat kurban bayramı günü, cuma günü verildi. Onu taşımaya güç yetiremedi, secdeye kapandı ve dua etti; sonra hafifletildi ve omzuna alıp taşıdı.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kötülükleri işleyip sonra ardından tövbe eden ve iman edenler var ya, şüphesiz Rabbin bundan sonra çok bağışlayıcıdır, merhamet edicidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine amilus seyyiati (kötülük yapanlar) summe tabu min ba’diha (sonra ardından tövbe edenler) ve amenu (ve iman edenler) inne rabbeke min ba’diha le gafurun rahim (şüphesiz Rabbin bundan sonra bağışlayan ve merhamet edendir)

Mukatil Tefsiri
“Kötülükleri işleyenler”; yani buzağıya taparak şirk koşanlar. “Sonra bundan sonra tövbe edenler”; yani şirkten sonra. “Ve iman edenler”; yani Allah’ın bir olduğuna inananlar. “Şüphesiz Rabbin bundan sonra bağışlayıcı ve merhametlidir.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz buzağıyı ilah edinenlere, Rablerinden bir gazap ve dünya hayatında bir zillet erişecektir. İşte iftira edenleri böyle cezalandırırız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnnellezinettehazul icle (buzağıyı ilah edinenler) se yenaluhum gadabun min rabbihim (Rablerinden bir gazap erişecektir) ve zilletun fil hayatid dunya (ve dünya hayatında bir aşağılanma) ve kezalike neczil mufterin (iftira edenleri işte böyle cezalandırırız)

Mukatil Tefsiri
“Buzağıyı ilah edinenler”; yani onu tanrı sayanlar. “Onlara bir gazap erişecektir”; yani azap. “Ve dünya hayatında bir zillet”; yani horluk ve aşağılanma. Böylece kıyamete kadar zillet içinde kaldılar. “İşte iftira edenleri böyle cezalandırırız”; yani buzağı için “bu sizin ilahınızdır ve Musa’nın ilahıdır” diye yalan uyduranları.

Samirî, Musa’nın kavminden ayrılışından otuz beş gün sonra ziynet eşyalarını topladı. Kendisi bir kuyumcuydu ve üç gün içinde buzağıyı yaptı. Onların buzağıya tapacağını daha önce biliyordu; çünkü daha önce Musa’ya “Bize de onların ilahları gibi bir ilah yap” demişlerdi. Buzağıya otuz dokuz gün taptılar, sonra kırkıncı günün tamamında Musa onlara döndü.
Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musa dedi ki: Rabbim! Beni ve kardeşimi bağışla, bizi rahmetine dahil et. Sen merhametlilerin en merhametlisisin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale (dedi) rabbigfir li (Rabbim beni bağışla) ve li ehi (ve kardeşimi de) ve edhılna fi rahmetik (ve bizi rahmetine sok) ve ente erhamur rahimin (Sen merhametlilerin en merhametlisisin)

Mukatil Tefsiri
“Musa dedi ki: Rabbim! Beni bağışla”; yani beni affet. “Ve kardeşimi de.” “Bizi rahmetine dahil et. Sen merhametlilerin en merhametlisisin.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musa, kavmine öfkeli ve üzgün olarak döndüğünde dedi ki: Benden sonra ne kötü bir iş yaptınız! Rabbinizin emrini çabucak mı terk ettiniz? Levhaları attı ve kardeşinin başını tutup kendine doğru çekti. O da dedi ki: Ey annemin oğlu! Bu kavim beni zayıf gördü ve neredeyse beni öldüreceklerdi. Düşmanları bana güldürme ve beni zalimler topluluğu ile birlikte kılma.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lemma racea musa ila kavmihi gadbane esifa (Musa kavmine öfkeli ve üzgün olarak dönünce) kale bise ma haleftumuni min badi (benim arkamdan ne kötü işler yaptınız dedi) e aciltum emre rabbikum (Rabbinizin emrini aceleye mi getirdiniz) ve elkal elvah (levhaları attı) ve ehaze bira’si ehihi yecurruhu ileyh (kardeşinin başından tuttu kendine çekti) kale ibne umme (Harun dedi ki ey anamın oğlu) innel kavmestad’afuni ve kadu yaktuluneni (bu topluluk beni güçsüz bıraktı ve neredeyse öldüreceklerdi) fe la tuşmit biye’l a’dae (düşmanları bana güldürme) ve la tec’alni meal kavmiz zalimin (beni zalim toplulukla beraber tutma)

Mukatil Tefsiri
“Musa kavmine döndüğünde”; yani dağdan dönüşünde. “Öfkeli ve üzgün olarak”; yani buzağıya tapmalarından dolayı. Allah ona Tur’da bu durumu haber vermişti. “Dedi ki: Benden sonra ne kötü bir iş yaptınız! Rabbinizin emrini çabucak mı terk ettiniz?” yani kırk günlük süreyi beklemeden acele ettiniz. “Levhaları attı”; omzundan attı, onlardan beşi gitti, dördü kaldı. “Kardeşinin başını tuttu, onu kendine doğru çekti.” Harun dedi ki: “Ey annemin oğlu! Bu kavim beni zayıf gördü ve neredeyse beni öldüreceklerdi. Düşmanları bana güldürme ve beni zalimler topluluğu ile birlikte kılma.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ne zaman ki yaptıklarına pişman oldular ve gerçekten sapmış olduklarını gördüler, dediler ki: Eğer Rabbimiz bize merhamet etmez ve bizi bağışlamazsa, kesinlikle hüsrana uğrayanlardan oluruz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lemma sukıta fi eydihim (yaptıklarına pişman olunca) ve raev ennehum kad dallu (sapıttıklarını görünce) kalu lein lem yerhamna rabbuna ve yagfir lena (eğer Rabbimiz bize merhamet etmez ve bizi bağışlamazsa) le nekunenne minel hasirin (elbette ziyana uğrayanlardan oluruz)

Mukatil Tefsiri
“Ellerine düşürüldü”; yani pişmanlık ve nedamet içine düştüler. “Ve gerçekten sapmış olduklarını gördüler”; yani hidayetten uzaklaştıklarını anladılar. “Dediler ki: Eğer Rabbimiz bize merhamet etmez ve bizi bağışlamazsa kesinlikle hüsrana uğrayanlardan oluruz.” Ancak tövbeleri, öldürülme ile kabul edildi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musanın kavmi, onun ardından ziynet eşyalarından böğüren bir buzağı heykeli edindiler. Görmediler mi ki o, onlarla konuşamıyor ve onlara bir yol da gösteremiyor? Onu ilah edindiler ve zalim oldular.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vettehaze kavmu musa min badihi (Musa’nın kavmi onun ardından edindi) min huliyyihim icleen ceseden lehu huvar (ziynet eşyalarından böğüren bir buzağı heykeli) e lem yerev ennehu la yukellimuhum (onun kendileriyle konuşmadığını görmediler mi) ve la yehdihim sebilen (ve onlara yol göstermediğini) ittehazuhu (onu edindiler) ve kanu zalimin (ve zalim oldular)

Mukatil Tefsiri
“Musa’nın kavmi”; yani İsrailoğulları. “Onun ardından”; yani Tur’a gidişinden sonra. “Ziynet eşyalarından bir buzağı edindiler”; yani altınlardan yapılmış bir buzağı heykeli. “Cansız bir beden”; yani ruhu yoktu. “Onun bir böğürtüsü vardı”; yani hayvan sesi gibi bir ses çıkardı, fakat sadece bir defa ses çıkardı. “Görmediler mi ki o, onlarla konuşamıyor ve onlara bir yol da gösteremiyor?” “Onu ilah edindiler ve zalim oldular”; yani şirk koştular.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ayetlerimizi ve ahiretle karşılaşmayı yalanlayanların amelleri boşa gitmiştir. Onlar ancak yaptıklarının karşılığını görürler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine kezzebu bi ayatina ve likail ahireti (ayetlerimizi ve ahiret karşılaşmasını yalanlayanlar) habitat amaluhum (amelleri boşa gitmiştir) hel yuczevne illa ma kanu yamelun (yalnız yaptıklarıyla cezalandırılırlar)

Mukatil Tefsiri
“Ayetlerimizi yalanlayanlar”; yani Kur’an’ı ve diğer delilleri. “Ve ahiretle karşılaşmayı inkâr edenler”; yani dirilişi inkâr edenler. “Amelleri boşa gitmiştir”; yani iman olmadan yaptıkları işler geçersizdir. “Onlar ancak yaptıklarının karşılığını görürler.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Yeryüzünde haksız yere büyüklük taslayanları ayetlerimden uzaklaştıracağım. Onlar bütün ayetleri görseler de inanmazlar; doğru yolu görseler onu yol edinmezler; azgınlık yolunu görseler onu yol edinirler. Bu, ayetlerimizi yalanlamaları ve onlardan gafil olmaları sebebiyledir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Se asrifu an ayatiyellezine yetekebberune fil ardı bi gayril hakk (yeryüzünde haksız yere büyüklük taslayanları ayetlerimden uzaklaştıracağım) ve in yerav kulle ayetin la yuminu biha (her ayeti görseler de ona inanmazlar) ve in yerav sebiler ruşdi la yettehizuhu sebilen (doğru yolu görseler onu yol edinmezler) ve in yerav sebilel gayyi yettehizuhu sebilen (sapıklık yolunu görürlerse onu yol edinirler) zalike bi ennehum kezzebu bi ayatina (çünkü ayetlerimizi yalanladılar) ve kanu anha gafilin (ve onlardan gaflet içindeydiler)

Mukatil Tefsiri
“Yeryüzünde haksız yere büyüklük taslayanları ayetlerimden uzaklaştıracağım”; yani onları ibret almaktan çeviririm. “Onlar bütün ayetleri görseler de inanmazlar”; yani mucizeleri görürler ama tasdik etmezler. “Doğru yolu görseler onu yol edinmezler; azgınlık yolunu görseler onu yol edinirler.” “Bu, ayetlerimizi yalanlamaları ve onlardan gafil olmaları sebebiyledir.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Biz onun için levhalarda her şeyden bir öğüt ve her şeyin ayrıntılı açıklamasını yazdık. Bunları kuvvetle tut ve kavmine en güzeline sarılmalarını emret. Size fasıkların yurdunu göstereceğim dedik.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ketebna lehu fil elvahi (onun için levhalarda yazdık) min kulli şeyin mevizaten (her şeyden bir öğüt) ve tafsilen li kulli şeyin (ve her şeyin açıklamasını) fe huzha bi kuvveh (onları kuvvetle tut) ve’mur kavmeke ye’huzu bi ahseniha (kavmine en güzeline uymalarını emret) seurikum darel fasikin (size yoldan çıkanların yurdunu göstereceğim)

Mukatil Tefsiri
“Biz onun için levhalarda yazdık”; yani yazıyı mühür gibi kazıdık. “Her şeyden bir öğüt ve her şeyin ayrıntılı açıklaması”; yani emir, yasak ve hükümler. “Bunları kuvvetle tut”; yani ciddiyetle ve devamlılıkla. “Ve kavmine en güzeline sarılmalarını emret.” “Size fasıkların yurdunu göstereceğim”; yani Mısır ehlinin sonunu.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah dedi ki: Ey Musa! Ben seni insanlara, verdiğim risaletlerimle ve konuşmamla seçtim. O hâlde sana verdiğimi al ve şükredenlerden ol.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale ya musa (Allah dedi ki ey Musa) inni stafeytuke alen nasi (seni insanlar üzerine seçtim) bi risalati ve bi kelami (mesajlarımla ve konuşmamla) fe huz ma ateytuke (sana verdiğimi al) ve kun mineş şakirin (ve şükredenlerden ol)

Mukatil Tefsiri
“Allah dedi ki: Ey Musa! Seni insanlara risaletlerimle ve konuşmamla seçtim”; yani vahiy aracısız konuşma ile. “O hâlde sana verdiğimi al”; yani Tevrat’ı güçlü şekilde al. “Ve şükredenlerden ol.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musa, belirlediğimiz vakitte gelince Rabbi onunla konuştu. Musa dedi ki: Rabbim! Bana kendini göster, sana bakayım. Allah dedi ki: Beni asla göremezsin. Fakat şu dağa bak; eğer o yerinde durabilirse sen de beni göreceksin. Rabbi dağa tecelli edince onu paramparça etti ve Musa baygın düştü. Ayılınca dedi ki: Seni tenzih ederim, sana tövbe ettim, ben inananların ilkiyim.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lemma cae musa li mikatina (Musa belirlediğimiz vakitte gelince) ve kellemehu rabbuhu (Rabbi onunla konuştu) kale rabbi erini enzur ileyk (dedi ki Rabbim bana kendini göster sana bakayım) kale len terani (Allah dedi ki beni göremezsin) ve lakininzur ilel cebeli (fakat dağa bak) feinistekarra mekanehu fe sevfe terani (eğer yerinde durursa beni göreceksin) felemma tecella rabbuhu lil cebeli (Rabbi dağa tecelli edince) cealehu dekken (onu paramparça etti) ve harra musa saika (Musa baygın düştü) felemma efaka (ayıldığında) kale subhaneke tubtu ileyk (seni tenzih ederim sana tövbe ettim) ve ene evvelul muminin (ve ben inananların ilkiyim)

Mukatil Tefsiri
“Musa belirlediğimiz vakitte gelince”; yani kırk günün tamamında dağa geldi. “Rabbi onunla konuştu.” Bu konuşmayı işitince onu sevdi ve Rabbini görmeyi istedi. “Dedi ki: Rabbim! Bana kendini göster, sana bakayım.” Allah dedi ki: “Beni asla göremezsin; fakat dağa bak.” Yani kendinden daha güçlü olan dağa bak. “Eğer o yerinde durabilirse sen de beni göreceksin.” “Rabbi dağa tecelli edince onu paramparça etti”; yani dağ parça parça oldu. “Musa baygın düştü.” “Ayılınca dedi ki: Seni tenzih ederim, sana tövbe ettim ve ben inananların ilkiyim”; yani dünyada görülemeyeceğini ilk kabul edenim.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musa ile otuz gece için sözleştik ve buna on gece daha ekledik; böylece Rabbinin belirlediği süre kırk gece oldu. Musa, kardeşi Haruna dedi ki: Kavmimin içinde benim yerime geç, onları düzelt ve bozguncuların yoluna uyma.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve vaadna musa selasine leyleten (Musa’ya otuz gece söz verdik) ve etmemnaha biaşrin (ve onu on gece ile tamamladık) fe temme mikatu rabbihi erbaine leyleh (böylece Rabbinin belirlediği süre kırk gece oldu) ve kale musa li ehihi harune (Musa kardeşi Harun’a dedi ki) uhlufni fi kavmi (kavmimde benim yerime geç) ve aslih (ıslah et) ve la tettebi sebilel mufsidin (bozguncuların yoluna uyma)

Mukatil Tefsiri
“Musa ile otuz gece için sözleştik”; yani Zilkade ayından otuz gece. “Ve buna on gece daha ekledik”; yani Zilhicce’den on gece. “Böylece Rabbinin belirlediği süre kırk gece oldu.” Musa ve beraberindekiler denizi Aşure günü, Muharrem’in onu, geçmişti, sonra Tevrat kurban günü verildi. “Musa kardeşi Harun’a dedi ki: Kavmimin içinde benim yerime geç”; yani İsrailoğullarına bak. “Ve düzelt”; yani onlara yumuşak davran. Bu, “Sana zorluk çıkarmak istemem…” ayetine benzer. “Ve bozguncuların yoluna uyma.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani sizi Firavun ailesinden kurtarmıştık; size azabın en kötüsünü yapıyorlardı; oğullarınızı öldürüyor, kadınlarınızı sağ bırakıyorlardı. Bunda Rabbinizden büyük bir imtihan vardı.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz enceynakum min ali firavne (Firavun ailesinden sizi kurtardığımız zamanı hatırlayın) yesumunekum suel azab (size azabın kötüsünü uyguluyorlardı) yukattilune ebnaekum (oğullarınızı öldürüyorlardı) ve yestahyune nisaekum (kadınlarınızı sağ bırakıyorlardı) ve fi zalikum belaun min rabbikum azim (bunda Rabbinizden büyük bir imtihan vardı)

Mukatil Tefsiri
“Hani sizi Firavun ailesinden kurtarmıştık”; yani İsrailoğullarını. “Size azabın en kötüsünü yapıyorlardı”; yani ağır işkenceler ediyorlardı. “Oğullarınızı öldürüyor, kadınlarınızı sağ bırakıyorlardı”; yani erkek çocukları öldürüp kızları hayatta bırakıyorlardı. “Bunda Rabbinizden büyük bir imtihan vardı”; yani üzerlerine gelen büyük bir belaydı.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dedi ki: Allahtan başka size ilah mı arayayım? Oysa O sizi âlemlere üstün kılmıştır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale e gayrallahi ebgikum ilahen (dedi ki size Allah’tan başka ilah mı arayayım) ve huve faddalekum alel alemin (oysa sizi alemlere üstün kılmıştır)

Mukatil Tefsiri
Musa dedi ki: “Allah’tan başka size ilah mı arayayım? Oysa O sizi âlemlere üstün kılmıştır”; yani sizi kurtarıp düşmanınızı helak ederek üstün kılmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz bunların içinde bulundukları şey yok olmaya mahkûmdur ve yapmakta oldukları da batıldır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnne haulai mutebberun ma hum fihi (şüphesiz bunların içinde bulunduğu şey yok edilecektir) ve batılun ma kanu yamelun (yaptıkları da boştur)

Mukatil Tefsiri
“Şüphesiz bunların içinde bulundukları şey yok olmaya mahkûmdur”; yani ibadet ettikleri şeyler helak olacaktır. “Ve yapmakta oldukları da batıldır.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İsrailoğullarını denizden geçirdik. Sonra birtakım putlara tapmakta olan bir kavme rastladılar. Ey Musa! Onların ilahları olduğu gibi bize de bir ilah yap dediler. Musa: Siz gerçekten cahil bir toplumsunuz dedi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve cavazna bi beni israilel bahr (İsrailoğullarını denizden geçirdik) fe etev ala kavmin yakufuna ala asnamin lehum (putlarına tapan bir topluluğa rastladılar) kalu ya musa (dediler ki ey Musa) ic’al lena ilahen kema lehum aliheh (onların ilahları olduğu gibi bize de bir ilah yap) kale innekum kavmun techelun (dedi ki siz cahil bir topluluksunuz)

Mukatil Tefsiri
“İsrailoğullarını denizden geçirdik”; yani Nil’den. “Sonra putlara tapan bir kavme rastladılar”; yani putlar üzerine kapanıp ibadet eden bir topluluk gördüler. “Dediler ki: Ey Musa! Onların ilahları olduğu gibi bize de bir ilah yap.” Musa dedi ki: “Siz gerçekten cahil bir toplumsunuz.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ve o hor görülen topluluğu, bereket verdiğimiz yerin doğularına ve batılarına mirasçı kıldık. Sabretmelerine karşılık Rabbinin İsrailoğullarına verdiği güzel söz tamamlandı. Firavun ve kavminin yaptıklarını ve kurduklarını da yerle bir ettik.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve evresnel kavmellezine kanu yustad’afune (hor görülen topluluğu mirasçı yaptık) meşarikal ardı ve megaribehelleti barekna fiha (bereket verdiğimiz yerin doğularına ve batılarına) ve temmet kelimetu rabbikel husna ala beni israil (Rabbinin güzel sözü İsrailoğulları üzerinde tamamlandı) bima saberu (sabretmeleri sebebiyle) ve demmerna ma kane yasneu firavnu ve kavmuhu (Firavun ve kavminin yaptıklarını yıktık) ve ma kanu ya’rişun (ve kurdukları yapıları da)

Mukatil Tefsiri
“Ve o hor görülen topluluğu”; yani İsrailoğullarını, “yerin doğularına ve batılarına mirasçı kıldık”; yani mukaddes toprakların doğu ve batılarına. “Ki orada bereket vermiştik”; yani bol su ve çokça ürünle. “Rabbinin İsrailoğullarına verdiği güzel söz tamamlandı”; yani onlara verilen nimet ve yardım vaadi, sabretmeleri sebebiyle gerçekleşti (Kasas 5-6). “Firavun ve kavminin yaptıklarını ve kurduklarını da yerle bir ettik”; yani yaptıkları işler ve kurdukları yapılar yok edildi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Biz de ayetlerimizi yalanladıkları ve onlardan gafil oldukları için onlardan intikam aldık; onları denizde boğduk.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fentekamna minhum (biz de onlardan intikam aldık) fe agraknahum fil yemmi (onları denizde boğduk) bi ennehum kezzebu bi ayatina (çünkü ayetlerimizi yalanladılar) ve kanu anha gafilin (ve onlardan gaflet içindeydiler)

Mukatil Tefsiri
“Biz de onlardan intikam aldık”; yani azapla cezalandırdık. “Onları denizde boğduk”; yani Nil’de helak ettik. “Çünkü ayetlerimizi yalanladılar ve onlardan gafil oldular”; yani ibret almadılar, yüz çevirdiler.

Bu durum, başka bir ayette de şöyle anlatılır: “Ey sihirbaz! Rabbine dua et…” (Zuhruf 49).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Fakat belirli bir süreye kadar azabı üzerlerinden kaldırdığımızda hemen sözlerinden dönüyorlardı.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe lemma keşefna anhumur ricze (azabı üzerlerinden kaldırınca) ila ecelin hum baliguhu (ulaşacakları bir süreye kadar) iza hum yenkusun (birden sözlerinden dönüyorlardı)

Mukatil Tefsiri
“Fakat belirli bir süreye kadar azabı üzerlerinden kaldırdığımızda”; yani helak vakitlerine kadar mühlet verilince, “Hemen sözlerinden dönüyorlardı”; yani verdikleri sözü bozuyorlardı.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Azap üzerlerine çökünce dediler ki: Ey Musa! Rabbine, sana verdiği söz hürmetine bizim için dua et. Eğer bu azabı bizden kaldırırsan mutlaka sana iman edeceğiz ve İsrailoğullarını seninle göndereceğiz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lemma vaka aleyhimur riczu (azap üzerlerine çökünce) kalu ya musa (dediler ki ey Musa) ud’u lena rabbeke bima ahide indek (Rabbinin sana verdiği söz gereği bizim için dua et) lein keşefte annar ricze (eğer bu azabı bizden kaldırırsan) le numinenne leke (elbette sana iman edeceğiz) ve le nursilenne meake beni israil (ve İsrailoğullarını seninle göndereceğiz)

Mukatil Tefsiri
“Azap üzerlerine çökünce dediler ki: Ey Musa! Rabbine, sana verdiği söz hürmetine bizim için dua et”; yani senden istediği gibi dua et. “Eğer bu azabı bizden kaldırırsan mutlaka sana iman edeceğiz ve İsrailoğullarını seninle göndereceğiz.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Biz de üzerlerine tufanı, çekirgeleri, haşereleri, kurbağaları ve kanı ayrı ayrı mucizeler olarak gönderdik; yine de büyüklük tasladılar ve suçlu bir topluluk oldular.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe erselna aleyhimut tufane (üzerlerine tufanı gönderdik) vel cerade (çekirgeleri) vel kummele (haşereleri) ved defadia (kurbağaları) ved deme (kanı) ayatin mufassalatin (ayrı ayrı ayetler olarak) festekberu (buna rağmen büyüklük tasladılar) ve kanu kavmen mucrimin (ve suçlu bir topluluk oldular)

Mukatil Tefsiri
“Biz de üzerlerine tufanı gönderdik”; yani suyun taşmasıyla gelen büyük felaketi. “Ve çekirgeleri”; ekinleri yiyip bitiren sürüler. “Ve haşereleri”; her şeyi saran küçük zararlılar. “Ve kurbağaları”; evlerini ve bedenlerini dolduran. “Ve kanı”; sularının kana dönüşmesi. “Ayrı ayrı mucizeler olarak”; yani birbirinden ayrılmış, açık ayetler halinde. “Yine de büyüklük tasladılar ve suçlu bir topluluk oldular.”

Tufan: Suların yükselip tarlalarını kaplaması, günlerce süren karanlık ve çıkamaz hâle gelmeleri idi.

Çekirge: Yeryüzünü kaplayıp bütün ekinleri yemesi idi.

Haşerat: Bit ve kurtçukların her şeyi sarması idi.

Kurbağalar: Evlerine, yataklarına kadar dolmaları idi.

Kan: Sularının tamamen kana dönüşmesi idi; İsrailoğullarının suyu ise temiz kalırdı.
Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dediler ki: Bizi büyülemek için hangi ayeti getirirsen getir, biz sana inanacak değiliz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kalu (dediler) mehma te’tina bihi min ayetin (bize hangi ayeti getirirsen getir) li tesharena biha (bizi onunla büyülemek için) fe ma nahnu leke bi muminin (biz sana inanacak değiliz)

Mukatil Tefsiri
“Dediler ki: Bizi büyülemek için hangi ayeti getirirsen getir”; yani hangi mucizeyi getirirsen getir, “Biz sana inanacak değiliz”; yani seni tasdik etmeyeceğiz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlara bir iyilik geldiğinde Bu bizim hakkımızdır derlerdi; bir kötülük isabet edince de bunu Musaya ve onunla beraber olanlara uğursuzluk sayarlardı. Bilin ki onların uğursuzluğu Allah katındadır, fakat çoğu bilmez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe iza caethumul hasenetu (onlara iyilik geldiğinde) kalu (dediler) lena hazihi (bu bizim hakkımızdır) ve in tusibhum seyyietun (eğer onlara bir kötülük dokunursa) yetteyyeru bi musa ve men meahu (Musa’yı ve onunla beraber olanları uğursuz sayarlardı) ela innema tairuhum indallah (dikkat edin onların uğursuzluğu Allah katındadır) ve lakinne ekserahum la yalemun (fakat çoğu bilmez)

Mukatil Tefsiri
“Onlara bir iyilik geldiğinde”; yani bolluk, bereket ve rahatlık geldiğinde, “Bu bizim hakkımızdır” derlerdi; yani bunu kendi liyakatlerine bağlarlardı. “Bir kötülük isabet edince”; yani açlık, kıtlık, bela ve musibet geldiğinde, “Bunu Musa’ya ve onunla beraber olanlara uğursuzluk sayarlardı”; yani “Bu kötülük Musa’nın uğursuzluğundandır” derlerdi. Allah buyurdu ki: “Bilin ki onların uğursuzluğu Allah katındadır”; yani başlarına gelen Allah’tandır. “Fakat çoğu bilmez.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Andolsun, Firavun ailesini yıllarla ve ürünlerden eksiltmeyle yakaladık ki düşünüp ibret alsınlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lekad ehazna ale firavne bis sinine (Firavun ailesini yıllarla kıtlıkla yakaladık) ve naksin mines semerat (ve ürün eksikliğiyle) leallehum yezzekkerun (umulur ki düşünüp öğüt alırlar)

Mukatil Tefsiri
“Andolsun, Firavun ailesini yıllarla yakaladık”; yani kıtlık ve kuraklıkla. “Ve ürünlerden eksiltmeyle”; yani meyvelerde azalma ve rızıkta daralma ile. “Umulur ki düşünüp ibret alırlar”; yani belki Allah’a yönelir, tevhide dönerler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dediler ki: Sen bize gelmeden önce de eziyet gördük, geldikten sonra da. Dedi ki: Umulur ki Rabbiniz düşmanınızı helak eder ve sizi yeryüzünde onların yerine geçirir de nasıl davranacağınıza bakar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kalu (dediler) uzina min kabli en te’tiyena (sen bize gelmeden önce de eziyet gördük) ve min badi ma ci’tena (geldikten sonra da) kale asa rabbukum en yuhlike aduvvekum (Musa dedi ki umulur ki Rabbiniz düşmanınızı helak eder) ve yestahlifekum fil ardı (ve sizi yeryüzünde hakim kılar) fe yenzura keyfe tamelun (sonra nasıl davranacağınıza bakar)

Mukatil Tefsiri
“Dediler ki: Sen bize gelmeden önce de eziyet gördük, geldikten sonra da.” “Dedi ki: Umulur ki Rabbiniz düşmanınızı helak eder ve sizi yeryüzünde onların yerine geçirir de nasıl davranacağınıza bakar.” Bu, şu ayetlere benzer: “Biz istiyorduk ki yeryüzünde zayıf düşürülenlere lütufta bulunalım…” (Kasas 5-6).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musa kavmine dedi ki: Allahtan yardım isteyin ve sabredin. Şüphesiz yeryüzü Allahındır; onu kullarından dilediğine miras bırakır. Sonuç, takva sahiplerinindir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale musa li kavmih (Musa kavmine dedi) isteinu billahi (Allah’tan yardım isteyin) vasbiru (ve sabredin) innel arda lillah (şüphesiz yeryüzü Allah’ındır) yurisuha men yeşau min ibadih (kullarından dilediğine onu miras bırakır) vel akıbetu lil muttekin (sonuç sakınanlarındır)

Mukatil Tefsiri
“Musa kavmine dedi ki: Allah’tan yardım isteyin ve sabredin. Şüphesiz yeryüzü Allah’ındır; onu kullarından dilediğine miras bırakır. Sonuç, takva sahiplerinindir.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Firavunun kavminden ileri gelenler dediler ki: Musayı ve kavmini bırakacak mısın ki yeryüzünde fesat çıkarsınlar ve seni ve ilahlarını terk etsinler? Dedi ki: Onların oğullarını öldürecek, kadınlarını sağ bırakacağız. Şüphesiz biz onların üzerinde üstünüz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kale el meleu min kavmi firavne (Firavun’un kavminden ileri gelenler dediler) e tezeru musa ve kavmehu (Musa’yı ve kavmini bırakacak mısın) li yufsidu fil ardı (yeryüzünde bozgunculuk yapsınlar diye) ve yezerake ve alihetek (ve seni ve ilahlarını terk etsinler diye) kale (Firavun dedi) se nukattilu ebnaehum (onların oğullarını öldüreceğiz) ve nestahyi nisaihum (kadınlarını sağ bırakacağız) ve inna fevkahum kahirun (ve biz onların üstünde ezici güce sahibiz)

Mukatil Tefsiri
“Firavun’un kavminden ileri gelenler dediler ki: Musa’yı ve kavmini bırakacak mısın ki yeryüzünde fesat çıkarsınlar ve seni ve ilahlarını terk etsinler?” “Dedi ki: Onların oğullarını öldürecek, kadınlarını sağ bırakacağız. Şüphesiz biz onların üzerinde üstünüz.” Bu, şu ayete benzer: “Firavun, ‘Bırakın beni Musa’yı öldüreyim…’” (Mü’min 26).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sen bizden sadece Rabbimizin ayetlerine iman ettiğimiz için intikam alıyorsun. Ey Rabbimiz! Üzerimize sabır yağdır ve bizi Müslümanlar olarak vefat ettir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma tenkimu minna (sen bizden sadece şunun öcünü alıyorsun) illa en amenna bi ayati rabbina lemma caetena (Rabbimizin ayetleri bize gelince onlara iman etmemizin) rabbena efrig aleyna sabran (Rabbimiz üzerimize sabır dök) ve teveffena muslimin (ve canımızı müslümanlar olarak al)

Mukatil Tefsiri
“Sen bizden sadece Rabbimizin ayetlerine iman ettiğimiz için intikam alıyorsun”; yani asa ve el mucizesine iman ettikleri için. “Ey Rabbimiz! Üzerimize sabır yağdır ve bizi Müslümanlar olarak vefat ettir”; yani tevhid üzere öldür.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dediler ki: Şüphesiz biz Rabbimize döneceğiz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kalu (dediler) inna ila rabbina munkalibun (şüphesiz biz Rabbimize döneceğiz)

Mukatil Tefsiri
“Dediler ki: Şüphesiz biz Rabbimize döneceğiz.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Mutlaka ellerinizi ve ayaklarınızı çaprazlama keseceğim, sonra hepinizi asacağım.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Le ukattıanne eydiyekum ve erculekum min hilafin (ellerinizi ve ayaklarınızı çaprazlama keseceğim) summe le usallibennekum ecmain (sonra hepinizi asacağım)

Mukatil Tefsiri
“Mutlaka ellerinizi ve ayaklarınızı çaprazlama keseceğim, sonra hepinizi asacağım.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Firavun dedi ki: Ben size izin vermeden ona iman ettiniz ha! Bu, şehirde kurduğunuz bir tuzaktır; halkını buradan çıkarmak istiyorsunuz. Yakında bileceksiniz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale firavnu (Firavun dedi) amentum bihi (ona iman ettiniz) kable en azene lekum (ben size izin vermeden önce) inne haza le mekrun mekertumuhu fil medineti (şüphesiz bu şehirde kurduğunuz bir tuzaktır) li tuhricu minha ehleha (halkını oradan çıkarmak için) fe sevfe talemun (yakında bileceksiniz)

Mukatil Tefsiri
“Firavun dedi ki: Ben size izin vermeden ona iman ettiniz ha! Bu, şehirde kurduğunuz bir tuzaktır; halkını buradan çıkarmak istiyorsunuz. Yakında bileceksiniz.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musa ve Harunun Rabbine.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Rabbi musa ve harun (Musa ve Harun’un Rabbine)

Mukatil Tefsiri
“Musa ve Harun’un Rabbine.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dediler ki: Âlemlerin Rabbine iman ettik.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kalu (dediler) amenna (iman ettik) bi rabbil alemin (alemlerin Rabbine)

Mukatil Tefsiri
“Dediler ki: Âlemlerin Rabbine iman ettik.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sihirbazlar secdeye kapandılar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ulkiyes seharatu (sihirbazlar bırakıldılar) sacidin (secde edenler olarak)

Mukatil Tefsiri
“Sihirbazlar secdeye kapandılar.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Orada yenildiler ve küçük düşmüş olarak geri döndüler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe gulibu (yenildiler) hunalike (orada) venkalebu (ve döndüler) sagirin (küçük düşmüş olarak)

Mukatil Tefsiri
“Orada yenildiler ve küçük düşmüş olarak geri döndüler”; yani zilletle.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Böylece hak ortaya çıktı ve onların yaptıkları boşa gitti.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe vekaal (böylece ortaya çıktı) hakku (gerçek) ve batale (boşa çıktı) ma kanu yamelun (onların yaptıkları)

Mukatil Tefsiri
“Böylece hak ortaya çıktı”; yani bunun sihir olmadığı anlaşıldı, “ve onların yaptıkları boşa gitti”; yani sihirleri iptal oldu.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musaya vahyettik: Asanı bırak. Bir de ne görsünler, onların uydurduklarını yutuyor.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve evhayna (ve vahyettik) ila musa (Musa’ya) en elkı (at diye) asak (asanı) fe iza hiye (birden o) telkafu (yutuyordu) ma yefikun (onların uydurduklarını)

Mukatil Tefsiri
“Musa’ya vahyettik: Asanı bırak”; o da attı, “bir de ne görsünler, onların uydurduklarını yutuyor”; yani onların getirdiği yalanları.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dedi ki: Siz atın. Atınca insanların gözlerini büyülediler, onları korkuttular ve büyük bir sihir ortaya koydular.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale (Musa dedi) elku (siz atın) felemma (onlar atınca) elkav (attılar) seharu (büyülediler) ayunen nasi (insanların gözlerini) vesterhebuhum (ve onları korkuttular) ve cau (ve getirdiler) bi sihrin azim (büyük bir sihir)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: Siz atın.” “Atınca insanların gözlerini büyülediler, onları korkuttular ve büyük bir sihir ortaya koydular.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dediler ki: Ey Musa! Ya sen at ya da atan biz olalım.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kalu (dediler) ya musa (ey Musa) imma (ya) en tulkiye (önce sen atacaksın) ve imma (yahut) en nekune (biz olacağız) nahnul mulkin (atanlar)

Mukatil Tefsiri
“Dediler ki: Ey Musa! Ya sen at ya da atan biz olalım.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dedi ki: Evet, hem de siz mutlaka yakınlardan olacaksınız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale (Firavun dedi) naam (evet) ve innekum (ve şüphesiz siz) le minel mukarrabin (yakınlardan olacaksınız)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: Evet, hem de siz mutlaka yakınlardan olacaksınız.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sihirbazlar Firavuna geldiler ve dediler ki: Eğer biz galip gelirsek elbette bize bir ödül var mı?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve cae (geldi) seharatu firavne (Firavun’un sihirbazları) kalu (dediler) inne (şüphesiz) lena (bizim için) le ecran (bir ödül vardır) in kunna (eğer olursak) nahnul galibin (galip gelenler)

Mukatil Tefsiri
“Sihirbazlar Firavun’a geldiler ve dediler ki: Eğer biz galip gelirsek elbette bize bir ödül var mı?”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sana bütün bilgili sihirbazları getirsinler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ye’tuke (sana getirsinler) bi kulli (bütün) sahirin (sihirbazları) alim (bilgili)

Mukatil Tefsiri
“Sana bütün bilgili sihirbazları getirsinler.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dediler ki: Onu ve kardeşini alıkoy ve şehirlere toplayıcılar gönder.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kalu (dediler) ercih (beklet) ve ehahu (onun kardeşini) ve ersil (gönder) fil medaini (şehirlere) haşirin (toplayıcılar)

Mukatil Tefsiri
“Dediler ki: Onu ve kardeşini alıkoy ve şehirlere toplayıcılar gönder.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sizi yurdunuzdan çıkarmak istiyor. Öyleyse ne emredersiniz?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Yuridu en yuhricekum min ardıkum (sizi yurdunuzdan çıkarmak istiyor) fe maza te’murun (peki siz ne emredersiniz)

Mukatil Tefsiri
“Sizi yurdunuzdan çıkarmak istiyor. Öyleyse ne emredersiniz?”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Firavunun kavminden ileri gelenler dediler ki: Şüphesiz bu çok bilgili bir sihirbazdır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale el meleu min kavmi firavne (Firavun’un kavminden ileri gelenler dediler ki) inne haza le sahirun alim (şüphesiz bu çok bilgili bir sihirbazdır)

Mukatil Tefsiri
“Firavun’un kavminden ileri gelenler dediler ki: Şüphesiz bu çok bilgili bir sihirbazdır.” Bu ifade şu ayete benzer: “Şüphesiz bu, çok bilgili bir sihirbazdır” (Şuarâ 34).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Elini çekip çıkardı; bir de ne görsünler, bakanlara bembeyaz göründü.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve nezaa yedehu (elini çıkardı) fe iza hiye beyda linnazırin (bakanlara bembeyaz göründü)

Mukatil Tefsiri
“Elini çekip çıkardı; bir de ne görsünler, bakanlara bembeyaz göründü”; yani parlaklığı göz kamaştırıyordu.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bunun üzerine asasını attı; bir de ne görsünler, apaçık bir ejderha oluverdi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe elka asahu (Musa asasını attı) fe iza hiye su’banun mubin (birden apaçık bir ejderha oldu)

Mukatil Tefsiri
“Bunun üzerine asasını attı; bir de ne görsünler, apaçık bir ejderha oluverdi.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer bir ayet getirdiysen, onu ortaya koy; eğer doğru söyleyenlerden isen.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale in kunte ci’te bi ayetin fe’ti biha (Firavun dedi ki eğer bir ayet getirdiysen onu göster) in kunte mines sadikin (eğer doğru söyleyenlerdensen)

Mukatil Tefsiri
“Eğer bir ayet getirdiysen, onu ortaya koy; eğer doğru söyleyenlerden isen.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah hakkında yalnız gerçeği söylemek benim üzerime bir görevdir. Size Rabbinizden apaçık bir delil getirdim. İsrailoğullarını benimle gönder.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Hakikun ala en la ekule alallahi illel hakk (Allah hakkında gerçekten başkasını söylememekle yükümlüyüm) kad ci’tukum bi beyyinetin min rabbikum (Rabbinizden size açık bir delil getirdim) fe ersil meıye beni israil (İsrailoğullarını benimle gönder)

Mukatil Tefsiri
“Allah hakkında yalnız gerçeği söylemek benim üzerime bir görevdir”; yani O beni elçi olarak gönderdi. “Size Rabbinizden apaçık bir delil getirdim”; yani asa ve el mucizesi. “İsrailoğullarını benimle gönder”; yani onları serbest bırak.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Musa dedi ki: Ey Firavun! Şüphesiz ben âlemlerin Rabbinin elçisiyim.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kale musa (Musa dedi ki) ya firavnu inni resulun min rabbil alemin (ey Firavun ben alemlerin Rabbinden bir peygamberim)

Mukatil Tefsiri
“Musa dedi ki: Ey Firavun! Şüphesiz ben âlemlerin Rabbinin elçisiyim.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sonra onların ardından Musayı ayetlerimizle Firavun ve ileri gelenlerine gönderdik; fakat onlar bu ayetlere zulmettiler. Bak, bozguncuların sonu nasıl oldu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Summe beasna min badihim musa bi ayatina ila firavne ve meleih (sonra onların ardından Musa’yı ayetlerimizle Firavun’a ve ileri gelenlerine gönderdik) fe zalemu biha (ayetlere zulmettiler) fenzur keyfe kane akıbetul mufsidin (bozguncuların sonu nasıl oldu bak)

Mukatil Tefsiri
“Sonra onların ardından Musa’yı ayetlerimizle Firavun ve ileri gelenlerine gönderdik”; yani asa ve el mucizesiyle. “Fakat onlar bu ayetlere zulmettiler”; yani onları inkâr ettiler ve sihir dediler. “Bak, bozguncuların sonu nasıl oldu”; yani sonları boğulmak oldu.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Biz onların çoğunda bir ahit bulmadık; doğrusu onların çoğunu yoldan çıkmış bulduk.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma vecedna li ekserihim min ahd (onların çoğunda bir söz bağlılığı bulmadık) ve in vecedna ekserahum le fasikin (çoğunu gerçekten yoldan çıkmış bulduk)

Mukatil Tefsiri
“Biz onların çoğunda bir ahit bulmadık”; yani verdikleri söze sadık kalmadılar. “Doğrusu onların çoğunu yoldan çıkmış bulduk”; yani itaatten çıkmış kimselerdi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte o memleketler; onların haberlerinden sana anlatıyoruz. Andolsun ki onlara peygamberleri apaçık delillerle gelmişti; fakat önceden yalanladıkları şeye iman edecek değillerdi. İşte Allah kâfirlerin kalplerini böyle mühürler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Tilkel kura (işte o memleketler) nekussu aleyke min enbaiha (onların haberlerinden sana anlatıyoruz) ve lekad caethum rusuluhum bil beyyinat (peygamberleri onlara açık deliller getirmişti) fe ma kanu li yuminu bima kezzebu min kabl (önceden yalanladıkları şeye iman edecek değillerdi) kezalike yatbaullah ala kulubil kafirin (Allah kafirlerin kalplerini işte böyle mühürler)

Mukatil Tefsiri
“İşte o memleketler; onların haberlerinden sana anlatıyoruz.” “Andolsun ki onlara peygamberleri apaçık delillerle gelmişti”; yani azabın ineceğini bildirdiler. “Fakat önceden yalanladıkları şeye iman edecek değillerdi”; yani önceki kavimlerin yaptığı gibi inkâr ettiler. “İşte Allah kâfirlerin kalplerini böyle mühürler”; yani küfür üzere mühürler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Yeryüzüne önceki sahiplerinden sonra varis olanlara hâlâ açık olmadı mı ki, dileseydik onları da günahları sebebiyle yakalardık ve kalplerini mühürlerdik de artık işitmezlerdi?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E ve lem yehdi lillezine yerisunel arda min badi ehliha (önceki sahiplerinden sonra yeryüzüne varis olanlara belli olmadı mı) en lev neşau esabnahum bi zunubihim (dileseydik onları günahları sebebiyle cezalandırırdık) ve natbeu ala kulubihim (ve kalplerini mühürleriz) fe hum la yesmeun (artık onlar işitmezler)

Mukatil Tefsiri
“Yeryüzüne önceki sahiplerinden sonra varis olanlara açık olmadı mı ki”; yani ibret almazlar mı, “dileseydik onları da günahları sebebiyle yakalardık”; yani helak ederdik. “Ve kalplerini mühürlerdik de artık işitmezlerdi”; yani hidayeti kabul etmezlerdi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allahın tuzağından emin mi oldular? Allahın tuzağından ancak hüsrana uğrayan topluluk emin olur.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E fe eminu mekrellah (Allah’ın tuzağından emin mi oldular) fe la ye’menu mekrellahi illel kavmul hasirun (ziyana uğrayan topluluktan başkası Allah’ın tuzağından emin olmaz)

Mukatil Tefsiri
“Allah’ın tuzağından emin mi oldular?”; yani azabından. “Allah’ın tuzağından ancak hüsrana uğrayan topluluk emin olur.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Yoksa o memleketlerin halkı, kuşluk vakti eğlenirlerken azabımızın kendilerine gelmeyeceğinden emin mi oldular?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E ve emine ehlel kura en ye’tiyehum be’suna duhan ve hum yelabun (yahut kuşluk vakti onlar oynarken azabımızın gelmesinden emin mi oldular)

Mukatil Tefsiri
“Yoksa o memleketlerin halkı, kuşluk vakti eğlenirlerken azabımızın kendilerine gelmeyeceğinden emin mi oldular?” Bu ifade şu ayete benzer: “İnsanların kuşluk vakti toplanması” (Tâhâ 59).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O memleketlerin halkı, geceleyin uyurlarken azabımızın kendilerine gelmeyeceğinden emin mi oldular?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E fe emine ehlel kura en ye’tiyehum be’suna beyaten ve hum naimun (memleket halkı azabımızın geceleyin onlar uyurken gelmesinden emin mi oldular)

Mukatil Tefsiri
“O memleketlerin halkı, geceleyin uyurlarken azabımızın kendilerine gelmeyeceğinden emin mi oldular?”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer o memleketlerin halkı iman etseler ve sakınsalardı, elbette üzerlerine gökten ve yerden bereketler açardık. Fakat yalanladılar; biz de onları kazandıklarıyla yakaladık.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lev enne ehlel kura amenu vettekav (o memleket halkı iman edip sakınsaydı) le fetehna aleyhim berekatin mines semai vel ard (üzerlerine gökten ve yerden bereketler açardık) ve lakin kezzebu (fakat yalanladılar) fe ehaznahum bima kanu yeksibun (biz de onları kazandıkları sebebiyle yakaladık)

Mukatil Tefsiri
“Eğer o memleketlerin halkı iman etseler ve sakınsalardı”; yani şirki terk etselerdi, “üzerlerine gökten ve yerden bereketler açardık”; yani yağmur ve bitkiler. “Fakat yalanladılar; biz de onları kazandıklarıyla yakaladık”; yani şirke ve inkâra karşılık azap ettik.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sonra kötülüğün yerine iyiliği değiştirdik, sonunda çoğaldılar ve Atalarımıza da darlık ve bolluk dokunmuştu dediler. Bunun üzerine onları ansızın yakaladık, onlar farkında değillerdi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Summe beddelna mekanes seyyietil hasenete (sonra kötülüğün yerine iyiliği değiştirdik) hatta afev (çoğaldılar) ve kalu kad messa abaenad darrau ves serrau (atalarımıza da sıkıntı ve sevinç dokunmuştu dediler) fe ehaznahum bagteten (biz de onları ansızın yakaladık) ve hum la yeşurun (onlar farkında değillerdi)

Mukatil Tefsiri
“Sonra kötülüğün yerine iyiliği değiştirdik”; yani sıkıntıyı bolluğa çevirdik, “sonunda çoğaldılar”; yani güçlendiler ve arttılar. “Ve dediler ki: Atalarımıza da darlık ve bolluk dokunmuştu”; yani bunu sıradan gördüler. “Bunun üzerine onları ansızın yakaladık”; yani azapla, “onlar farkında değillerdi.” Bu, şu ayetin benzeridir: “Bu, Rabbinin, halkı habersizken memleketleri zulümle helak etmeyecek olmasındandır” (En‘âm 131).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Biz hangi memlekete bir peygamber gönderdiysek, mutlaka oranın halkını sıkıntı ve darlıkla yakaladık ki yalvarsınlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma erselna fi karyetin min nebiyyin (hangi memlekete bir peygamber gönderdiysek) illa ehazna ehleha bil be’sai ved darrai (onun halkını sıkıntı ve darlıkla yakaladık) leallehum yeddarraun (umulur ki yalvarırlar)

Mukatil Tefsiri
“Biz hangi memlekete bir peygamber gönderdiysek”; yani onu yalanladılar, “mutlaka oranın halkını sıkıntı ve darlıkla yakaladık”; yani kuraklık ve hastalıkla, “ki yalvarsınlar”; yani Rablerine yönelip O’nu birlesinler diye.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O da onlardan yüz çevirdi ve dedi ki: Ey kavmim! Ben size Rabbimin mesajlarını tebliğ ettim ve size öğüt verdim. Artık inkâr eden bir topluma nasıl üzüleyim?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe tevella anhum (Şuayb onlardan yüz çevirdi) ve kale ya kavmi lekad eblagtukum risalati rabbi (ey kavmim Rabbimin mesajlarını size ulaştırdım) ve nasahtu lekum (ve size öğüt verdim) fe keyfe asa ala kavmin kafirin (şimdi kafir bir topluluk için nasıl üzüleyim)

Mukatil Tefsiri
“O da onlardan yüz çevirdi ve dedi ki: Ey kavmim! Ben size Rabbimin mesajlarını tebliğ ettim ve size öğüt verdim. Artık inkâr eden bir topluma nasıl üzüleyim?”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şuaybı yalanlayanlar, sanki orada hiç yaşamamış gibi oldular. Şuaybı yalanlayanlar, işte asıl hüsrana uğrayanlar onlardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ellezine kezzebu şuayben (Şuayb’ı yalanlayanlar) ke en lem yagnev fiha (orada hiç yaşamamış gibi oldular) ellezine kezzebu şuayben kanu humul hasirin (Şuayb’ı yalanlayanlar işte ziyana uğrayanların kendileri oldular)

Mukatil Tefsiri
“Şuayb’ı yalanlayanlar sanki orada hiç yaşamamış gibi oldular. Şuayb’ı yalanlayanlar, işte asıl hüsrana uğrayanlar onlardır.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Derken onları şiddetli sarsıntı yakaladı da yurtlarında diz üstü çöke kaldılar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe ehazethumur recfeh (onları şiddetli sarsıntı yakaladı) fe asbehu fi darihim casimin (yurtlarında diz üstü çökmüş halde kaldılar)

Mukatil Tefsiri
“Derken onları şiddetli sarsıntı yakaladı da yurtlarında diz üstü çöke kaldılar.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kavminden inkâr eden ileri gelenler dediler ki: Eğer Şuayba uyarsanız, o takdirde siz gerçekten hüsrana uğrayanlardan olursunuz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kale el meleullezine keferu min kavmih (kavminden inkar eden ileri gelenler dediler ki) leinitteba’tum şuayben (eğer Şuayb’a uyarsanız) innekum izen le hasirun (o zaman mutlaka ziyana uğrarsınız)

Mukatil Tefsiri
“Kavminden inkâr eden ileri gelenler dediler ki: Eğer Şuayb’a uyarsanız, o takdirde siz gerçekten hüsrana uğrayanlardan olursunuz.” Bu, şu ayete benzer: “Eğer onu kurt yerse ve biz bir topluluk isek, o zaman gerçekten hüsrana uğrayanlardan oluruz” (Yusuf 14).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Doğrusu, Allah bizi ondan kurtardıktan sonra tekrar sizin dininize dönersek, Allaha karşı yalan uydurmuş oluruz. Rabbimiz Allah dilemedikçe ona dönmemiz bizim için olacak şey değildir. Rabbimiz her şeyi ilmiyle kuşatmıştır. Biz Allaha tevekkül ettik. Ey Rabbimiz! Bizimle kavmimiz arasında hak ile hükmet. Sen hükmedenlerin en hayırlısısın.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kadiftereyna alallahi keziben in udna fi milletikum (eğer sizin dininize dönersek Allah’a karşı yalan uydurmuş oluruz) bade iz neccanallahu minha (Allah bizi ondan kurtardıktan sonra) ve ma yekunu lena en neude fiha (oraya dönmemiz bizim için olacak şey değildir) illa en yeşaallahu rabbuna (ancak Rabbimiz Allah dilerse olur) vesia rabbuna kulle şeyin ilmen (Rabbimiz ilmiyle her şeyi kuşatmıştır) alallahi tevekkelna (biz Allah’a dayandık) rabbenaftah beynena ve beyne kavmina bil hakk (Rabbimiz bizimle kavmimiz arasında hak ile hüküm ver) ve ente hayrul fatihin (Sen hüküm verenlerin en hayırlısısın)

Mukatil Tefsiri
“Doğrusu Allah bizi ondan kurtardıktan sonra tekrar sizin dininize dönersek Allah’a karşı yalan uydurmuş oluruz. Rabbimiz dilemedikçe ona dönmemiz bizim için olacak şey değildir. Rabbimiz her şeyi ilmiyle kuşatmıştır. Biz Allah’a tevekkül ettik. Ey Rabbimiz! Bizimle kavmimiz arasında hak ile hükmet. Sen hükmedenlerin en hayırlısısın.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kavminden büyüklük taslayan ileri gelenler dediler ki: Ey Şuayb! Seni ve seninle birlikte iman edenleri mutlaka yurdumuzdan çıkaracağız yahut dinimize döneceksiniz. Dedi ki: İstemesek de mi?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale el meleullezinestekberu min kavmih (kavminden büyüklük taslayan ileri gelenler dediler ki) le nuhricenneke ya şuaybu vellezine amenu meake min karyetina (ey Şuayb seni ve seninle iman edenleri şehrimizden çıkaracağız) ev le teudunne fi milletina (yahut dinimize döneceksiniz) kale e ve lev kunna karihin (istemesek de mi dedi)

Mukatil Tefsiri
“Kavminden büyüklük taslayan ileri gelenler dediler ki: Ey Şuayb! Seni ve seninle birlikte iman edenleri mutlaka yurdumuzdan çıkaracağız yahut dinimize döneceksiniz.” Dedi ki: “İstemesek de mi?”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer sizden bir grup benimle gönderilene iman etmiş, bir grup da iman etmemişse; Allah aramızda hükmedinceye kadar sabredin. O hükmedenlerin en hayırlısıdır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve in kane taifetun minkum amenu billezi ursiltu bih (içinizden bir grup benimle gönderilene iman ettiyse) ve taifetun lem yuminu (bir grup da iman etmediyse) fasbiru hatta yahkumallahu beynena (Allah aramızda hüküm verinceye kadar sabredin) ve huve hayrul hakimin (O hüküm verenlerin en hayırlısıdır)

Mukatil Tefsiri
“Eğer sizden bir grup benimle gönderilene iman etmiş, bir grup da iman etmemişse”; yani bir kısmınız tasdik etti, bir kısmınız etmedi. “Allah aramızda hükmedinceye kadar sabredin”; yani azap gelinceye kadar. “O hükmedenlerin en hayırlısıdır”; yani en iyi hüküm verendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Her yol başında oturup tehdit ederek, Allahın yolundan alıkoymayın; Ona iman edenleri engellemeyin ve o yolu eğriltmek istemeyin. Hatırlayın ki siz az idiniz, sonra O sizi çoğalttı. Ve bozguncuların sonunun nasıl olduğuna bakın.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve la takudu bi kulli sıratin (her yolun başında oturmayın) tuidune ve tesuddune an sebilillahi men amene bih (Allah’ın yolundan O’na iman edenleri tehdit ederek çevirmeyin) ve tebguneha ivecen (ve onu eğri göstermeye çalışmayın) vezkuru iz kuntum kalilen fe kesserakumullah (siz azken Allah sizi çoğalttı) venzuru keyfe kane akibetul mufsidin (bozguncuların sonu nasıl oldu bakın)

Mukatil Tefsiri
“Her yol başında oturmayın”; yani yollar üzerinde pusu kurup, “tehdit ederek” iman edenleri öldürmekle korkutmayın. “Allah’ın yolundan alıkoyuyorsunuz”; yani İslam dininden. “O’na iman edenleri engelliyorsunuz”; yani Allah’ı birleyenleri. “Ve o yolu eğriltmek istiyorsunuz”; yani İslam dinini bozmak istiyorsunuz. “Hatırlayın ki siz az idiniz”; yani önceki kavimlerin helakinden sonra sayınız azdı. “Sonra sizi çoğalttı”; yani sayınızı artırdı. “Ve bozguncuların sonunun nasıl olduğuna bakın”; yani Nuh, Âd, Semûd ve Lût kavimlerinin dünyadaki azapla nasıl helak edildiklerine ibretle bakın.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Medyene de kardeşleri Şuaybı gönderdik. Dedi ki: Ey kavmim! Allaha kulluk edin; sizin Ondan başka ilahınız yoktur. Size Rabbinizden apaçık bir delil gelmiştir. Ölçüyü ve tartıyı tam yapın, insanların eşyalarını eksiltmeyin ve yeryüzünde ıslah edildikten sonra bozgunculuk yapmayın. Eğer inanıyorsanız bu sizin için daha hayırlıdır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ila medyene ehahum şuayben (Medyen kavmine kardeşleri Şuayb’ı gönderdik) kale ya kavmi’budullah (dedi ki ey kavmim Allah’a kulluk edin) ma lekum min ilahin gayruh (sizin için O’ndan başka ilah yoktur) kad caetkum beyyinetun min rabbikum (Rabbinizden size açık delil geldi) fe evful keyle vel mizan (ölçüyü ve tartıyı tam yapın) ve la tebhasun nase eşyaehum (insanların eşyalarını eksiltmeyin) ve la tufsidu fil ardı bade ıslahiha (yeryüzü düzeltildikten sonra bozgunculuk yapmayın) zalikum hayrun lekum (bu sizin için daha hayırlıdır) in kuntum muminin (eğer iman edenlerseniz)

Mukatil Tefsiri
“Medyen’e de kardeşleri Şuayb’ı gönderdik”; din bakımından değil, nesep bakımından kardeşleriydi. “Dedi ki: Ey kavmim! Allah’a kulluk edin”; yani O’nu birleyin. “Sizin O’ndan başka ilahınız yoktur”; yani başka Rabbiniz yoktur. “Size Rabbinizden apaçık bir delil gelmiştir”; yani Rabbinizden bir açıklama. “Ölçüyü ve tartıyı tam yapın ve insanların eşyalarını eksiltmeyin”; yani ölçü ve tartıda hile yaparak insanların haklarını azaltmayın. “Yeryüzünde ıslah edildikten sonra bozgunculuk yapmayın”; yani itaatten sonra ölçü ve tartıyı eksilterek fesat çıkarmayın. Çünkü günahlar geçimin bozulması ve halkın helakidir. “Bu sizin için daha hayırlıdır”; yani ölçü ve tartıyı tam yapmak, eksiltmekten daha hayırlıdır. “Eğer inanıyorsanız”; yani iman etmişseniz, ahirette bu sizin için dünyadaki eksiltmeden daha hayırlıdır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Üzerlerine bir yağmur yağdırdık. Suçluların sonunun nasıl olduğuna bir bak!

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve emtarna aleyhim metaran (üzerlerine bir yağmur yağdırdık) fenzur keyfe kane akıbetul mucrimin (bak suçluların sonu nasıl oldu)

Mukatil Tefsiri
“Onların üzerine bir yağmur yağdırdık”; yani üzerlerine taş yağdırdık. “Artık bak, suçluların sonu nasıl oldu!”; yani Lût kavminin sonu, yerin dibine geçirilmek ve taşlanmak oldu.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Biz de onu ve ailesini kurtardık; karısı hariç, o geride kalanlardan oldu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe enceynahu ve ehlehu (onu ve ailesini kurtardık) illemraetehu (ancak karısı hariç) kanet minel gabirin (geride kalanlardan oldu)

Mukatil Tefsiri
“Biz de onu ve ailesini azaptan kurtardık; karısı hariç, o geride kalanlardan oldu”; yani azapta kalanlardan.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kavminin cevabı sadece: Onları memleketinizden çıkarın! Çünkü onlar temiz kalmak isteyen insanlarmış! demeleri oldu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma kane cevabe kavmihi (kavminin cevabı sadece şu oldu) illa en kalu (dediler ki) ahricuhum min karyetikum (bunları şehrinizden çıkarın) innehum unasun yetetahherun (çünkü onlar temiz kalmak isteyen insanlardır)

Mukatil Tefsiri
“Kavminin cevabı, onları bu fuhuştan men ettiğinde, sadece şu oldu: ‘Lût’un ailesini memleketinizden çıkarın! Çünkü onlar temizlenen insanlardır’”; yani erkeklere yaklaşmaktan sakınan kimselerdir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Gerçekten siz, kadınları bırakıp şehvetle erkeklere gidiyorsunuz. Hayır, siz aşırı giden bir topluluksunuz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Innekum (siz gerçekten) le te’tuner ricale şehveten (erkeklere şehvetle gidiyorsunuz) min dunin nisa (kadınları bırakıp) bel entum kavmun musrifun (hayır siz aşırı giden bir topluluksunuz)

Mukatil Tefsiri
“Gerçekten siz erkeklere, kadınları bırakıp şehvetle yaklaşıyorsunuz. Hayır, siz aşırı giden bir topluluksunuz”; yani büyük günah işleyen bir kavimsiniz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Lûtu da gönderdik. Kavmine dedi ki: Sizden önce âlemlerden hiç kimsenin yapmadığı bir hayasızlığı mı yapıyorsunuz?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lutan iz kale li kavmih (Lut’u da gönderdik kavmine dedi ki) e te’tunel fahisete (siz o hayasızlığı mı yapıyorsunuz) ma sebekakum biha min ehadin minel alemin (sizden önce alemlerden hiç kimse bunu yapmadı)

Mukatil Tefsiri
“Lût’u da gönderdik. Kavmine dedi ki: Siz o hayasızlığı mı yapıyorsunuz?”; yani bu büyük günahı, erkeklere yaklaşmayı, bunun bir fuhuş olduğunu bile bile. “Sizden önce âlemlerden hiç kimse bunu yapmamıştır”; yani sizden önce böyle bir fiili işleyen olmamıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sâlih onlardan yüz çevirdi ve dedi ki: Ey kavmim! Andolsun ki ben size Rabbimin mesajını tebliğ ettim ve size öğüt verdim; fakat siz öğüt verenleri sevmiyorsunuz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe tevella anhum (Salih onlardan yüz çevirdi) ve kale ya kavmi lekad eblagtukum risalete rabbi (ey kavmim Rabbimin mesajını size ulaştırdım) ve nasahtu lekum (ve size öğüt verdim) ve lakin la tuhibbunen nasihin (fakat siz öğüt verenleri sevmiyorsunuz)

Mukatil Tefsiri
“Sâlih onlardan yüz çevirdi”; azabı yalanladıkları için. “Ve dedi ki: Ey kavmim! Andolsun size Rabbimin mesajını tebliğ ettim”; yani dünyada üzerinize inecek azabı bildirdim. “Size öğüt verdim”; sizi azabından sakındırdım. “Fakat siz öğüt verenleri sevmiyorsunuz”; yani kendisini.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bunun üzerine onları şiddetli bir sarsıntı yakaladı da yurtlarında diz üstü çöküp kaldılar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe ehazethumur recfeh (onları şiddetli sarsıntı yakaladı) fe asbehu fi darihim casimin (yurtlarında diz üstü çökmüş halde kaldılar)

Mukatil Tefsiri
“Onları sarsıntı yakaladı”; yani Cebrâil’in çığlığıyla cumartesi sabahı azap geldi. “Böylece yurtlarında diz üstü çöküp kaldılar”; yani evlerinde cansız, ölü olarak kaldılar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Derken deveyi kestiler, Rablerinin emrine başkaldırdılar ve: Ey Sâlih! Eğer gönderilenlerden isen, bize vaat ettiğini getir! dediler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe akarun nakate (deveyi kestiler) ve atev an emri rabbihim (ve Rablerinin emrinden çıktılar) ve kalu ya salihu’tina bima teiduna (ey Salih eğer doğruysan bizi tehdit ettiğin şeyi getir) in kunte minel murselin (eğer peygamberlerdensen)

Mukatil Tefsiri
“Deveyi kestiler”; çarşamba gecesi. “Rablerinin emrine başkaldırdılar”; yani tevhidi terk ettiler. “Ve dediler ki: Ey Sâlih! Eğer gönderilenlerden isen, bize vaat ettiğin azabı getir.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Büyüklük taslayanlar: Biz sizin inandığınız şeyi inkâr edenleriz dediler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale ellezinestekberu (büyüklük taslayanlar dediler ki) inna billezi amentum bihi kafirun (biz sizin iman ettiğiniz şeyi inkar ediyoruz)

Mukatil Tefsiri
“Büyüklük taslayanlar dediler ki: Biz sizin inandığınız şeye”; yani tevhid ve azap haberine, “inkâr edenleriz.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kavminden büyüklük taslayan ileri gelenler, zayıf bırakılan ve iman eden kimselere: Sâlihin Rabbi tarafından gönderilmiş olduğunu biliyor musunuz? dediler. Onlar da: Biz onunla gönderilene inanıyoruz dediler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale el meleullezinestekberu min kavmih (kavminden büyüklük taslayan ileri gelenler dediler ki) lillezinestud’ifu limen amene minhum (içlerinden iman eden zayıf kimselere) e ta’lemune enne salihan murselun min rabbih (Salih’in Rabbi tarafından gönderildiğini biliyor musunuz) kalu inna bima ursile bihi muminun (dediler ki biz onunla gönderilene iman ediyoruz)

Mukatil Tefsiri
“Büyüklük taslayan ileri gelenler”; yani iman etmeyi kibirlerinden reddeden önderler, “zayıf bırakılanlara, iman edenlere dediler ki: Sâlih’in Rabbi tarafından gönderilmiş olduğunu biliyor musunuz?” Onlar da: “Biz onunla gönderilene inanıyoruz” dediler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ve hatırlayın ki sizi Âddan sonra halifeler yaptı ve sizi yeryüzüne yerleştirdi; ovalarında saraylar yapıyor, dağları yontarak evler ediniyorsunuz. Artık Allahın nimetlerini hatırlayın ve yeryüzünde bozgunculuk yaparak azgınlık etmeyin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vezkuru iz cealekum hulefae min badi adin (Ad kavminden sonra sizi halifeler yaptığını hatırlayın) ve bevveekum fil ard (ve sizi yeryüzünde yerleştirdi) tettehizune min suhuliha kusuran (ovalıklarında köşkler yapıyorsunuz) ve tenhitunel cibale buyuten (dağları oyarak evler yapıyorsunuz) fezkuru alaallahi (Allah’ın nimetlerini hatırlayın) ve la ta’sev fil ardı mufsidin (ve yeryüzünde bozgunculuk yaparak taşkınlık etmeyin)

Mukatil Tefsiri
“Hatırlayın ki sizi Âd’ın helakinden sonra halifeler yaptı ve sizi yeryüzüne yerleştirdi; ovalarında saraylar yapıyor, dağları yontarak evler ediniyorsunuz”; yani dağlardan taşları oyup evler yapıyorsunuz. “Artık Allah’ın nimetlerini hatırlayın”; yani saraylar ve evlerdeki nimetlerini anıp O’nu birleyin. “Yeryüzünde bozgunculuk yaparak azgınlık etmeyin”; yani günahlarla fesat çıkarmayın.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Semûd kavmine de kardeşleri Sâlihi gönderdik. Dedi ki: Ey kavmim! Allaha kulluk edin; sizin Ondan başka ilahınız yoktur. Size Rabbinizden apaçık bir delil gelmiştir. İşte bu, Allahın devesi sizin için bir mucizedir. Onu bırakın, Allahın arzında yesin; ona bir kötülük dokundurmayın, yoksa sizi acı bir azap yakalar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ila semude ehahum salihan (Semud kavmine kardeşleri Salih’i gönderdik) kale ya kavmi’budullah (dedi ki ey kavmim Allah’a kulluk edin) ma lekum min ilahin gayruh (sizin için O’ndan başka ilah yoktur) kad caetkum beyyinetun min rabbikum (Rabbinizden size açık delil geldi) hazihi nakatullahi lekum ayeh (işte bu Allah’ın devesi sizin için bir ayettir) fe zeruha te’kul fi ardillah (onu bırakın Allah’ın arzında yesin) ve la temessuha bi suin (ona kötülükle dokunmayın) fe ye’huzekum azabun elim (yoksa sizi acıklı bir azap yakalar)

Mukatil Tefsiri
“Semûd kavmine de kardeşleri Sâlih’i gönderdik”; din bakımından değil, nesep bakımından kardeşleriydi. “Dedi ki: Ey kavmim! Allah’a kulluk edin”; yani O’nu birleyin. “Sizin O’ndan başka ilahınız yoktur”; yani başka Rabbiniz yoktur. “Size Rabbinizden apaçık bir delil gelmiştir”; bu delil devedir. “İşte bu Allah’ın devesi sizin için bir mucizedir”; ibret alasınız diye. Bu deve nesilsizdi, yavrusu ise nesilden idi. “Onu bırakın, Allah’ın arzında yesin”; yani onu serbest bırakın, dilediği yerde yesin, size yük olmaz. “Ona bir kötülük dokundurmayın”; yani onu kesmeyin. “Yoksa sizi acı bir azap yakalar”; yani dünyada elem verici bir azap.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Biz de onu ve onunla birlikte olanları katımızdan bir rahmetle kurtardık; ayetlerimizi yalanlayanların kökünü kestik. Onlar iman edenler değildi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe enceynahu vellezine meahu bi rahmetin minna (onu ve onunla beraber olanları rahmetimizle kurtardık) ve kata’na dabirellezine kezzebu bi ayatina (ayetlerimizi yalanlayanların kökünü kestik) ve ma kanu muminin (ve onlar iman edenler değildi)

Mukatil Tefsiri
“Biz de onu”; yani Hûd’u, “ve onunla birlikte olan müminleri katımızdan bir rahmetle kurtardık”; yani azaptan bir nimet olarak. “Ayetlerimizi yalanlayanların kökünü kestik”; yani azabın inişini inkâr edenlerin soyunu tamamen yok ettik. “Onlar iman edenler değildi”; yani azabın üzerlerine ineceğini doğrulamıyorlardı. Bu azap rüzgâr idi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dedi ki: Rabbinizden üzerinize bir azap ve bir gazap kesinleşmiştir. Sizin ve atalarınızın uydurduğu, Allahın hakkında hiçbir delil indirmediği isimler hakkında benimle tartışıyor musunuz? O hâlde bekleyin; ben de sizinle birlikte bekleyenlerdenim.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale (dedi) kad vaka aleykum min rabbikum ricsun ve gadab (Rabbinizden üzerinize bir pislik ve gazap indi) e tucadiluneni fi esmain semmeytumuha entum ve abaukum (sizin ve atalarınızın taktığı isimler hakkında benimle tartışıyor musunuz) ma nezzelallahu biha min sultan (Allah onlar hakkında hiçbir delil indirmedi) fentaziru (öyleyse bekleyin) inni meakum minel muntezirin (şüphesiz ben de sizinle beraber bekleyenlerdenim)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: Rabbinizden üzerinize bir pislik ve gazap inmiştir”; yani azap ve öfke. “Sizin ve atalarınızın uydurduğu isimler hakkında benimle tartışıyor musunuz?”; yani bunlara ilah isimleri vermeniz hakkında. “Allah onların hakkında hiçbir delil indirmemiştir”; yani elinizde buna dair bir kitap yoktur. “O hâlde bekleyin; ben de sizinle birlikte bekleyenlerdenim”; yani azabın gelmesini bekleyenlerdenim.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dediler ki: Sen bize yalnızca Allaha kulluk edelim ve atalarımızın taptıklarını bırakalım diye mi geldin? Eğer doğru söyleyenlerdensen, bize vadettiğini getir!

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kalu eci’tena li nabudallaha vahdeh (dediler ki yalniz Allah’a kulluk edelim diye mi bize geldin) ve nezeru ma kane yabudu abauna (atalarimizin taptiklarini birakalim diye mi) fe’tina bima teiduna (eger dogruysan bizi tehdit ettigin seyi getir) in kunte mines sadikin (eger dogru soyleyenlerdensen)

Mukatil Tefsiri
“Dediler ki: Sen bize yalnızca Allah’a kulluk edelim ve atalarımızın taptıklarını bırakalım diye mi geldin? Öyleyse bize vaat ettiğin azabı getir, eğer doğru söyleyenlerdensen.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Size Rabbinizden bir öğüt, içinizden bir adam aracılığıyla geldi diye mi şaştınız? Ve hatırlayın ki sizi Nuh kavminden sonra halifeler yaptı ve yaratılışta size bir güç verdi. Artık Allahın nimetlerini hatırlayın ki kurtuluşa eresiniz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E ve acibtum en caekum zikrun min rabbikum ala raculin minkum (Rabbinizden size icinizden bir adam araciligiyla ogut gelmesine sastiniz mi) li yunzirakum (sizi uyarmasi icin) vezkuru iz cealekum hulefae min badi kavmi nuh (Nuh kavminden sonra sizi halifeler yaptigini hatirlayin) ve zadekum fil halki bastaten (yaratilista sizi guclu kildigini da) fezkuru alaallahi (Allah’in nimetlerini hatirlayin) leallekum tuflihun (umulur ki kurtulusa erersiniz)

Mukatil Tefsiri
“Size Rabbinizden bir öğüt, içinizden bir adam aracılığıyla geldi diye mi şaştınız?” yani size gelen bir açıklama. “Sizi uyarsın diye.” “Hatırlayın ki sizi Nuh kavminden sonra halifeler yaptı”; yani onların helakinden sonra yeryüzünde. “Ve yaratılışta size bir genişlik verdi”; diğerlerinden daha güçlüydünüz; her birinin boyu on iki buçuk arşındı. “Artık Allah’ın nimetlerini hatırlayın”; yani nimetlerini anıp O’nu birleyin. “Umulur ki kurtuluşa erersiniz.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Size Rabbimin mesajlarını tebliğ ediyorum ve ben sizin için güvenilir bir öğütçüyüm.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ubelligukum risalati rabbi (Rabbimin mesajlarini size ulastiriyorum) ve ene lekum nasihun emin (ve ben sizin icin guvenilir bir ogut verenim)

Mukatil Tefsiri
“Size Rabbimin mesajlarını tebliğ ediyorum”; yani dünyada üzerinize inecek azabı bildiriyorum. “Ve ben sizin için öğüt verenim”; sizi azabından sakındırırım. “Güvenilirim”; sizinle aramda emanet ehliyim. Büyükler zayıflara: “Bu da sizin gibi bir insandır, ona mı uyacaksınız?” dediler. Bunun üzerine Hûd onlara şöyle cevap verdi:

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dedi ki: Ey kavmim! Bende bir akılsızlık yoktur; fakat ben âlemlerin Rabbinden bir elçiyim.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale ya kavmi leyse bi sefahetun (dedi ki ey kavmim bende akilsizlik yoktur) ve lakinni resulun min rabbil alemin (fakat ben alemlerin Rabbinden bir peygamberim)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: Ey kavmim! Bende akılsızlık yoktur; fakat ben âlemlerin Rabbinden size gönderilmiş bir elçiyim.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kavminden inkâr eden ileri gelenler dediler ki: Biz seni kesinlikle bir akılsızlık içinde görüyoruz ve seni yalancılardan sanıyoruz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale el meleullezine keferu min kavmih (kavminden inkar eden ileri gelenler dediler ki) inna lenerake fi sefahetin (biz seni bir akilsizlik icinde goruyoruz) ve inna lenezunnuke minel kazibin (ve seni yalancilardan saniyoruz)

Mukatil Tefsiri
“Kavminden inkâr eden ileri gelenler”; yani önderler ve büyükler, Hûd’a şöyle dediler: “Biz seni bir akılsızlık içinde görüyoruz”; yani ahmaklık içinde. “Ve seni yalancılardan sanıyoruz”; yani üzerimize azabın ineceği sözünde.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Âd kavmine de kardeşleri Hûdu gönderdik. Dedi ki: Ey kavmim! Allaha kulluk edin; sizin Ondan başka ilahınız yoktur. Hâlâ sakınmaz mısınız?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ila adin ehahum huden (Ad kavmine kardesleri Hud’u gonderdik) kale ya kavmi’budullah (dedi ki ey kavmim Allah’a kulluk edin) ma lekum min ilahin gayruh (sizin icin O’ndan baska ilah yoktur) e fe la tettekun (hala sakinmayacak misiniz)

Mukatil Tefsiri
“Âd kavmine de kardeşleri Hûd’u gönderdik”; din bakımından değil, nesep bakımından kardeşleriydi. “Dedi ki: Ey kavmim! Allah’a kulluk edin”; yani O’nu birleyin. “Sizin O’ndan başka ilahınız yoktur”; yani başka Rabbiniz yoktur. “Hâlâ sakınmaz mısınız?”; yani şirkten sakınıp Rabbinizi birlemez misiniz?

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onu yalanladılar. Biz de onu ve onunla birlikte olanları gemide kurtardık; ayetlerimizi yalanlayanları ise boğduk. Şüphesiz onlar kör bir topluluktu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe kezzebuhu (onu yalanladilar) fe enceynahu (biz de onu kurtardik) vellezine meahu fil fulk (ve onunla beraber gemide olanlari) ve agraknellezine kezzebu bi ayatina (ayetlerimizi yalanlayanlari bogduk) innehum kanu kavmen amin (suphesiz onlar kor bir topluluktu)

Mukatil Tefsiri
“Onu yalanladılar”; yani azabın gelmeyeceğini söylediler. “Biz de onu”; yani Nuh’u, “ve onunla birlikte olan müminleri gemide kurtardık”; onları rahmetimizle boğulmaktan kurtardık. “Ayetlerimizi yalanlayanları ise boğduk”; yani azabın inişini inkâr edenleri. “Şüphesiz onlar kör bir topluluktu”; yani azabın geleceğini görmezden gelen kimselerdi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Size Rabbinizden bir öğüt, içinizden bir adam aracılığıyla geldi diye mi şaştınız? Sizi uyarması, sakınmanız ve merhamet olunmanız için.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E ve acibtum (sasirdiniz mi) en caekum zikrun (size bir ogut gelmesine) min rabbikum (Rabbinizden) ala raculin minkum (icinizden bir adam araciligiyla) li yunzirakum (sizi uyarmasi icin) ve li tetteku (ve sakinmaniz icin) ve leallekum turhamun (umulur ki merhamet edilirsiniz)

Mukatil Tefsiri
Nuh onlara şöyle dedi: “Size Rabbinizden bir öğüt, içinizden bir adam aracılığıyla geldi diye mi şaştınız? Sizi dünyadaki azapla uyarsın, şirkten sakınasınız ve Rabbinizi birleyesiniz diye; umulur ki merhamet olunursunuz.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Size Rabbimin mesajlarını tebliğ ediyorum, size öğüt veriyorum ve Allahtan sizin bilmediğiniz şeyleri biliyorum.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ubelligukum (size ulastiriyorum) risalati rabbi (Rabbimin mesajlarini) ve ensahu lekum (ve size ogut veriyorum) ve alemu minallahi (ve Allah’tan biliyorum) ma la talemun (sizin bilmediklerinizi)

Mukatil Tefsiri
“Size Rabbimin mesajlarını tebliğ ediyorum”; yani üzerinize inecek azabı bildiriyorum, “size öğüt veriyorum ve sizi dünyadaki azabından sakındırıyorum, Allah’tan sizin bilmediğiniz şeyleri biliyorum.”

Bu, Nuh kavminin kendilerinden önce azap görmüş bir toplumu duymamış olmaları sebebiyledir. Ondan sonra gelenler ise Nuh kavminin azabını duymuşlardır. Bu yüzden Nuh: “Ben sizin bilmediğinizi biliyorum” demiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dedi ki: Ey kavmim! Bende bir sapıklık yoktur; fakat ben âlemlerin Rabbinden bir elçiyim.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale (dedi) ya kavmi (ey kavmim) leyse bi dalaletun (bende hicbir sapiklik yoktur) ve lakinni resulun (fakat ben bir peygamberim) min rabbil alemin (alemlerin Rabbinden)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: Ey kavmim! Bende sapıklık yoktur; fakat ben âlemlerin Rabbinden size gönderilmiş bir elçiyim.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kavminden ileri gelenler dediler ki: Biz seni açık bir sapıklık içinde görüyoruz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale el meleu min kavmih (kavminden ileri gelenler dediler ki) inna lenerake fi dalalin mubin (biz seni apaçık bir sapıklık içinde görüyoruz)

Mukatil Tefsiri
“Kavminden ileri gelenler”; yani önderler ve büyükler, Nuh’a şöyle dediler: “Biz seni açık bir sapıklık içinde görüyoruz.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Andolsun, Nuhu kavmine gönderdik; dedi ki: Ey kavmim! Allaha kulluk edin; sizin Ondan başka ilahınız yoktur. Şüphesiz ben sizin için büyük bir günün azabından korkuyorum.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Lekad erselna nuhan ila kavmih (andıolsun Nuh’u kavmine gönderdik) fe kale ya kavmi’budullah (dedi ki ey kavmim Allah’a kulluk edin) ma lekum min ilahin gayruh (sizin için O’ndan başka ilah yoktur) inni ehafu aleykum azabe yevmin azim (şüphesiz ben sizin için büyük bir günün azabından korkuyorum)

Mukatil Tefsiri
“Andolsun, Nuh’u kavmine gönderdik”; “dedi ki: Ey kavmim! Allah’a kulluk edin”; yani O’nu birleyin. “Sizin O’ndan başka ilahınız yoktur”; yani başka Rabbiniz yoktur. “Şüphesiz ben sizin için büyük bir günün azabından korkuyorum”; yani şiddetli bir azaptan.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Güzel belde, Rabbinin izniyle bitkisini çıkarır; kötü olan ise ancak verimsiz olarak çıkar. İşte biz ayetleri şükreden bir topluluk için böyle açıklıyoruz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vel beledut tayyibu yahrucu nebatuhu bi izni rabbih (güzel beldenin bitkisi Rabbinin izniyle çıkar) vellezi habuse la yahrucu illa nekida (kötü olan ise faydasız çıkar) kezalike nusarriful ayati li kavmin yeşkurun (işte şükreden bir topluluk için ayetleri böyle açıklıyoruz)

Mukatil Tefsiri
“Güzel belde”; yani temiz toprak, yağmur yağdığında “bitkisini Rabbinin izniyle çıkarır”; insanlar ondan faydalanır. “Kötü olan”; yani tuzlu ve verimsiz toprak, yağmur alsa da “ancak verimsiz çıkar”; yani cılız çıkar, sonra kurur, fayda vermez. İşte kâfir de böyledir; imanı işitir ama kabul etmez, fayda görmez. “İşte biz ayetleri böyle açıklarız” çeşitli konularda, “şükreden bir topluluk için”; yani Rabbini birleyenler için.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Rüzgârları rahmetinin önünde müjdeci olarak gönderen Odur. Nihayet onlar ağır bulutları yüklenince, onu ölü bir beldeye sevk ederiz; onunla su indiririz ve onunla her türlü meyveyi çıkarırız. İşte biz ölüleri de böyle çıkarırız; umulur ki ibret alırsınız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve huvellezi yursilur riyaha buşran beyne yedey rahmetih (rahmetinden önce rüzgarları müjdeci olarak gönderen O’dur) hatta iza akallet sehaban sikalen (nihayet ağır bulutları taşıdığında) suknaHu li beledin meyyitin (onu ölü bir beldeye sürükleriz) fe enzelnâ bihil mae (sonra onunla su indiririz) fe ahracna bihi min kullis semerat (ve onunla her türlü ürünü çıkarırız) kezalike nuhricul mevta (işte ölüleri de böyle çıkaracağız) leallekum tezekkerun (umulur ki düşünürsünüz)

Mukatil Tefsiri
“Rüzgârları rahmetinin önünde müjdeci olarak gönderen O’dur”; yani rüzgârlar bulutları yayar ve sürer, (Rûm 48) gibi: “Rüzgârları gönderir, onlar da bulutu kaldırır.” Rüzgâr bulutu önünde sürer. “Nihayet onlar ağır bulutları yüklenince”; yani suyla yüklü bulutları taşıyınca, “onu ölü bir beldeye sevk ederiz”; yani bitkisi olmayan yere, “onunla su indiririz ve onunla her türlü meyveyi çıkarırız”; yani suyla yeryüzünden. “İşte biz ölüleri de böyle çıkarırız”; yani Allah ölüleri de sudan bitkiyi çıkardığı gibi çıkarır. “Umulur ki ibret alırsınız”; yani dirilişin gerçekleşeceğini anlayasınız.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Yeryüzü ıslah edildikten sonra orada bozgunculuk yapmayın. Ona korkarak ve umut ederek dua edin. Şüphesiz Allahın rahmeti iyilik yapanlara yakındır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve la tufsidu fil ardı bade ıslahiha (yeryüzü düzeltildikten sonra orada bozgunculuk yapmayın) ved’uhu havfen ve tamea (O’na korkarak ve umarak dua edin) inne rahmetallahi karibun minel muhsinin (şüphesiz Allah’ın rahmeti iyilik yapanlara yakındır)

Mukatil Tefsiri
“Yeryüzü ıslah edildikten sonra orada bozgunculuk yapmayın”; çünkü Allah bir peygamber gönderip insanlar ona itaat ettiğinde yeryüzü düzelir ve halkı ıslah olur. Günahlar ise hayatın bozulması ve insanların helâkidir. Yani itaattan sonra yeryüzünde günah işleyerek fesat çıkarmayın. “O’na korkarak”; yani azabından korkarak, “ve umut ederek”; yani rahmetini umarak dua edin. Kim bunu yaparsa ve ihsan sahibi olursa, işte bu yüzden: “Şüphesiz Allah’ın rahmeti iyilik yapanlara yakındır”; yani burada rahmetten maksat yağmurdur, bu rahmet onlar içindir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Rabbinize yalvara yakara ve gizlice dua edin. Şüphesiz O, haddi aşanları sevmez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ud’u rabbekum tedarruan ve hufyeh (Rabbinize yalvara yalvara ve gizlice dua edin) innehu la yuhibbul mutedin (şüphesiz O haddi aşanları sevmez)

Mukatil Tefsiri
“Rabbinize yalvara yakara dua edin”; yani boyun eğerek, alçalarak, “ve gizlice”; yani alçak sesle ve sükûnetle. (İsrâ 110)’daki “onu kısma” ifadesi gibi; yani gizlice dua edin. İhtiyaçlarınız için O’na dua edin; fakat helâl olmayan şeyler için, bir mümin erkek veya kadın aleyhine “Allah’ım onu rezil et, lanet et, helâk et” gibi dualar etmeyin; bu haddi aşmaktır. “Şüphesiz O, haddi aşanları sevmez.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz Rabbiniz Allahtır; gökleri ve yeri altı günde yarattı, sonra arşa istiva etti. Geceyi gündüze bürür; onu süratle takip eder. Güneşi, ayı ve yıldızları da emrine boyun eğmiş olarak yaratmıştır. Dikkat edin! Yaratma da emir de Onundur. Âlemlerin Rabbi olan Allah ne yücedir!

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnne rabbekumullahu (şüphesiz Rabbiniz Allah’tır) ellezi halekas semavati vel arda (gökleri ve yeri yaratan) fi sitteti eyyam (altı günde) summesteva alel arş (sonra arşa hükmetti) yugşil leyle’n nehar (geceyi gündüze bürür) yatlubuhu hasisen (onu durmadan takip eder) veş şemse vel kamera ven nucume musehharatin bi emrih (güneş ay ve yıldızlar O’nun emrine boyun eğmiştir) ela lehul halku vel emr (dikkat edin yaratmak da emretmek de O’na aittir) tebarekallahu rabbul alemin (alemlerin Rabbi Allah ne yücedir)

Mukatil Tefsiri
“Şüphesiz Rabbiniz Allah’tır; gökleri ve yeri altı günde yarattı, sonra arşa istiva etti”; bundan önce. “Geceyi gündüze bürür”; yani gecenin karanlığını gündüzün aydınlığı ile örter. “Onu süratle takip eder”; yani gece gündüzü, gündüz de geceyi hızlıca takip eder. “Güneşi, ayı ve yıldızları da emrine boyun eğmiş olarak yaratmıştır”; yani bunları Âdemoğulları için emrine boyun eğdirmiştir. “Dikkat edin! Yaratma da O’nundur”; yani her şeyi yaratma, “emir de O’nundur”; yani hükmü, levh-i mahfuzdaki takdiri. Yaratmada da emirde de irade O’nundur. “Âlemlerin Rabbi olan Allah ne yücedir!”; bu, O’nun büyüklüğünü ve kudretini bildirir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar, onun tevilinden başka bir şey mi bekliyorlar? Onun tevili geldiği gün, daha önce onu unutmuş olanlar derler ki: Rabbimizin elçileri gerçekten hakkı getirmiştir. Acaba bizim için şefaatçiler var mı ki bize şefaat etsinler? Yahut geri döndürülsek de yaptığımızdan başka bir şey yapsak? Gerçekten kendilerine yazık etmişlerdir ve uydurdukları şeyler de kendilerinden kaybolup gitmiştir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Hel yenzurune illa te’vileh (onlar onun sonucundan başkasını mı bekliyorlar) yevme ye’ti te’viluh (onun sonucu geldiği gün) yekulullezine nesuhu min kablu (önceden onu unutanlar derler ki) kad caet rusulu rabbina bil hakk (Rabbimizin peygamberleri gerçeği getirmişti) fe hel lena min şufeae (şimdi bizim için şefaatçiler var mı) fe yeşfeu lena (bize şefaat etsinler diye) ev nureddü (yahut geri döndürülsek) fe na’mela gayrellezi kunna na’mel (önceden yaptığımızdan başka işler yapsak) kad hasiru enfusehum (kendilerini ziyana uğrattılar) ve dalle anhum ma kanu yefterun (uydurdukları şeyler de kaybolup gitti)

Mukatil Tefsiri
“Onlar onun tevilinden başka bir şey mi bekliyorlar?”; yani onları korkutmak için: Kur’an’da vaat edilen akıbetten başka ne bekliyorlar? “Onun tevili geldiği gün”; yani Kur’an’da peygamberlerin diliyle bildirilen vaad ve tehdidin, hayır ve şerrin gerçekleştiği gün, “daha önce onu unutmuş olanlar derler ki”; yani dünyada dirilişe iman etmeyi terk edenler, ahirette onu görüp hatırladıklarında şöyle derler: “Rabbimizin elçileri gerçekten hakkı getirmiştir”; yani bu günün gerçekleşeceğini doğru söylemişlerdir. “Acaba bizim için şefaatçiler var mı?”; yani meleklerden, peygamberlerden veya başkalarından, “ki bize şefaat etsinler? Yahut geri döndürülsek”; yani dünyaya geri gönderilsek, “de yaptığımızdan başka bir şey yapsak”; yani şirk ve yalanlamadan başka işler yapsak. Allah buyurur: “Gerçekten kendilerine yazık etmişlerdir”; yani kendilerini zarara uğratmışlardır ve ateşe gitmişlerdir. “Ve uydurdukları şeyler de kendilerinden kaybolup gitmiştir”; yani dünyada uydurdukları yalanlar ahirette onlardan yok olup gitmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Andolsun, onlara bir kitap getirdik; onu bilgi üzere açıkladık; iman eden bir topluluk için bir hidayet ve rahmet olarak.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lekad cinahum bi kitabin (andıolsun onlara bir kitap getirdik) fassalnahu ala ilmin (onu bilgi ile açıkladık) huden ve rahmeten (hidayet ve rahmet olarak) li kavmin yuminun (iman eden bir topluluk için)

Mukatil Tefsiri
“Andolsun, onlara bir kitap getirdik”; yani Kur’an’ı, “onu açıkladık”; yani onu beyan ettik, “bilgi üzere”; yani ilimle. “Bir hidayet”; yani sapıklıktan kurtuluş, “ve bir rahmet”; yani azaptan kurtuluş, “iman eden bir topluluk için”; yani Kur’an’ın Allah’tan olduğuna inananlar için.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar ki dinlerini bir eğlence ve oyun edindiler ve dünya hayatı onları aldattı. Bugün biz de onları, bu günlerine kavuşmayı unuttukları gibi unuturuz ve ayetlerimizi inkâr ettikleri için onları terk ederiz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ellezinettehazu dinehum lehven ve leiben (dinlerini oyun ve eğlence edinenler) ve garrathumul hayatud dunya (dünya hayatı onları aldattı) fel yevme nensahum (bugün onları unuturuz) kema nesu likae yevmihim haza (bugünleriyle karşılaşmayı unuttukları gibi) ve ma kanu bi ayatina yechadun (ve ayetlerimizi bile bile inkar ettikleri için)

Mukatil Tefsiri
“Onlar ki dinlerini eğlence ve oyun edindiler”; yani İslam dinini terk edip onunla alay ettiler ve onu batıl saydılar, “ve dünya hayatı onları aldattı”; yani onları İslam’dan alıkoydu. “Bugün biz de onları unuturuz”; yani ahirette onları ateşte terk ederiz, “tıpkı onların bu günlerine kavuşmayı unuttukları gibi”; yani dirilişi inkâr ettikleri gibi. “Ve ayetlerimizi inkâr ettikleri için”; yani Kur’an’ı Allah’tan değil diye reddettikleri için.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ateş ehli cennet ehline seslenir: Bize biraz su akıtın yahut Allahın size verdiği rızıktan verin. Derler ki: Allah bunları kâfirlere haram kılmıştır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve nada ashabun nari (ateş halkı seslenir) ashabel cenneti (cennet halkına) en efidu aleyna minel mai (bize sudan dökün) ev mimma razekakumullah (yahut Allah’ın size verdiği rızıktan verin) kalu (dediler) innallahe harramehuma alel kafirin (şüphesiz Allah bunları kafirlere haram kılmıştır)

Mukatil Tefsiri
“Ateş ehli cennet ehline seslenir”; yani cehennemdekiler cennettekilere şöyle der: “Bize biraz su akıtın”; yani bize içmemiz için su verin, “yahut Allah’ın size verdiği rızıktan verin”; yani bize yiyecek verin. “Derler ki: ‘Allah bunları kâfirlere haram kılmıştır’”; yani yiyecek ve içecek kâfirlere haram kılınmıştır. Çünkü Allah cennet ehlini cehennem ehline gösterir; onlar cennetteki nimetleri görünce: “Bize su verin veya Allah’ın size verdiği rızıktan verin” diye seslenirler. Cennet ehli de: “Allah bunları kâfirlere haram kılmıştır” diye cevap verir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bunlar mıydı sizin, Allahın rahmetine erişmeyeceklerine dair yemin ettikleriniz? Onlara denir ki: Girin cennete; sizin için korku yoktur ve siz üzülmeyeceksiniz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E haulaillezine (bunlar mı) aksemtum (haklarında yemin ettiğiniz) la yenaluhumullahu bi rahmeh (Allah’ın rahmetinin ulaşmayacağını söylediğiniz) udhulul cennete (cennete girin) la havfun aleykum (size korku yoktur) ve la entum tahzenun (ve siz üzülmeyeceksiniz)

Mukatil Tefsiri
Sırat üzerinde A‘râf ehlini alıkoyan melekler der ki: “Bunlar mıydı —yani A‘râf ehli— sizin, ey ateş ehli, Allah’ın rahmetine erişmeyeceklerine dair yemin ettikleriniz?” Sonra melekler şöyle der: “Ey A‘râf ehli! Cennete girin; sizin için korku yoktur ve siz üzülmeyeceksiniz.” Muqatil şöyle demiştir: A‘râf ehli özellikle Muhammed ümmetindendir; haseneleri ile günahları eşit olan kimselerdir. Günahları sebebiyle sırat üzerinde tutulurlar, sonra Muhammed’in şefaatiyle cennete girerler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Arâf ehli birtakım adamlara seslenirler; onları simalarından tanırlar. Derler ki: Topluluğunuz ve büyüklük taslamanız size hiçbir fayda sağlamadı.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve nada ashabul arafi (Araf halkı seslenir) ricalen (adamlara) yarifunehum (onları tanırlar) bisimahum (simalarından) kalu (dediler) ma agna ankum cemukum (topluluğunuz size fayda vermedi) ve ma kuntum testekbirun (ve büyüklük taslamanız da)

Mukatil Tefsiri
“A‘râf ehli birtakım adamlara seslenirler”; yani ateşte bulunan kimselere, “onları simalarından tanırlar”; yani yüzlerindeki siyahlıktan, bunlar önderler ve ileri gelenlerdir. “Derler ki: ‘Topluluğunuz size hiçbir fayda sağlamadı’”; yani dünyada topladığınız mal ve kalabalık, “ve büyüklük taslamanız”; yani iman etmeye karşı kibirlenmeniz size hiçbir fayda vermedi. Ateş ehli, A‘râf ehlinin de kendileriyle birlikte ateşe gireceğine yemin etmişti.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Gözleri cehennem ehline çevrildiği zaman: Rabbimiz! Bizi zalim toplulukla birlikte kılma derler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iza surifet ebsaruhum tilkae ashabin nar (gözleri ateş halkına çevrildiğinde) kalu rabbena la tecalna meal kavmiz zalimin (Rabbimiz bizi zalimler topluluğuyla beraber kılma derler)

Mukatil Tefsiri
“Gözleri cehennem ehline çevrildiği zaman”; yani yüzleri o tarafa döndürülüp ateş ehline baktıklarında, “derler ki: ‘Rabbimiz! Bizi zalim toplulukla birlikte kılma’”; yani müşriklerle birlikte ateşe koyma.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İki taraf arasında bir perde vardır. Arâf üzerinde birtakım adamlar vardır ki, her iki tarafı da simalarından tanırlar. Cennet ehline: Selam size! diye seslenirler. Kendileri henüz oraya girmemişlerdir fakat ümit ederler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve beynehuma hicabun (ikisinin arasında bir perde vardır) ve alel arafi ricalun (Araf üzerinde adamlar vardır) yarifune kullan bisimahum (herkesi simalarından tanırlar) ve nadav ashabel cenneti (cennet halkına seslenirler) en selamun aleykum (selam size derler) lem yedhuluha ve hum yatmeun (henüz girmemişlerdir ama umut ederler)

Mukatil Tefsiri
“İki taraf arasında bir perde vardır”; yani cennet ile cehennem arasında bir sur bulunur. “A‘râf üzerinde birtakım adamlar vardır”; yani bu sur üzerinde bazı kimseler bulunur. “Her iki tarafı da simalarından tanırlar”; cennet ehlini yüzlerindeki beyazlıktan, cehennem ehlini yüzlerindeki siyahlıktan tanırlar. “Cennet ehline: ‘Selam size!’ diye seslenirler.” A‘râf ehli cennet ehline selam verir. “Kendileri henüz oraya girmemişlerdir fakat ümit ederler”; yani ellerindeki nur sebebiyle cennete girmeyi umarlar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar ki Allahın yolundan alıkoyar ve onu eğri göstermeye çalışırlar; onlar ahireti de inkâr edenlerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ellezine yesuddune an sebilillah (Allah yolundan alıkoyanlar) ve yebguneha ivecen (onu eğriltmek isteyenler) ve hum bil ahireti kafirun (ve onlar ahireti inkar edenlerdir)

Mukatil Tefsiri
“Onlar ki Allah’ın yolundan alıkoyarlar”; yani İslam dininden insanları engellerler, “ve onu eğri göstermeye çalışırlar”; yani İslam’ı bozuk ve yanlış göstermek isterler, “ve onlar ahireti inkâr ederler”; yani dirilişi ve hesap gününü kabul etmezler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Cennet ehli cehennem ehline seslenir: Rabbimizin bize vadettiğini gerçek bulduk; siz de Rabbinizin size vadettiğini gerçek buldunuz mu? Derler ki: Evet. Bunun üzerine aralarında bir çağırıcı: Allahın laneti zalimlerin üzerinedir diye seslenir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve nada ashabul cenneti ashaben nar (cennet halkı ateş halkına seslenir) en kad vecedna ma veadena rabbuna hakka (Rabbimizin bize vaat ettiğini gerçek bulduk) fe hel vecedtum ma veade rabbukum hakka (siz de Rabbinizin vaat ettiğini gerçek buldunuz mu) kalu naam (evet derler) fe ezzene muezzinun beynehum (arada bir seslenen seslenir) en lanetullahi alez zalimin (Allah’ın laneti zalimlerin üzerinedir)

Mukatil Tefsiri
“Cennet ehli cehennem ehline seslenir”: “Rabbimizin bize vadettiğini gerçek bulduk”; yani dünyada vaad edilen sevabı, “siz de Rabbinizin size vadettiğini gerçek buldünüz mü?”; yani azabı. “Onlar: ‘Evet’ derler.” Bunun üzerine aralarında bir seslenici —ki bu Malik’tir— şöyle seslenir: “Allah’ın laneti zalimlerin üzerinedir”; yani müşrikler üzerine Allah’ın azabı vardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Göğüslerinde bulunan kini çıkarıp atarız; altlarından ırmaklar akar. Derler ki: Bizi buna ulaştıran Allaha hamdolsun! Eğer Allah bizi doğru yola iletmeseydi biz doğru yolu bulamazdık. Andolsun, Rabbimizin elçileri hakkı getirmiştir. Ve onlara: İşte bu cennet, yaptıklarınıza karşılık size miras olarak verildi diye seslenilir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve neza’na (çıkarırız) ma fi sudurihim (göğüslerinde bulunan) min gıllin (kinden) tecri min tahtihimul enhar (altlarından ırmaklar akar) ve kalul hamdu lillahillezi hedeyna lihaza (bizi buna ulaştıran Allah’a hamdolsun derler) ve ma kunna li nehtedi lev la en hedanallah (Allah bize hidayet etmeseydi biz doğru yolu bulamazdık) lekad caet rusulu rabbina bil hakk (Rabbimizin peygamberleri gerçeği getirmişti) ve nudu en tilkumul cennetu uristumuha (işte bu cennet size miras verildi diye seslenilir) bima kuntum tamelun (yaptıklarınız sebebiyle)

Mukatil Tefsiri
“Göğüslerinde bulunan kini çıkarıp atarız”; yani dünyada kalplerinde bulunan kin, nefret ve pislikleri gideririz. Cennet ehli bir ağacın yanına gelir; onun kökünden iki pınar fışkırır. Birinden içerler; Allah onların içlerindeki kin ve kirleri çıkarır, böylece içleri temizlenir (İnsan 21). Sonra diğerine giderler, onda yıkanırlar; bedenleri her türlü kirden arındırılır, saçları dağılmaz, yüzleri solmaz. Sonra cennet bekçileri onları karşılar ve şöyle seslenirler: “İşte bu cennet, yaptıklarınıza karşılık size miras olarak verilmiştir.” Yerlerine yerleşince “altlarından ırmaklar akar” ve şöyle derler: “Bizi buna ulaştıran Allah’a hamdolsun! Eğer Allah bizi doğru yola iletmeseydi biz doğru yolu bulamazdık. Andolsun, Rabbimizin elçileri hakkı getirmiştir.” Ve onlara: “İşte bu cennet, yaptıklarınıza karşılık size miras olarak verildi” diye seslenilir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İman edip salih amel işleyenlere gelince, biz hiç kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemeyiz. İşte onlar cennet ehlidir; onlar orada ebedî kalacaklardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine amenu (iman edenler) ve amilus salihat (ve salih ameller işleyenler) la nukellifu nefsen illa vus’aha (biz hiç kimseye gücünün üstünde yük yüklemeyiz) ulaike ashabul cenne (işte onlar cennet halkıdır) hum fiha halidun (onlar orada ebedi kalacaklardır)

Mukatil Tefsiri
“İman edip salih amel işleyenler”; yani Allah’a inanıp itaat edenler. “Biz hiç kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemeyiz”; yani ona gücünün yetmeyeceği bir yük yüklemeyiz. “İşte onlar cennet ehlidir; onlar orada ebedî kalacaklardır”; yani orada ölmezler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar için cehennemden bir döşek ve üzerlerinde örtüler vardır. İşte biz zalimleri böyle cezalandırırız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Lehum (onlar için) min cehenneme mihadun (cehennemden döşekler vardır) ve min fevkihim gavaşin (ve üstlerinde örtüler vardır) ve kezalike necziz zalimin (işte zalimleri böyle cezalandırırız)

Mukatil Tefsiri
“Onlar için cehennemden bir döşek vardır”; yani ateşten bir yatak, “ve üzerlerinde örtüler vardır”; yani ateşten örtüler ve üstlerini kaplayan alevler. Bunun benzeri (Zümer 16)’da: “Üstlerinde ateşten örtüler, altlarında da örtüler vardır” buyurulmuştur. “İşte biz zalimleri böyle cezalandırırız.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ayetlerimizi yalanlayan ve onlara karşı büyüklük taslayanlar var ya, onlar için gök kapıları açılmaz ve deve iğnenin deliğinden geçinceye kadar cennete giremezler. İşte biz suçluları böyle cezalandırırız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnnellezine kezzebu bi ayatina (ayetlerimizi yalanlayanlar) vestekberu anha (ve onlara karşı büyüklük taslayanlar) la tufettehu lehum ebvabus sema (onlara göğün kapıları açılmaz) ve la yedhulunel cennete (ve cennete giremezler) hatta yelicel cemelu fi semmil hıyat (deve iğnenin deliğinden geçinceye kadar) ve kezalike neczil mucrimin (işte suçluları böyle cezalandırırız)

Mukatil Tefsiri
“Ayetlerimizi yalanlayanlar”; yani Kur’an’ı inkâr edenler, “ve onlara karşı büyüklük taslayanlar”; yani ona iman etmeyi kibirle reddedenler için “gök kapıları açılmaz”; yani ne ruhları ne de amelleri için. Müminlerin ruhları ve amelleri öldüklerinde göğe yükseltilip kapılar açıldığı gibi onlarınki açılmaz. “Ve deve iğnenin deliğinden geçinceye kadar cennete giremezler”; yani devenin iğne deliğine girmesi imkânsız olduğu gibi onların cennete girmesi de imkânsızdır. “İşte biz suçluları böyle cezalandırırız.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Öncekiler sonrakilere: Sizin bize karşı bir üstünlüğünüz yoktu; o hâlde kazandıklarınızdan dolayı azabı tadın derler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kalet ulahum li uhrahum (öncekiler sonrakilere der ki) fe ma kane lekum aleyna min fadl (sizin bize karşı bir üstünlüğünüz yoktu) fe zuku azabe bima kuntum teksibun (kazandıklarınız sebebiyle azabı tadın)

Mukatil Tefsiri
“Öncekiler”; yani önderler, “sonrakilere”; yani tâbilere derler ki: “Sizin bize karşı bir üstünlüğünüz yoktu; siz de bizim gibi saptınız. O hâlde kazandıklarınıza karşılık azabı tadın”; yani şirk ve yalanlamanız sebebiyle.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlara denir ki: Sizden önce gelip geçmiş cin ve insan topluluklarıyla birlikte ateşe girin! Her bir ümmet girdikçe kardeşine lanet eder. Nihayet hepsi orada toplanınca sonrakiler öncekiler için: Rabbimiz! Bunlar bizi saptırdı; onlara ateşten kat kat azap ver derler. Allah: Her biri için kat kattır; fakat siz bilmezsiniz der.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kaledhulu fi umemin kad halet min kablikum (Allah der ki sizden önce gelip geçen ümmetlerle birlikte girin) minel cinni vel insi fin nar (cinlerden ve insanlardan ateşe) kullema dehalet ummetun le’anet uhteha (her ümmet girdikçe kardeşine lanet eder) hatta izzeddareku fiha cemian (hepsi orada toplanınca) kalet uhrahum li ulahum (sonrakiler öncekiler için der ki) rabbena haulai edalluna (Rabbimiz bunlar bizi saptırdı) fe atihim azaben dı’fen minen nar (onlara ateşten iki kat azap ver) kale li kullin dı’fun (Allah der ki herkes için iki kat vardır) ve lakin la talemun (fakat siz bilmezsiniz)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki”; yani cehennem bekçileri şöyle der: “Sizden önce gelip geçmiş cin ve insan topluluklarıyla birlikte ateşe girin.” “Her bir ümmet ateşe girdikçe kardeşine lanet eder”; yani kendi dinlerinden olanları. Müşrikler müşriklere, Yahudiler Yahudilere, Hristiyanlar Hristiyanlara, Mecusiler Mecusilere, Sâbiîler Sâbiîlere lanet eder. Tâbiler de önderlere lanet eder ve derler ki: “Allah sizi kahretsin! Sizi izlediğimiz için bizi bu yere düşürdünüz.” “Nihayet hepsi orada toplanınca”; yani ateşte bir araya gelince, “sonrakiler”; yani tâbiler, “öncekiler”; yani önderler hakkında şöyle der: “Rabbimiz! Bunlar bizi saptırdı; onlara ateşten kat kat azap ver.” “Allah der ki: Her biri için kat kattır; fakat siz bilmezsiniz.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allaha karşı yalan uydurandan veya ayetlerini yalanlayandan daha zalim kim vardır? İşte onlara kitaptan nasipleri erişecektir. Nihayet elçilerimiz gelip canlarını alacakları zaman: Allahtan başka yalvardıklarınız nerede? derler. Onlar: Bizden kaybolup gittiler derler ve kendilerinin kâfir olduklarına dair kendi aleyhlerine şahitlik ederler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe men azlemu mimmeniftera alallahi keziben (Allah’a yalan iftira edenden daha zalim kim vardır) ev kezzebe bi ayatih (veya ayetlerini yalanlayandan) ulaike yenaluhum nasibuhum minel kitab (onlara kitaptan nasipleri ulaşacaktır) hatta iza caethum rusuluna yeteveffevnehum (nihayet elçilerimiz canlarını almak için geldiğinde) kalu eyne ma kuntum tedune min dunillah (Allah’tan başka yalvardıklarınız nerede derler) kalu dallu anna (bizden kayboldular derler) ve şehidu ala enfusihim ennehum kanu kafirin (ve kafir olduklarına dair kendilerine şahitlik ederler)

Mukatil Tefsiri
“Kim daha zalimdir?” yani hiç kimse daha zalim değildir, “Allah’a karşı yalan uydurandan”; yani O’na ortak isnat eden ve ekinleri, hayvanları, sütleri ve elbiseleri haram kılmayı O’na nispet eden kimseden, “veya ayetlerini yalanlayandan”; yani Kur’an ayetlerini yalanlayandan. “İşte onlara kitaptan nasipleri erişecektir”; yani payları. Çünkü Allah bütün kitaplarda, kendisine yalan isnat edenin yüzünün kararacağını bildirmiştir; bu da ahirette onlara erişecektir. Bunun benzeri (Zümer 60)’ta: “Allah’a yalan isnat edenlerin yüzlerinin kapkara olduğunu görürsün” buyurulmuştur. “Nihayet elçilerimiz gelip canlarını alacakları zaman”; yani ölüm meleği, “onlara derler ki: ‘Allah’tan başka taptıklarınız nerede?’” yani sizi ateşten kurtaracaklar mı? “Onlar: ‘Bizden kaybolup gittiler’ derler.” Allah şöyle buyurur: “Ve kendi aleyhlerine, kâfir olduklarına şahitlik ettiler.” Bu, daha önce “Allah’a yemin ederiz ki biz müşrik değildik” (En‘âm 23) dedikleri sırada; organlarının, dillerinin gizlediği küfür ve şirke karşı şahitlik etmesiyle olur.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ayetlerimizi yalanlayan ve onlara karşı büyüklük taslayanlar var ya, işte onlar ateş ehlidir; onlar orada ebedî kalacaklardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine kezzebu bi ayatina (ayetlerimizi yalanlayanlar) vestekberu anha (ve onlara karşı büyüklük taslayanlar) ulaike ashabun nar (işte onlar ateş halkıdır) hum fiha halidun (onlar orada ebedi kalacaklardır)

Mukatil Tefsiri
“Ayetlerimizi yalanlayanlar”; yani Kur’an’ın Allah’tan olmadığını söyleyenler, “ve onlara karşı büyüklük taslayanlar”; yani Kur’an’a iman etmeyi kibirle reddedenler, “işte onlar ateş ehlidir; onlar orada ebedî kalacaklardır”.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey Âdemoğulları! İçinizden size ayetlerimi anlatan peygamberler gelirse, kim sakınır ve kendini düzeltirse, onlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya beni ademe (ey Adem oğulları) imma ye’tiyennekum rusulun minkum (size içinizden peygamberler gelirse) yekussune aleykum ayati (ayetlerimi size anlatırlar) fe menit teka ve asleha (kim sakınır ve düzeltirse) fe la havfun aleyhim (onlara korku yoktur) ve la hum yahzenun (ve onlar üzülmeyeceklerdir)

Mukatil Tefsiri
“Ey Âdemoğulları!” yani Arap müşrikleri; “eğer size içinizden peygamberler gelirse”; yani Muhammed tek başına. “Size ayetlerimi anlatırlar”; yani Kur’an’ı okurlar. “Kim sakınır”; yani şirkten uzak durur, “ve kendini düzeltirse”; amelini ıslah edip Allah’a iman ederse, “onlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir”, yani ölümden dolayı korkmaz ve üzülmezler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Her ümmetin bir eceli vardır. Ecelleri geldiğinde ne bir an geri kalırlar ne de ileri geçerler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve li kulli ummetin ecel (her ümmet için bir süre vardır) fe iza cae eceluhum (süreleri geldiğinde) la yestehirune saaten (bir an geri kalamazlar) ve la yestakdimun (ve öne de geçemezler)

Mukatil Tefsiri
“Her ümmetin bir eceli vardır”; yani azap vakti. “Ecelleri geldiğinde ne bir an geri kalırlar ne de ileri geçerler”, yani ne gecikirler ne de öne alınırlar; mutlaka azap edilirler. Bu, Peygamber’den azap istemeleri üzerine söylenmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Rabbim ancak açık ve gizli çirkinlikleri, günahı, haksız yere taşkınlığı, hakkında hiçbir delil indirmediği şeyi Allaha ortak koşmanızı ve Allah hakkında bilmediğiniz şeyleri söylemenizi haram kılmıştır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul (de ki) innema harrame rabbiyel fevahışe (Rabbim ancak hayasızlıkları haram kıldı) ma zahera minha ve ma baten (onun açığını ve gizlisini) vel isme (ve günahı) vel bagye bi gayril hakk (ve haksız yere azgınlığı) ve en tuşriku billahi ma lem yunezzil bihi sultana (Allah’ın hakkında delil indirmediği şeyi O’na ortak koşmanızı) ve en tekulu alallahi ma la talemun (ve Allah hakkında bilmediğiniz şeyleri söylemenizi)

Mukatil Tefsiri
“De ki: Rabbim ancak çirkinlikleri haram kılmıştır”; yani zinayı. “Onun açığını”; yani alenî olanını, “ve gizlisini”; yani gizli yapılanını. Onlar alenî zinadan kaçınır, gizlide yaparlardı. İçkiyi de haram kıldı. “Günahı”; yani diğer masiyetleri, “ve haksız yere azgınlığı”; yani insanlara zulmetmeyi, ancak haklı kısas bunun dışındadır. “Ve Allah’a, hakkında hiçbir delil indirmediği şeyi ortak koşmanızı”; yani ortaklığına dair bir kitap indirmediği halde ortak koşmanızı. “Ve Allah hakkında bilmediğiniz şeyleri söylemenizi”, yani ekinleri, hayvanları, sütleri ve elbiseleri haram kıldığını iddia etmenizi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Allahın kulları için çıkardığı ziyneti ve rızıklardan temiz olanları kim haram kıldı? De ki: Bunlar dünya hayatında iman edenler içindir; kıyamet gününde ise yalnız onlara mahsustur. İşte biz ayetleri bilen bir topluluk için böyle açıklarız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul (de ki) men harrame zinetellahilleti ahrece li ibadihi (Allah’ın kulları için çıkardığı ziyneti kim haram kıldı) vettayyibati miner rızk (ve rızkın temiz olanlarını) kul hiye lillezine amenu (de ki onlar dünya hayatında iman edenler içindir) fil hayatid dunya (dünya hayatında) halisaten yevmel kıyameh (kıyamet günü yalnız onlarındır) kezalike nufassılul ayati (işte böyle ayetleri açıklıyoruz) li kavmin yalemun (bilen bir topluluk için)

Mukatil Tefsiri
“De ki: Allah’ın ziynetini kim haram kıldı?” yani elbiseleri; “kulları için çıkardığı ve rızıklardan temiz olanları”, yani helalleri; ekinleri, hayvanları ve sütleri. “De ki: Bunlar dünya hayatında iman edenler içindir; kıyamet gününde ise yalnız onlara mahsustur.” Yani dünyada bu temiz nimetlere mümin de kâfir de ortaktır; fakat kıyamet günü sadece müminlere ait olacaktır. “İşte biz ayetleri böyle açıklarız” yani bu ayette geçen hükümleri açıklarız, “bilen bir topluluk için”, yani Allah’ın birliğini bilenler için.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey Âdemoğulları! Her mescitte ziynetinizi alın; yiyin, için fakat israf etmeyin. Çünkü O, israf edenleri sevmez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya beni ademe (ey Adem oğulları) huzu zinetekum (ziynetlerinizi alın) inde kulli mescidin (her mescitte) ve kulu (ve yiyin) veşrabu (ve için) ve la tusrifu (ve israf etmeyin) innehu (şüphesiz O) la yuhibbul musrifin (israf edenleri sevmez)

Mukatil Tefsiri
“Ey Âdemoğulları!” yani onlara hitap ederek; “her mescitte ziynetinizi alın”; kilise, havra veya başka yerlerde. “Yiyin”; ekinlerden ve hayvanlardan, “için”; sütlerden. “İsraf etmeyin”; yani size helal olan ekinleri, hayvanları, elbiseleri ve sütleri haram kılmada putları ortak koşmayın. “Şüphesiz O, israf edenleri sevmez”, yani müşrikleri.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bir kısmını doğru yola iletti, bir kısmı üzerine ise sapıklık hak oldu. Çünkü onlar, Allahı bırakıp şeytanları dost edindiler ve kendilerini doğru yolda sanıyorlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ferikan (bir grubu) heda (hidayete erdirdi) ve ferikan (bir gruba ise) hakka (hak oldu) aleyhimud dalaleh (sapıklık) innehumuttehazuş şeyatine (çünkü onlar şeytanları edindiler) evliyae (dostlar) min dunillah (Allah’tan başka) ve yahsebune (ve sanıyorlar) ennehum muhtedun (kendilerinin doğru yolda olduklarını)

Mukatil Tefsiri
“Bir kısmını hidayete erdirdi”, yani dinine yöneltti; “bir kısmı üzerine ise sapıklık hak oldu.” Çünkü “onlar şeytanları Allah’tan başka dostlar edindiler”; yani onları rab edindiler. “Ve kendilerini doğru yolda sanıyorlar”, yani hidayet üzere olduklarını zannederler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Rabbim adaleti emretti. Her mescitte yüzlerinizi doğrultun ve dini yalnız Ona has kılarak Ona dua edin. Sizi ilk yarattığı gibi yine Ona döneceksiniz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul (de ki) emere (emretti) rabbi (Rabbim) bil kıstı (adaleti) ve ekimu (doğrultun) vucuhekum (yüzlerinizi) inde (her) kulli mescidin (mescitte) veduhu (ve O’na dua edin) muhlisine (ihlaslı olarak) lehud dine (dini O’na has kılarak) kema (nasıl ki) bedeekum (sizi başlattı) teudun (döneceksiniz)

Mukatil Tefsiri
“De ki: Rabbim adaleti emretti”; yani doğruluğu. “Yüzlerinizi doğrultun”; yani kıbleye yönelin. “Her mescitte”; ister havra, ister kilise veya başka bir yer olsun, Kâbe’ye yönelerek namaz kılın. “Ve O’na dini yalnız O’na has kılarak dua edin”; yani tevhid üzere olun. “Sizi ilk yarattığı gibi yine döneceksiniz”; yani sizi mutlu ve bedbaht olarak yarattığı gibi öyle döneceksiniz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar bir çirkinlik yaptıklarında: Babalarımızı bunun üzerinde bulduk; Allah da bize bunu emretti derler. De ki: Allah çirkinliği emretmez! Allah hakkında bilmediğiniz şeyi mi söylüyorsunuz?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve (ve) iza (ne zaman) fealu (yaparlar) fahişeten (bir hayasızlık) kalu (derler ki) vecedna (bulduk) aleyha (bunun üzerinde) abaena (atalarımızı) vallahu (ve Allah) emerana (bize emretti) biha (bunu) kul (de ki) innallahe (şüphesiz Allah) la yemuru (emretmez) bil fahşa (hayasızlığı) e tekulune (söylüyor musunuz) alallahi (Allah hakkında) ma (şeyi) la talemun (bilmediğiniz)

Mukatil Tefsiri
“Onlar bir çirkinlik yaptıklarında”; yani haram kıldıkları ekinler, hayvanlar, elbiseler ve sütler gibi şeylerde günah işlediklerinde ve bu haram kılmaları yasaklandığında, “Babalarımızı bunun üzerinde bulduk ve Allah da bize bunu emretti” derler; yani bu haramları Allah’ın emrettiğini iddia ederler. De ki: “Allah çirkinliği emretmez”; yani günahı emredip helal kılmaz. Ve onlara de ki: “Allah hakkında bilmediğiniz şeyi mi söylüyorsunuz?”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey Âdemoğulları! Şeytan, ana-babanızı cennetten çıkardığı gibi sizi de aldatmasın; onların avret yerlerini kendilerine göstermek için elbiselerini soymuştu. Şüphesiz o ve kabilesi sizi, sizin onları göremeyeceğiniz yerden görürler. Biz, şeytanları iman etmeyenlerin dostları yaptık.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya beni ademe (ey Adem oğulları) la yeftinennekumuş şeytan (şeytan sizi aldatmasın) kema (nasıl ki) ahrece ebeveykum (anne ve babanızı çıkardı) minel cenneti (cennetten) yenzıu anhuma (çıkararak o ikisinden) libasehuma (elbisesini) li yuriyehuma (kendilerine göstermek için) sev’atihima (ayıp yerlerini) innehu (şüphesiz o) yerakum (sizi görür) huve (kendisi) ve kabiluhu (ve taraftarları) min haysu (öyle bir yerden ki) la teravnehum (siz onları göremezsiniz) inna cealneş şeyatine (şüphesiz biz şeytanları yaptık) evliyae (dostlar) lillezine la yuminun (iman etmeyenler için)

Mukatil Tefsiri
“Ey Âdemoğulları!” yani onlara hitap ederek; “şeytan sizi aldatmasın”; dininizde, özellikle elbise konusunda sizi saptırıp çıplak bırakmasın. “Ana-babanızı cennetten çıkardığı gibi”; yani Âdem ve Havva’ya yaptığı gibi. “Elbiselerini soyarak avret yerlerini onlara gösterdi.” “Şüphesiz o ve kabilesi sizi görürler; siz onları göremezsiniz”; yani İblis ve şeytanlardan olan askerleri sizi görür, siz onları göremezsiniz. “Biz şeytanları iman etmeyenlere dost yaptık”, yani onlar iman etmezler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey Âdemoğulları! Size, avret yerlerinizi örtecek bir elbise ve süs indirdik. Takvâ elbisesi ise, işte o daha hayırlıdır. Bu, Allahın ayetlerindendir; umulur ki düşünüp öğüt alırlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya beni ademe (ey Adem oğulları) kad enzelna aleykum (size indirdik) libasen (elbise) yuvari sev’atikum (ayıp yerlerinizi örten) ve rişa (ve süs) ve libasut takva (takva elbisesi ise) zalike (işte o) hayr (daha hayırlıdır) zalike (işte bu) min ayatillah (Allah’ın ayetlerindendir) leallehum yezzekkerun (umulur ki öğüt alırlar)

Mukatil Tefsiri
“Ey Âdemoğulları!” Bu ayet Sakîf, Benî Âmir b. Sa‘saa, Huzâa, Benî Müdlic ve Abd Menâf’ın oğulları Âmir ve Hâris hakkında nazil oldu. Onlar dediler ki: Günah işlediğimiz elbiselerle Beytullah’ı tavaf etmeyiz; kendilerine yün, kıl, deri vb. örtü de yapmazlardı. Böylece çıplak olarak tavaf ederlerdi; kadınları da gece tavaf ederdi. Bunun üzerine Allah şöyle buyurdu: “Ey Âdemoğulları! Size elbise indirdik”; yani yeryüzünde elbise benim emrimdendir. “Avret yerlerinizi örter”; yani çıplaklığınızı gizler. “Ve süs”; yani maldır. “Takvâ elbisesi”; yani salih amel. “İşte o daha hayırlıdır”; yani salih amel, elbise ve maldan daha hayırlıdır. “Bu, Allah’ın ayetlerindendir”, yani bunlar Allah’ın sanatındandır; “umulur ki düşünüp öğüt alırlar”, böylece ibret alıp O’nu birlerler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah dedi ki: Orada yaşayacaksınız, orada öleceksiniz ve oradan çıkarılacaksınız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale (Allah dedi) fiha (orada) tahyevne (yaşayacaksınız) ve fiha (ve orada) temutun (öleceksiniz) ve minha (ve oradan) tuhracun (çıkarılacaksınız)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: Orada yaşayacaksınız”, yani yeryüzünde; “orada öleceksiniz”, ecelleriniz tamamlandığında; “ve oradan çıkarılacaksınız”, yani kıyamet günü diriltileceksiniz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah dedi ki: Birbirinize düşman olarak inin! Sizin için yeryüzünde bir süreye kadar kalma ve yararlanma vardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale (Allah dedi) ihbitu (inin) badukum (kiminiz) li badin (kiminize) aduvv (düşman olarak) ve lekum (ve sizin için) fil ardı (yeryüzünde) mustekarrun (bir yerleşim vardır) ve metaun (ve bir geçimlik vardır) ila hin (bir süreye kadar)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: İnin”, yani cennetten; Âdem, Havva, İblis ve yılan. “Birbirinize düşman olarak”; İblis onlara düşmandır, onlar da İblis’e düşmandır. “Sizin için yeryüzünde bir süreye kadar kalma ve yararlanma vardır”, yani ecellerinizin sonuna kadar; İblis için de ilk üfürüşe kadar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dediler ki: Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik. Eğer bizi bağışlamaz ve bize merhamet etmezsen, mutlaka hüsrana uğrayanlardan oluruz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kala (o ikisi dedi) rabbena (Rabbimiz) zalemna (zulmettik) enfusena (kendimize) ve in lem tagfir lena (eğer bizi bağışlamazsan) ve terhamna (ve bize merhamet etmezsen) le nekunenne (elbette oluruz) minel hasirin (kaybedenlerden)

Mukatil Tefsiri
“Dediler ki: Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik; eğer günahlarımızı bağışlamaz ve bize merhamet etmezsen, mutlaka hüsrana uğrayanlardan oluruz.”, yani azapta kaybedenlerden oluruz. Âdem tövbe etti; Aşure günü, cuma günü tövbe etti ve Allah onun tövbesini kabul etti.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Böylece onları aldatarak aşağı çekti. Ağaçtan tattıklarında, avret yerleri kendilerine açıldı ve cennet yapraklarından üzerlerini örtmeye başladılar. Rableri onlara seslendi: Ben sizi o ağaçtan men etmedim mi ve size şeytanın açık bir düşman olduğunu söylemedim mi?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe (böylece) dellahuma (o ikisini aşağı düşürdü) bi gururin (aldatarak) fe lemma (nihayet) zakaş şecerate (o ağacı tattıklarında) bedet (göründü) lehuma (o ikisine) sevatuhuma (ayıp yerleri) ve tafika (başladılar) yahsifani (örtmeye) aleyhima (üzerlerine) min verakil cenneti (cennet yapraklarından) ve nadahuma (ve seslendi o ikisine) rabbuhuma (Rableri) e lem enhakuma (ben sizi yasaklamadım mı) an tilkumeş şecerati (şu ağaçtan) ve ekul lekuma (ve size söylemedim mi) inneş şeytane (şüphesiz şeytan) lekuma (sizin için) aduvvun mubin (apaçık düşmandır)

Mukatil Tefsiri
“Onları aldatma ile aşağı çekti”, yani onlara batılı süsledi; “melek olursunuz veya ebedî olursunuz” sözüyle ve buna yemin ederek onları aldattı. “Ağaçtan tattıklarında avret yerleri kendilerine açıldı”, yani çıplaklıkları ortaya çıktı. “Cennet yapraklarından üzerlerini örtmeye başladılar”, yani incir yapraklarıyla avret yerlerini örtüyorlardı. “Rableri onlara seslendi”, yani vahiy ile dedi ki: “Ben sizi o ağaçtan men etmedim mi ve size şeytanın açık bir düşman olduğunu söylemedim mi?”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ve onlara yemin etti: Şüphesiz ben size öğüt verenlerdenim.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve (ve) kasemehuma (o ikisine yemin etti) inni (şüphesiz ben) lekuma (ikiniz için) le minen nasihin (elbette öğüt verenlerdenim)

Mukatil Tefsiri
“Onlara yemin etti”, yani Allah adına yemin etti: “Şüphesiz ben size öğüt verenlerdenim.”; bu, ebedîlik ağacıdır, ondan yiyen ölmez. İblis, Allah adına yalan yere yemin eden ilk kişidir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Derken şeytan, kendilerine gizlenmiş olan avret yerlerini açığa çıkarmak için onlara vesvese verdi ve dedi ki: Rabbiniz size bu ağacı ancak melek olursunuz veya ebedî kalanlardan olursunuz diye yasakladı.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe vesvese lehumeş şeytanu (şeytan onlara vesvese verdi) li yubdiye lehuma ma vuriye anhuma min sevatihima (örtülü ayıp yerlerini kendilerine göstermek için) ve kale ma nehakuma rabbukuma an hazihiş şecerati (Rabbiniz sizi bu ağaçtan ancak) illa en tekuna melekeyni ev tekuna minel halidin (iki melek olmanız veya ebedi kalanlardan olmanız dışında yasaklamadı dedi)

Mukatil Tefsiri
“Şeytan onlara vesvese verdi”, yani İblis tek başına; “kendilerine gizlenmiş olanı açığa çıkarmak için”, yani örtülmüş olan avret yerlerini ortaya çıkarmak için. İblis onlara dedi ki: Ben sizden önce yaratıldım ve sizden daha bilgiliyim; bana itaat edin ki doğru yolu bulasınız. Ve dedi ki: “Rabbiniz size bu ağacı ancak melek olursunuz veya ebedî kalanlardan olursunuz diye yasakladı.”, yani eğer melek olmazsanız, ebedî kalanlardan olursunuz, ölmezsiniz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey Âdem! Sen ve eşin cennette yerleşin; dilediğiniz yerden yiyin, fakat şu ağaca yaklaşmayın; yoksa zalimlerden olursunuz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ya ademuskun ente ve zevcukel cenne (ey Adem sen ve eşin cennete yerleşin) fe kula min haysu şituma (dilediğiniz yerden yiyin) ve la takraba hazihiş şecerate (ama şu ağaca yaklaşmayın) fe tekuna minez zalimin (yoksa zalimlerden olursunuz)

Mukatil Tefsiri
“Ey Âdem! Sen ve eşin cennette yerleşin; dilediğiniz yerden yiyin, fakat şu ağaca yaklaşmayın”; buğday başağıdır. Bazıları da bunun, meleklerin ölümsüzlük için etrafında dolaştığı ağaç olduğunu söylemiştir. “Yoksa zalimlerden olursunuz”, yani kendinize zulmedenlerden olursunuz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah dedi ki: Oradan çık, kınanmış ve kovulmuş olarak! Andolsun, onlardan sana uyanlarla birlikte cehennemi dolduracağım.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kalehruc minha mezumen medhura (Allah dedi ki aşağılanmış ve kovulmuş olarak çık oradan) lemen tebiake minhum le emleenne cehenneme minkum ecmain (onlardan kim sana uyarsa cehennemi hepinizle dolduracağım)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: Oradan çık”, yani cennetten, “kınanmış olarak”, yani uzaklaştırılmış, “kovulmuş olarak”, yani sürülmüş. “Onlardan sana uyanlarla birlikte, elbette cehennemi hepinizden dolduracağım”; yani İblis, onun soyundan olanlar ve Âdem’in kâfir soyundan olanların hepsi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sonra onlara önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından geleceğim; onların çoğunu şükredenler bulmayacaksın.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Summe le atiyennehum min beyni eydihim ve min halfihim (sonra önlerinden ve arkalarından geleceğim) ve an eymanihim ve an şemailihim (sağlarından ve sollarından da geleceğim) ve la tecidu ekserahum şakirin (çoğunu şükredenlerden bulmayacaksın)

Mukatil Tefsiri
“Sonra onlara önlerinden geleceğim”, yani ahiret tarafından; dirilişi, cenneti ve cehennemi inkâr etmelerini süsleyeceğim. “Arkalarından”, yani dünya tarafından; dünyayı gözlerinde süsleyeceğim ve onları ona yönelteceğim, orada haklarını vermezler. “Sağlarından”, yani din tarafından; eğer hidayet üzerelerse onları şüpheye düşüreceğim, eğer sapıklıkta iseler onu süsleyeceğim. “Sollardan”, yani şehvetler ve günahlar tarafından; onları cazip göstereceğim. “Onların çoğunu şükredenler bulmayacaksın”, yani nimetlerine şükretmezler, seni birlemezler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İblis dedi ki: Beni azdırmana karşılık, ben de onları senin dosdoğru yolunda oturup saptıracağım.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale fe bima agveyteni le akudenne lehum sıratakel mustekim (dedi ki beni azdırmana karşılık ben de onlar için senin dosdoğru yolunda oturacağım)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: Beni azdırmana karşılık”, yani beni saptırdığın için, “onlar için senin dosdoğru yolunda oturacağım”, yani onları senin doğru dininden, İslam’dan alıkoyacağım.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah dedi ki: Sen ertelenenlerdensin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale inneke minel munzarin (Allah dedi ki sen mühlet verilenlerdensin)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: Sen ertelenenlerdensin”, yani belirli bir vakte kadar ölmezsin; bu da ilk üfürüştür.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İblis dedi ki: Beni, diriltilecekleri güne kadar ertele.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale enzirni ila yevmi yubasun (dedi ki bana diriltilecekleri güne kadar mühlet ver)

Mukatil Tefsiri
“İblis dedi ki: Beni diriltilecekleri güne kadar ertele”, yani son üfürüşe kadar; Âdem ve zürriyetinin diriltileceği gün.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah dedi ki: Oradan in! Orada büyüklük taslamak sana yakışmaz. Çık! Çünkü sen aşağılananlardansın.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale fehbit minha (Allah dedi ki oradan in) fe ma yekunu leke en tetekebbere fiha (orada büyüklük taslamak sana düşmez) fahruc inneke mines sagirin (çık çünkü sen aşağılananlardansın)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: Oradan in”, yani meleklerin suretinden çıkıp çirkin bir surete dön. “Cennetten çık ey İblis! Orada büyüklük taslamak sana yakışmaz.” Yani cennette kibirlenmek sana uygun değildir. “Çık! Çünkü sen aşağılananlardansın”, yani zelil kılınanlardansın.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah dedi ki: Sana emrettiğimde seni secde etmekten alıkoyan nedir? İblis dedi ki: Ben ondan hayırlıyım; beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kale ma meneake ella tescude iz emertuk (Allah dedi ki sana emrettiğimde secde etmene ne engel oldu) kale ene hayrun minh (dedi ki ben ondan hayırlıyım) halakteni min narin ve halaktehu min tin (beni ateşten onu çamurdan yarattın)

Mukatil Tefsiri
“Dedi ki: Seni, emrettiğimde secde etmekten alıkoyan nedir?” İblis dedi: “Ben ondan hayırlıyım; beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın.” Ve ateş çamura üstün gelir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Andolsun sizi yarattık, sonra size şekil verdik, sonra meleklere: Âdeme secde edin dedik; İblis hariç secde ettiler. O, secde edenlerden olmadı.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lekad halaknakum (andıolsun sizi yarattık) summe savvernakum (sonra size şekil verdik) summe kulna lil melaiketiscudu li ademe (sonra meleklere Adem’e secde edin dedik) fe secedu illa iblis (İblis hariç secde ettiler) lem yekun mines sacidin (o secde edenlerden olmadı)

Mukatil Tefsiri
“Andolsun sizi yarattık”, yani Âdem’i; “sonra size şekil verdik”, yani Âdem’in soyunu; erkek-kadın, beyaz-siyah, düzgün ve farklı şekillerde. “Sonra meleklere dedik ki: Âdem’e secde edin”; yeryüzündeki melekler ve aralarında Allah’ın düşmanı İblis de vardı. “Secde ettiler; İblis hariç, o secde edenlerden olmadı.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Andolsun sizi yeryüzünde yerleştirdik ve orada sizin için geçimlikler yarattık. Ne kadar az şükrediyorsunuz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lekad mekkennakum fil ard (sizi yeryüzünde yerleştirdik) ve cealna lekum fiha meayiş (orada sizin için geçimlikler yarattık) kalilen ma teşkurun (ne az şükrediyorsunuz)

Mukatil Tefsiri
“Andolsun sizi yeryüzünde yerleştirdik”, yani ey Mekke ehli, size yeryüzünde imkân ve nimet verdik. “Orada sizin için geçimlikler yarattık”, yani rızıklar verdik ki şükredesiniz ve O’nu birleyesiniz; fakat bunu yapmadınız. Bunun üzerine onlar hakkında şöyle buyurdu: “Ne kadar az şükrediyorsunuz”, yani çok az şükrediyor, bu nimetlerin Rabbini birlemiyorlar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kimin de tartıları hafif gelirse, işte onlar kendilerine yazık edenlerdir; çünkü ayetlerimize zulmediyorlardı.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve men haffet mevazinuhu (kimin tartıları hafif gelirse) fe ulaikellezine hasiru enfusehum (işte onlar kendilerini ziyana uğratanlardır) bima kanu bi ayatina yazlimun (ayetlerimize zulmetmeleri sebebiyle)

Mukatil Tefsiri
“Kimin tartıları hafif gelirse”, yani kâfirler, “işte onlar kendilerine yazık edenlerdir”; yani kendilerini zarara soktular ve ateşe girdiler. “Ayetlerimize zulmetmelerinden dolayı”, yani Kur’an’ı inkâr edip onun Allah’tan olduğunu kabul etmemelerinden dolayı.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O gün tartı haktır. Kimin tartıları ağır gelirse, işte onlar kurtuluşa erenlerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vel veznu yevmeizinil hakk (o gün tartı gerçektir) fe men sekulat mevazinuhu (kimin tartıları ağır gelirse) fe ulaike humul muflihun (işte onlar kurtuluşa erenlerdir)

Mukatil Tefsiri
“O gün tartı haktır”; yani ahirette amellerin tartılması adalettir. “Kimin tartıları ağır gelirse”, müminlerden olup sevapları günahlarına ağır basanlar, “işte onlar kurtuluşa erenlerdir.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Andolsun, onlara yaptıklarını bir bilgi ile anlatacağız; biz onlardan uzak değildik.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe lenekussanne aleyhim bi ilmin (onlara bilgi ile mutlaka anlatacağız) ve ma kunna gaibin (ve biz gaip değildik)

Mukatil Tefsiri
“Elbette onlara anlatacağız” amellerini, “bir bilgi ile”; “biz onlardan uzak değildik”, yani dünyada onların amellerinden habersiz değildik.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Elbette kendilerine peygamber gönderilenlere de soracağız, gönderilen peygamberlere de soracağız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe leneselenne ellezine ursile ileyhim (kendilerine peygamber gönderilenlere mutlaka soracağız) ve leneselenne murselin (gönderilen peygamberlere de mutlaka soracağız)

Mukatil Tefsiri
Sonra dedi ki: “Elbette soracağız”, ahirette, “kendilerine peygamber gönderilenlere”, yani dünyada helak edilen geçmiş ümmetlere: Tevhid konusunda peygamberlere ne cevap verdiler? “Ve elbette peygamberlere de soracağız”: Tevhid konusunda kendilerine ne cevap verildi?

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Azabımız onlara geldiğinde, onların söyleyecekleri tek söz: Biz gerçekten zalimlerdik demeleri oldu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe ma kane davahum iz caehum be’suna (azabımız geldiğinde sözleri sadece şu oldu) illa en kalu inna kunna zalimin (şüphesiz biz zalimlerdik dediler)

Mukatil Tefsiri
“Azabımız onlara geldiğinde onların sözleri”, yani üzerlerine azap indiğinde söyledikleri, “sadece: Biz gerçekten zalimlerdik demeleri oldu.” Bu, şu sözlerine benzer: “Biz yalnız Allah’a iman ettik.” (Mü’min 84)

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Nice şehirleri helak ettik; azabımız onlara geceleyin, onlar uykuda iken ya da gündüz, dinlenirlerken geldi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kem min karyetin ehleknaha (nice memleketleri helak ettik) fe caeha be’suna beyaten ev hum kailun (azabımız onlara geceleyin veya gündüz dinlenirken geldi)

Mukatil Tefsiri
Sonra onlara öğüt vererek dedi ki: “Nice şehirleri helak ettik” azap ile. “Azabımız onlara geceleyin geldi”, yani onlar uyurken. “Ya da gündüz dinlenirlerken geldi.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Rabbinizden size indirilene uyun ve Ondan başka dostlara uymayın. Ne kadar az öğüt alıyorsunuz!

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İttebiu ma unzile ileykum min rabbikum (Rabbinizden size indirilene uyun) ve la tettebiu min dunihi evliya (O’ndan başka dostlara uymayın) kalilen ma tezekkerun (ne az öğüt alıyorsunuz)

Mukatil Tefsiri
Sonra Mekke halkına şöyle dedi: “Rabbinizden size indirilene uyun”, yani Kur’an’a. “O’ndan başka dostlara uymayın”, yani rabler edinmeyin. Sonra onlar hakkında haber verdi ve dedi ki: “Ne kadar az öğüt alıyorsunuz!” Yani çok az düşünür, ibret alırlar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bu, sana indirilmiş bir kitaptır. Onunla uyarasın diye ve müminler için bir öğüt olarak, bundan dolayı göğsünde bir sıkıntı olmasın.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kitabun unzile ileyke (sana indirilen bir kitaptır) fe la yekun fi sadrike haracun minhu (ondan dolayı göğsünde bir sıkıntı olmasın) li tunzira bih (onunla uyarasın diye) ve zikra lil muminin (ve müminler için bir öğüt olarak)

Mukatil Tefsiri
“Bu, sana indirilmiş bir kitaptır”, yani Kur’an. “Bundan dolayı göğsünde bir sıkıntı olmasın”, yani ey Peygamber, kalbinde Kur’an’ın Allah’tan olduğuna dair bir şüphe bulunmasın. “Onunla uyarasın diye”, yani Kur’an’daki tehditlerle insanları uyarman için. “Ve müminler için bir öğüt olarak”, yani Kur’an’ın Allah’tan olduğuna iman edenler için bir hatırlatma.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Elif Lâm Mîm Sâd.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Elif lam mim sad (Elif lam mim sad)

Mukatil Tefsiri
Elif Lâm Mîm Sâd.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O, sizi yeryüzünün halifeleri yapan ve size verdikleriyle sizi denemek için kiminizi kiminize derecelerle üstün kılandır. Şüphesiz Rabbin azabı çabuk olandır ve O, bağışlayıcıdır, merhametlidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve huvellezi cealekum halaifel ard (sizi yeryüzünün halifeleri yapan O’dur) ve refea badakum fevka badin derecatin (ve kiminizi kiminizin üstüne derecelerle yükseltti) li yebluvekum fi ma atakum (size verdikleri konusunda sizi denemek için) inne rabbeke seriul ikab (şüphesiz Rabbin cezası çabuk olandır) ve innehu le gafurur rahim (ve şüphesiz O bağışlayan ve merhamet edendir)

Mukatil Tefsiri
“O, sizi yeryüzünün halifeleri yaptı”, yani geçmiş ümmetlerin helakından sonra onların yerine getirdi. “Ve kiminizi kiminize derecelerle üstün kıldı”, yani fazilet ve rızık bakımından. Bu, müşriklerin Peygambere: “Seni bize getirdiğin şeye ancak ihtiyaç sevk etti; biz sana mallarımızdan toplarız” demeleri üzerine inmiştir. Bunun üzerine Allah şöyle buyurdu: “Ve kiminizi kiminize derecelerle üstün kıldı ki sizi verdikleriyle denesin.” Yani size verdiği şeylerle sizi imtihan eder. Kimini zenginlikle, kimini fakirlikle dener. “Şüphesiz Rabbin azabı çabuk olandır”, yani O’na isyan eden kimseye —fakirlikte de zenginlikte de— cezası çabuk gelir; onları, sanki o gün gelmiş gibi korkutur. “Ve O, bağışlayıcıdır, merhametlidir.” Yani tevbeden sonra.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: “Allah’tan başka bir Rab mi arayayım? Oysa O, her şeyin Rabbidir. Hiçbir kimse kendi aleyhinden başkasını kazanmaz. Hiçbir günahkâr, başkasının günahını yüklenmez. Sonra dönüşünüz Rabbinizedir; O da size, hakkında ihtilaf ettiğiniz şeyleri haber verecektir.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul e gayrallahi ebgi rabben (de ki Allah’tan başka Rab mi arayayım) ve huve rabbu kulli şeyin (oysa O her şeyin Rabbidir) ve la teksibu kullu nefsin illa aleyha (herkes yalnız kendi aleyhine kazanır) ve la teziru vaziretun vizra uhra (hiçbir günahkar başkasının günahını yüklenmez) summe ila rabbikum merciukum (sonra dönüşünüz Rabbinizedir) fe yunebbiukum bima kuntum fihi tahtelifun (ayrılığa düştüğünüz şeyleri size haber verecektir)

Mukatil Tefsiri
“De ki: Allah’tan başka bir Rab mi arayayım?” Bu, Kureyş kâfirlerinin Peygambere: “Bu işten vazgeç, sana gelecek sorumluluğu biz üstleniriz” demeleri üzerine inmiştir. Bunun üzerine Allah şöyle buyurdu: “De ki: Allah’tan başka bir Rab mı arayayım?” Yani başka bir rab mı edineyim? “Oysa O, her şeyin Rabbidir”, göklerde ve yerde olan her şeyin. “Hiçbir kimse bir kazanç elde etmez ki bu kendi aleyhine olmasın”, yani herkesin kazancı kendi aleyhinedir. “Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez”, yani hiçbir kimse başka birinin günahını taşımaz; onların Peygambere “Biz senin yükünü üstleniriz” demelerine karşılık olarak. “Sonra dönüşünüz Rabbinizedir”, yani ahirette. “O da size, hakkında ihtilaf ettiğiniz şeyleri haber verecektir.” Yani siz ve Mekke kâfirleri din konusunda ihtilaf ettiğiniz şeyleri.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

“O’nun hiçbir ortağı yoktur. Ben bununla emrolundum ve ben Müslümanların ilkiyim.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
La şerike leh (O’nun ortağı yoktur) ve bi zalike umirtu (ben bununla emrolundum) ve ene evvelul muslimin (ve ben müslümanların ilkiyim)

Mukatil Tefsiri
“O’nun hiçbir ortağı yoktur”, yani O’nunla birlikte hiçbir ortak yoktur. “Ben bununla emrolundum” ve “ben Müslümanların ilkiyim.” Yani Mekke halkı içinden ihlaslı olanların ilkiyim.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: “Şüphesiz benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi olan Allah içindir.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul inne salati ve nusuki ve mahyaye ve memati lillahi rabbil alemin (de ki namazım ibadetim hayatım ve ölümüm alemlerin Rabbi Allah içindir)

Mukatil Tefsiri
“De ki ey Muhammed: Şüphesiz benim namazım”, yani beş vakit namazım, “ve ibadetim”, yani kurban kesmem, “ve hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi olan Allah içindir.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: “Şüphesiz Rabbim beni dosdoğru bir yola iletti; dosdoğru bir din olarak, hanif olan İbrahim’in dinine. O, müşriklerden değildi.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul inneni hedani rabbi ila sıratin mustekim (de ki şüphesiz Rabbim beni dosdoğru yola iletti) dinen kıyemen millete ibrahime hanifen (dosdoğru dine İbrahim’in hanif milletine) ve ma kane minel müşrikin (ve o müşriklerden değildi)

Mukatil Tefsiri
“De ki: Şüphesiz Rabbim beni dosdoğru bir yola iletti”, yani İslam’a. “Dosdoğru bir din olarak”, yani eğriliği olmayan düzgün bir din. “Hanif olan İbrahim’in dinine”, yani samimi ve ihlaslı olarak. “O, müşriklerden değildi.” Yani Yahudilerden ve Hristiyanlardan değildi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kim bir iyilikle gelirse, ona onun on katı vardır. Kim de bir kötülükle gelirse, ona ancak onun dengiyle karşılık verilir ve onlara zulmedilmez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Men cae bil haseneti fe lehu aşru emsaliha (kim bir iyilikle gelirse ona onun on katı vardır) ve men cae bis seyyieti fe la yucza illa misleha (kim de bir kötülükle gelirse sadece onun dengiyle cezalandırılır) ve hum la yuzlemun (ve onlar haksızlığa uğratılmazlar)

Mukatil Tefsiri
“Kim gelirse”, yani ahirette, “bir iyilikle”, yani tevhid ve salih amel ile, “ona onun on katı vardır.” Yani sevabı kat kat artırılır. “Kim de gelirse”, yani ahirette, “bir kötülükle”, yani şirk ile, “ona ancak onun dengiyle karşılık verilir.” Yani büyüklük bakımından onunla cezalandırılır; çünkü şirkin cezası günahların en büyüğüdür ve ateş de azapların en büyüğüdür. Bu da şu ayettir: “Uygun bir ceza olarak.” (Nebe 26) Yani ceza, amele uygun olmuştur. “Ve onlara zulmedilmez.” Yani her iki gruba da.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dinlerini parça parça edip fırkalar hâline gelenlerle senin hiçbir ilişkin yoktur. Onların işi ancak Allah’a kalmıştır; sonra O, yapmakta olduklarını kendilerine haber verecektir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnnellezine ferraku dinehum ve kanu şiyaen (dinlerini parçalayıp grup grup olanlar var ya) leste minhum fi şeyin (senin onlarla hiçbir ilişkin yoktur) innema emruhum ilallah (onların işi Allah’a kalmıştır) summe yunebbiuhum bima kanu yef’alun (sonra yaptıklarını onlara haber verecektir)

Mukatil Tefsiri
“Dinlerini parça parça edenler”, yani kendilerine emredilen İslam dinini bölüp başka dinlere girenler; Muhammed gönderilmeden önce Yahudiler ve Hristiyanlar. “Ve fırkalar hâline gelenler”, yani Yahudiler, Hristiyanlar, Sâbiîler ve diğerleri gibi çeşitli gruplara ayrılanlar. “Senin onlarla hiçbir ilişkin yoktur ey Muhammed.” “Onların işi ancak Allah’a kalmıştır”, sonra Allah “yapmakta olduklarını onlara haber verecektir.” Bunun hükmü daha sonra şu ayetle neshedilmiştir: “Kendilerine kitap verilenlerden… savaşın… küçülmüş olarak cizye verinceye kadar.” (Tevbe 29)

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar ancak kendilerine meleklerin gelmesini, yahut Rabbinin gelmesini ya da Rabbinin bazı ayetlerinin gelmesini mi bekliyorlar? Rabbinin bazı ayetlerinin geldiği gün, daha önce iman etmemiş veya imanında bir hayır kazanmamış olan kimseye imanı fayda vermez. De ki: “Bekleyin, biz de beklemekteyiz.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Hel yenzurune illa en te’tiyehumul melaiketu (onlar kendilerine meleklerin gelmesini mi bekliyorlar) ev ye’tiye rabbuke (yahut Rabbinin gelmesini mi) ev ye’tiye ba’du ayati rabbik (yahut Rabbinin bazı ayetlerinin gelmesini mi) yevme ye’ti ba’du ayati rabbike la yenfeu nefsen imanuha (Rabbinin bazı ayetleri geldiği gün daha önce iman etmemiş kimseye imanı fayda vermez) lem tekun amenet min kablu ev kesebet fi imaniha hayra (yahut imanında bir hayır kazanmamışsa) kulinteziru inna muntezirun (de ki bekleyin biz de bekliyoruz)

Mukatil Tefsiri
Sonra onları tehdit ederek şöyle buyurdu: “Onlar neyi bekliyorlar?” Yani Mekke kâfirleri iman etmek için neyi bekliyorlar? “Ancak kendilerine meleklerin gelmesini”, yani ölüm meleğinin tek başına gelip canlarını almasını, “yahut Rabbinin gelmesini”, yani kıyamet günü bulut gölgeleri içinde gelmesini, “ya da Rabbinin bazı ayetlerinin gelmesini”, yani güneşin batıdan doğmasını.

Sonra dedi ki: “Rabbinin bazı ayetlerinin geldiği gün”, yani güneşin batıdan doğduğu gün, “daha önce iman etmemiş olan bir kimseye imanı fayda vermez.” Yani bu alamet gelmeden önce iman etmemiş kâfire, o günkü imanı fayda sağlamaz. “Veya imanında bir hayır kazanmamış olan”, yani güneş batıdan doğmadan önce bir amel işlememiş olan kimseye de fayda vermez; o andan sonra yaptığı amel kabul edilmez. Ancak güneş batıdan doğmadan önce ameli kabul edilen kimsenin, o zamandan sonra da ameli kabul edilir.

Sonra onları azapla tehdit ederek Allah Peygamberine şöyle buyurdu: “De ki: Bekleyin”, yani azabı bekleyin, “biz de beklemekteyiz.” yani sizin başınıza gelecek azabı beklemekteyiz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

“Yahut ‘Eğer bize de kitap indirilseydi, onlardan daha doğru yolda olurduk’ demeyesiniz diye. İşte size Rabbinizden açık bir delil, bir hidayet ve bir rahmet gelmiştir. Artık Allah’ın ayetlerini yalanlayandan ve onlardan yüz çevirenden daha zalim kim olabilir? Ayetlerimizden yüz çevirenleri, yüz çevirmeleri sebebiyle kötü bir azapla cezalandıracağız.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ev tekulu lev enna unzile aleynel kitabu le kunna ehda minhum (yahut bize kitap indirilseydi onlardan daha doğru yolda olurduk demeyesiniz diye) fe kad caekum beyyinetun min rabbikum (işte size Rabbinizden açık delil geldi) ve huden ve rahmetun (ve hidayet ve rahmet geldi) fe men azlemu mimmen kezzebe bi ayatillahi ve sadefe anha (Allah’ın ayetlerini yalanlayıp onlardan yüz çevirenden daha zalim kim vardır) se neczillezine yasdifune an ayatina suel azabi (ayetlerimizden yüz çevirenleri kötü azapla cezalandıracağız) bima kanu yasdifun (yüz çevirmeleri sebebiyle)

Mukatil Tefsiri
“Yahut şöyle demeyesiniz diye: Eğer bize kitap indirilseydi, biz onlardan daha doğru yolda olurduk.” Yani Yahudi ve Hristiyanlardan. Allah, Mekke kâfirlerine şöyle der: “İşte size Rabbinizden açık bir delil geldi.” Yani Rabbinizden bir açıklama olan Kur’an. “Ve bir hidayet”, yani sapıklıktan kurtuluş, “ve bir rahmet”, yani azaptan kurtuluş; iman edenler için. Fakat onlar bunu yalanladılar. Bunun üzerine şu ayet indirildi: “Allah’ın ayetlerini yalanlayandan daha zalim kimdir?” Yani Kur’an’ı. “Ve onlardan yüz çevirenden”, yani Kur’an ayetlerinden yüz çevirip iman etmeyenden. Sonra Allah onları tehdit etti ve şöyle buyurdu: “Ayetlerimizden yüz çevirenleri cezalandıracağız.” Yani Kur’an’a iman etmekten yüz çevirenleri. “Kötü bir azapla”, yani şiddetli bir azapla. “Yüz çevirmeleri sebebiyle.” Yani Kur’an’a iman etmeyi terk etmeleri sebebiyle.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

“Kitap ancak bizden önceki iki topluluğa indirildi ve biz onların okumasından habersizdik” demeyesiniz diye.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
En tekulu innema unzilel kitabu ala taifeteyni min kablina (kitap yalnızca bizden önceki iki topluluğa indirildi demeyesiniz diye) ve in kunna an dirasetihim legafilin (ve biz onların okumasından habersizdik demeyesiniz diye)

Mukatil Tefsiri
“Demeyesiniz diye”, yani şöyle dememeniz için: “Kitap ancak bizden önceki iki topluluğa indirildi.” Yani Yahudiler ve Hristiyanlar. “Biz ise onların okuyup incelemesinden habersizdik.” Çünkü Mekke kâfirleri şöyle demişti: Allah Yahudi ve Hristiyanları kahretsin, peygamberlerini nasıl yalanladılar! Vallahi bize bir uyarıcı ve bir kitap gelseydi, biz onlardan daha doğru yolda olurduk.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bu da indirdiğimiz mübarek bir kitaptır; ona uyun ve sakının ki size merhamet edilsin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve haza kitabun enzelnahu mubarek (ve bu indirdiğimiz bereketli bir kitaptır) fettebiuhu vetteku (ona uyun ve sakının) leallekum turhamun (umulur ki merhamet olunursunuz)

Mukatil Tefsiri
“Bu”, yani Kur’an, “indirdiğimiz mübarek bir kitaptır.” Ona iman eden için bir berekettir. “Ona uyun”, yani onunla amel edin. “Ve sakının”, yani Allah’tan korkun. “Umulur ki size merhamet edilir.” Yani azap görmezsiniz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sonra Musa’ya kitabı verdik; iyilik yapanlara nimetimizi tamamlamak, her şeyi ayrıntılı açıklamak, bir hidayet ve rahmet olması için. Umulur ki Rablerine kavuşacaklarına iman ederler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Summe ateyna musel kitabe temamen alellezî ahsene (sonra iyilik yapan kimseye nimetimizi tamamlamak için Musa’ya kitabı verdik) ve tafsilen li kulli şeyin (her şeyi açıklayıcı olarak) ve huden ve rahmeten (ve hidayet ve rahmet olarak) leallehum bi likaı rabbihim yuminun (umulur ki Rablerine kavuşacaklarına inanırlar)

Mukatil Tefsiri
“Sonra Musa’ya kitabı verdik”, yani Tevrat’ı verdik. “İyilik yapanlara nimetimizi tamamlamak için”, yani dünya ve ahirette iyilik yapanlara verilen nimet tamamlandı. Allah, İsrailoğullarına vaadini tamamladı; şu sözünde olduğu gibi: “Biz yeryüzünde zayıf bırakılanlara lütufta bulunmak istiyoruz…” (Kasas 5–6). “Her şeyi ayrıntılı açıklamak için”, yani Tevrat’ta her şey açıklandı. “Bir hidayet”, yani sapıklıktan kurtuluş, “ve rahmet”, yani azaptan kurtuluş. “Umulur ki Rablerine kavuşacaklarına iman ederler.” Yani amellerin karşılığının verileceği dirilişe iman ederler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz bu benim dosdoğru yolumdur; ona uyun. Sizi O’nun yolundan ayıracak başka yollara uymayın. İşte bunları size öğütledi ki sakınırsınız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve enne haza sırati mustekimen fettebiuhu (işte bu benim dosdoğru yolumdur ona uyun) ve la tettebius subule fe teferraka bikum an sebilih (başka yollara uymayın sonra sizi O’nun yolundan ayırır) zalikum vessakum bihi leallekum tettekun (işte bunları size öğüt verdi ki sakınasınız)

Mukatil Tefsiri
“Şüphesiz bu”, yani bu ayetlerde zikredilen Allah’ın emir ve yasakları, “benim dosdoğru yolumdur”, yani dosdoğru bir dindir. “Ona uyun ve başka yollara uymayın”, yani onların haram kıldıkları sapıklık yollarına uymayın. “Yoksa sizi O’nun yolundan ayırır”, yani sizi dininden saptırır. “İşte bunları size öğütledi ki sakınırsınız.” Bu ayetler muhkemdir; bütün kitaplarda bunları nesheden bir şey yoktur ve bunlar bütün insanlar için bağlayıcıdır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Yetimin malına, en güzel şekilde (onu geliştirmek dışında) yaklaşmayın; ergenlik çağına erişinceye kadar. Ölçüyü ve tartıyı adaletle tam yapın. Biz hiçbir nefse gücünün yettiğinden fazlasını yüklemeyiz. Konuştuğunuz zaman adaletli olun, yakınınız da olsa. Allah’a verdiğiniz sözü yerine getirin. İşte bunları size öğütledi ki düşünüp öğüt alasınız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve la takrabu malel yetimi illa billeti hiye ahsen (yetimin malına en güzel şekilde olmadıkça yaklaşmayın) hatta yebluğa eşuddeh (erginlik çağına ulaşıncaya kadar) ve evful keyle vel mizane bil kıst (ölçüyü ve tartıyı adaletle tam yapın) la nukellifu nefsen illa vus’aha (biz hiç kimseye gücünün üstünde yük yüklemeyiz) ve iza kultum fa’dilu ve lev kane za kurba (konuştuğunuz zaman yakınınız bile olsa adaletli olun) ve bi ahdillahi evfu (Allah’ın ahdini yerine getirin) zalikum vessakum bihi leallekum tezekkerun (işte bunları size öğüt verdi ki düşünüp öğüt alasınız)

Mukatil Tefsiri

Taberi Tefsiri
“Yetimin malına yaklaşmayın, ancak en güzel şekilde”, yani yetimin malını kâr ile artırmak dışında yaklaşmayın. “Ta ki erginlik çağına ulaşıncaya kadar”, yani on sekiz yaşına varıncaya kadar. “Ölçüyü ve tartıyı adaletle tam yapın”, yani adaletle. “Biz hiçbir nefse gücünün yettiğinden fazlasını yüklemeyiz.” Yani onu ancak gücü yettiği kadar sorumlu tutarız. “Konuştuğunuz zaman adaletli olun, yakınınız da olsa.” Yani konuştuğunuzda doğruyu söyleyin; akrabanız hakkında bile olsa doğruyu söyleyin. “Allah’ın ahdini yerine getirin”, yani insanlar arasındaki ahitlerde. “İşte bunları size öğütledi ki düşünüp öğüt alasınız.” Yani O’nun emir ve yasakları hakkında.

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: “Gelin, Rabbinizin size neleri haram kıldığını okuyayım: O’na hiçbir şeyi ortak koşmamanızı, anne-babaya iyilik etmeyi, fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmemeyi —sizi de onları da biz rızıklandırırız—, açık ve gizli kötülüklere yaklaşmamayı ve Allah’ın haram kıldığı canı haksız yere öldürmemeyi. İşte bunları size öğütledi ki aklınızı kullanasınız.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul tealev etlu ma harrame rabbukum aleykum (de ki gelin Rabbinizin size haram kıldıklarını okuyayım) ella tuşriku bihi şeyen (O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın) ve bil valideyni ihsana (anne babaya iyilik edin) ve la taktulu evladekum min imlak (fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin) nahnu nerzukukum ve iyyahum (sizi de onları da biz rızıklandırırız) ve la takrabul fevahışe ma zahera minha ve ma baten (açığı ve gizlisiyle hayasızlıklara yaklaşmayın) ve la taktulun nefselleti harramallahu illa bil hakk (Allah’ın haram kıldığı canı haksız yere öldürmeyin) zalikum vessakum bihi leallekum ta’kilun (işte bunları size öğüt verdi ki akledesiniz)

Mukatil Tefsiri
De ki: “Gelin, Rabbinizin size neleri haram kıldığını okuyayım.” Yani gelin de size haram kıldıklarını okuyayım. “O’na hiçbir şeyi ortak koşmamanızı”, yani yarattıklarından hiçbirini O’na ortak kılmamanızı. “Anne-babaya iyilik etmeyi”, yani onlara iyi davranmayı. “Çocuklarınızı öldürmeyin”, yani kız çocuklarını diri diri gömmeyin. “Fakirlik korkusuyla”, yani yoksulluk endişesiyle. “Sizi de onları da biz rızıklandırırız.” “Kötülüklere yaklaşmayın”, yani zinaya. “Onun açığına”, yani açıkça yapılan fuhşa, “ve gizlisine”, yani gizlice yapılan zinaya; bir dost edinip gizlice onunla buluşmak. “Allah’ın haram kıldığı canı öldürmeyin”, yani öldürülmesini haram kıldığı canı, “ancak hak ile”, yani kısas, evli zâninin recmedilmesi ve İslam’dan dönen kimse gibi durumlar hariç; işte bu haktır. “İşte bunları size öğütledi ki aklınızı kullanasınız.” Yani bu üç ayette zikredilenler dışında bir şeyi haram kılmamıştır; bahîra, sâibe, vasîle ve hâmı haram kılmamıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: “Haydi getirin şahitlerinizi; Allah’ın bunu haram kıldığına şahitlik etsinler.” Eğer şahitlik ederlerse, sen onlarla birlikte şahitlik etme. Ayetlerimizi yalanlayanların, ahirete inanmayanların ve Rablerine ortak koşanların heveslerine uyma.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul helemme şuhedaekumullezine yeşhedune ennallahe harrame haza (de ki Allah’ın bunu haram kıldığına şahitlik eden şahitlerinizi getirin) fe in şehidu fe la teşhed meahum (eğer şahitlik ederlerse sen onlarla beraber şahitlik etme) ve la tettebi ehvaellezine kezzebu bi ayatina (ayetlerimizi yalanlayanların hevalarına uyma) vellezine la yuminune bil ahireti (ahirete iman etmeyenler) ve hum bi rabbihim yadılun (ve onlar Rablerine eş tutarlar)

Mukatil Tefsiri
De ki: “Getirin şahitlerinizi ki Allah’ın bunu —ekinleri ve hayvanları— haram kıldığına şahitlik etsinler.” “Eğer şahitlik ederlerse”, yani Allah’ın bunu haram kıldığına dair şahitlik ederlerse, “sen onlarla birlikte şahitlik etme.” Allah, Peygamberine onların sözünü tasdik etmemesini emreder. “Ayetlerimizi yalanlayanların heveslerine uyma.” Yani onların haram kıldıkları şeylerin helalliğini açıklayan Kur’an’ı yalanlayanların. “Ve ahirete iman etmeyenlerin”, yani amellerin karşılığının verileceği dirilişi tasdik etmeyenlerin, “ve Rablerine denkler koşanların”, yani ortak koşanların.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: “Kesin ve üstün delil Allah’ındır. Eğer dileseydi, hepinizi doğru yola iletirdi.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul fe lillahil huccetul baliga (de ki kesin delil Allah’ındır) fe lev şae le hedakum ecmain (dileseydi hepinizi hidayete erdirirdi)

Mukatil Tefsiri
De ki ey Muhammed: “Kesin ve üstün delil Allah’ındır.” Eğer dileseydi hepinizi dinine hidayet ederdi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Müşrikler diyecekler ki: “Eğer Allah dileseydi, ne biz ortak koşardık ne de atalarımız; hiçbir şeyi de haram kılmazdık.” İşte onlardan öncekiler de böyle yalanladılar; sonunda azabımızı tattılar. De ki: “Yanınızda bunu ortaya koyacağınız bir bilgi var mı? Siz ancak zanna uyuyorsunuz ve siz sadece yalan söylüyorsunuz.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Se yekulullezine eşraku (ortak koşanlar diyecekler ki) lev şaallahu ma eşrakna ve la abauna (Allah dileseydi ne biz ne atalarımız ortak koşardık) ve la harramna min şeyin (ve hiçbir şeyi haram kılmazdık) kezalike kezzebellezine min kablihim (onlardan öncekiler de böyle yalanladı) hatta zaku be’sena (sonunda azabımızı tattılar) kul hel indekum min ilmin fe tuhricuhu lena (de ki yanınızda bize çıkaracağınız bir bilgi var mı) in tettebiune illez zanne (siz sadece zanna uyuyorsunuz) ve in entum illa tahrusun (ve siz sadece tahminde bulunuyorsunuz)

Mukatil Tefsiri
Allah’a ortak koşanlar, yani Arap müşrikleri şöyle diyecekler: “Eğer Allah dileseydi, ne biz ortak koşardık ne de atalarımız ortak koşardı ve hiçbir şeyi de haram kılmazdık.” Yani ekinleri ve hayvanları; fakat iddialarına göre Allah onları haram kıldı. “İşte böylece”, yani bu şekilde, “onlardan öncekiler de peygamberlerini yalanladılar.” Nitekim Mekke kâfirleri de Muhammed’i yalanladı. “Sonunda azabımızı tattılar.” Yani azabımızı gördüler. “De ki: Yanınızda bir bilgi var mı ki onu bize çıkarasınız?” Yani Allah’tan, bunun haram olduğuna dair bir açıklama var mı, bize gösterin. Allah buyurur: “Siz ancak zanna uyuyorsunuz ve siz sadece yalan söylüyorsunuz.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer seni yalanlarlarsa de ki: Rabbiniz geniş rahmet sahibidir. Bununla birlikte O’nun azabı suçlu topluluktan geri çevrilmez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe in kezzebuke fe kul rabbukum zu rahmetin vasiatin (eğer seni yalanlarlarsa de ki Rabbiniz geniş rahmet sahibidir) ve la yuraddu be’suhu anil kavmil mucrimin (O’nun azabı suçlular topluluğundan geri çevrilmez)

Mukatil Tefsiri
Arap kâfirleri Peygambere dediler ki: Sen doğru söylemedin. Bunun üzerine Allah buyurdu: “Eğer seni yalanlarlarsa”, yani haramlar konusunda söylediklerini inkâr ederlerse, “de ki”, Mekke kâfirlerine: “Rabbiniz geniş rahmet sahibidir.” Yani rahmeti her şeyi kuşatmıştır, size azabı hemen vermez. “Fakat O’nun azabı”, yani zamanı geldiğinde, “suçlu topluluktan geri çevrilmez.” Yani Arap kâfirlerinden.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Yahudilere her tırnaklı hayvanı haram kıldık. Sığır ve koyunun da iç yağlarını onlara haram kıldık; sırtlarının taşıdığı, bağırsaklar veya kemiğe karışanlar hariç. İşte bu, azgınlıkları sebebiyle onları cezalandırmamızdır. Şüphesiz biz doğru söyleyenleriz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve alellezine hadu harramna kulle zi zufurin (yahudilere tırnaklı hayvanların hepsini haram kıldık) ve minel bakari vel ganemi harramna aleyhim şuhumehuma (sığır ve koyunun iç yağlarını da onlara haram kıldık) illa ma hamelet zuhuruhuma evil havaya ev mahteleta bi azmin (ancak sırtlarının taşıdığı bağırsaklara yapışan veya kemiğe karışan hariç) zalike cezeynahum bi bagyihim (azgınlıkları sebebiyle onları böyle cezalandırdık) ve inna le sadikun (şüphesiz biz doğru söyleyenleriz)

Mukatil Tefsiri
Sonra Yahudilere neyin haram kılındığını açıkladı ve dedi ki: “Yahudilere her tırnaklıyı haram kıldık.” Yani deve, devekuşu, kaz, ördek ve toynaklı ya da pençeli olan bütün hayvanlar ve kuşlar; bunların hepsi onlara haramdır. “Sığır ve koyundan da onların iç yağlarını haram kıldık.” Yani sığır ve koyunun yağlarını haram kıldı. Sonra onlara helal olan yağları istisna etti ve dedi ki: “Ancak sırtlarının taşıdığı”, yani sığır ve koyunun sırtlarında, omuzlarında ve kuyruklarında bulunan yağlar, “veya bağırsaklar”, yani işkembe ve bağırsaklar, “veya kemiğe karışmış olan.” Bunların hepsi onlara helaldir. Böbrek yağları ve iç yağları ise onlara haram kılınmıştır. “İşte bu”, yani bu haram kılma, “azgınlıkları sebebiyle onları cezalandırmamızdır.” Yani peygamberleri öldürmeleri, Allah yolundan alıkoymaları, faiz yemeleri ve insanların mallarını haksız yere yemeleri sebebiyle bir cezadır. “Şüphesiz biz doğru söyleyenleriz.” Bu, Allah’ın Peygamberine vahyettiği haramların bir kısmıdır; bir kısmı Müslümanlara, bir kısmı Yahudilere aittir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Bana vahyedilende, onu yiyecek bir kimse için haram kılınmış bir şey bulamıyorum; ancak leş, akıtılmış kan veya domuz eti —çünkü o pistir— yahut Allah’tan başkası adına kesilmiş bir günah olması hâli müstesna. Kim mecbur kalırsa, haddi aşmadan ve taşkınlık etmeden, şüphesiz Rabbin bağışlayıcıdır, merhametlidir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul la ecidu fi ma uhiye ileyye muharramen ala taimin yatamuhu (de ki bana vahyedilende yiyen kimseye haram edilmiş bir şey bulmuyorum) illa en yekune meyteten ev demen mesfuhan ev lahme hinzirin (ancak leş akıtılmış kan veya domuz eti olursa) fe innehu ricsun (çünkü o pistir) ev fisken uhille li gayrillahi bih (yahut Allah’tan başkası adına kesilmiş günahkâr bir şey olursa) fe menidturra gayre bagin ve la adin (kim mecbur kalırsa taşkınlık ve sınırı aşma olmadan) fe inne rabbeke gafurur rahim (şüphesiz Rabbin bağışlayan ve merhamet edendir)

Mukatil Tefsiri
Dediler ki: Ey Muhammed, atalarımız bunu nereden haram kıldı? Bunun üzerine Allah Peygamberine vahyetti: “De ki: Bana vahyedilende, onu yiyecek bir kimse için haram kılınmış bir şey bulamıyorum.” Yani yenilecek bir yiyecek olarak. “Ancak leş veya akıtılmış kan” yani akan kan, “veya domuz eti —çünkü o pistir—” yani günahtır. “Veya bir fısk olarak Allah’tan başkası adına kesilmiş olan.” Yani Allah’tan başkası için kesilmiş hayvan. “Kim bunlardan birine mecbur kalırsa”, kendisine haram kılınan şeylerden, “haddi aşmadan”, yani bunu dininde helal saymadan, “ve taşkınlık etmeden”, yani zaruret olmadığı hâlde yiyerek sınırı aşmadan, “şüphesiz Rabbin bağışlayıcıdır”, haram yemesi sebebiyle, “merhametlidir.” Yani zaruret hâlinde haramı mubah kıldığı için.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Deveden iki ve sığırdan iki. De ki: Erkekleri mi haram kıldı yoksa dişileri mi, yoksa dişilerin rahimlerinin kapsadığını mı? Yoksa Allah size bunu emrettiğinde siz şahit miydiniz? O hâlde insanları bilgisizce saptırmak için Allah’a yalan uydurandan daha zalim kimdir? Şüphesiz Allah zalimler topluluğunu hidayete erdirmez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve minel ibili’sneyni ve minel bakari’sneyn (deveden iki sığırdan iki) kul az zekereyni harrame emil unseyeyn (de ki iki erkeği mi haram kıldı yoksa iki dişiyi mi) emmeştemelet aleyhi erhamul unseyeyn (yoksa dişilerin rahimlerinin kapsadığını mı) em kuntum şuhedae iz vessakumullahu bihaza (yoksa Allah size bunu emrederken şahit miydiniz) fe men azlemu mimmeniftera alallahi keziben (Allah’a yalan iftira edenden daha zalim kim vardır) li yudillen nase bi gayri ilm (insanları bilgisizce saptırmak için) innallahe la yehdil kavmez zalimin (şüphesiz Allah zalimler topluluğunu hidayete erdirmez)

Mukatil Tefsiri
“Deveden iki”, erkek ve dişi. “Sığırdan iki”, erkek ve dişi. De ki: “Erkekleri mi haram kıldı, yoksa dişileri mi?” Yani haramlık nereden geliyor? “Yoksa dişilerin rahimlerinin kapsadığını mı?” Rahim ya erkek ya dişi taşır; bundan başka bir şey yoktur. O hâlde bu haramlık nereden geliyor? Koyun koyun doğurur, deve deve doğurur; koyun sığır doğurmaz, sığır koyun doğurmaz. Eğer “dişileri haram kıldı” derlerse, bütün dişileri yememeleri gerekir. “Erkekleri haram kıldı” derlerse, erkekleri yememeleri gerekir. Sustular. Allah Peygamberine dedi ki: “De ki: Bana bilgi verin, eğer doğru iseniz.” Sonra dedi: “Yoksa Allah size bunu emrettiğinde siz şahit miydiniz?” Bu haram kılmayı. Sustular ve cevap veremediler; sadece “atalarımız haram kıldı” dediler. Peygamber onlara dedi: “Atalarınız bunu nereden haram kıldı?” Dediler ki: Allah onlara bunu emretti. Bunun üzerine Allah indirdi: “Kim Allah’a yalan uydurup insanları bilgisizce saptırandan daha zalimdir?” “Şüphesiz Allah zalimler topluluğunu hidayete erdirmez.” “Deveden iki ve sığırdan iki”: yani bir erkek deve ve bir dişi deve; bir boğa ve bir inek.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sekiz çift: koyundan iki ve keçiden iki. De ki: Erkekleri mi haram kıldı, yoksa dişileri mi, yoksa dişilerin rahimlerinin kapsadığını mı? Eğer doğruysanız bana bilgi verin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Semaniyete ezvacin (sekiz eş yarattı) mined dani’sneyni ve minel ma’zi’sneyn (koyundan iki keçiden iki) kul az zekereyni harrame emil unseyeyn (de ki iki erkeği mi haram kıldı yoksa iki dişiyi mi) emmeştemelet aleyhi erhamul unseyeyn (yoksa dişilerin rahimlerinin kapsadığını mı) nebbiuni bi ilmin in kuntum sadıkin (eğer doğruysanız bana bilgiyle haber verin)

Mukatil Tefsiri
Sonra dedi ki: “Sekiz çift indirdi”, Âdem yaratılmadan önce. “Koyundan iki”, yani erkek ve dişi. “Keçiden iki”, erkek ve dişi. De ki ey Muhammed, hayvanların erkeklerini bazen, dişilerini bazen haram kılanlara ve bunu Allah’a nispet edenlere: “Erkekleri mi Allah size haram kıldı? Yoksa dişileri mi? Yoksa dişilerin rahimlerinin kapsadığını mı; erkek olsun dişi olsun?” “Bana bilgi verin”, bu haram kılmanın nasıl olduğunu, “eğer doğru iseniz.” Yani haramlık nereden geldi? Erkeklikten ise bütün erkekler haramdır; dişilikten ise bütün dişiler; rahimde olandan ise her ikisi de. O hâlde bu ayırım nereden? Bu soru inkâr içindir. “Koyundan iki, keçiden iki”: yani bir koç ve bir dişi koyun; bir teke ve bir dişi keçi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hayvanlardan yük taşıyanları ve küçük olanları yaratan da O’dur. Allah’ın size verdiği rızıktan yiyin ve şeytanın adımlarına uymayın. Şüphesiz o sizin için apaçık bir düşmandır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve minel enami hamuleten ve ferşa (hayvanlardan yük taşıyanı ve yere yakın olanı yarattı) kulu mimma razekakumullah (Allah’ın size verdiği rızıktan yiyin) ve la tettebiu hutuvatiş şeytan (şeytanın adımlarına uymayın) innehu lekum aduvvun mubin (şüphesiz o sizin apaçık düşmanınızdır)

Mukatil Tefsiri
“Hayvanlardan yük taşıyanlar”, yani deve ve sığır. “Ve küçük olanlar”, yani yük taşımayan küçük koyunlar. “Allah’ın size verdiği rızıktan yiyin”, yani hayvanlardan ve ekinlerden helal ve temiz olarak. “Şeytanın adımlarına uymayın”, yani şeytanın süslemesine uyarak onları haram kılmayın. “Şüphesiz o sizin için apaçık bir düşmandır.” Bu konuda Peygamber ile Avf b. Mâlik el-Cüşemî (Ebû’l-Ahvas) konuşmuştur.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O, çardaklı ve çardaksız bahçeleri, hurmaları, ürünleri farklı olan ekinleri, birbirine benzer ve benzer olmayan zeytin ve narı yaratandır. Meyve verdiği zaman meyvesinden yiyin ve hasat günü hakkını verin; israf etmeyin. Çünkü O, israf edenleri sevmez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve huvellezi enşee cennatin maruşatin ve gayre maruşatin (çardaklı ve çardaksız bahçeleri yaratan O’dur) ven nahle vez zer’a muhtelifen ukuluh (hurmaları ve ürünleri farklı ekinleri) vez zeytune ver rummane muteşabihen ve gayre muteşabih (zeytin ve narı birbirine benzer ve benzemez şekilde yarattı) kulu min semerihi iza esmere (meyve verdiğinde meyvesinden yiyin) ve atu hakkahu yevme hasadih (hasat günü hakkını verin) ve la tusrifu (israf etmeyin) innehu la yuhibbul musrifin (şüphesiz O israf edenleri sevmez)

Mukatil Tefsiri
“O, çardaklı bahçeleri yaratandır”, yani üzüm bağları ve çardak kurulan şeyler. “Ve çardaksız olanları”, yani kendi kökleri üzerinde duranlar. “Ve hurmaları ve ekinleri, ürünleri farklı olarak”, yani tadı farklıdır; iyisi de vardır, aşağı olanı da. Sonra dedi: “Ve zeytin ve nar, birbirine benzer”, yani görünüşte yaprakları birbirine benzer. “Ve benzer olmayan”, yani meyveleri ve tatları farklıdır; renk olarak benzer, tat olarak farklıdır. Allah buyurdu: “Meyve verdiğinde ondan yiyin”, yani taze olduğu zaman. Sonra dedi: “Hasat günü hakkını verin ve israf etmeyin. Şüphesiz O, israf edenleri sevmez.” Yani ekin ve hayvanları haram kılmada putları ortak koşmayın.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz çocuklarını bilgisizlikle, akılsızca öldürenler ve Allah’ın kendilerine verdiği rızkı Allah’a iftira ederek haram kılanlar ziyana uğramışlardır. Onlar sapmışlardır ve doğru yolda değillerdi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kad hasirellezine katelu evladehum sefehen bi gayri ilm (bilgisizlikle çocuklarını öldürenler ziyana uğradı) ve harramu ma razekahumullahu iftiraen alallah (Allah’ın verdiği rızkı Allah’a iftira ederek haram kıldılar) kad dallu (gerçekten saptılar) ve ma kanu muhtedin (ve hidayete erenlerden olmadılar)

Mukatil Tefsiri
Sonra onların çocuklarını öldürmelerini ve ekinleri ile hayvanları haram kılmalarını ayıpladı ve şöyle dedi: “Ziyana uğradılar”, yani ahirette kaybettiler, “çocuklarını öldürenler”, yani kız çocuklarını diri diri gömenler. “Aklın kıtlığıyla”, yani cehaletle, “bilgisizce.” “Ve Allah’ın kendilerine verdiği rızkı haram kıldılar”, yani ekinlerden ve hayvanlardan. “Allah’a iftira ederek”, yani Allah’ın bunu emrettiğini iddia ederek yalan söylediler. Allah buyurdu: “Onlar sapmışlardır” hidayetten, “ve doğru yolda değillerdi.” Rebîa ve Mudar kabileleri kız çocuklarını diri diri gömerlerdi, Kinâne oğulları hariç; onlar bunu yapmazlardı.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dediler ki: “Bu hayvanların karınlarında olanlar yalnız erkeklerimize aittir ve eşlerimize haramdır. Eğer ölü doğarsa hepsi onda ortaktır.” Allah onları bu nitelemeleri sebebiyle cezalandıracaktır. Şüphesiz O hikmet sahibidir, bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kalu ma fi butuni hazihil enami halisatün li zukurina (dediler ki bu hayvanların karınlarındaki yalnız erkeklerimize aittir) ve muharramun ala ezvacina (eşlerimize haramdır) ve in yekun meyteten fe hum fihi şurekau (eğer ölü doğarsa hepsi ortaktır) se yeczihim vasfehum (Allah onların bu nitelemelerini cezalandıracaktır) innehu hakimun alim (şüphesiz O hüküm sahibi ve bilendir)

Mukatil Tefsiri
“Dediler ki: Bu hayvanların karınlarında olanlar erkeklerimize aittir”, yani yavrular ve sütler. “Kadınlarımıza haramdır”; yani bahîra, sâibe ve vesîle. Onlar canlı doğarsa keser, erkekler yer, kadınlar yemezdi; sütler de aynı şekildeydi. Eğer ölü doğarsa erkekler ve kadınlar birlikte yerdi. Bu yüzden buyurdu: “Eğer ölü olursa hepsi onda ortaktır.” “Allah onları cezalandıracaktır”, yani ahirette azap ile. “Onların nitelemeleri sebebiyle”, yani helal ve haram kılmaları sebebiyle; yani bunun karşılığıdır. “Şüphesiz O hikmet sahibidir”, hükmünde, “bilendir.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dediler ki: “Bunlar dokunulmaz hayvanlar ve ekinlerdir; onları ancak dilediğimiz kimseler yer” kendi zanlarınca. Yine bazı hayvanların sırtları haram kılındı ve bazı hayvanların üzerine Allah’ın adı anılmaz; bunu Allah’a iftira ederek yaparlar. Allah onları iftiraları sebebiyle cezalandıracaktır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kalu hazihi enamun ve harsun hicrun (dediler ki bunlar dokunulmaz hayvanlar ve ekinlerdir) la yatamuha illa men neşau bi za’mihim (zanlarınca dilediklerimizden başkası onları yiyemez) ve enamun hurrimet zuhuruha (ve sırtları haram edilmiş hayvanlar vardır) ve enamun la yezkurunesmallahi aleyha (ve üzerine Allah’ın adı anılmayan hayvanlar vardır) iftiraen aleyh (Allah’a iftira ederek) se yeczihim bima kanu yefterun (iftiraları sebebiyle onları cezalandıracaktır)

Mukatil Tefsiri
Dediler ki: “Bunlar hayvanlar ve ekinlerdir, dokunulmazdır”, yani haramdır. “Onları ancak dilediğimiz kimseler yer” kendi zanlarınca; yani erkekler kadınlar olmaksızın. Onların dilemesi şuydu: etleri ve sütleri erkeklere ait kıldılar, kadınlara değil. “Bazı hayvanların sırtları haram kılındı”, yani hâm. “Bazı hayvanların üzerine Allah’ın adını anmazlar”, yani bahîra; onu doğurduklarında veya kestiklerinde Allah’ın adını anmazlardı. “Bu, Allah’a iftiradır”, yani Allah’a karşı yalandır. “Allah onları cezalandıracaktır” iftiraları sebebiyle. Bunun sebebi (A‘râf 28)’deki sözleridir: “Allah bize bunu emretti.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah’ın yarattığı ekin ve hayvanlardan O’na bir pay ayırdılar ve kendi zanlarınca dediler ki: “Bu Allah’a aittir, bu da ortaklarımıza aittir.” Ortaklarına ait olan Allah’a ulaşmaz; Allah’a ait olan ise ortaklarına ulaşır. Verdikleri hüküm ne kötüdür!

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve cealu lillahi mimma zerae minel harsi vel enami nasiben (Allah’ın yarattığı ekinlerden ve hayvanlardan O’na pay ayırdılar) fe kalu haza lillahi bi za’mihim (dediler ki bu kendi zanlarınca Allah’ındır) ve haza li şurekaina (ve bu da ortaklarımızındır) fe ma kane li şurekaihim fe la yesılu ilallah (ortakları için olan Allah’a ulaşmaz) ve ma kane lillahi fe huve yesılu ila şurekaihim (Allah için olan ise ortaklarına ulaşır) sae ma yahkumun (ne kötü hüküm veriyorlar)

Mukatil Tefsiri
“Allah için yaptılar”, yani Allah’a nispet ettiler, “yarattığı şeylerden”, yani yarattıklarından, “ekin ve hayvanlardan bir pay.” Dediler ki: “Bu Allah’a aittir” kendi zanlarınca, “bu da ortaklarımıza aittir”, yani putlarına. Hayvanların karınlarından ve sırtlarından çıkanlardan ve ekinlerden çıkanlardan pay ayırdılar. Allah için olanı fakirlere verirlerdi, putların payını ise onlara harcarlardı. Eğer putların payı artarsa onu bırakırlardı ve derlerdi: Allah dileseydi kendi payını artırırdı. Eğer Allah’ın payı artar, putların payı artmazsa hayvanları eksik doğar, arazileri kururdu. Derlerdi: putlarımızın mutlaka harcamaya ihtiyacı vardır. Bunun üzerine Allah’ın payını alıp fakirler ile putlar arasında ikiye bölerlerdi. Bu yüzden Allah buyurdu: “Ortaklarına ait olan Allah’a ulaşmaz”, yani fakirlere gitmez. “Allah’a ait olan ise ortaklarına ulaşır”, yani putlara gider. Allah buyurdu: “Ne kötü hüküm veriyorlar.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte böylece ortakları, müşriklerin çoğuna çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdi ki onları helâk etsinler ve dinlerini karıştırsınlar. Allah dileseydi bunu yapamazlardı. O hâlde onları ve uydurduklarını bırak.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kezalike zeyyene li kesirin minel muşrikine katle evladihim şurekauhum (işte böyle ortakları müşriklerin çoğuna çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdi) li yurduhum (kendilerini mahvetsinler diye) ve li yelbisu aleyhim dinehum (ve dinlerini karıştırsınlar diye) ve lev şaallahu ma fealuhu (Allah dileseydi bunu yapamazlardı) fe zerhum ve ma yefterun (artık onları ve iftiralarını bırak)

Mukatil Tefsiri
“İşte böylece”, yani bu şekilde, “müşriklerin çoğuna çocuklarını öldürmek süslü gösterildi”, ortakları tarafından; yani putlar ve şeytanlar. Bu, ekin ve hayvanları haram kılmayı süsledikleri gibi. Yani kız çocuklarını diri diri gömmek. “Onları helâk etmek için” ve “dinlerini karıştırmak için.” Eğer Allah dileseydi bunu yapamazlardı; yani onları bundan alıkoyardı. “O hâlde onları bırak” yani onları kendi hâllerine bırak, “ve uydurduklarını” yani söyledikleri yalanları. Bunun sebebi (A‘râf 28)’deki şu sözleridir: “Allah bize bunu emretti.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Ey kavmim! Bulunduğunuz hal üzere amel edin; ben de amel ediyorum. Yakında yurdun sonunun kimin olacağını bileceksiniz. Şüphesiz zalimler kurtuluşa ermez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul ya kavmi’melu ala mekanetikum inni amil (de ki ey kavmim gücünüz yettiğince yapın ben de yapıyorum) fe sevfe talemun (yakında bileceksiniz) men tekunu lehu akıbetud dar (yurdun sonunun kime ait olacağını) innehu la yuflihuz zalimun (şüphesiz zalimler kurtuluşa ermez)

Mukatil Tefsiri
Onun sözü: “Ey kavmim! Bulunduğunuz hal üzere amel edin”, yani bulunduğunuz yol üzere; yani ey Mekke kâfirleri. “Ben de amel ediyorum”, Rabbimin bana emrettiği yol üzere. “Yakında bileceksiniz kimin için yurdun sonu vardır”, yani cennet; biz mi siz mi. Sonra Peygambere dedi ki: “Şüphesiz zalimler kurtuluşa ermez”, yani mutlu olmazlar; yani müşrikler. Bunun benzeri (Kasas 37)’dedir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Size vaat edilen şey mutlaka gelecektir ve siz bunu engelleyemezsiniz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnne ma tuadune le atin (size vaat edilen mutlaka gelecektir) ve ma entum bi mucizin (siz bunu engelleyemezsiniz)

Mukatil Tefsiri
Yani dünyadaki azap da, ahiretteki azap da kesinlikle gerçekleşecektir. Hiç kimse Allah’ı aciz bırakamaz, bundan kaçamaz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Senin Rabbin hiçbir şeye muhtaç değildir, rahmet sahibidir. Dilerse sizi yok eder ve sizden sonra dilediğini getirir; tıpkı sizi başka bir kavmin soyundan meydana getirdiği gibi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve rabbukel ganiyyu zur rahmeh (Rabbin zengindir rahmet sahibidir) in yeşe yuzhibkum (dilerse sizi giderir) ve yestahlif min badikum ma yeşa (ve sizden sonra dilediğini getirir) kema enşeekum min zurriyyeti kavmin aharin (sizi başka bir kavmin soyundan yarattığı gibi)

Mukatil Tefsiri
Allah kulların ibadetine muhtaç değildir. Dilerse onları helâk eder ve yerlerine başka bir topluluk getirir. Nitekim sizi de önceki kavimlerin soyundan yaratmıştır (Nuh kavminden sonra gelenler gibi).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Herkes için yaptıklarına göre dereceler vardır. Rabbin onların yaptıklarından gafil değildir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve li kullin derecatun mimma amilu (herkes için yaptıklarından dereceler vardır) ve ma rabbuke bi gafilin amma yamelun (Rabbin onların yaptıklarından habersiz değildir)

Mukatil Tefsiri
Cin ve insan kâfirlerinin her biri için, dünyada yaptıklarına göre ahirette azap dereceleri vardır. Allah onların hiçbir amelinden habersiz değildir. Bu bir tehdittir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bu, Rabbinin, halkı habersizken şehirleri zulüm ile helâk edici olmamasındandır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Zalike en lem yekun rabbuke muhlikel kura bi zulmin (çünkü Rabbin halkı habersizken memleketleri zulümle helak edici değildir) ve ehluha gafilun (onların halkı gaflet içindeyken)

Mukatil Tefsiri
Yani Allah, bir toplumu uyarmadan, onlara peygamber göndermeden azap etmez. Onlar gaflet içinde iken, kendilerine delil ulaşmadan helâk edilmezler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ey cin ve insan topluluğu! İçinizden size ayetlerimi anlatan ve bu günle karşılaşacağınızı haber veren peygamberler gelmedi mi? Dediler ki: “Kendi aleyhimize şahitlik ederiz.” Dünya hayatı onları aldattı ve kâfir olduklarına dair kendi aleyhlerine şahitlik ettiler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya maşerel cinni vel ins (ey cin ve insan topluluğu) e lem ye’tikum rusulun minkum (size içinizden peygamberler gelmedi mi) yekussune aleykum ayati (size ayetlerimi anlatıyorlardı) ve yunzirunekum likae yevmikum haza (ve bugününüzle karşılaşacağınızı haber veriyorlardı) kalu şehidna ala enfusina (kendimize karşı şahitlik ettik derler) ve garrathumul hayatud dunya (dünya hayatı onları aldattı) ve şehidu ala enfusihim ennehum kanu kafirin (ve kafir olduklarına dair kendilerine şahitlik ettiler)

Mukatil Tefsiri
Allah, kıyamet günü cin ve insan kâfirlerine şöyle der: “Size kendi içinizden peygamberler gelmedi mi?” Cinlere cinlerden, insanlara insanlardan peygamberler gelmiş ve Allah’ın ayetlerini anlatmış, onları kıyamet günü ile uyarmışlardı. Onlar da: “Evet, kendi aleyhimize şahitlik ederiz, biz inkâr ettik” derler. Dünya hayatı onları aldatmıştır. Ahirette de kendi aleyhlerine şahitlik ederler; çünkü dünyada kâfir olmuşlardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte böylece zalimlerin bir kısmını diğer bir kısmına, kazandıkları şeyler sebebiyle musallat ederiz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kezalike nuvelli badaz zalimine badan (zalimlerin bir kısmını diğer bir kısmına dost yaparız) bima kanu yeksibun (kazandıkları şeyler sebebiyle)

Mukatil Tefsiri
Allah, zalim olan insanları zalim cinlere; zalim cinleri de zalim insanlara musallat eder. Bu, işledikleri kötü ameller ve şirk sebebiyledir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O gün hepsini toplayacak: “Ey cin topluluğu! İnsanlardan çoğunu kendinize bağladınız” diyecek. İnsanlardan onların dostları: “Rabbimiz! Birbirimizden faydalandık ve bize verdiğin sürenin sonuna ulaştık” derler. Allah: “Barınağınız ateştir; Allah’ın dilediği hariç orada ebedî kalacaksınız” der. Şüphesiz Rabbin hikmet sahibidir, bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve yevme yahşuruhum cemian (hepsini topladığı gün) ya maşerel cinni kadisteksertum minel ins (ey cin topluluğu insanlardan çoğunu etkilediniz) ve kale evliyauhum minel ins (insanlardan dostları der ki) rabbena istemtea baduna bi badin (Rabbimiz birbirimizden yararlandık) ve belagna ecelenellezi eccelte lena (bizim için belirlediğin sürenin sonuna ulaştık) kale en naru mesvakum (ateş sizin kalacağınız yerdir) halidine fiha illa ma şaallah (Allah’ın dilediği hariç orada ebedi kalacaksınız) inne rabbeke hakimun alim (şüphesiz Rabbin hüküm sahibi ve bilendir)

Mukatil Tefsiri
Kıyamet günü Allah, cinleri ve insanları toplar ve cinlere: “İnsanlardan çoğunu saptırdınız” der. İnsanlardan onların dostları şöyle der: “Birbirimizden faydalandık.” İnsanlar cinlerden korunma ister, cinler de bundan gururlanırdı. Süreleri dolunca Allah: “Yeriniz ateştir, orada ebedî kalacaksınız” der. Ancak tevhid ehli bu hükmün dışındadır. Allah hükmünde hikmet sahibidir, her şeyi bilendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar için Rableri katında esenlik yurdu vardır. Yaptıklarına karşılık Allah onların dostudur.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Lehum darus selami inde rabbihim (Rableri katında onlar için selam yurdu vardır) ve huve veliyyuhum bima kanu yamelun (ve yaptıkları sebebiyle O onların dostudur)

Mukatil Tefsiri
Tevhid ehli için Allah katında cennet vardır. Allah, dünyada yaptıkları ameller sebebiyle ahirette onların dostudur.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte bu, Rabbinin dosdoğru yoludur. Ayetleri düşünen bir topluluk için açıkladık.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve haza sıratu rabbike mustekimen (işte bu Rabbinin dosdoğru yoludur) kad fassalnel ayati li kavmin yezzekkerun (öğüt alan bir topluluk için ayetleri açıkladık)

Mukatil Tefsiri
Tevhid, Rabbinin doğru yoludur. Allah, hidayet ve sapıklıkla ilgili ayetleri açıklamıştır. Bunlar, düşünen ve ibret alan kimseler içindir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah kimi hidayete erdirmek isterse onun göğsünü İslam’a açar; kimi de saptırmak isterse onun göğsünü dar ve sıkıntılı kılar, sanki göğe çıkıyormuş gibi. İşte Allah, iman etmeyenlerin üzerine böyle pislik verir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe men yuridillahu en yehdiyehu yeşrah sadrehu lil islam (Allah kimi hidayete erdirmek isterse onun göğsünü İslam’a açar) ve men yurid en yudillehu yecal sadrehu dayyikan haracen (kimi de saptırmak isterse göğsünü daraltır) keennema yessaadus sema (sanki göğe çıkıyormuş gibi) kezalike yecalullahu ricse alellezine la yuminun (Allah iman etmeyenlerin üstüne işte böyle pislik verir)

Mukatil Tefsiri
Allah bir kimseyi hidayete erdirmek isterse onun kalbini İslam’a genişletir. Bu, Peygamber hakkında indirilmiştir. Kimi de saptırmak isterse onun kalbini daraltır; tevhidi kabul edemez hale getirir. Bu, Ebu Cehil’dir. Onun hali göğe çıkmaya çalışan kimse gibidir; bunu başaramaz. Allah, iman etmeyenlerin üzerine böyle kötülük verir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlara bir ayet geldiğinde: “Allah’ın elçilerine verilenin benzeri bize de verilmedikçe iman etmeyiz” dediler. Allah, elçiliğini kime vereceğini daha iyi bilir. Suç işleyenlere Allah katında bir aşağılık ve yaptıkları hileler sebebiyle şiddetli bir azap erişecektir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iza caethum ayetun kalu len numine hatta nute misle ma utiye rusulullah (kendilerine bir ayet geldiğinde Allah’ın peygamberlerine verilenin benzeri bize de verilmedikçe inanmayız derler) allahu alemu haysu yecalu risaleteh (Allah elçiliğini kime vereceğini daha iyi bilir) se yusibullezine ecramu sagarun indallah (suçlulara Allah katında alçaklık erişecektir) ve azabun şedidun (ve şiddetli bir azap) bima kanu yemkurun (kurdukları tuzaklar sebebiyle)

Mukatil Tefsiri
Onlara mucizeler geldiğinde inanmadılar ve “Bize de vahiy gelmedikçe iman etmeyiz” dediler. Allah, peygamberliği kime vereceğini en iyi bilendir. Onlara Allah katında bir zillet ve şiddetli azap vardır. Çünkü “Bu Kur’an, iki şehirden büyük bir adama indirilmeli değil miydi?” (Zuhruf 31) diyerek hile kurdular.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte böylece her şehirde büyük suçlularını orada hile yapsınlar diye yerleştirdik. Onlar ancak kendilerine tuzak kurarlar, fakat farkında değillerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kezalike cealna fi kulli karyetin ekabire mucrimiha (her memlekette büyük günahkarları böyle yaptık) li yemkuru fiha (orada tuzak kursunlar diye) ve ma yemkurune illa bi enfusihim (oysa sadece kendilerine tuzak kurarlar) ve ma yeşurun (ama farkında değildirler)

Mukatil Tefsiri
Her memlekette büyük günahkârları ve ileri gelen zalimleri başa getiririz. Mekke’de de Kureyş’in ileri gelenleri böyleydi. Yollara adamlar koyup insanları saptırmaya çalıştılar. Fakat yaptıkları hile yalnız kendilerine döner, bunu fark etmezler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ölü iken dirilttiğimiz ve kendisine insanlar arasında yürüyebileceği bir nur verdiğimiz kimse, karanlıklar içinde kalıp oradan çıkamayan kimse gibi olur mu? İşte kâfirlere yaptıkları böyle süslü gösterilmiştir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E ve men kane meyten fe ahyeynahu (olu iken kendisini dirilttigimiz kimse) ve cealna lehu nuren yemsi bihi fin nasi (ve insanlar arasinda yurudugu bir nur verdigimiz kimse) ke men meseluhu fiz zulumati leyse bi haricin minha (karanliklar icinde kalip oradan cikamayan kimse gibi olur mu) kezalike zuyyine lil kafirine ma kanu yamelun (iste kafirlere yaptiklari boyle suslu gosterildi)

Mukatil Tefsiri
Burada “ölü” sapık, “diriltmek” hidayete erdirmek demektir. Bu ayet Peygamber hakkında indirilmiştir. Allah onu hidayete erdirdi ve ona iman nuru verdi; bu nurla insanlar arasında yol bulur. Bu, şirk içinde kalan ve ondan çıkamayan kimse gibi değildir. Bu kimse Ebu Cehil’dir. Kâfirlere yaptıkları işler böyle süslü gösterilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Üzerine Allah’ın adı anılmadan kesilenlerden yemeyin. Bu bir fısktır. Şeytanlar dostlarına size karşı tartışmaları için telkinde bulunurlar. Eğer onlara uyarsanız siz de müşrik olursunuz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve la teekulu mimma lem yuzkerismullahi aleyhi (Allah’in adi anilmayan seylerden yemeyin) ve innehu le fiskun (suphesiz bu fisktir) ve inneş şeyatine le yuhune ila evliyaihim (seytanlar dostlarina fisildarlar) li yucadilukum (sizinle tartissinlar diye) ve in eta’tumuhum (eger onlara uyarsaniz) innekum le musrikun (suphesiz siz de ortak kosanlar olursunuz)

Mukatil Tefsiri
Allah’ın adı anılmadan kesilen hayvanı yemek haramdır ve bu bir isyandır. Şeytanlar müşrik dostlarına telkin verir ve bu konuda sizinle tartışırlar. Eğer onların sözünü dinleyip leşi helal sayarsanız siz de onlar gibi olursunuz. Bu hükümle ilgili olarak (Hac 67) ayeti de indirilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Günahın açığını da gizlisini de bırakın. Günah kazananlar, yaptıklarının karşılığını göreceklerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve zeru zahirel ismi ve batineh (gunahin acigini da gizlisini de birakin) innellezine yeksibunel isme (gunah kazananlar) se yuczevne bima kanu yakterifun (isledikleri seyler sebebiyle cezalandirilacaklardir)

Mukatil Tefsiri
Açık günahı da gizli günahı da terk edin. Burada açık ve gizli zina kastedilir. Kureyş açık zinayı kötü görür, gizlisini önemsemezdi. Günah işleyenler yaptıklarının cezasını görecektir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Size ne oluyor da üzerine Allah’ın adı anılanlardan yemiyorsunuz? Oysa size haram kıldıklarını açıklamıştır; ancak mecbur kaldıklarınız hariç. Şüphesiz birçokları bilgisizce hevesleriyle saptırırlar. Rabbin, haddi aşanları en iyi bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma lekum ella teekulu mimma zukirasmullahi aleyhi (Allah’in adi anilan seylerden neden yemiyorsunuz) ve kad fassale lekum ma harrame aleykum (oysa size haram kildiklarini aciklamistir) illa matturirtum ileyhi (mecbur kaldiginiz haric) ve inne kesiran le yudillune bi ehvaihim bi gayri ilm (bircogu bilgisizce hevalariyla insanlari saptirirlar) inne rabbeke huve alemu bil mutedin (suphesiz Rabbin haddi asanlari en iyi bilendir)

Mukatil Tefsiri
Allah size haram olanları açıklamıştır: leş, kan ve domuz eti. Ancak zaruret halinde bunlardan yenebilir. Mekke ileri gelenleri bilgisizce heveslerine uyarak insanları saptırırlar. Allah, haddi aşanları en iyi bilendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer Allah’ın ayetlerine iman ediyorsanız, üzerine Allah’ın adı anılanlardan yiyin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe kulu mimma zukirasmullahi aleyhi (Allah’in adi anilan seylerden yiyin) in kuntum bi ayatihi muminin (eger O’nun ayetlerine iman edenlerseniz)

Mukatil Tefsiri
Yani Kur’an’a iman ediyorsanız, Allah’ın adı anılarak kesilen hayvanlardan yiyin. Mekke kâfirleri, Allah’ın leşi haram kıldığını duyunca Müslümanlara şöyle dediler: “Siz Allah’ın rızasını aradığınızı söylüyorsunuz. Kendi kestiklerinizi yiyorsunuz da Allah’ın öldürdüğünü (leşi) niçin yemiyorsunuz?” Müslümanlar: “Allah’ın yaptığı daha üstündür” dediler. Bunun üzerine onlar: “O halde kendi kestiklerinizi yiyorsunuz da Allah’ın öldürdüğünü niçin yemiyorsunuz?” diyerek şüphe attılar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz Rabbin, yolundan sapanı da en iyi bilendir, doğru yolda olanları da en iyi bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Inne rabbeke huve alemu men yedillu an sebilih (suphesiz Rabbin kendi yolundan sapani en iyi bilendir) ve huve alemu bil muhtedin (ve hidayete erenleri de en iyi bilendir)

Mukatil Tefsiri
Rabbin, İslam dininden sapanları da doğru yolda olanları da en iyi bilendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Yeryüzündekilerin çoğuna uyarsan seni Allah’ın yolundan saptırırlar. Onlar ancak zanna uyarlar ve sadece tahmin yürütürler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve in tuti eksera men fil ardı yudilluke an sebilillah (yeryuzundekilerin coguna uyarsan seni Allah yolundan saptirirlar) in yettebiune illez zanne (onlar sadece zanna uyarlar) ve in hum illa yahrusun (ve onlar sadece tahminde bulunurlar)

Mukatil Tefsiri
Ey Muhammed! Eğer yeryüzündeki insanların çoğuna, yani Mekke halkına uyarsan seni Allah’ın dininden saptırırlar. Onlar yalnızca zan peşindedirler ve söyledikleri şeyler ancak yalandan ibarettir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Rabbinin sözü doğruluk ve adalet bakımından tamamlanmıştır. Onun sözlerini değiştirecek yoktur. O işitendir, bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve temmet kelimetu rabbike sidkan ve adla (Rabbinin sozu dogruluk ve adalet bakimindan tamamlanmistir) la mubeddile li kelimatih (O’nun sozlerini degistirecek yoktur) ve huves semiul alim (ve O isiten ve bilendir)

Mukatil Tefsiri
Rabbinin sözü tamamlandı; yani Muhammed’e yardım edeceği ve kavmini Bedir’de cezalandıracağı hükmü gerçekleşecektir. Vaadinde doğrudur, hükmünde adildir. Onun sözünü değiştirecek kimse yoktur. O, onların azap istemelerini işitendir, ne zaman istediklerini bilendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Allah’tan başka bir hakem mi arayayım? Oysa size kitabı ayrıntılı olarak indiren O’dur. Kendilerine kitap verilenler onun Rabbin tarafından hak ile indirildiğini bilirler. Sakın şüphe edenlerden olma.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
E fe gayrallahi ebtegi hakemen (Allah’tan baska bir hakem mi arayayim) ve huvellezi enzele ileykumul kitabe mufassalen (oysa size kitabi aciklanmis olarak indiren O’dur) vellezine ateynahumul kitabe yalemune ennehu munezzelun min rabbike bil hakk (kendilerine kitap verdiklerimiz onun Rabbinden hak ile indirildigini bilirler) fe la tekunenne minel mumterin (sakin suphe edenlerden olma)

Mukatil Tefsiri
De ki: Hüküm veren olarak Allah’tan başkasını mı isteyeyim? O size kitabı açık ve ayrıntılı olarak indirdi. Helal ve haramı, emir ve yasakları açıklamıştır. Kendilerine kitap verilenler, bunun Rabbin tarafından hak olarak indirildiğini bilirler. O halde sakın şüphe edenlerden olma.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ahirete inanmayanların kalpleri buna meyletsin, ondan hoşlansınlar ve işlemekte oldukları günahları işlemeye devam etsinler diye.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve li tasga ileyhi efidetullezine la yuminune bil ahireti (ahirete iman etmeyenlerin kalpleri ona meyletsin diye) ve li yerdavhu (ve ondan hosnut olsunlar diye) ve li yakterifu ma hum mukterifun (ve isledikleri gunahi islemeye devam etsinler diye)

Mukatil Tefsiri
Bu süslü sözlere ahirete iman etmeyenlerin kalpleri meyleder. Onu sever ve hoşlanırlar. Böylece işledikleri günahları işlemeye devam ederler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte böylece her peygambere insan ve cin şeytanlarından düşmanlar kıldık. Onlar aldatmak için birbirlerine süslü sözler fısıldarlar. Rabbin dileseydi bunu yapamazlardı. Öyleyse onları ve uydurduklarını bırak.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kezalike cealna li kulli nebiyyin aduvven (iste boyle her peygambere dusman kildik) seyatinel insi vel cinni (insan ve cin seytanlarini) yuhi baduhum ila badin zuhrufel kavli gurura (birbirlerine aldatıcı suslu sozler fisildarlar) ve lev sae rabbuke ma fealuhu (Rabbin dileseydi bunu yapamazlardi) fe zerhum ve ma yefterun (artik onlari ve iftiralarini birak)

Mukatil Tefsiri
Her peygamber için kendi kavminden düşmanlar kıldık. Peygambere düşman olanlar, Ebu Cehil gibi kimselerdi. İnsan ve cin şeytanları birbirlerine süslü ve aldatıcı sözler fısıldar. İblis insanlara şeytanlar musallat eder, cinlere de şeytanlar gönderir. İnsan şeytanı ile cin şeytanı karşılaştığında birbirlerine, “Ben kendi adamımı şöyle saptırdım, sen de kendi adamını şöyle saptır” derler. Bu süslü sözler aldatmadır. Allah dileseydi bunu yapamazlardı. Bu yüzden onları ve uydurdukları yalanları bırak.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer onlara melekleri indirseydik, ölüler kendileriyle konuşsaydı ve her şeyi karşılarına toplayıp gösterseydik yine de inanmazlardı; ancak Allah dilerse başka. Fakat onların çoğu bilmez.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lev ennene nezzelna ileyhimul melaikete (eger onlara melekleri indirseydik) ve kellemehumul mevta (ve oluler onlarla konussaydi) ve haserna aleyhim kulle seyin kubulen (ve her seyi karsilarina toplasaydik) ma kanu li yuminu (yine iman edecek degillerdi) illa en yesaallah (ancak Allah dilerse olurdu) ve lakinne ekserahum yechelun (fakat onlarin cogu bilmezler)

Mukatil Tefsiri
Allah onların durumunu haber vererek şöyle buyurdu: Eğer onlara melekleri indirseydik ve melekler Muhammed’in peygamber olduğunu açıkça söyleseydi; ölüleri diriltip onlarla konuştursaydık ve her şeyi gözleriyle görselerdi bile yine iman etmezlerdi. Ancak Allah onların imanını dilerse başka. Fakat Mekke halkının çoğu bunu bilmez.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onların kalplerini ve gözlerini çeviririz; ilk defa ona inanmadıkları gibi. Onları azgınlıkları içinde bocalar halde bırakırız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve nukallibu efidetehum ve ebsarehum (kalplerini ve gözlerini çeviririz) kema lem yuminu bihi evvele merreh (ilk defa ona inanmadıkları gibi) ve nezeruhum fi tuğyanihim ya’mehun (ve onları azgınlıkları içinde şaşkın halde bırakırız)

Mukatil Tefsiri
Onların kalplerini ve gözlerini imandan çeviririz. İlk başta iman etmedikleri gibi yine iman etmezler. Onları azgınlıkları içinde şaşkın ve sapkın bir halde bırakırız; bu hâlden çıkamazlar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bütün güçleriyle Allah’a yemin ettiler ki kendilerine bir ayet gelirse mutlaka ona inanacaklar. De ki: Ayetler ancak Allah katındadır. Onlar geldiğinde inanmayacaklarını size ne bildirir?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve aksemu billahi cehde eymanihim (var güçleriyle Allah’a yemin ettiler) le in caethum ayetun le yuminunne biha (kendilerine bir ayet gelirse mutlaka ona inanacaklarını söylediler) kul innemel ayatu indallah (de ki ayetler ancak Allah’ın katındadır) ve ma yuşirukum enneha iza caet la yuminun (o geldiğinde inanmayacaklarını size ne bildiriyor)

Mukatil Tefsiri
Mekke kâfirleri Peygamber’e yemin ederek, “Bize bir mucize gelirse mutlaka inanırız” dediler. Allah şöyle buyurdu: Ayetler yalnız Allah katındadır; isterse gönderir. Fakat size ne bildirir ki o ayet geldiğinde de inanmazlar. Çünkü Allah’ın ilminde onların iman etmeyecekleri önceden bilinmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah’tan başkasına yalvaranlara sövmeyin ki onlar da bilgisizlikle Allah’a sövmesinler. Böylece her ümmete yaptıkları süslü gösterilmiştir. Sonra dönüşleri Rablerinedir; O da onlara yaptıklarını haber verecektir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve la tesubbullezine yedune min dunillahi (Allah’tan başka yalvardıkları şeylere sövmeyin) fe yesubbullahe adven bi gayri ilm (sonra onlar da bilgisizce düşmanlık ederek Allah’a söverler) kezalike zeyyenna li kulli ummetin amelehum (işte böyle her ümmete yaptıkları süslü gösterildi) summe ila rabbihim merciuhum (sonra dönüşleri Rablerinedir) fe yunebbiuhum bima kanu yamelun (ve onlara yaptıklarını haber verecektir)

Mukatil Tefsiri
Peygamber ve ashabı Mekke müşriklerinin putlarını kötü sözle anınca müşrikler, “Ya ilahlarımıza sövmeyi bırakır ya da biz de onun Rabbine söveriz” dediler. Bunun üzerine Allah, müminleri onların ilahlarına sövmekten men etti ki onlar da cahillikle Allah’a sövmesinler. Her ümmete kendi amelleri süslü gösterilmiştir. Sonunda hepsi Rablerine dönecek ve yaptıklarını O onlara bildirecektir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer Allah dileseydi onlar ortak koşmazlardı. Seni onların üzerine bekçi kılmadık; sen onların üzerinde vekil de değilsin.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lev şaallahu ma eşreku (Allah dileseydi ortak koşmazlardı) ve ma cealnake aleyhim hafiza (biz seni onların üzerine koruyucu yapmadık) ve ma ente aleyhim bi vekil (ve sen onların vekili değilsin)

Mukatil Tefsiri
Eğer Allah dileseydi onları şirkten alıkoyardı. Seni onların başına gözetleyici yapmadık; iman etmezlerse onları zorlayacak değilsin. Sen onların üzerinde bir zorlayıcı da değilsin. Bu hüküm daha sonra savaş ayetiyle kaldırılmıştır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Rabbin tarafından sana vahyedilene uy. O’ndan başka ilah yoktur. Müşriklerden yüz çevir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ittebi ma uhiye ileyke min rabbike (Rabbinden sana vahyedilene uy) la ilahe illa hu (O’ndan başka ilah yoktur) ve arid anil müşrikin (ve müşriklerden yüz çevir)

Mukatil Tefsiri
Peygamber, atalarının dinine çağrıldığında Allah şöyle buyurdu: Rabbinden sana vahyedilene uy; O’ndan başka ilah yoktur. Müşriklerden yüz çevir, onlar şirk koştuklarında onlarla uğraşma.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte böylece ayetleri türlü şekillerde açıklıyoruz ki “Sen ders almışsın” desinler ve biz de onu bilen bir topluluğa açıklayalım.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kezalike nusarriful ayati (işte böyle ayetleri açıklıyoruz) ve li yekulu dereste (onlar öğrendin desinler diye) ve li nubeyyinehu li kavmin yalemun (ve bilen bir topluluk için onu açıklayalım diye)

Mukatil Tefsiri
Ayetleri böyle çeşitli şekillerde açıklıyoruz. Kâfirler “Sen başkalarından öğrenmişsin, ders almışsın” desinler diye değil; Kur’an’ı bilen bir topluluğa açıklamak için.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Rabbinizden size basiretler gelmiştir. Kim görürse kendi lehinedir; kim kör olursa kendi aleyhinedir. Ben sizin üzerinize bekçi değilim.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kad caekum besairu min rabbikum (Rabbinizden size basiretler geldi) fe men ebsara fe li nefsihi (kim görürse kendi lehinedir) ve men amiye fe aleyha (kim körlük ederse kendi aleyhinedir) ve ma ene aleykum bi hafiz (ben sizin üzerinizde koruyucu değilim)

Mukatil Tefsiri
Ey Mekke halkı! Size Rabbinizden açık deliller, yani Kur’an gelmiştir. Kim iman edip görürse bu kendi faydasınadır; kim kör olup iman etmezse bu kendi zararına olur. Peygamber sizin üzerinize gözetleyici değildir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Gözler O’nu idrak edemez; O ise gözleri idrak eder. O, latiftir, haberdardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
La tudrikuhul ebsar (gözler O’nu kavrayamaz) ve huve yudrikul ebsar (O gözleri kavrar) ve huvel latiful habir (ve O latif ve her şeyden haberdardır)

Mukatil Tefsiri
Gözler O’nu bu dünyada göremez; fakat O, bütün gözleri görür. O’nun bilgisi ve kudreti incedir; göklerde ve yerde olan her şeyi görür. O, kullarının hâlinden haberdardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte bu Allah, sizin Rabbinizdir. O’ndan başka ilah yoktur. Her şeyin yaratıcısıdır; öyleyse O’na ibadet edin. O, her şeye vekildir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Zalikumullahu rabbukum (işte Allah sizin Rabbinizdir) la ilahe illa hu (O’ndan başka ilah yoktur) haliku kulli şeyin (her şeyin yaratıcısıdır) fa’buduhu (öyleyse O’na kulluk edin) ve huve ala kulli şeyin vekil (ve O her şeye vekildir)

Mukatil Tefsiri
İşte bu, gökleri ve yeri yaratan, eşi ve çocuğu olmayan Allah sizin Rabbinizdir. O’ndan başka ilah yoktur. Her şeyin yaratıcısıdır; bu yüzden yalnız O’na ibadet edin. O, her şeyin yöneticisidir ve her şeyi koruyandır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O, göklerin ve yerin eşsiz yaratıcısıdır. O’nun nasıl çocuğu olabilir ki eşi yoktur? Her şeyi yaratmıştır ve O, her şeyi bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Bedius semavati vel ard (gökleri ve yeri örneksiz yaratandır) enna yekunu lehu veledun (O’nun nasıl çocuğu olabilir) ve lem tekun lehu sahibeh (O’nun bir eşi yoktur) ve haleka kulle şeyin (ve her şeyi yaratmıştır) ve huve bi kulli şeyin alim (ve O her şeyi bilendir)

Mukatil Tefsiri
O, gökleri ve yeri yoktan var edendir. Bunlar daha önce yokken onları yaratmıştır. Eşi yokken O’nun nasıl çocuğu olabilir? Melekler, Üzeyr ve İsa dahil her şeyi O yaratmıştır; hepsi O’nun kullarıdır ve O’nun mülkü altındadır. O, her şeyi bilendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah’a cinleri ortak koştular; hâlbuki onları O yaratmıştır. Bilmeden O’na oğullar ve kızlar uydurdular. O, onların nitelemelerinden münezzehtir ve yücedir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve cealu lillahi şurekael cinne (cinleri Allah’a ortak koştular) ve halakahum (oysa onları O yarattı) ve haraku lehu benine ve benatin bi gayri ilmin (bilgisizce O’na oğullar ve kızlar uydurdular) subhanehu ve teala amma yesifun (O onların nitelemelerinden münezzeh ve yücedir)

Mukatil Tefsiri
Onlar, kendilerini yaratan Allah’a ortaklar isnat ettiler; cinleri, yani melekleri O’na ortak yaptılar. Cüheyne, Benî Selime ve Huzâa gibi bazı Araplar, “Meleklerden bir topluluk vardır ki bunlar Rahmân’ın kızlarıdır” dediler. Hâlbuki onları yaratan Allah’tır. O’na bilmeden oğullar ve kızlar uydurdular. Yahudiler “Üzeyr Allah’ın oğludur”, Hristiyanlar “Mesih Allah’ın oğludur”, Araplar da “Melekler Allah’ın kızlarıdır” dediler. Allah kendisini onların bu iftiralarından tenzih etti ve onların söylediklerinden yüce olduğunu bildirdi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O, gökten su indirendir. Onunla her türlü bitkiyi çıkardık. Ondan yeşil filizler çıkardık; ondan da üst üste binmiş taneler çıkarırız. Hurma ağaçlarının tomurcuklarından sarkan salkımlar vardır. Üzüm bağları, zeytin ve nar da vardır; birbirine benzer ve benzemez. Meyvesine, meyve verdiği zaman ve olgunlaştığı hâline bakın. Şüphesiz bunda iman eden bir toplum için ayetler vardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve huvellezi enzele mines semai maen (ve O gökten su indirendir) fe ahracna bihi nebate kulli şeyin (onunla her şeyin bitkisini çıkardık) fe ahracna minhu hadiran (ondan yeşillik çıkardık) nuhricu minhu habben muterakiben (ondan üst üste binmiş taneler çıkarırız) ve minen nahli min taliha kinvanun daniyetun (hurma ağacının tomurcuklarından sarkan salkımlar) ve cennatin min anabin (üzüm bağları) vez zeytune ver rummane (zeytin ve nar) mutesabihen ve gayre mutesabihin (birbirine benzer ve benzemez) unzuru ila semerihi iza esmere ve yenihi (meyve verdiğinde ve olgunlaştığında bakın) inne fi zalikum le ayatin (şüphesiz bunda ayetler vardır) li kavmin yuminun (iman eden bir topluluk için)

Mukatil Tefsiri
O, gökten su indirendir; yani yağmur indirir. Onunla her türlü bitkiyi, ürünleri ve hububatı çıkarırız. Ondan yeşil filizler çıkarırız; o filizlerden de üst üste dizilmiş taneler çıkarırız, yani başaklar. Hurma ağaçlarının tomurcuklarından yere yakın sarkan salkımlar çıkarırız. Üzüm bağları, zeytin ve nar bahçeleri de çıkarırız. Bunların yaprakları birbirine benzer; fakat renkleri ve tatları farklıdır. Meyvesine bakın: ilk çıktığı zamandan olgunlaşmasına kadar. Şüphesiz bunda, Allah’ın kudretine ve birliğine inanan bir topluluk için ibretler vardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O, sizi tek bir nefisten yaratandır. Sonra bir karar yeri ve bir emanet yeri vardır. Anlayan bir toplum için ayetleri ayrıntılı olarak açıkladık.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve huvellezi enseekum min nefsin vahidetin (ve O sizi tek bir nefisten yaratandır) fe mustekarrun ve mustevdaun (kiminiz karar yeri kiminiz emanet yeridir) kad fassalnel ayati (ayetleri açıkladık) li kavmin yefkahun (anlayan bir topluluk için)

Mukatil Tefsiri
O, sizi tek bir nefisten yaratandır; yani hepinizi Âdem’den yaratmıştır. Sonra bir karar yeri vardır; bu, kadınların rahimleridir. Bir de emanet yeri vardır; bu da erkeklerin sulpleridir, henüz yaratılmamış olan nutfedir. Biz ayetleri anlayan bir toplum için açıkladık.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O, karanın ve denizin karanlıklarında yol bulmanız için yıldızları sizin için yaratandır. Bilen bir toplum için ayetleri ayrıntılı olarak açıkladık.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve huvellezi ceale lekumun nucume (ve O sizin için yıldızları yaratandır) li tehtedu biha (onlarla yol bulasınız diye) fi zulumatil berri vel bahr (karanın ve denizin karanlıklarında) kad fassalnel ayati (ayetleri açıkladık) li kavmin yalemun (bilen bir topluluk için)

Mukatil Tefsiri
O, sizin için yıldızları birer ışık olarak yaratandır ki geceleyin onların yardımıyla yol bulasınız; karada ve denizde yönünüzü tayin edesiniz. Biz ayetleri bilen bir toplum için ayrıntılı şekilde açıkladık; yani Allah’ın birliğini bilenler için.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sabahı yarandır. Geceyi dinlenme zamanı, güneşi ve ayı da bir hesap ölçüsü kılmıştır. İşte bu, güçlü ve her şeyi bilenin takdiridir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Falikul isbah (sabahı yarandır) ve cealel leyle sekenen (geceyi dinlenme vakti yaptı) veş şemse vel kamera husbanen (güneşi ve ayı hesap ölçüsü yaptı) zalike takdirul azizil alim (işte bu üstün ve bilenin takdiridir)

Mukatil Tefsiri
Sabahı yarandır; yani gecenin ardından gündüzü ortaya çıkarandır. Geceyi kulları için bir sükûn ve dinlenme vakti kılmıştır ki bedenleri istirahat bulsun. Güneşi ve ayı da bir hesap ölçüsü yapmıştır; onların hareketleriyle yılların sayısını ve hesabı bilesiniz diye. Allah onların gökteki menzillerini takdir etmiştir. Bu, mülkünde dilediğini yapan güçlü olanın ve yarattıklarını bilenin takdiridir. Bunun benzeri Yunus suresinde de vardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Şüphesiz Allah, taneyi ve çekirdeği yarandır. Diriyi ölüden çıkarır, ölüyü de diriden çıkarır. İşte bu Allah’tır. O hâlde nasıl döndürülüyorsunuz?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Innallahe falikul habbi ven neva (suphesiz Allah taneyi ve cekirdegi yarandir) yuhricul hayye minel meyyit (oluden diriyi cikarir) ve muhricul meyyiti minel hayy (diriden oluyu cikarandir) zalikumullah (iste Allah budur) fe enna tufekun (o halde nasil cevriliyorsunuz)

Mukatil Tefsiri
Şüphesiz Allah, taneyi yarandır; buğday, arpa, darı ve bütün hububatın yaratıcısıdır. Çekirdeği de yaratandır; şeftali, hünnap, kayısı, üzüm, armut ve çekirdeği olan bütün meyveleri yaratandır. Diriyi ölüden çıkarır; insanları ve hayvanları ölü olan nutfeden çıkarır, kuşları da ölü olan yumurtadan çıkarır. Ölüyü de diriden çıkarır; yani nutfeyi ve yumurtayı canlıdan çıkarır. İşte bu, bu ayette zikredilen yaratma fiilleriyle birliğine delalet eden Allah’tır. O hâlde nasıl çevriliyorsunuz; yani nasıl olur da Allah’ın birliğini yalanlıyorsunuz?

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Andolsun, sizi ilk defa yarattığımız gibi bize teker teker geldiniz. Size verdiğimiz şeyleri arkanızda bıraktınız. Sizin, Allah’a ortak olduklarını sandığınız şefaatçilerinizi yanınızda görmüyoruz. Aranızdaki bağ kopmuş ve iddia ettikleriniz sizden uzaklaşıp gitmiştir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lekad citumuna furada (andiolsun bize teker teker geldiniz) kema halaknakum evvele merreh (sizi ilk yarattigimiz gibi) ve teraktum ma havvelnakum verae zuhurikum (size verdiklerimizi arkanizda biraktiniz) ve ma nera meakum sufeaekum (yaninizda sefaatcilerinizi gormuyoruz) ellezine zaamtum ennehum fikum surekau (hakkinizda ortak olduklarini iddia ettikleriniz) lekad tekattaa beynekum (araniz kesildi) ve dalle ankum ma kuntum tezumun (iddia ettikleriniz kaybolup gitti)

Mukatil Tefsiri
Ahirette şöyle denir: “Bize tek başınıza geldiniz; dünyadan hiçbir şey getirmediniz. İlk yaratıldığınız gibi geldiniz. Size verdiğimiz malları ve nimetleri arkanızda bıraktınız. Şefaatçi sandığınız varlıkları da yanınızda görmüyoruz.” Onlar daha önce şöyle diyorlardı: “Bunlar Allah katında bizim şefaatçilerimizdir” (Yunus 18). O gün aralarındaki bağ kopmuştur; aralarındaki sevgi ve bağlantı yok olmuştur. İddia ettikleri şeyler kendilerinden uzaklaşmış ve kaybolmuştur.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah’a karşı yalan uydurandan veya kendisine hiçbir şey vahyedilmediği hâlde “Bana vahyedildi” diyenden ya da “Ben de Allah’ın indirdiği gibi indireceğim” diyenden daha zalim kim vardır? O zalimleri ölümün şiddetleri içinde, melekler ellerini uzatmışken görsen: “Canlarınızı çıkarın! Bugün Allah’a karşı gerçek dışı sözler söylediğiniz ve ayetlerine karşı büyüklük tasladığınız için aşağılayıcı azapla cezalandırılacaksınız” derler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve men azlemu mimmeniftera alallahi keziben (Allah’a yalan iftira edenden daha zalim kim vardir) ev kale uhiye ileyye ve lem yuha ileyhi seyun (yahut bana vahyedildi dedigi halde kendisine hicbir sey vahyedilmemis olan) ve men kale se unzilu misle ma enzelallah (ve Allah’in indirdigi gibisini ben de indirecegim diyenden) ve lev tera iziz zalimune fi gameratil mevt (o zalimler olum sarhoslugu icindeyken bir gorsen) vel melaiketu basitu eydihim (melekler ellerini uzatmis) ahricu enfusekum (canlarinizi cikariniz derler) el yevme tuczevne azabel hun (bugun alcaltici azapla cezalandirilacaksiniz) bima kuntum tekulune alallahi gayral hakk (Allah hakkinda gercek olmayan seyler soylediginiz icin) ve kuntum an ayatihi testekbirun (ve ayetlerine karsi buyukluk tasladiginiz icin)

Mukatil Tefsiri
Bu ayet Müseylime b. Habib hakkında inmiştir; peygamberlik iddia ederek “Bana vahiy geliyor” dedi. Peygamber ona iki elçi gönderdiğinde: “Müseylime’nin peygamber olduğuna şahitlik eder misiniz?” dedi. Onlar “Evet” deyince: “Elçiler öldürülmez olmasaydı boyunlarınızı vururdum” buyurdu. Ayrıca bu ayet Abdullah b. Sa’d b. Ebî Serh hakkında da inmiştir. O, Peygamber’e vahiy yazıyordu. Peygamber “Gafûr Rahîm” dediğinde o “Alîm Hakîm” yazıyordu; “Semî‘ Basîr” dediğinde “Semî‘ Alîm” yazıyordu. Sonra: “Ben de onun gibi indiriyorum” diyerek şüpheye düştü ve Mekke’ye kaçtı. Peygamber yazı bilmediği için onun yazdığını fark etmedi. Sonra şöyle buyuruldu: Eğer görseydin o zalimleri ölümün şiddetleri içinde; melekler yüzlerine ve arkalarına vurarak “Canlarınızı çıkarın!” derler. Bu, Bedir’de öldürülen müşrikler içindir: Ebû Cehil, Utbe, Şeybe, Velid b. Utbe, Ümeyye b. Halef, Ukbe b. Ebî Muayt, Nadr b. Hâris ve diğerleri. Sonra ahirette cehennem bekçileri onlara: “Bugün aşağılayıcı azapla cezalandırılacaksınız” derler. Bunun sebebi Allah hakkında yalan söylemeleri ve ayetlerine karşı kibirlenmeleridir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bu da indirdiğimiz mübarek bir kitaptır; kendinden öncekileri doğrulayıcıdır. Ana şehir olan Mekke’yi ve çevresindekileri uyarman içindir. Ahirete iman edenler buna da iman ederler ve onlar namazlarını korurlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve haza kitabun enzelnahu mubarek (ve bu indirdigimiz mubarek bir kitaptir) musaddikullezi beyne yedeyhi (kendinden oncekini dogrulayici olarak) ve li tunzira ummel kura ve men havleha (sehirlerin anasini ve cevresindekileri uyarman icin) vellezine yuminune bil ahireti yuminune bihi (ahirete iman edenler ona da iman ederler) ve hum ala salatihim yuhafizun (ve onlar namazlarini korurlar)

Mukatil Tefsiri
Bu Kur’an, Muhammed’e indirilen mübarek bir kitaptır. Kendinden önceki kitapları doğrular. Mekke’yi ve çevresindeki bütün beldeleri uyarman içindir. Mekke’ye “şehirlerin anası” denmiştir; çünkü yeryüzü Kâbe’nin altından yayılmıştır. Ahirete iman edenler bu Kur’an’a da iman ederler; çünkü onlar amellerin karşılığının verileceği dirilişe inanırlar. Onlar namazlarını vakitlerinde korurlar, terk etmezler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar Allah’ı gereği gibi takdir edemediler; “Allah hiçbir insana hiçbir şey indirmemiştir” dediklerinde. De ki: Musa’nın getirdiği, insanlar için bir nur ve hidayet olan kitabı kim indirdi? Siz onu parça parça kâğıtlar haline getiriyor, bir kısmını açıklıyor, çoğunu gizliyorsunuz. Size, sizin de atalarınızın da bilmediği şeyler öğretildi. De ki: Allah. Sonra onları bırak, daldıkları şeylerde oyalanıp dursunlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma kaderullahe hakka kadrihi (Allah’i geregi gibi takdir edemediler) iz kalu (cunku dediler ki) ma enzelallahu ala beşerin min şeyin (Allah hicbir insana bir sey indirmedi) kul men enzelel kitabellezi cae bihi musa (de ki Musa’nin getirdigi kitabi kim indirdi) nuren ve huden linnas (insanlar icin nur ve hidayet olarak) tec’alunehu karatisa tubduneha ve tuhfun kesira (onu parca parca kagitlar yapiyor bir kismini acikliyor cogunu gizliyorsunuz) ve ullimtum ma lem talemu entum ve la aba’ukum (siz de babalariniz da bilmediginiz seyler size ogretildi) kulillahu (de ki Allah) summe zerhum fi havdihim yelabun (sonra onlari daldiklari yerde oyalanir halde birak)

Mukatil Tefsiri
Onlar Allah’ı gereği gibi yüceltmediler; çünkü “Allah hiçbir beşere hiçbir kitap indirmemiştir” dediler. Bu söz Yahudi Mâlik b. Dayf hakkında inmiştir. Ömer b. Hattab onunla Peygamber hakkında tartıştı ve onun Tevrat’ta yazılı olduğunu söyledi. Mâlik öfkelendi ve: “Allah Yahudilerden hiç kimseye ilahî bir kitap indirmedi” dedi. Bunun üzerine Yahudiler onu görevinden aldılar. Bunun üzerine şöyle buyuruldu: Musa’nın getirdiği kitabı kim indirdi? O kitap karanlıktan aydınlığa çıkaran bir nur ve insanlar için hidayettir. Siz onu parça parça kâğıtlar yapıyor, bir kısmını açıklıyor, çoğunu gizliyorsunuz. Gizledikleriniz arasında Muhammed’in vasfı ve recm hükmü vardır. Tevrat’ta size ve atalarınıza bilmediğiniz şeyler öğretilmiştir. De ki: Onu Allah indirdi. Sonra onları batılları içinde oynamaya bırak. Bu ayet Medine’de indirilmiştir. Mâlik daha sonra tevbe etti fakat kabul edilmedi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte onlar Allah’ın hidayet verdiği kimselerdir. Sen de onların hidayetine uy. De ki: “Ben buna karşılık sizden bir ücret istemiyorum. O ancak âlemler için bir öğüttür.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ulaikellezine hedallahu (iste onlar Allah’in hidayet ettigi kimselerdir) fe bihudahumuktedih (sen de onlarin hidayetine uy) kul la eselukum aleyhi ecran (de ki ben buna karsi sizden bir ucret istemiyorum) in huve illa zikra lil alemin (o ancak alemler icin bir oguttur)

Mukatil Tefsiri
İşte onlar Allah’ın doğru yola ilettiği peygamberlerdir. Sen de onların yoluna uy. De ki: “Ben sizden Kur’an’a iman etmeniz karşılığında bir ücret istemiyorum.” O Kur’an, ancak bütün âlemler için bir öğüttür.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte onlar, kendilerine kitap, hüküm ve peygamberlik verdiğimiz kimselerdir. Eğer bunlar onu inkâr ederlerse, biz onu inkâr etmeyecek bir topluluğu ona vekil kılmışızdır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ulaikellezine ateynahumul kitabe vel hukme ven nubuvveh (iste onlar kendilerine kitap hukum ve peygamberlik verdigimiz kimselerdir) fe in yekfur biha haulai (eger bunlar onu inkar ederse) fe kad vekkelna biha kavmen (biz onu baska bir topluluga emanet etmisizdir) leysu biha bi kafirin (onlar onu inkar etmezler)

Mukatil Tefsiri
İşte bunlar kendilerine kitap verilenlerdir; İbrahim’in sahifeleri, Tevrat, Zebur ve İncil. Onlara hüküm, yani ilim ve anlayış, ayrıca peygamberlik verilmiştir. Eğer Mekke halkı bunları inkâr ederse, biz onları inkâr etmeyecek bir topluluğu, yani Medine’deki Ensar’ı buna vekil kıldık.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte bu Allah’ın hidayetidir. Kullarından dilediğini onunla doğru yola iletir. Eğer onlar şirk koşsalardı yaptıkları ameller boşa giderdi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Zalike hudallahi (iste bu Allah’in hidayetidir) yehdi bihi (onunla hidayet eder) men yesau min ibadih (kullarindan diledigini) ve lev esreku (eger ortak kossalardi) le habita anhum (elbette bosa giderdi) ma kanu yamelun (yaptiklari seyler)

Mukatil Tefsiri
Bu Allah’ın hidayetidir; kullarından dilediğini onunla doğru yola iletir ve peygamberlik verir. Eğer onlar Allah’a ortak koşsalardı yaptıkları bütün ameller boşa giderdi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Babalarından, soylarından ve kardeşlerinden de. Onları seçtik ve dosdoğru yola ilettik.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve min abaihim ve zurriyyatihim ve ihvanihim (ve onlarin babalarindan soylarindan ve kardeslerinden) vectebeynahum (sektik onlari) ve hedeynahum ila siratin mustekim (ve onlari dosdogru yola ilettik)

Mukatil Tefsiri
Onların babalarından, soylarından ve kardeşlerinden olanları da seçtik; onları peygamberlikle seçkin kıldık ve doğru yol olan İslam’a ilettik.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İsmail’i, Elyesa’yı, Yunus’u ve Lut’u da. Hepsini âlemlere üstün kıldık.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ismaile vel yesea ve yunuse ve lutan (ve Ismail Elyesa Yunus ve Lut’u) ve kullan faddalna alel alemin (hepsini alemlere ustun kildik)

Mukatil Tefsiri
İsmail, Elyesa, Yunus ve Lut’un hepsini peygamberlik ile âlemlere üstün kıldık.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Zekeriya, Yahya, İsa ve İlyas’ı da. Hepsi salihlerdendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve zekeriyya ve yahya ve isa ve ilyas (ve Zekeriyya Yahya Isa ve Ilyas’i) kullun mines salihin (hepsi salihlerdendi)

Mukatil Tefsiri
Zekeriya, Yahya, İsa ve İlyas’ın hepsi salih kimselerdendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Biz ona İshak’ı ve Yakub’u bağışladık. Hepsini doğru yola ilettik. Daha önce Nuh’u da doğru yola iletmiştik. Onun soyundan Davud’u, Süleyman’ı, Eyyub’u, Yusuf’u, Musa’yı ve Harun’u da. İşte biz iyilik yapanları böyle mükâfatlandırırız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve vehebna lehu (ve ona bagisladik) ishaka ve yakub (Ishak’i ve Yakub’u) kullan hedeyna (hepsini hidayete erdirdik) ve nuhan hedeyna min kablu (ve Nuh’u daha once hidayete erdirmistik) ve min zurriyyetihi (ve onun soyundan) davude ve suleymane ve eyyube ve yusufe ve musa ve harun (Davud’u Suleyman’i Eyyub’u Yusuf’u Musa’yi ve Harun’u) ve kezalike neczil muhsinin (iste boyle iyilik yapanlari odullendiririz)

Mukatil Tefsiri
İbrahim’e İshak’ı ve Yakub’u bağışladık; hepsini imana ilettik. Ondan önce Nuh’u İslam’a iletmiştik. Nuh’un soyundan Davud, Süleyman, Eyyub, Yusuf, Musa ve Harun’u da hidayete erdirdik. İşte biz iyilik yapanları böyle mükâfatlandırırız.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte bu, kavmine karşı İbrahim’e verdiğimiz delilimizdir. Dilediğimizi derecelerle yükseltiriz. Şüphesiz Rabbin hikmet sahibidir, bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve tilke huccetuna (iste bu bizim delilimizdir) ateynaha ibrahime (Ibrahim’e verdigimiz) ala kavmihi (kavmine karsi) nerfeu derecatin (dereceler yukseltiriz) men nesau (diledigimizi) inne rabbeke hakimun alim (suphesiz Rabbin hukum sahibi ve bilendir)

Mukatil Tefsiri
İşte bu, İbrahim’e kavmine karşı verdiğimiz hüccettir. Dilediğimizi derecelerle yükseltiriz. Şüphesiz Rabbin işinde hikmet sahibidir, yaratılmışları en iyi bilendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İman edenler ve imanlarını zulüm ile karıştırmayanlar var ya, işte güven onlarındır ve onlar doğru yola ermişlerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ellezine amenu (iman edenler) ve lem yelbisu imanehum bi zulmin (imanlarini zulumle karistirmayanlar) ulaike lehumul emnu (iste guven onlarindir) ve hum muhtedun (ve onlar hidayete erenlerdir)

Mukatil Tefsiri
Kavmi İbrahim’e karşılık verdi. Bunun üzerine şöyle buyuruldu: Bir tek Rabbe iman edenler ve imanlarını zulüm ile karıştırmayanlar; yani imanlarını şirk ile bulandırmayanlar, başkasına ibadet etmeyenler; işte güven onlarındır ve onlar sapıklıktan kurtulmuş kimselerdir. Böylece İbrahim’in sözünü kabul ettiler ve o onlara galip geldi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sizin ortak koştuklarınızdan nasıl korkarım? Siz ise Allah’ın hakkında hiçbir delil indirmediği şeyleri O’na ortak koşmaktan korkmuyorsunuz. O hâlde hangi iki topluluktan hangisi güvene daha layıktır, eğer biliyorsanız?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve keyfe ehafu (ve nasıl korkarım) ma eşrektum (ortak koştuklarınızdan) ve la tehafune (siz korkmazken) ennekum eşrektum billahi (Allah’a ortak koşmanızdan) ma lem yunezzil bihi aleykum sultana (hakkında size hiçbir delil indirmediği şeyi) fe eyyul ferikayni ehakku bil emni (iki topluluktan hangisi güvene daha layıktır) in kuntum talemun (eğer biliyorsanız)

Mukatil Tefsiri
“Ben sizin Allah’a ortak koştuğunuz şeylerden nasıl korkarım? Siz ise Allah’ın hakkında hiçbir delil indirmediği şeyleri O’na ortak koşmaktan korkmuyorsunuz. O hâlde hangimiz daha güven içindedir: tek ilaha ibadet eden mi, yoksa birçok ilaha ibadet eden mi? Eğer biliyorsanız söyleyin.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kavmi onunla tartıştı. O dedi ki: “Beni doğru yola iletmişken Allah hakkında benimle tartışıyor musunuz? Sizin O’na ortak koştuklarınızdan korkmam. Ancak Rabbim bir şey dilerse o başka. Rabbim bilgice her şeyi kuşatmıştır. Hâlâ düşünüp ibret almaz mısınız?”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve haccahu kavmuhu (kavmi onunla tartıştı) kale etuhaccunni fillahi (Allah hakkında benimle tartışıyor musunuz) ve kad hedani (oysa beni hidayete erdirdi) ve la ehafu (ve korkmam) ma tuşrikune bihi (O’na ortak koştuklarınızdan) illa en yeşae rabbi şeyen (ancak Rabbim bir şey dilerse olur) vesia rabbi kulle şeyin ilmen (Rabbim ilmiyle her şeyi kuşatmıştır) e fe la tetezekkerun (hala öğüt almaz mısınız)

Mukatil Tefsiri
Nemrud ve kavmi İbrahim’le tartıştı. İbrahim: “Rabbim beni doğru yola iletmişken Allah hakkında benimle tartışıyor musunuz?” dedi. “Sizin ortak koştuklarınızdan korkmam; onlar ne işitir ne görür, ne fayda ne zarar verir. Ancak Rabbim dilerse başka. Rabbim ilmiyle her şeyi kuşatmıştır. Hâlâ ibret almaz mısınız?”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ben yüzümü gökleri ve yeri yaratana çevirdim, dosdoğru bir şekilde. Ben müşriklerden değilim.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Inni veccehtu vechiye (şüphesiz ben yönelttim yüzümü) lillezi fataras semavati vel arda (gökleri ve yeri yaratana) hanifen (hanif olarak) ve ma ene minel müşrikin (ve ben müşriklerden değilim)

Mukatil Tefsiri
“Ben dinimi gökleri ve yeri yaratan Allah’a yönelttim; O’na ihlasla yöneldim. Ben müşriklerden değilim” dedi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Güneşi doğarken görünce: “Bu benim Rabbimdir, bu daha büyüktür” dedi. O da batınca: “Ey kavmim, ben sizin ortak koştuklarınızdan uzağım” dedi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Felemma reaş şemse bazigaten (güneşi doğarken görünce) kale haza rabbi haza ekber (bu benim Rabbimdir bu daha büyüktür dedi) felemma efelet (batınca) kale ya kavmi (ey kavmim) inni beriün (şüphesiz ben uzağım) mimma tuşrikun (ortak koştuklarınızdan)

Mukatil Tefsiri
Güneşi doğarken gördü; ışığı her yeri kapladı. “Bu benim Rabbimdir, bu daha büyüktür” dedi. Güneş batınca, bunları yaratanın kalıcı olduğunu anladı. Kavmine: “Ben sizin ortak koştuklarınızdan uzağım” dedi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ayı doğarken görünce: “Bu benim Rabbimdir” dedi. O da batınca: “Rabbim beni doğru yola iletmezse mutlaka sapıklardan olurum” dedi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Felemma real kamera bazigan (ayı doğarken görünce) kale haza rabbi (bu benim Rabbimdir dedi) felemma efele (batınca) kale le in lem yehdini rabbi (Rabbim bana hidayet vermezse) le ekunenne minel kavmid dallin (elbette sapmış topluluktan olurum)

Mukatil Tefsiri
Gecenin sonunda ayı doğarken gördü; yıldızdan daha büyük ve parlaktı. “Bu benim Rabbimdir” dedi. O da batınca: “Eğer Rabbim beni doğru yola iletmezse sapıklardan olurum” dedi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Gece onu bürüyünce bir yıldız gördü: “Bu benim Rabbimdir” dedi. Batınca: “Batanları sevmem” dedi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Felemma cenne aleyhil leylu (gece onu kaplayınca) rea kevkeben (bir yıldız gördü) kale haza rabbi (bu benim Rabbimdir dedi) felemma efele (batınca) kale la uhibbul afin (ben batanları sevmem dedi)

Mukatil Tefsiri
Gece olunca bulunduğu yerden gökyüzüne baktı, parlak bir yıldız gördü ve “Bu benim Rabbimdir” dedi. Yıldız batınca: “Batanları sevmem” dedi; çünkü Rabbi kaybolmaz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte böylece İbrahim’e göklerin ve yerin mülkünü gösteriyorduk ki kesin bilgiye sahip olanlardan olsun.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kezalike nuri ibrahime (ve işte böyle gösteriyorduk İbrahim’e) melekutes semavati vel ard (göklerin ve yerin hükümranlığını) ve li yekune minel mukinin (ve kesin bilgi sahiplerinden olması için)

Mukatil Tefsiri
İbrahim’e göklerin ve yerin mülkünü ve aralarındaki delilleri böyle gösterdik ki, Rabbin tek ve ortağı olmayan olduğunu kesin olarak bilsin. İbrahim Rabbinden göklerin ve yerin mülkünü göstermesini istedi. Allah Cebrail’e onu yükseltmesini emretti. İnsanların amellerini gördü. Bir günah işleyen gördüğünde: “Rabbim, bu ne çirkin!” dedi. Allah ona: “Kullarım hakkında acele etme; ya tevbe ederler ya da arkalarında dua edecek bir nesil bırakırlar” diye vahyetti.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hani İbrahim babası Âzer’e demişti: “Putları ilahlar mı ediniyorsun? Ben seni ve kavmini apaçık bir sapıklık içinde görüyorum.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iz kale ibrahimu (ve hani İbrahim demişti) li ebihi azer (babası Azer’e) ettehizu esnamen aliheten (putları ilah mı ediniyorsun) inni erake (şüphesiz seni görüyorum) ve kavmeke (ve kavmini) fi dalalin mubin (apaçık sapıklık içinde)

Mukatil Tefsiri
İbrahim babası Âzer’e —onun kavminin dilinde adı Târah’tır— şöyle dedi: “Putları ilah mı ediniyorsun? Ben seni ve kavmini açık bir sapıklık içinde görüyorum.” İbrahim Kûti’de doğdu. Kâhinler Nemrud’a şöyle dediler: “Bu yıl bir çocuk doğacak, yeryüzündeki insanların ilahlarını bozacak ve sizi başka bir şeye çağıracak; senin saltanatının yıkılması onun eliyle olacaktır.” Nemrud: “Bunun çaresi kolaydır” dedi ve erkekleri kadınlardan ayırdı; o yıl doğan her erkek çocuğu öldürmeye karar verdi. Âzer karısına yaklaştı ve İbrahim’e hamile kaldı. Kâhinler: “Bu gece o çocuk ana rahmine düştü” dediler. Nemrud hamileliği belli olan kadınları serbest bıraktı. İbrahim’in annesinin doğumu yaklaşınca kuru bir nehre gidip orada doğurdu, onu bir beze sarıp gizledi. Babası onun için yer altında bir oyuk açtı ve yırtıcı hayvanlardan korumak için üzerini kapattı. Annesi gidip onu emzirdi; büyümesi çok hızlıydı. İbrahim annesine: “Benim Rabbim kim?” diye sordu. Annesi: “Ben” dedi. “Senin Rabbin kim?” dedi, “Baban” dedi. “Babamın Rabbi kim?” deyince annesi onu susturdu. Babası geldiğinde aynı soruları ona da sordu. Bunun üzerine Allah İbrahim’e göklerin ve yerin mülkünü gösterdi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O, gökleri ve yeri hak ile yaratandır. “Ol” dediği gün hemen olur. O’nun sözü gerçektir. Sûra üflendiği gün hüküm O’nundur. O, gaybı da görüneni de bilendir. O, hüküm ve hikmet sahibidir, her şeyden haberdardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve huvellezi halekas semavati vel arda bil hakk (ve O’dur gökleri ve yeri hak ile yaratan) ve yevme yekulu kun fe yekun (ve ol dediği gün hemen olur) kavluhul hakk (O’nun sözü gerçektir) ve lehul mulku (ve mülk O’nundur) yevme yunfehu fis sur (sura üflendiği gün) alimul gaybi veş şehadeh (gaybı ve görüneni bilendir) ve huvel hakimul habir (ve O hüküm sahibi her şeyden haberdardır)

Mukatil Tefsiri
Onları korkutarak şöyle buyurdu: O, gökleri ve yeri hak ile yaratandır; onları boşuna yaratmamış, gerçekleşecek bir iş için yaratmıştır. Diriliş günü “Ol” dediğinde hemen olur; Rab sözü iki kere tekrar etmez. Diriliş hakkındaki sözü gerçektir ve mutlaka gerçekleşecektir. Sûra üflendiği gün mülk O’nundur; yani İsrafil sûra üfler. O, gaybı bilir; olmuş ve olacak olanın gizlisini bilir. Görüneni de bilir; her şeyi açıkça bilir. O, diriliş konusunda hüküm sahibidir ve her şeyden haberdardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Namazı dosdoğru kılın, O’ndan sakının. Siz ancak O’nun huzurunda toplanacaksınız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve en ekimus salate (ve namazı dosdoğru kılın) vettekuhu (ve O’ndan sakının) ve huvellezi ileyhi tuhşerun (ve O’dur huzurunda toplanacağınız)

Mukatil Tefsiri
Sonra onlara amel etmeleri emredildi. Peygamberine şöyle buyuruldu: Namazı vakitlerine riayet ederek dosdoğru kılın. Onlara, namazın ancak ihlas ile fayda vereceği bildirildi. O’ndan sakının; yani O’nu birleyin. Siz ancak O’nun huzurunda toplanacaksınız.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Allah’tan başka, bize fayda da zarar da veremeyecek şeylere mi yalvaralım? Allah bizi doğru yola ilettikten sonra gerisin geri mi dönelim? Yeryüzünde şeytanların şaşırtıp saptırdığı, şaşkın halde kalmış kimse gibi mi olalım? Onun, kendisini doğru yola çağıran arkadaşları vardır: “Bize gel” derler. De ki: Allah’ın hidayeti, işte gerçek hidayettir. Ve biz âlemlerin Rabbine teslim olmakla emrolunduk.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul enedu (de ki yalvaralım mı) min dunillahi (Allah’tan başka) ma la yenfeuna (bize fayda vermeyen şeylere) ve la yedurruna (ve zarar da vermeyenlere) ve nureddu ala akabina (ve gerisin geri döndürülelim mi) bade iz hedanallahu (Allah bizi hidayete erdirdikten sonra) kellezistehvetuhuş şeyatinu (şeytanların şaşırttığı kimse gibi) fil ardı hayran (yeryüzünde şaşkın halde) lehu ashabun (onun arkadaşları vardır) yedunehu ilel huda (onu hidayete çağırırlar) itinâ (bize gel diye) kul inne hudallahi huvel huda (de ki Allah’ın hidayeti gerçek hidayettir) ve umirna (ve emrolunduk) li nuslime (teslim olmaya) li rabbil alemin (alemlerin Rabbine)

Mukatil Tefsiri
Mekke kâfirleri bazı Müslümanlara işkence ederek onları dinden döndürmek istediler. Bunun üzerine şöyle buyuruldu: De ki: Allah’tan başka, bize ne fayda ne de zarar verebilecek şeylere mi yalvaralım? Yani putlara mı ibadet edelim? Bunlar için şöyle buyurulmuştur: Sizin için ne zarar ne de fayda vermeye güçleri yoktur (Mâide 76). Allah bizi İslam dinine ilettikten sonra gerisin geri dönüp tekrar şirke mi döneceğiz? Bu, Müslümanların kâfirlere verdiği cevaptır. Çünkü kâfirler onlara: “Muhammed’in dinini bırakın, bizim dinimize dönün” dediler. Bunun üzerine şöyle denildi: Eğer sizi dinlersek, bizim durumumuz, şeytanların yoldan çıkardığı kimse gibi olur. O kimseyi arkadaşları doğru yola çağırır: “Bize gel, biz doğru yoldayız” derler; fakat o onlara uymaz. Bu, bizim hâlimize benzer; eğer Muhammed’in dinini bırakacak olursak, doğru yol üzerinde iken sapmış oluruz. Şeytanların saptırdığı kimse yeryüzünde şaşkın kalmıştır. Onun doğru yolda olan arkadaşları vardır ve onu hidayete çağırırlar. Bu durum, Abdurrahman b. Ebî Bekir hakkında indirilmiştir; şeytanlar onu saptırmıştı. Anne ve babası ona: “Bize gel” dediler. Bu konuda “Size öf olsun” diyen kimse hakkında da ayet inmiştir (Enbiyâ 67). Bunun üzerine şöyle buyuruldu: De ki: Allah’ın hidayeti, işte gerçek hidayettir; yani İslam gerçek hidayettir. Şeytanların sizi çağırdığı sapıklık ise sizin içinde bulunduğunuz durumdur. De ki: Biz âlemlerin Rabbine teslim olmakla emrolunduk.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dinlerini oyun ve eğlence edinenleri ve dünya hayatı kendilerini aldatanları bırak. Onunla öğüt ver ki bir nefis, kazandığı sebebiyle helake sürüklenmesin. Onun Allah’tan başka ne bir dostu ne de bir şefaatçisi vardır. Her türlü fidyeyi verse bile ondan kabul edilmez. İşte onlar kazandıkları sebebiyle helake sürüklenenlerdir. Onlar için kaynar sudan bir içecek ve inkâr ettikleri için acı bir azap vardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve zerillezinet tehezu dinehum (dinlerini oyun ve eğlence edinenleri bırak) leiben ve lehven (oyun ve eğlence olarak) ve garrathumul hayatud dunya (dünya hayatı onları aldattı) ve zekkir bihi (ve onunla öğüt ver) en tubsela nefsun (bir kişinin helake sürüklenmemesi için) bima kesebet (kazandığı şey yüzünden) leyse leha (onun için yoktur) min dunillahi veliyyun (Allah’tan başka bir dost) ve la şefiun (ve bir şefaatçi) ve in tadil kulle adlin (her fidyeyi verse bile) la yu’haz minha (ondan kabul edilmez) ulaikellezine ubsilu (işte onlar helake sürüklenenlerdir) bima kesebu (kazandıkları yüzünden) lehum şerabun min hamimin (onlar için kaynar sudan içecek vardır) ve azabun elim (ve acı bir azap vardır) bima kanu yekfurun (inkâr etmeleri sebebiyle)

Mukatil Tefsiri
Dinlerini oyun ve eğlence edinenleri, yani İslam’ı batıl sayıp onunla alay edenleri bırak. Dünya hayatı onları dinlerinden aldatmıştır. Kur’an ile öğüt ver ki hiçbir nefis işlediği şirk ve yalanlama sebebiyle helake sürüklenmesin ve ateşte rehin kalmasın. Onun Allah’tan başka kendisine fayda verecek bir yakını yoktur, ahirette şefaat edecek bir şefaatçisi de yoktur. Eğer bu nefis, kurtulmak için yeryüzü dolusu altın verse bile ondan kabul edilmez. İşte bunlar kazandıkları sebebiyle ateşte tutulmuş olanlardır. Onlar için son derece sıcak kaynar sudan bir içecek ve inkâr etmeleri sebebiyle acı bir azap vardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Takva sahiplerine onların hesabından hiçbir şey yoktur; fakat bu bir hatırlatmadır, umulur ki sakınırlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma alellezine yettekune (sakınanlar üzerine düşen yoktur) min hisabihim (onların hesabından) min şeyin (hiçbir şey) ve lakin zikra (fakat bir hatırlatma vardır) leallehum yettekun (umulur ki sakınırlar)

Mukatil Tefsiri
Bunun üzerine müminler şöyle dediler: “Onlar ayetler hakkında ileri geri konuştuğunda biz de kalkarsak, onların yanında oturduğumuz için günaha girmekten korkarız.” Bunun üzerine şöyle buyuruldu: Takva sahiplerine, yani Allah’ı birleyenlere, onların hesabından hiçbir şey yoktur; yani onların alay etmelerinden dolayı bir ceza yoktur. Fakat bu bir hatırlatmadır; yani siz kalktığınızda, sizin yanınızda bulunma isteği ve sizden utanmaları sebebiyle belki o alay ve konuşmayı bırakırlar. Bu ayet daha sonra şu ayetle neshedilmiştir: “Size kitapta şu indirilmiştir: Allah’ın ayetlerinin inkâr edildiğini ve onlarla alay edildiğini işittiğinizde, onlar başka bir söze geçinceye kadar onlarla oturmayın…” (Nisâ 140).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ayetlerimiz hakkında ileri geri konuşanları gördüğünde onlardan yüz çevir; başka bir söze geçinceye kadar. Eğer şeytan sana unutturursa, hatırladıktan sonra zalim toplulukla oturma.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iza raeytellezine yehudune (ayetlerimiz hakkında alaya dalanları gördüğünde) fi ayatina (ayetlerimiz hakkında) fe arid anhum (onlardan yüz çevir) hatta yehudu fi hadisin gayrih (başka söze dalıncaya kadar) ve imma yunsiyennekeş şeytanu (eğer şeytan sana unutturursa) fe la takud (artık oturma) badaz zikra (hatırladıktan sonra) meal kavmiz zalimin (zalimler topluluğuyla)

Mukatil Tefsiri
Ey Muhammed, ayetlerimiz hakkında ileri geri konuşanları, yani Kur’an ile alay eden ve uygun olmayan sözler söyleyenleri işittiğinde onlardan yüz çevir; onların yanından kalk ve Allah’ın zikri dışında bir söz konuşuncaya kadar onlarla oturma. Eğer şeytan sana unutturur da yasaktan sonra onlarla oturursan, hatırladığında artık o zalim toplulukla, yani müşriklerle birlikte oturma.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Her haberin gerçekleşeceği bir zaman vardır; yakında bileceksiniz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Li kulli nebein mustekarr (her haber için bir gerçekleşme zamanı vardır) ve sevfe talemun (ve yakında bileceksiniz)

Mukatil Tefsiri
Her haberin bir gerçekleşme zamanı ve sonu vardır. Azabın bir kısmı dünyadadır; bu da Bedir’de öldürülmeleridir. Bir kısmı da ahirettedir; o da cehennem ateşidir. Yakında bunu bileceksiniz. Bu, onlar için bir tehdittir. Bunun benzeri Kamer suresinde de vardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kavmin onu yalanladı; oysa o gerçektir. De ki: Ben sizin üzerinize vekil değilim.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kezzebe bihi kavmuke (ve kavmin onu yalanladı) ve huvel hakk (oysa o gerçektir) kul lestu aleykum bi vekil (de ki ben sizin üzerinize vekil değilim)

Mukatil Tefsiri
Kavmin, özellikle Mekke kâfirleri Kur’an’ı yalanladı; oysa o Allah’tan gelen gerçektir. De ki: Ben sizin üzerinize vekil değilim; yani sizi zorlayan ve üzerinizde hâkim olan biri değilim. Bu hüküm daha sonra kılıç ayetiyle neshedilmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: O, üzerinize üstünüzden bir azap göndermeye, ya da ayaklarınızın altından bir azap göndermeye veya sizi gruplara ayırıp birbirinize düşürmeye ve kiminize kiminizin şiddetini tattırmaya kadirdir. Bak, ayetleri nasıl türlü türlü açıklıyoruz; umulur ki anlarlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul huvel kadiru (de ki O’nun gücü yeter) ala en yeb’ase aleykum azaben (üzerinize azap göndermeye) min fevkikum (üstünüzden) ev min tahti erculikum (yahut ayaklarınızın altından) ev yelbisekum şiyaen (yahut sizi gruplara ayırmaya) ve yuzika badakum bese bad (ve kiminize kiminizin şiddetini tattırmaya) unzur keyfe nusarriful ayati (bak ayetleri nasıl açıklıyoruz) leallehum yefkahun (umulur ki anlarlar)

Mukatil Tefsiri
De ki: O, üzerinize üstünüzden bir azap göndermeye kadirdir; yani Lut kavmine yaptığı gibi taş yağdırarak sizi yok edebilir. Ya da ayaklarınızın altından bir azap gönderir; yani Karun’a yaptığı gibi sizi yerin dibine geçirebilir. Yahut sizi fırkalara ayırır, farklı görüş ve gruplar haline getirir; önceki ümmetlerde olduğu gibi. Ve kiminize kiminizin şiddetini tattırır; yani birbirinizi öldürürsünüz, içinizden çok az kişi kalır. Peygamber gece elbisesini sürüyerek şöyle dedi: “Eğer Allah ümmetime üstlerinden veya ayaklarının altından bir azap gönderirse hepsi helak olur.” Bunun üzerine kalktı, namaz kıldı ve Rabbine bunun kaldırılması için dua etti. Allah ona iki şeyi verdi: taş yağdırma ve yere batırma azabını ümmetinden kaldırdı; iki şeyi ise vermedi: ayrılık ve birbirini öldürme. Peygamber şöyle dua etti: “Azabından affına sığınırım, gazabından afiyetine sığınırım, senden yine sana sığınırım. Senin yüceliğini gereği gibi övemem; sen kendini övdüğün gibisin.” Sonra Cebrâil geldi ve: “Allah duanı kabul etti; ümmetinden iki şeyi kaldırdı, iki şeyi ise bırakıldı” dedi. Ey Muhammed, bak ayetleri nasıl çeşitli şekillerde açıklıyoruz; umulur ki anlarlar, Allah’tan korkar ve O’nu birlerler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Sizi ondan ve her sıkıntıdan Allah kurtarır; sonra siz yine ortak koşarsınız.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kulillahu yunecikum (de ki Allah sizi kurtarır) minha (ondan) ve min kulli kerbin (ve her sıkıntıdan) summe entum tuşrikun (sonra siz ortak koşarsınız)

Mukatil Tefsiri
De ki: Sizi ondan ve her türlü sıkıntıdan Allah kurtarır; yani bütün zorluklardan ve korkulardan. Sonra siz bolluk ve rahatlık zamanında yine şirk koşarsınız.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Sizi karanın ve denizin karanlıklarından kim kurtarır? O’na yalvararak ve gizlice dua edersiniz: “Eğer bizi bundan kurtarırsa mutlaka şükredenlerden olacağız.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul men yunecikum (de ki sizi kim kurtarır) min zulumatil berri vel bahr (karanın ve denizin karanlıklarından) tedunehu (O’na yalvarırsınız) tedarruan ve hufyeten (yalvararak ve gizlice) le in encana (eğer bizi kurtarırsa) min hazihi (bundan) le nekunenne (elbette olacağız) mineş şakirin (şükredenlerden)

Mukatil Tefsiri
De ki ey Muhammed, Mekke kâfirlerine: Sizi karanın ve denizin karanlıklarından kim kurtarır? Yani gölgelerden, karanlıklardan ve dalgalardan. O’na yalvararak, boyun eğerek dua edersiniz; gizlice, alçak sesle ve sükûnet içinde: “Eğer bizi bu korkulardan kurtarırsa mutlaka şükredenlerden olacağız” dersiniz; yani bu nimete karşı Allah’ı birleriz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sonra hepsi gerçek sahipleri olan Allah’a döndürülürler. Dikkat edin, hüküm yalnız O’nundur ve O hesap görenlerin en hızlısıdır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Summe ruddu (sonra döndürülürler) ilallahi (Allah’a) mevlahumul hakk (gerçek sahiplerine) e la lehul hukmu (iyi bilin ki hüküm O’nundur) ve huve esrau hasibin (ve O hesap görenlerin en süratlisidir)

Mukatil Tefsiri
Sonra ölümden sonra ahirette Allah’a döndürülürler. Bu ifadede bir takdim vardır. O, gerçek sahipleridir. Hüküm yalnız O’nundur; yani hüküm ve karar verme yetkisi sadece O’na aittir. O, hesap görenlerin en hızlısıdır. Nitekim “Hesap gören olarak biz yeteriz” (Enbiyâ 47) buyurulmuştur.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O, kullarının üstünde mutlak hâkimdir. Üzerinize koruyucular gönderir. Nihayet sizden birine ölüm geldiğinde elçilerimiz onun canını alır ve onlar görevlerinde kusur etmezler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve huvel kahiru (ve O kahredendir) fevka ibadihi (kullarının üstünde) ve yursilu aleykum hafazaten (ve üzerinize koruyucular gönderir) hatta iza cae ehadekumul mevt (nihayet sizden birine ölüm geldiğinde) teveffethu rusuluna (elçilerimiz onun canını alır) ve hum la yuferritun (ve onlar eksiklik yapmazlar)

Mukatil Tefsiri
O, yarattıkları üzerinde mutlak hâkimdir, hepsine üstün gelmiştir. Üzerinize koruyucular, yani meleklerden yazıcılar gönderir; bunlar Âdemoğlunun amellerini koruyup yazarlar. Nihayet sizden birine ölüm geldiğinde, belirlenmiş sürenin sonuna ulaştığında, elçilerimiz onun canını alır; yani ölüm meleği onun canını alır. Onlar kendilerine verilen görevde kusur etmezler; yani emredileni eksiksiz yerine getirirler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O, gece sizi vefat ettiren ve gündüz ne işlediğinizi bilendir. Sonra belirlenmiş süre tamamlanıncaya kadar gündüz sizi diriltir. Sonra dönüşünüz O’nadır. Sonra yaptıklarınızı size haber verecektir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve huvellezi yeteveffakum (ve O’dur sizi vefat ettiren) bil leyli (geceleyin) ve yalemu (ve bilir) ma cerahtum (kazandıklarınızı) bin nehari (gündüzün) summe yebasukum (sonra sizi diriltir) fihi (onda) li yukda ecelun musemma (belirlenmiş süre tamamlansın diye) summe ileyhi merciukum (sonra dönüşünüz O’nadır) summe yunebbiukum (sonra size haber verecektir) bima kuntum tamelun (yaptıklarınızı)

Mukatil Tefsiri
O, gece sizi vefat ettirir; yani gece sizi uyutarak öldürür gibi yapar. Gündüz ise kazandıklarınızı, yani işlediğiniz hayır ve şerri bilir. Sonra gündüz sizi uykudan diriltir ki belirlenmiş süre tamamlanıncaya kadar yaşayasınız. Sonra dönüşünüz ahirette O’nadır. Ardından dünyada yaptığınız hayır ve şerri size haber verir. Bu bir tehdittir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Gaybın anahtarları O’nun katındadır; onları O’ndan başkası bilmez. Karada ve denizde olanı bilir. Bir yaprak düşmez ki onu bilmesin. Yerin karanlıkları içindeki hiçbir tane, yaş ve kuru hiçbir şey yoktur ki apaçık bir kitapta olmasın.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve indehu mefatihul gayb (gaybın anahtarları O’nun katındadır) la yalemuha (onları bilmez) illa hu (yalnız O) ve yalemu (ve bilir) ma fil berri vel bahri (karada ve denizde olanı) ve ma teskutu (ve düşmez) min verakatin (hiçbir yaprak) illa yalemuha (onu bilmesin) ve la habbetin (ve hiçbir tane yoktur) fi zulumatil ardı (yerin karanlıklarında) ve la ratbin (ve hiçbir yaş şey yoktur) ve la yabisin (ve hiçbir kuru şey yoktur) illa fi kitabin mubin (apaçık bir kitapta olmasın)

Mukatil Tefsiri
Gaybın anahtarları, yani azabın hazineleri Allah’ın katındadır; onu ne zaman indireceğini yalnız O bilir. Karada ve denizde olan her şeyi bilir. Ağaçtan düşen hiçbir yaprak yoktur ki onu bilmesin. Yerin karanlıkları içindeki hiçbir tane yoktur ki onu bilmesin. Yaş ve kuru hiçbir şey yoktur ki apaçık bir kitapta bulunmasın; yani bunların hepsi Levh-i Mahfuz’da açıkça yazılıdır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Eğer acele istediğiniz şey benim yanımda olsaydı, benimle sizin aranızdaki iş bitirilmiş olurdu. Allah zalimleri daha iyi bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul lev enne indi (de ki eğer benim yanımda olsaydı) ma testa’cilune bihi (çabucak istediğiniz şey) le kudiyel emru (elbette iş bitirilirdi) beyni ve beynekum (benimle sizin aramda) vallahu alemu biz zalimin (Allah zalimleri daha iyi bilir)

Mukatil Tefsiri
De ki: Eğer acele istediğiniz azap benim elimde olsaydı, benimle sizin aranızdaki iş, yani azap işi, kesinlikle bitirilirdi. Fakat bu benim elimde değildir. Allah zalimleri daha iyi bilendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Ben Rabbimden gelen apaçık bir delil üzerindeyim; siz ise onu yalanladınız. Acele istediğiniz şey benim yanımda değildir. Hüküm yalnızca Allah’ındır. O hakkı anlatır ve O, hüküm verenlerin en hayırlısıdır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul inni ala beyyinetin (de ki ben apaçık bir delil üzerindeyim) min rabbi (Rabbimden) ve kezzebtum bihi (siz ise onu yalanladınız) ma indi (benim yanımda değil) ma testa’cilune bihi (çabucak istediğiniz şey) inil hukmu (hüküm ancak) illa lillah (Allah’ındır) yekussul hakka (hakkı anlatır) ve huve hayrul fasilin (ve O ayıranların en hayırlısıdır)

Mukatil Tefsiri
De ki: Ben Rabbimden gelen apaçık bir delil üzerindeyim; yani Rabbimin bana emrettiği, yalnız O’na ibadet etmek ve putlara ibadeti terk etmek hususunda açık bir beyan üzerindeyim. Siz ise onu, yani azabı yalanladınız. Onlar peygambere: “Doğru söylüyorsan bize azabı getir” dediklerinde şöyle buyurdu: Acele istediğiniz azap benim yanımda değildir. Hüküm yalnızca Allah’ındır; yani dünyada azabın ne zaman ineceğine yalnız Allah karar verir. O hakkı söyler. Bu ifade “hakkı hükmeder” şeklinde de okunmuştur; yani azap geldiğinde onu geciktirmez. O, aramızda hüküm verenlerin en hayırlısıdır; yani azabın indirilmesi hususunda en iyi hükmeden O’dur.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Ben, Allah’tan başka taptıklarınıza kulluk etmekten men edildim. De ki: Ben sizin heveslerinize uymam. Aksi halde sapmış olurum ve ben doğru yolda olanlardan değilim.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul inni nuhitu (de ki şüphesiz ben yasaklandım) en a’bude (kulluk etmekten) ellezine ted’une (sizin yalvardığınız şeylere) min dunillah (Allah’tan başka) kul la ettebiu ehvaekum (de ki sizin hevalarınıza uymam) kad daleltu (o zaman sapmış olurum) ve ma ene minel muhtedin (ve hidayete erenlerden olmam)

Mukatil Tefsiri
De ki: Ben, Allah’tan başka taptığınız ilahlara kulluk etmekten men edildim. De ki: Ben sizin heveslerinize uymam; eğer sizin arzularınıza uyarsam sapmış olurum ve doğru yolda olanlardan olmam. Bu, onların peygamberi atalarının dinine çağırmaları üzerine söylenmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte böylece ayetleri ayrıntılı olarak açıklıyoruz ki suçluların yolu belli olsun.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kezalike nufassılul ayati (işte böyle ayetleri açıklıyoruz) ve li testebine (ve belli olsun diye) sebilul mucrimin (suçluların yolu)

Mukatil Tefsiri
İşte böylece ayetleri açıklarız; yani dinin hükümlerini bu şekilde beyan ederiz ki suçluların yolu ortaya çıksın. Yani kâfirlerin yolu müminlerden ayrılıp bilinsin. Bu ifade, Ebû Cehil ve arkadaşları hakkında gelmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ayetlerimize iman edenler sana geldiğinde de ki: “Selam size! Rabbiniz rahmeti kendi üzerine yazmıştır. Sizden kim bilmeyerek bir kötülük işler, sonra ardından tövbe eder ve kendini düzeltirse, şüphesiz O bağışlayandır, merhamet edendir.”

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve iza caeke (ve sana geldiğinde) ellezine yu’minune (iman edenler) bi ayatina (ayetlerimize) fe kul selamun aleykum (de ki size selam olsun) ketebe rabbukum (Rabbiniz yazdı) ala nefsihir rahmeh (kendi üzerine rahmeti) ennehu men amile minkum (sizden kim işlerse) suen (bir kötülük) bi cehaletin (bilgisizlikle) summe tabe (sonra tevbe eder) min ba’dihi (ondan sonra) ve asleha (ve düzeltirse) fe ennehu gafurur rahim (şüphesiz O bağışlayan ve merhamet edendir)

Mukatil Tefsiri
Ayetlerimize iman edenler, yani Kur’an’ın Allah’tan olduğunu doğrulayanlar sana geldiğinde de ki: “Selam size!” Yani Allah’ın bağışlaması üzerinize olsun. Peygamber onları gördüğünde önce selam verir ve şöyle derdi: “Ümmetim içinde kendileriyle birlikte sabretmem ve onlara selam vermem emredilen kimseler bulunduğu için Allah’a hamd olsun.”
Sonra şöyle buyuruldu: Rabbiniz rahmeti kendi üzerine yazmıştır. Sizden kim bilmeyerek bir kötülük işler, sonra ardından tövbe eder ve amelini düzeltirse, şüphesiz O bağışlayandır, merhamet edendir. Bu ayet, Ömer b. Hattab hakkında indirilmiştir; işlediği kötülükten, yani şirkten sonra tövbe etmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

İşte böylece onların bir kısmını diğerleriyle denedik ki: “Aramızdan Allah’ın kendilerine lütfettiği kimseler bunlar mı?” desinler. Allah şükredenleri daha iyi bilen değil midir?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kezalike fetenna (işte böyle denedik) ba’dahum bi ba’din (onların bir kısmını diğerleriyle) li yekulu (demeleri için) e haulai (bunlar mıymış) mennallahu aleyhim (Allah’ın nimet verdiği kimseler) min beynina (aramızdan) e leysallahu (Allah değil midir) bi a’leme (daha iyi bilen) biş şakirin (şükredenleri)

Mukatil Tefsiri
Böylece Müslümanların fakirlerini ve mevalileri, müşrik Arapların ileri gelenleriyle imtihan ettik: Ebû Cehil, Velid, Utbe, Ümeyye, Sehl b. Amr ve benzerleri. Onlar şöyle dediler: “Aramızdan Allah’ın kendilerine nimet verdiği kimseler bunlar mı?” Yani İslam ile onlara nimet verildiğini söylediler. Bunun üzerine Allah buyurdu: Allah şükredenleri daha iyi bilen değil midir? Bu durum hakkında Furkan suresinde de şu ayet indirilmiştir: “Sizi birbirinizle denedik…” (Furkan 20).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sabah akşam Rablerine dua edenleri, O’nun rızasını isteyerek ibadet edenleri kovma. Onların hesabından sana hiçbir sorumluluk yoktur; senin hesabından da onlara hiçbir sorumluluk yoktur. Eğer onları kovarsan zalimlerden olursun.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve la tatrud (ve kovma) ellezine yed’une (o kimseleri ki yalvarırlar) rabbehum (Rablerine) bil gadati vel aşiyyi (sabah akşam) yuridune vechehu (O’nun rızasını isteyerek) ma aleyke (sana ait değildir) min hisabihim (onların hesabından) min şey’in (hiçbir şey) ve ma min hisabike (ve senin hesabından da) aleyhim (onlara ait) min şey’in (hiçbir şey yoktur) fe tatrudehum (eğer onları kovarsan) fe tekune (o zaman olursun) minez zalimin (zalimlerden)

Mukatil Tefsiri
Ebû Tâlib peygambere şöyle dedi: “Bunları yanından uzaklaştırırsan, belki kavminin ileri gelenleri sana uyar.” Bunun üzerine şöyle buyuruldu: Sabah ve akşam Rablerine dua edenleri, yani O’na namaz kılanları kovma. Onlar ibadetleriyle Rablerinin rızasını isterler. Onların hesabından sana bir şey yoktur; senin hesabından da onlara bir şey yoktur. Eğer onları kovarsan zalimlerden olursun. O zaman namaz sabah iki rekât ve akşam iki rekât idi; daha sonra beş vakit namaz farz kılındı.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onunla, Rablerine toplanacaklarından korkanları uyar. Onlar için O’ndan başka ne bir dost ne de bir şefaatçi vardır. Umulur ki sakınırlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve enzir (ve uyar) bihillezine (onunla o kimseleri ki) yehafune (korkarlar) en yuhşeru (toplanmaktan) ila rabbihim (Rablerinin huzuruna) leyse lehum (onlar için yoktur) min dunihi (O’ndan başka) veliyyun (bir dost) ve la şefi’un (ve bir şefaatçi) leallehum yettekun (umulur ki sakınırlar)

Mukatil Tefsiri
Kur’an ile, Rablerine toplanacaklarını bilen ve bundan korkanları uyar. Bunlar, dostları ve Arapların fakirleri olan kimselerdir. Onlar bilirler ki Allah’tan başka kendilerine fayda verecek bir yakın da yoktur, bir şefaatçi de yoktur; eğer Allah’a isyan ederlerse ahirette kendilerine şefaat edecek kimse bulunmaz. Umulur ki günahlardan sakınırlar. Bu ayet, Ammâr, Ebû Zer el-Gıfârî, Sâlim, Mihca‘, Nemir b. Kâsıt, Âmir b. Füheyre, İbn Mes‘ûd, Ebû Hüreyre ve benzeri kimseler hakkında indirilmiştir. Ebû Cehil ve arkadaşları şöyle dediler: “Şu Muhammed’e uyanlara bakın; bunlar bizim kölelerimiz ve bedevilerimizden toplumların en aşağı tabakasıdır. Eğer o yalnızca ileri gelenlerimizi kabul etseydi biz de ona uyardık.” Bunu Ebû Tâlib’e söylediler ve: “Yeğenine söyle, bu fakirleri ve aşağı gördüklerini yanından uzaklaştırsın ki kavminin ileri gelenleri ona uysun” dediler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Ben size Allah’ın hazineleri benim yanımdadır demiyorum. Gaybı da bilmem. Size “ben bir meleğim” de demiyorum. Ben ancak bana vahyedilene uyarım. De ki: Kör ile gören bir olur mu? Hâlâ düşünmez misiniz?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul la ekulu lekum (de ki size demiyorum ki) indi hazainullahi (Allah’ın hazineleri benim yanımdadır) ve la a’lemul gaybe (ve gaybı da bilmem) ve la ekulu lekum inni melek (ve size ben meleğim de demiyorum) in ettebiu (ben ancak uyarım) illa ma yuha ileyy (bana vahyedilene) kul hel yestevil a’ma vel basir (de ki kör ile gören bir olur mu) e fe la tetefekkerun (hiç düşünmez misiniz)

Mukatil Tefsiri
De ki: Ben size Allah’ın hazineleri, yani azabın ne zaman ineceğine dair anahtarlar benim yanımdadır demiyorum. Gaybı da bilmem; yani azabın size ne zaman ineceğini bilmem. Size “ben bir meleğim” de demiyorum. Onlar “Rabbimiz dileseydi melekler indirirdi” dedikleri için bu ifade gelmiştir (Fussilet 14). Siz ey Mekke kâfirleri, “Sen melek değilsin, bu yüzden seni tasdik etmeyiz” dediniz. De ki: Ben ancak bana vahyedilene, yani Kur’an’a uyarım. De ki: Kör ile gören bir olur mu? Kör, hidayeti görmeyen kâfirdir; gören ise hidayeti gören mümindir. Hâlâ düşünmez misiniz ki bunlar eşit değildir?

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ayetlerimizi yalanlayanlara, fasıklık etmeleri sebebiyle azap dokunacaktır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine kezzebu (ayetlerimizi yalanlayanlara gelince) bi ayatina (ayetlerimizi) yemessuhumul azabu (azap onlara dokunacaktır) bima kanu yefsukun (fasıklık etmeleri sebebiyle)

Mukatil Tefsiri
Ayetlerimizi, yani Kur’an’ı yalanlayan Mekke kâfirlerine, işledikleri günahlar ve isyanları sebebiyle azap dokunacaktır. Peygamber onları azapla korkutunca, alay ve yalanlama maksadıyla: “Eğer doğru söylüyorsan, bize vaat ettiğin bu azap ne zaman?” diye sordular. Bunun üzerine şöyle buyuruldu:

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Biz peygamberleri ancak müjdeleyiciler ve uyarıcılar olarak göndeririz. Kim iman eder ve kendini düzeltirse, onlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma nursilul murseline (biz peygamberleri göndermeyiz) illa mübeşşirine ve münzirin (ancak müjdeleyiciler ve uyarıcılar olarak) fe men amene (kim iman eder) ve asleha (ve düzeltirse) fe la havfun aleyhim (onlara korku yoktur) ve la hum yahzenun (ve üzülmeyeceklerdir)

Mukatil Tefsiri
Biz peygamberleri ancak cennetle müjdeleyici ve cehennemle uyarıcı olarak göndeririz. Kim iman eder, yani doğrular ve amelini düzeltirse, onlar için korku yoktur ve onlar üzülmezler. Bunun benzeri A‘râf suresinde de vardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Söyleyin bana, size Allah’ın azabı ansızın veya açıkça gelirse, zalim topluluktan başkası mı helak edilir?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul eraeytekum (de ki söyleyin bana) in etakum azabullahi (Allah’ın azabı size gelirse) bagteten ev cehraten (ansızın yahut açıkça) hel yuhleku (helak edilir mi) illel kavmuz zalimun (ancak zalimler topluluğu)

Mukatil Tefsiri
De ki: Söyleyin bana, size Allah’ın azabı ansızın, yani farkına varmadan birdenbire gelse veya açıkça, gözlerinizle görerek üzerinize inse —Bedir’deki öldürülme gibi— bu azapla ancak zalim topluluk helak edilir; yani müşrikler helak edilir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Söyleyin bana, eğer Allah sizin işitmenizi ve görmenizi alır ve kalplerinizi mühürlerse, Allah’tan başka hangi ilah onu size geri getirebilir? Bak, ayetleri nasıl türlü türlü açıklıyoruz; sonra yine de yüz çeviriyorlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul eraeytekum (de ki söyleyin bana) in ehazallahu sem’akum (Allah işitmenizi alsa) ve ebsarakum (ve gözlerinizi) ve hateme ala kulubikum (ve kalplerinizi mühürlese) men ilahun gayrullahi (Allah’tan başka hangi ilah vardır ki) ye’tikum bihi (onu size getirsin) unzur (bak) keyfe nusarriful ayati (ayetleri nasıl açıklıyoruz) summe hum yasdifun (sonra yine yüz çeviriyorlar)

Mukatil Tefsiri
De ki ey Muhammed, Mekke kâfirlerine: Söyleyin bana, eğer Allah sizin işitmenizi ve görmenizi alır da hiçbir şey işitemez ve göremez hale gelirseniz, kalplerinizi de mühürler ve artık hiçbir şeyi anlayamazsanız, Allah’tan başka hangi ilah bunları size geri getirebilir? Ey Muhammed, bak ayetleri nasıl çeşitli şekillerde açıklıyoruz; onları işitme, görme ve kalplerin alınmasıyla korkutuyoruz, önceki ümmetlere yapılanları anlatıyoruz. Buna rağmen onlar yüz çevirirler, ibret almazlar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Böylece zulmeden kavmin kökü kesildi. Hamd, âlemlerin Rabbi Allah’a aittir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe kutia dabirul kavmillezine zalemu (böylece zulmeden kavmin kökü kesildi) vel hamdu lillahi rabbil alemin (ve hamd alemlerin Rabbi Allah’adır)

Mukatil Tefsiri
Zulmeden kavmin kökü kesildi; yani şirk koşanların aslı yok edildi, onlardan kimse kalmadı. Âlemlerin Rabbi Allah’a hamd olsun; bu, düşmanlarının helak edilmesi sebebiyledir. Bu sözle Mekke kâfirleri korkutulmaktadır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kendilerine hatırlatılanı unuttuklarında, üzerlerine her şeyin kapılarını açtık. Nihayet kendilerine verilenle sevindikleri sırada onları ansızın yakaladık; bir de baktın ki ümitsizliğe düşmüşlerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Felemma nesu (kendilerine hatırlatılanı unuttuklarında) ma zukkiru bihi (kendisiyle öğüt verildikleri şeyi) fetahna aleyhim (onlara açtık) ebvabe kulli şey’in (her şeyin kapılarını) hatta iza ferihu (nihayet sevindiklerinde) bima utu (kendilerine verilen şeylerle) ehaznahum bagteten (onları ansızın yakaladık) fe iza hum mublisun (bir de baktın ki ümitsizliğe düşmüşler)

Mukatil Tefsiri
Kendilerine hatırlatılanı, yani emredildikleri ve öğüt verildikleri şeyleri terk ettiklerinde —önceki ümmetler gibi, peygamberlerin çağrısını yalanladıklarında— üzerlerine her şeyin kapılarını açtık; yani kendilerine gelen sıkıntıdan sonra her türlü nimet ve bolluğu verdik. Bu durum A‘râf suresinde de benzer şekilde geçer. Nihayet kendilerine verilen nimetlerle sevindiklerinde ve içinde bulundukları hâle aldanıp hoşlandıklarında, onları ansızın yakaladık; yani en güçlü oldukları anda azapla yakalandılar. Bir de baktın ki tamamen ümitsiz kalmış, her hayırdan kesilmişlerdir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlara azabımız geldiğinde yalvarıp yakarmaları gerekmez miydi? Fakat kalpleri katılaştı ve şeytan onlara yaptıklarını süsledi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fe levla iz caehum (hiç değilse kendilerine geldiğinde) be’suna (azabımız) tedarrau (yalvarsalardı) ve lakin kaset kulubuhum (fakat kalpleri katılaştı) ve zeyyene lehumuş şeytanu (ve şeytan onlara süslü gösterdi) ma kanu ya’melun (yaptıkları şeyleri)

Mukatil Tefsiri
Onlara şiddet ve bela geldiğinde Allah’a yalvarıp tevbe etmeleri gerekmez miydi ki üzerlerindeki belayı kaldırsın? Fakat kalpleri katılaştı, yumuşamadı. Şeytan da onların yaptıkları şirk ve yalanlamayı kendilerine süslü gösterdi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Andolsun, senden önceki ümmetlere de elçiler gönderdik; sonra onları sıkıntı ve darlıkla yakaladık ki yalvarıp yakarsınlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lekad erselna (andıolsun gönderdik) ila umemin (ümmetlere) min kablike (senden önce) fe ehaznahum (sonra onları yakaladık) bil be’sai (sıkıntıyla) ved darrâi (ve darlıkla) leallehum yetedarraun (umulur ki yalvarırlar)

Mukatil Tefsiri
Senden önceki ümmetlere de peygamberler gönderdik. Onların kavimleri de onları yalanladılar; tıpkı Mekke kâfirlerinin seni yalanladığı gibi. Biz onları sıkıntı ve darlıkla yakaladık ki Rablerine yalvarsınlar ve O’na yönelip tevbe etsinler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hayır, yalnız O’na dua edersiniz. O da dilerse kendisine dua ettiğiniz şeyi giderir ve ortak koştuklarınızı unutursunuz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Bel iyyahu ted’un (hayır yalnız O’na yalvarırsınız) fe yekşifu (ve giderir) ma ted’une ileyhi (kendisine yalvardığınız şeyi) in şae (eğer dilerse) ve tensevne (ve unutursunuz) ma tuşrikun (ortak koştuklarınızı)

Mukatil Tefsiri
Hayır, yalnız O’na dua edersiniz. O da dilerse kendisine dua ettiğiniz şeyi giderir. O zaman Allah’a ortak koştuğunuz ilahları terk eder, onları çağırmazsınız; sadece Allah’a yönelirsiniz.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Söyleyin bana, size Allah’ın azabı gelse veya size kıyamet gelse, doğru sözlü iseniz Allah’tan başkasına mı dua edersiniz?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul (de ki) eraeytekum (söyleyin bana) in etakum azabullahi (Allah’ın azabı size gelirse) ev etetkumu s saatu (yahut kıyamet size gelirse) e gayrallahi ted’un (Allah’tan başkasına mı yalvarırsınız) in kuntum sadikin (eğer doğru sözlüyseniz)

Mukatil Tefsiri
Peygamberine şöyle denildi: De ki: Söyleyin bana, size dünyada önceki ümmetlere geldiği gibi Allah’ın azabı gelse veya size kıyamet gelse, Allah’tan başka ilahları mı çağırırsınız ki bu azabı sizden kaldırsınlar? Eğer doğru söylüyorsanız.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ayetlerimizi yalanlayanlar karanlıklar içinde sağır ve dilsizdir. Allah kimi dilerse onu saptırır, kimi dilerse onu dosdoğru bir yol üzerine koyar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Vellezine kezzebu (ayetlerimizi yalanlayanlar ise) bi ayatina (ayetlerimizi) summun ve bukmun (sağır ve dilsizdirler) fiz zulumat (karanlıklar içindedirler) men yeşeillahu yudlilhu (Allah kimi dilerse saptırır) ve men yeşe yec’alhu (kimi de dilerse onu kılar) ala sıratın mustekim (dosdoğru yol üzere)

Mukatil Tefsiri
Ayetlerimizi, yani Kur’an’ı yalanlayanlar sağırdır; hidayeti işitmezler. Dilsizdirler; onu dile getirmezler. Karanlıklar içindedirler; yani şirkin içinde. Allah kimi dilerse onu hidayetten saptırır. Bu ayet, Abduddâr b. Kusayy oğulları hakkında indirilmiştir. Kimi de dilerse onu doğru yol üzerine, yani İslam dini üzerine kılar; bunlardan bazıları Ali b. Ebî Tâlib, Abbas, Hamza ve Cafer’dir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Yeryüzünde yürüyen hiçbir canlı ve iki kanadıyla uçan hiçbir kuş yoktur ki sizin gibi birer ümmet olmasınlar. Biz kitapta hiçbir şeyi eksik bırakmadık. Sonra hepsi Rablerine toplanacaklardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve ma min dabbetin (yeryüzünde hiçbir canlı yoktur ki) fil ardı (yerde) ve la tairin (ve hiçbir kuş yoktur ki) yetiru (uçsun) bi cenahayhi (iki kanadıyla) illa umemun emsalukum (sizin gibi ümmetler olmasın) ma ferratna (eksik bırakmadık) fil kitabi (kitapta) min şey’in (hiçbir şeyi) summe ila rabbihim yuhşerun (sonra Rablerine toplanacaklardır)

Mukatil Tefsiri
Yeryüzünde, karada ve denizde yürüyen hiçbir canlı ve iki kanadıyla uçan hiçbir kuş yoktur ki sizin gibi sınıflara ayrılmış topluluklar olmasınlar; her biri kendi isimleriyle bilinen türlerdir. Biz kitapta, yani Levh-i Mahfuz’da hiçbir şeyi eksik bırakmadık. Sonra hepsi ahirette Rablerine toplanacaktır. Daha sonra birbirlerinden haklarını aldıktan sonra toprak olurlar ve onlara: “Toprak olun” denir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

“Ona Rabbinden bir mucize indirilseydi ya!” dediler. De ki: Allah bir mucize indirmeye kadirdir; fakat onların çoğu bilmezler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kalu (ve dediler) levla nuzzile (indirilmeli değil miydi) aleyhi ayetun (ona bir ayet) min rabbih (Rabbinden) kul (de ki) innallahe kadirun (şüphesiz Allah’ın gücü yeter) ala en yunezzile ayeten (bir ayet indirmeye) ve lakinne ekserahum (fakat onların çoğu) la ya’lemun (bilmezler)

Mukatil Tefsiri
“Muhammed’e, önceki peygamberlere indirildiği gibi Rabbinden bir mucize indirilseydi ya!” dediler. De ki: Allah bir mucize indirmeye elbette kadirdir; fakat onların çoğu bunu bilmezler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Ancak işitenler çağrıya cevap verir. Ölüleri ise Allah diriltecektir; sonra O’na döndürüleceklerdir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Innema yestecibu (ancak kabul eder) ellezine yesmeun (işitenler) vel mevta yeb’asuhumullah (ölüleri ise Allah diriltecektir) summe ileyhi yurceun (sonra O’na döndürülecekler)

Mukatil Tefsiri
İman edenler zikredildi: Ancak işitenler, yani hidayeti, Kur’an’ı işitenler cevap verir. Ölüler ise, yani Mekke kâfirleri, Allah tarafından ahirette diriltilecektir; sonra O’na döndürülürler ve yaptıklarının karşılığını alırlar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer onların yüz çevirmesi sana ağır geldiyse, yerin içine bir tünel aramaya ya da göğe bir merdiven kurmaya gücün yetiyorsa, onlara bir ayet getir. Allah dileseydi onları hidayet üzerinde toplardı. O hâlde sakın cahillerden olma.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve in kane kebure (eğer ağır geldiyse) aleyke i’raduhum (onların yüz çevirmesi sana) fe inisteta’te (eğer gücün yeterse) en tebtegiye (aramaya) nefekan fil ardı (yerde bir tünel) ev سلمًا fis semai (yahut göğe bir merdiven) fe te’tiyehum (ve onlara getirsen) bi ayetin (bir mucize) ve lev şaallahu (eğer Allah dileseydi) le cemeahum (elbette onları toplardı) alel huda (hidayet üzerinde) fe la tekunenne (sakın olma) minel cahilin (cahillerden)

Mukatil Tefsiri
Onların hidayetten yüz çevirmesi sana ağır geldiyse ve onların seni yalanlamasına sabredemiyorsan, eğer gücün yetiyorsa yerin içinde bir geçit bul ya da göğe bir merdiven kur ve onlara bir ayet getir. Yapabiliyorsan bunu yap. Sonra Allah, peygamberini teselli ederek şöyle buyurdu: Eğer Allah dileseydi onların hepsini hidayet üzerinde toplardı. O hâlde cahillerden olma; çünkü Allah dileseydi onları hidayete erdirirdi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Senden önce de peygamberler yalanlandı; yalanlanmalarına ve eziyet görmelerine sabrettiler, sonunda yardımımız onlara geldi. Allah’ın sözlerini değiştirecek yoktur. Peygamberlerin haberlerinden sana da gelmiştir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lekad kuzzibet (andıolsun yalanlandı) rusulun (peygamberler) min kablik (senden önce) fe saberu (onlar sabrettiler) ala ma kuzzibu (yalanlanmalarına karşı) ve uzu (ve eziyet gördüler) hatta etahum nasruna (nihayet yardımımız onlara geldi) ve la mubeddile (ve değiştirecek yoktur) li kelimatillah (Allah’ın sözlerini) ve lekad caeke (ve sana geldi) min nebeil murselin (peygamberlerin haberlerinden)

Mukatil Tefsiri
Mekke kâfirleri peygambere: “Bize de önceki peygamberlerin getirdiği gibi bir mucize getir; o zaman seni doğrularız, yoksa yalancısın” dediler. Bunun üzerine Allah, peygamberini teselli ederek sabretmesini ve önceki peygamberlere uymasını emretti: Senden önce de peygamberler yalanlandı, onlar yalanlanmalarına ve eziyet görmelerine sabrettiler, sonunda yardımımız geldi; yani kavimleri helak edildi. Allah’ın sözlerini değiştirecek yoktur; yani Allah’ın Muhammed’e yardım edeceği sözü değişmez. Nitekim önceki peygamberlere yardım ettiği gibi ona da yardım edecektir. Peygamberlerin yalanlanıp eziyet görmeleri ve sonra yardım edilmeleri hakkında sana haber gelmiştir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onların söylediklerinin seni üzdüğünü biliyoruz. Aslında onlar seni yalanlamıyorlar; fakat zalimler Allah’ın ayetlerini inkâr ediyorlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kad na’lemu (elbette biliyoruz) innehu (şüphesiz) le yahzunukellezi (seni üzen şey) yekulun (söyledikleridir) fe innehum (aslında onlar) la yukezzibuneke (seni yalanlamıyorlar) ve lakinnez zalimine (fakat zalimler) bi ayatillahi (Allah’ın ayetlerini) yechadun (inkâr ediyorlar)

Mukatil Tefsiri
Bu ayet, Hâris b. Âmir b. Nevfel hakkında indirilmiştir. O, peygamberi açıktan yalanlar, fakat güvendiği kimselerle baş başa kaldığında: “Muhammed yalan söyleyen biri değildir, ben onun doğru olduğunu düşünüyorum” derdi. Peygamberle karşılaştığında ise şöyle derdi: “Söylediklerinin hak olduğunu biliyoruz; fakat sana uyarsak Arapların bizi yurdumuzdan söküp atmasından korkuyoruz. Biz az bir topluluğuz, onlara gücümüz yetmez” (Kasas 57). Bunun üzerine şöyle buyuruldu: Onların açıkça söyledikleri seni üzmektedir; seni yalancı diye nitelendirirler. Oysa onlar gizlice seni yalanlamazlar; senin doğru olduğunu bilirler. Fakat zalimler, bildikleri halde Allah’ın ayetlerini, yani Kur’an’ı inkâr ederler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Dünya hayatı ancak bir oyun ve eğlencedir. Ahiret yurdu ise sakınanlar için daha hayırlıdır. Hâlâ akıl etmez misiniz?

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve mel hayatud dunya (ve dünya hayatı) illa leibun ve lehv (ancak oyun ve eğlencedir) ve led darul ahiretu (ahiret yurdu ise) hayrun (daha hayırlıdır) lillezine yettekun (sakınanlar için) e fe la ta’kilun (hala akletmez misiniz)

Mukatil Tefsiri
Dünya hayatı ancak boş bir şey ve geçici bir eğlencedir. Ahiret yurdu, yani cennet, şirkten sakınanlar için daha hayırlıdır. Ahiret yurdu dünya hayatından üstündür; çünkü o, dünya hayatından sonradır. Dünya adı da ahirete göre daha yakın olduğu için verilmiştir. Hâlâ akıl etmez misiniz?

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah ile karşılaşmayı yalanlayanlar gerçekten ziyana uğramışlardır. Nihayet saat onlara ansızın geldiğinde: “Dünyada yaptığımız eksikliklerden dolayı yazıklar olsun bize!” derler. Onlar günahlarını sırtlarında taşırlar. Dikkat edin, yüklendikleri şey ne kötüdür.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kad hasire (gerçekten ziyana uğradılar) ellezine kezzebu (o kimseler ki yalanladılar) bi likaillahi (Allah’a kavuşmayı) hatta iza caethumus saatu (nihayet onlara kıyamet geldiğinde) bagteten (ansızın) kalu (derler ki) ya hasretena (eyvah bize) ala ma ferratna fiha (orada eksik bıraktıklarımızdan dolayı) ve hum yahmilune (ve onlar taşırlar) evzarehum (yüklerini) ala zuhurihim (sırtlarında) e la sae (ne kötüdür) ma yezirun (taşıdıkları şey)

Mukatil Tefsiri
Allah ile karşılaşmayı, yani dirilişi yalanlayanlar ziyana uğramışlardır. Kıyamet ansızın geldiğinde Kureyş kâfirleri şöyle der: “Dünyada Allah’ı anmayı terk ettiğimiz için yazıklar olsun bize!” Onlar günahlarını sırtlarında taşırlar. Bu şudur: Kâfir ahirette diriltildiğinde, kötü ameli siyahî, çirkin, kötü kokulu ve iğrenç görünümlü bir surette gelir. Kâfir ona: “Sen kimsin?” der. O da: “Ben senin kötü amelininim. Dünyada beni şehvetler ve zevklerle taşıdın, bugün de beni taşı” der. Kâfir: “Seni nasıl taşıyabilirim?” der. O da: “Beni taşıdığın gibi” der ve onun sırtına biner. İşte bu, onların günahlarını sırtlarında taşımalarıdır. Dikkat edin, yüklendikleri şey ne kötüdür.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onları Rablerinin huzurunda durduruldukları zaman bir görsen! “Bu gerçek değil mi?” der. Onlar: “Evet, Rabbimize yemin ederiz ki gerçektir” derler. O da: “Öyleyse inkâr ettiğiniz için azabı tadın” der.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lev tera (bir görsen) iz vukıfu ala rabbihim (Rablerinin huzurunda durdurulduklarında) kale (buyurur) e leyse haza bil hakk (bu gerçek değil mi) kalu bela ve rabbina (elbette Rabbimize yemin olsun) kale (buyurur) fe zukul azabe (öyleyse tadın azabı) bima kuntum tekfurun (inkâr ettiğinizden dolayı)

Mukatil Tefsiri
Ey Muhammed, onları Rablerinin huzuruna çıkarıldıklarında görsen! Onlara: “Bu hak değil mi?” denir. Onlar da: “Evet, Rabbimize yemin ederiz ki bu gerçektir” derler. Bunun üzerine Allah: “Öyleyse inkâr ettiğiniz için azabı tadın” buyurur. Bunun benzeri Ahkaf suresinde de vardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

“Hayat ancak bu dünya hayatımızdır, biz diriltilecek değiliz” dediler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kalu (ve dediler) in hiye illa hayatuned dunya (bu yalnız dünya hayatımızdır) ve ma nahnu bi meb’usin (ve biz diriltilecek değiliz)

Mukatil Tefsiri
Peygamber, Mekke kâfirlerine dirilişi haber verdiğinde onu yalanladılar ve şöyle dediler: “Hayat sadece bu dünya hayatıdır, biz ölümden sonra diriltilecek değiliz.”

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Hayır, daha önce gizledikleri şeyler kendilerine açığa çıktı. Eğer geri döndürülselerdi, yine yasaklandıkları şeye dönerlerdi. Şüphesiz onlar yalancıdırlar.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Bel beda lehum (hayır onlara göründü) ma kanu yuhfune (gizledikleri şeyler) min kabl (önceden) ve lev ruddu (ve geri döndürülselerdi) le adu (elbette dönerlerdi) lima nuhu anhu (yasaklandıkları şeye) ve innehum (ve şüphesiz onlar) le kazibun (yalancıdırlar)

Mukatil Tefsiri
Daha önce gizledikleri şeyler ortaya çıktı. Çünkü “Rabbimiz Allah’a yemin ederiz ki biz müşrik değildik” dediklerinde Allah organlarına vahyetti, onlar da gizledikleri şirki ortaya koydular. İşte bu, gizlediklerinin açığa çıkmasıdır. Bunun üzerine dünyaya dönmeyi istediler ve şöyle dediler: “Keşke geri döndürülsek, Rabbimizin ayetlerini yalanlamasak…” (ayet sonuna kadar). Allah onların bu sözünü haber vererek buyurdu: Eğer dünyaya geri döndürülselerdi, yine yasaklandıkları şirke ve yalanlamaya dönerlerdi. Onlar bu sözlerinde yalancıdırlar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onları ateşin başında durduruldukları zaman bir görsen! “Keşke geri döndürülsek, Rabbimizin ayetlerini yalanlamasak ve müminlerden olsak” derler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lev tera (bir görsen) iz vukıfu (ateşin başında durdurulduklarında) alen nari (ateşin üzerinde) fe kalu (ve derler ki) ya leytena (keşke biz) nureddu (geri döndürülsek) ve la nukezzibe (ve yalanlamasak) bi ayati rabbina (Rabbimizin ayetlerini) ve nekune (ve olsak) minel mu’minin (müminlerden)

Mukatil Tefsiri
Ey Muhammed, Kureyş’in bu ileri gelenleri ateşin karşısında durdurulduklarında temennide bulunurlar ve şöyle derler: “Keşke geri döndürülsek, Rabbimizin ayetlerini yalanlamasak ve müminlerden olsak.” Yani Kur’an’ın Allah’tan olduğunu inkâr etmeyelim ve ona iman edenlerden olalım.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlar ondan men ederler ve kendileri de ondan uzak dururlar. Oysa onlar sadece kendilerini helak ederler, fakat farkında değildirler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve hum yenhevne (ve onlar engellerler) anhu (ondan) ve yen’evne anhu (ve kendileri de uzak dururlar) ve in yuhlikune (ve helak ediyorlar) illa enfusehum (yalnız kendilerini) ve ma yeş’urun (ama farkında değiller)

Mukatil Tefsiri
Onlar hem ondan men ederler hem de kendileri ondan uzaklaşırlar. Bunun sebebi şudur: Peygamber, Ebû Tâlib b. Abdülmuttalib’in yanında bulunuyordu ve onu İslam’a davet ediyordu. Kureyş, peygambere kötülük yapmak için Ebû Tâlib’e geldiler ve onu kendilerine teslim etmesini istediler ki öldürsünler. Ebû Tâlib bunu kabul etmedi. Onlar: “Sana esirlerimizden istediğini verelim, yeğenin yerine” dediler. Ebû Tâlib şöyle dedi: “Akşam develer döndüğünde, eğer bir deve yavrusundan başkasına giderse onu size veririm; ama deve ancak kendi yavrusuna yönelirse ben de ondan daha hak sahibiyim.” Bu teklifi reddedince Kureyş’in ileri gelenlerinden on yedi kişi toplandı ve aralarında bir belge yazdılar: Benî Abdülmuttalib ile alışveriş yapmayacaklar, evlenmeyecekler, görüşmeyecekler ve onlarla yemek yemeyeceklerdi; ta ki Muhammed’i kendilerine teslim etsinler. Kâbe’nin sahibi Şeybe b. Osman’ın evinde toplandılar; o, peygambere en çok düşmanlık edenlerdendi. Bunun üzerine Ebû Tâlib şöyle dedi:

“Vallahi, seni onların topluluğuna asla teslim etmem,
Toprağa girip yok oluncaya kadar.
Sen işine devam et, bundan dolayı bir eksiklik yoktur,
Sevin ve bununla yardım bul.
Beni çağırdın ve nasihat ettiğini söyledin,
Gerçekten doğru söyledin, sen eskiden beri güvenilirsin.
Öyle bir din sundun ki biliyorum,
Yaratılmışların en hayırlı dinlerindendir.
Ayıplanma korkusu olmasaydı,
Beni buna açıkça meyilli bulurdun.”

Bunun üzerine Allah, adı Abdümenâf b. Şeybe olan Ebû Tâlib hakkında şöyle buyurdu: Onlar ondan men ederler ve kendileri de ondan uzaklaşırlar. Ebû Tâlib, Kureyş’i peygambere eziyet etmekten alıkoyuyor fakat kendisi ondan uzak duruyor ve dinine uymuyordu. Böylece onlar ancak kendilerini helak ederler, fakat farkında değildirler (En‘âm 26).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Onlardan kimi seni dinler. Biz onların kalpleri üzerine onu anlamamaları için örtüler, kulaklarına da ağırlık koyduk. Her türlü ayeti görseler bile ona inanmazlar. Nihayet sana geldiklerinde seninle tartışırlar; inkâr edenler: “Bu, öncekilerin masallarından başka bir şey değildir” derler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve minhum (ve onlardan) men yestemiu ileyk (seni dinleyenler vardır) ve cealna (ve kıldık) ala kulubihim (kalplerinin üzerine) ekinneten (örtüler) en yefkahuhu (onu anlamamaları için) ve fi azanihim vakra (ve kulaklarında ağırlık vardır) ve in yerav (ve eğer görseler) kulle ayetin (her ayeti) la yu’minu biha (ona inanmazlar) hatta iza cauke (nihayet sana geldiklerinde) yucadiluneke (seninle tartışırlar) yekulullezine keferu (o inkâr edenler derler ki) in haza (bu ancak) illa esatirul evvelin (öncekilerin masallarıdır)

Mukatil Tefsiri
Onlardan, yani Mekke kâfirlerinden kimisi sen Kur’an okurken seni dinler; bu Nadr b. Hâris’tir. Biz onların kalpleri üzerine, Kur’an’ı anlamamaları için örtüler koyduk; kulaklarına da ağırlık verdik, artık işitmezler. Yine bütün ayetleri görseler bile –ayın yarılması ve duman gibi– bunların Allah’tan olduğuna inanmazlar. Nihayet sana geldiklerinde Kur’an’ın Allah’tan olmadığını ileri sürerek seninle tartışırlar. İnkâr edenler, yani Nadr şöyle der: “Bu Kur’an, öncekilerin masallarından başka bir şey değildir.” Yani önceki insanların haberleri, Rüstem ve İsfendiyâr’ın hikâyeleri.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Bak, kendilerine karşı nasıl yalan söylediler ve uydurdukları şeyler onlardan nasıl kayboldu.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Unzur (bak) keyfe kezebu (nasıl yalan söylediler) ala enfusihim (kendilerine karşı) ve dalle (ve kayboldu) anhum (onlardan) ma kanu yefterun (uydurdukları şeyler)

Mukatil Tefsiri
Bak, kendilerine karşı nasıl yalan söylediler. Dünyada uydurdukları şirk inancı ahirette onlardan kayboldu. Bunun üzerine dilleri mühürlendi, organları onların yalan söylediklerine ve şirk koştuklarına şahitlik etti.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Sonra onların mazereti sadece “Rabbimiz Allah’a yemin ederiz ki biz müşrik değildik” demeleri olur.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Summe lem tekun (sonra olmayacak) fitnetuhum (mazeretleri) illa en kalu (ancak diyecekler) vallahi rabbina (Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki) ma kunna müşrikin (biz müşrik değildik)

Mukatil Tefsiri
Onların fitnesi, yani mazeretleri, kendilerine sorulduğunda yalan söylemekten ibaret oldu. Şirkten uzak olduklarını iddia ederek: “Rabbimiz Allah’a yemin ederiz ki biz müşrik değildik” dediler.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O gün onların hepsini bir araya toplarız. Sonra şirk koşanlara: “Hani nerede o, var olduğunu iddia ettiğiniz ortaklarınız?” deriz.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve yevme nahşuruhum (ve o gün onları toplayacağız) cemian (hepsini) summe nekulu (sonra diyeceğiz) lillezine eşraku (ortak koşanlara) eyne şurekaukum (hani ortaklarınız) ellezine kuntum tezumun (iddia etmekte olduğunuz)

Mukatil Tefsiri
Müşrikler ahirette Allah’ın tevhid ehline nasıl bağışlayıcı davrandığını görünce birbirlerine: “Bize sorulursa ‘biz tevhid ehliydik’ deyin” dediler. Allah onları ve ortak koştuklarını bir araya topladığında şöyle buyurdu: Hani nerede o, dünyada Allah ile birlikte var olduğunu iddia ettiğiniz ortaklarınız?

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Allah’a karşı yalan uydurandan veya ayetlerini yalanlayandan daha zalim kim vardır? Şüphesiz zalimler kurtuluşa ermezler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve men azlemu (ve daha zalim kimdir) mimmeniftera (iftira edenden) alallahi (Allah’a karşı) keziben (yalan) ev kezzebe (veya yalanlayandan) bi ayatihi (O’nun ayetlerini) innehu (şüphesiz) la yuflihu (kurtuluşa ermez) z zalimun (zalimler)

Mukatil Tefsiri
Allah’a ortak isnat ederek O’na iftira eden kimseden daha zalim kimse yoktur; onların “Allah ile birlikte başka ilahlar vardır” demeleri buna örnektir. Yahut ayetlerini, yani Kur’an’ın Allah’tan olmadığını söyleyerek yalanlayanlardan daha zalim kimse yoktur. Şüphesiz zalimler kurtuluşa ermez; yani müşrikler ahirette kurtulamazlar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Kendilerine kitap verdiklerimiz, onu oğullarını tanıdıkları gibi tanırlar. Kendilerini ziyana uğratanlar var ya, işte onlar iman etmezler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ellezine ateynahumul kitabe (kendilerine kitap verdiklerimiz) ya’rifunehu (onu tanırlar) kema ya’rifune ebnaehum (kendi oğullarını tanıdıkları gibi) ellezine hasiru enfusehum (kendilerini ziyana uğratanlar) fe hum (işte onlar) la yu’minun (iman etmezler)

Mukatil Tefsiri
“Seni ehli kitaba sorduk, onlar da seni tanımıyor dediler” demeleri üzerine şöyle buyuruldu: Kendilerine kitap verilenler, Muhammed’in sıfatını kendi kitaplarında oğullarını tanıdıkları gibi bilirler. Abdullah b. Selam şöyle demiştir: “Ben Muhammed’i oğlumdan daha iyi tanırım; çünkü oğlum hakkında annesinin ne yaptığını bilmem.” Sonra onlar şöyle nitelendirildi: Kendilerini ziyana uğratanlar iman etmezler; yani Muhammed’in Allah’ın elçisi olduğunu doğrulamazlar. Ayrıca şu da indirilmiştir: Kur’an’ın Rabbin tarafından hak olarak indirildiğini bilirler, sakın şüphe edenlerden olma (En‘âm 114).

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Hangi şey şahitlik bakımından daha büyüktür? De ki: Allah, benimle sizin aranızda şahittir. Bu Kur’an bana, sizi ve ulaştığı herkesi uyarmam için vahyedildi. Siz, Allah ile birlikte başka ilahlar olduğuna gerçekten şahitlik ediyor musunuz? De ki: Ben şahitlik etmem. De ki: O, ancak tek bir ilahtır ve ben sizin ortak koştuklarınızdan uzağım.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul (de ki) eyyu şey’in (hangi şey) ekberu şehadeten (şahitlik bakımından daha büyüktür) kulillahu (de ki Allah) şehidun (şahittir) beyni ve beynekum (benimle sizin aranızda) ve uhıye ileyye (ve bana vahyedildi) hazel kur’anu (bu Kur’an) li unzirakum (sizi uyarmam için) bihi (onunla) ve men belega (ve ulaştığı kimseleri) e innekum (gerçekten siz mi) le teşhedune (şahitlik ediyorsunuz) enne meallahi (Allah ile beraber) aliheten uhra (başka ilahlar olduğuna) kul la eşhed (de ki ben şahitlik etmem) kul innema huve ilahun vahid (de ki O ancak tek ilahtır) ve inneni (ve şüphesiz ben) beriün (uzağım) mimma tuşrikun (ortak koştuklarınızdan)

Mukatil Tefsiri
Kureyş kâfirleri peygambere şöyle dediler: “Allah senden başka elçi bulamadı mı? Söylediklerini doğrulayan kimse görmüyoruz. Seni ehli kitaba sorduk, onlar da senin onlarda bir zikrin olmadığını söylediler. Peki Allah’ın seni gönderdiğine kim şahitlik eder?” Bunun üzerine şöyle denildi: De ki: Hangi şey şahitlik bakımından daha büyüktür? Onlar: “Allah” dediler. Bunun üzerine: De ki: Allah, benimle sizin aranızda şahittir; benim elçi olduğuma şahitlik eder. Bu Kur’an bana vahyedildi ki sizi ve ulaştığı bütün cin ve insanları onunla uyarayım; Kur’an kıyamete kadar bir uyarıdır. Sonra onlara soruldu: Allah ile birlikte başka ilahlar olduğuna gerçekten şahitlik ediyor musunuz? Onlar “Evet” dediler. Bunun üzerine: De ki: Ben sizin şahitliğinize katılmam; ben yalnızca tek bir ilahın varlığına şahitlik ederim ve sizin ortak koştuklarınızdan uzağım.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O, kullarının üstünde mutlak hâkimdir. O, hüküm ve hikmet sahibidir, her şeyden haberdardır.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve huvel kahiru (ve O kahredendir) fevka ibadihi (kullarının üstünde) ve huvel hakim (ve O hüküm sahibidir) el habir (her şeyden haberdardır)

Mukatil Tefsiri
O, yarattıkları üzerinde üstün ve kahredicidir; hepsine galip gelmiştir. O, işlerinde hikmet sahibidir ve yarattıklarından haberdardır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer Allah sana bir zarar dokundurursa, onu O’ndan başka giderecek yoktur. Eğer sana bir hayır dokundurursa, O her şeye gücü yetendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve in yemseskellahu (eğer Allah sana dokundurursa) bi durrin (bir zarar) fe la kaşife (onu giderecek yoktur) lehu (ondan) illa hu (yalnız O) ve in yemseske (ve eğer sana dokundurursa) bi hayrin (bir hayır) fe huve (işte O) ala kulli şeyin (her şeye) kadir (gücü yetendir)

Mukatil Tefsiri
Eğer Allah sana bir sıkıntı, bela ve zorluk verirse, onu O’ndan başka hiçbir ilah ve varlık gideremez. Eğer sana iyilik, nimet ve sağlık verirse, O her şeye güç yetirendir; hem zarar hem fayda O’nun kudretindedir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

O gün kimden azap uzaklaştırılırsa, Allah ona merhamet etmiştir. İşte bu apaçık kurtuluştur.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Men yusraf (kim uzaklaştırılırsa) anhu (ondan) yevmeizin (o gün) fe kad rahimehu (gerçekten ona merhamet edilmiştir) ve zalike (işte bu) el fevzul mubin (apaçık kurtuluştur)

Mukatil Tefsiri
Kıyamet günü kimden azap uzaklaştırılırsa Allah ona merhamet etmiştir. Bu, azabın kaldırılmasıdır ve apaçık büyük kurtuluştur.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Eğer Rabbime karşı gelirsem, büyük bir günün azabından korkarım.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul (de ki) inni (şüphesiz ben) ehafu (korkarım) in asaytu (eğer karşı gelirsem) rabbi (Rabbime) azabe (azabından) yevmin azim (büyük bir günün)

Mukatil Tefsiri
De ki: Eğer atalarımın dinine dönersem Rabbime karşı gelmiş olurum ve büyük, şiddetli olan kıyamet gününün azabından korkarım.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Gökleri ve yeri yaratan Allah’tan başkasını mı dost edineyim? O, yedirir fakat yedirilmez. De ki: Bana, teslim olanların ilki olmam emredildi ve sakın müşriklerden olma.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul (de ki) e gayrallahi (Allah’tan başkasını mı) ettehizu (edineyim) veliyyen (dost) fatıris semavati (gökleri yaratan) vel ardı (ve yeri) ve huve yut’imu (ve O yedirir) ve la yut’am (ve yedirilmez) kul (de ki) inni (şüphesiz ben) umirtu (emrolundum) en ekune (olmaya) evvele men esleme (teslim olanların ilki) ve la tekunenne (ve sakın olma) minel müşrikin (müşriklerden)

Mukatil Tefsiri
Kureyş kâfirleri şöyle dediler: “Ey Muhammed! Bize getirdiğin şeyin sebebi nedir? Baban Abdullah’ın, deden Abdülmuttalib’in dinine bakmıyor musun? Kavminin ileri gelenleri Lât, Uzzâ ve Menât’a tapıyorlar; sen de onların yoluna dön. Seni buna sevk eden ancak ihtiyaçtır; biz sana malımızdan toplar, seni zengin ederiz.” Bunun üzerine şöyle buyuruldu: Gökleri ve yeri yaratan Allah’tan başkasını mı dost edineyim? O, rızık verir, fakat kendisi rızıklandırılmaz. “Sizi zengin ederiz” demelerine karşılık bu ifade geldi. De ki: Bana, Mekke halkından tevhide ilk teslim olan olmam emredildi. Ayrıca bana: “Sakın müşriklerden olma” diye vahyedildi; onların “atalarının dinine dön” demelerine karşılık.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Gece ve gündüzde barınan her şey O’nundur. O, işitendir, bilendir.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lehu (ve O’nundur) ma sekene (barınan her şey) fil leyli (gecede) ven nehari (ve gündüzde) ve huves semiu (ve O işitendir) el alim (bilendir)

Mukatil Tefsiri
Kendisini yüceltip birliğini bildirmek için şöyle buyurdu: Gece ve gündüzde yerleşip duran her şey O’nundur; karada ve denizdeki hayvanlar ve kuşlar. Bunlardan kimi gündüz sakinleşir, gece yayılır; kimi de gece sakinleşir, gündüz yayılır. O, azap istemelerini işitendir ve bunu bilendir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Göklerde ve yerde olanlar kimin? De ki: Allah’ındır. O, rahmeti kendi üzerine yazmıştır. Sizi, hakkında hiçbir şüphe olmayan kıyamet gününde mutlaka toplayacaktır. Kendilerini ziyana uğratanlar var ya, işte onlar iman etmezler.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul (de ki) limen (kimindir) ma fis semavati (göklerde olanlar) vel ardı (ve yerde olanlar) kul (de ki) lillah (Allah’ındır) ketebe (yazdı) ala nefsihir rahmeh (kendi üzerine rahmeti) le yecmeannekum (elbette sizi toplayacaktır) ila yevmil kıyameti (kıyamet gününe) la raybe fih (onda şüphe yoktur) ellezine (o kimseler ki) hasiru enfusehum (kendilerini ziyana uğrattılar) fe hum (işte onlar) la yu’minun (iman etmezler)

Mukatil Tefsiri
Mekke kâfirlerine sor: Göklerde ve yerde olanlar kimin? Onlar da “Allah’ın” dediler. Bunun üzerine: Allah, azabı ertelemek suretiyle rahmeti kendi üzerine yazmıştır. Sonra onların dirilişi inkâr etmeleri üzerine şöyle buyurdu: Sizi ve önceki ümmetleri kıyamet gününde mutlaka toplayacaktır; bunda hiçbir şüphe yoktur. Kendilerini ziyana uğratanlar ise iman etmezler; yani dirilişi doğrulamazlar.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

De ki: Yeryüzünde dolaşın, sonra yalanlayanların sonunun nasıl olduğuna bakın.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kul (de ki) siru (gezip dolaşın) fil ardı (yeryüzünde) summe (sonra) unzuru (bakın) keyfe (nasıl olmuş) kane akıbetul mukezzibin (yalanlayanların akıbeti)

Mukatil Tefsiri
Onları korkutmak için şöyle buyuruldu: Yeryüzünde dolaşın ve yalanlayanların sonunun nasıl olduğuna bakın. Onların sonu helak olmuştur. Bu, Mekke kâfirlerini önceki ümmetlerin uğradığı azapla uyarmaktır.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Andolsun, senden önceki peygamberlerle de alay edildi. Fakat onlarla alay edenleri, alay ettikleri şey kuşattı.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lekadistuhzie (andıolsun alay edildi) bi rusulin (peygamberlerle) min kablike (senden önce) fe haka (kuşattı) billezine (o kimseleri) sehıru (alay ettikleri şey) ma kanu (oldukları şeyle) bihi yestehziun (alay edenler)

Mukatil Tefsiri
Senden önceki peygamberlerle de alay edilmiştir. Önceki ümmetlerin inkârcıları, kendilerine bildirilen azabı yalanladılar ve onun kendilerine gelmeyeceğini söylediler. Mekke kâfirleri de peygamberi yalanlayıp azapla alay edince, Allah peygamberini teselli ederek sabretmesini istedi. Sonunda alay ettikleri azap onları kuşattı; yani dönüp dolaşıp kendilerine geldi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer onu bir melek yapsaydık, onu mutlaka bir adam suretinde yapardık ve onları yine düşmekte oldukları şüpheye düşürürdük.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lev cealnahu (eğer onu kılsaydık) meleken (bir melek) le cealnahu (elbette onu yapardık) raculen (bir adam) ve le lebesna (ve karıştırırdık) aleyhim (onlara) ma yelbisun (karıştırdıkları şeyi)

Mukatil Tefsiri
Eğer bu peygamberi melek yapsaydık, onu insan suretinde gönderirdik; çünkü insanlar meleklerin gerçek suretine bakamazlar. Böylece onların kendilerini düşürdükleri şüpheyi yine üzerlerine karıştırmış olurduk; “Bu da sizin gibi bir insandır” derlerdi.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

“Ona bir melek indirilseydi ya!” dediler. Eğer bir melek indirseydik iş bitirilmiş olurdu, sonra kendilerine mühlet verilmezdi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve kalu (ve dediler) levla unzile (indirilmeli değil miydi) aleyhi (ona) melekun (bir melek) ve lev enzelnâ meleken (eğer bir melek indirseydik) le kudiye (iş bitirilirdi) el emru (iş) summe la yunzarun (sonra mühlet verilmezdi)

Mukatil Tefsiri
“Ona, getirdiği şeyi doğrulayan ve yardım eden bir melek indirilmeli değil miydi?” dediler. Bu söz, Kureyş’ten Nadr b. Haris, Abdullah b. Ümeyye b. Muğire ve Nevfel b. Huveylid hakkında indirilmiştir. Eğer bir melek indirilip onu açıkça görselerdi, iş bitirilirdi; yani üzerlerine azap inerdi. Sonra kendilerine mühlet verilmezdi; çünkü peygamberler yalanlandığında melekler azapla gelir.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…

Eğer sana kâğıt üzerine yazılmış bir kitap indirseydik ve onu elleriyle dokunsalardı, inkâr edenler yine de “Bu apaçık bir büyüden başka bir şey değildir” derlerdi.

Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lev nezzelna (eğer indirseydik) aleyke (sana) kitaben (bir kitap) fi kırtasin (bir sayfada) fe lemesuhu (ve ona dokunsalardı) bi eydihim (elleriyle) le kalellezine (elbette derlerdi o inkâr edenler) keferu (inkâr ettiler) in haza (bu ancak) illa sihrun mubin (apaçık bir büyüdür)

Mukatil Tefsiri
Sana kâğıt üzerine yazılmış bir kitap indirilse ve onu elleriyle dokunsalar bile ona inanmazlardı. Mekke kâfirleri şöyle derdi: Bu Kur’an apaçık bir büyüdür.

Taberi Tefsiri

Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…