1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 – 18 – 19 – 20 – 21 – 22 – 23 – 24 – 25 – 26 – 27 – 28 – 29 – 30 – 31 – 32 – 33 – 34 – 35 – 36 – 37 – 38 – 39 – 40 – 41 – 42 – 43 – 44 – 45 – 46 – 47 – 48 – 49 – 50 – 51 – 52 – 53 – 54 – 55 – 56 – 57 – 58 – 59 – 60 – 61 – 62 – 63 – 64 – 65 – 66 – 67 – 68 – 69 – 70 – 71 – 72 – 73 – 74 – 75 – 76 – 77 – 78 – 79 – 80 – 81 – 82 – 83 – 84 – 85 – 86 – 87 – 88 – 89 – 90 – 91 – 92 – 93 – 94 – 95 – 96 – 97 – 98 – 99 – 100 – 101 – 102 – 103 – 104 – 105 – 106 – 107 – 108 – 109 – 110 – 111 – 112 – 113 – 114 – 115 – 116 – 117 – 118 – 119 – 120
Mâide Suresi, Kur’an’ın 5. suresi olup Medine döneminde indirilmiştir ve 120 ayetten oluşur. Adını, 112-115. ayetlerde havarilerin İsa’dan gökten bir sofra (mâide) indirilmesini istemeleriyle ilgili olaydan alır. Mâide Suresi, Kur’an’ın son dönemlerde indirilen surelerinden biri kabul edilir ve İslam hukukuna, toplumsal düzene, Ehl-i Kitap ile ilişkilere ve ahlaki ilkelere dair birçok hüküm içerir.
Surenin başlangıcında müminlere akitlerini ve sözleşmelerini yerine getirmeleri emredilir. Helal ve haram hükümleri açıklanır. İhram hâlindeyken avlanma yasağı, Kâbe’nin saygınlığı ve Allah’ın koyduğu sınırların korunması üzerinde durulur.
Mâide Suresi’nde temiz ve faydalı şeylerin helal olduğu belirtilir. Ehl-i Kitap’ın yiyeceklerinin Müslümanlara helal olduğu, Müslümanların yiyeceklerinin de onlara helal olduğu bildirilir. Ayrıca iffetli Ehl-i Kitap kadınlarıyla evlenmeye izin verilir.
Surede abdest, gusül ve teyemmüm hükümleri ayrıntılı biçimde açıklanır. Namaza hazırlanırken yüzün, kolların yıkanması, başın mesh edilmesi ve ayakların yıkanması emredilir. Su bulunmadığında veya kullanılamadığında teyemmüm yapılabileceği belirtilir.
Mâide Suresi’nde adalet çok güçlü şekilde vurgulanır. Müminlerin bir topluluğa duydukları öfkenin kendilerini adaletsizliğe sevk etmemesi emredilir. Adaletin takvaya daha yakın olduğu bildirilir.
Surede Yahudiler ve Hristiyanlarla yapılan ahitler hatırlatılır. İsrailoğulları’ndan alınan sözler, onların peygamberlere karşı tutumları ve bazı emirleri değiştirmeleri anlatılır. Buna rağmen içlerinden doğru ve dürüst kimselerin de bulunduğu belirtilir.
Mâide Suresi’nde Musa’nın kavmine kutsal topraklara girmelerini emretmesi ve onların korkup geri durmaları anlatılır. Bunun sonucunda kırk yıl boyunca çölde dolaşmak zorunda bırakıldıkları belirtilir.
Surede Hâbil ve Kâbil kıssasına da yer verilir. Âdem’in iki oğlundan birinin diğerini öldürmesi anlatılır. Böylece insanlık tarihindeki ilk cinayet örnek gösterilir. Bu olayın ardından bir cana haksız yere kıymanın büyük bir suç olduğu vurgulanır:
“Kim bir cana kıymamış veya yeryüzünde bozgunculuk yapmamış birini öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur; kim de bir insanı yaşatırsa bütün insanları yaşatmış gibi olur.” (Mâide 32)
Mâide Suresi’nde hırsızlık cezası, yol kesme ve bozgunculuk suçları gibi bazı hukuki hükümler de yer alır. Bu hükümlerle toplum düzeninin korunması amaçlanır.
Surede içki, kumar, dikili taşlar ve fal okları kesin olarak yasaklanır. Bunların şeytanın işi olduğu ve insanlar arasında düşmanlık doğurduğu belirtilir. Müminlere bunlardan tamamen uzak durmaları emredilir.
Mâide Suresi’nde Ehl-i Kitap’ın bazı inançları da ele alınır. Özellikle Allah’ın üçün üçüncüsü olduğu veya İsa’nın ilahlaştırılması gibi anlayışlar reddedilir. İsa’nın Allah’ın kulu ve elçisi olduğu vurgulanır.
Sureye adını veren bölümde havarilerin gökten bir sofra indirilmesini istemeleri anlatılır. İsa Allah’a dua eder ve Allah bu sofrayı indireceğini bildirir. Ancak bundan sonra inkâr edenlerin ağır bir cezaya uğrayacakları da belirtilir.
Surenin son kısmında kıyamet günü İsa’ya, insanların kendisini ve annesini ilah edinip edinmedikleri sorulacağı anlatılır. İsa ise yalnızca Allah’a kulluğu emrettiğini söyleyecek ve Allah’ın her şeye şahit olduğunu ifade edecektir.
Mâide Suresi, göklerin, yerin ve bunlarda bulunan her şeyin mülkünün Allah’a ait olduğu belirtilerek sona erer.
Genel olarak Mâide Suresi, ahitlere sadakati, helal ve haram hükümlerini, ibadetlerle ilgili düzenlemeleri, adalet ilkesini, toplumsal düzeni, Ehl-i Kitap ile ilişkileri, içki ve kumar yasağını, insan hayatının değerini ve tevhid inancını vurgulayan; İslam hukukunun ve ahlakının temel kaynaklarından biri olan son derece kapsamlı bir suredir.