1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 – 18 – 19 – 20 – 21 – 22 – 23 – 24
Haşr Suresi, Kur’an’ın 59. suresi olup Medine döneminde indirilmiştir ve 24 ayetten oluşur. Adını, 2. ayette geçen ve “toplanma, sürülüp çıkarılma” anlamına gelen “haşr” kelimesinden alır. Surede Benî Nadîr Yahudilerinin Medine’den çıkarılması, münafıkların tutumları, ganimet mallarının dağıtımı, müminlerin özellikleri ve Allah’ın güzel isimleri üzerinde durulur.
Surenin başlangıcında göklerde ve yerde bulunan her şeyin Allah’ı tesbih ettiği belirtilir. Allah’ın mutlak güç ve hikmet sahibi olduğu vurgulanır.
Haşr Suresi’nin ilk bölümünde Benî Nadîr Yahudilerinin Medine’den çıkarılması anlatılır. Bu topluluk, yaptıkları anlaşmayı bozmuş ve Allah’ın Elçisi’ne karşı düşmanca faaliyetlerde bulunmuştur. Kendilerinin kalelerinin onları koruyacağını düşünmelerine rağmen Allah’ın hükmü gelmiş ve hiç beklemedikleri bir şekilde yurtlarından çıkarılmışlardır. Kendi evlerini kendi elleriyle ve müminlerin elleriyle yıktıkları belirtilir. Bu olayın ibret alınması gereken bir örnek olduğu ifade edilir.
Surede münafıkların tutumları da ele alınır. Münafıkların Benî Nadîr’e yardım vaat ettikleri, ancak zor zamanda onları yalnız bıraktıkları anlatılır. Onların durumu, insana inkâr etmesini söyleyip daha sonra ondan uzaklaşan şeytana benzetilir. Böylece münafıklığın güvenilmezliği ve ikiyüzlülüğü ortaya konulur.
Haşr Suresi’nde fey mallarının dağıtımıyla ilgili hükümler de yer alır. Savaş yapılmadan elde edilen malların Allah’a, Elçisi’ne, yakınlara, yetimlere, yoksullara ve yolculara ait olduğu belirtilir. Bu malların yalnızca zenginler arasında dolaşan bir servet hâline gelmemesi gerektiği vurgulanır.
Surede muhacirler ve ensar övülür. Mekke’den hicret eden muhacirlerin Allah’ın rızasını arayan samimi kimseler oldukları belirtilir. Medineli ensarın ise muhacirleri sevgiyle karşıladıkları, ihtiyaç içinde olsalar bile onları kendilerine tercih ettikleri anlatılır. Bu ayetler, İslam kardeşliğinin en güzel örneklerinden biri olarak kabul edilir.
Haşr Suresi’nin önemli ayetlerinden birinde müminlere şöyle hitap edilir:
“Ey iman edenler! Allah’tan sakının ve herkes yarın için ne hazırladığına baksın.”
Bu ayetle insanlar ahiret için hazırlık yapmaya çağrılır ve Allah’ı unutanlar gibi olmamaları istenir.
Surede Kur’an’ın büyüklüğü de etkileyici bir benzetmeyle anlatılır. Eğer bu Kur’an bir dağa indirilmiş olsaydı, Allah korkusundan onun boyun eğmiş ve parçalanmış görüleceği belirtilir. Bu örnek, vahyin ağırlığını ve insanın onu ciddiyetle değerlendirmesi gerektiğini göstermektedir.
Haşr Suresi’nin son üç ayeti, Kur’an’ın en meşhur ayetleri arasında yer alır. Bu ayetlerde Allah’ın birçok güzel ismi zikredilir. Allah’ın kendisinden başka ilah olmadığı, gaybı ve görüneni bildiği, Rahmân ve Rahîm olduğu belirtilir. Ardından Allah’ın:
Melik (mutlak hükümdar),
Kuddûs (her türlü eksiklikten uzak),
Selâm (esenlik kaynağı),
Mü’min (güven veren),
Müheymin (gözeten),
Aziz (mutlak güçlü),
Cebbâr (iradesini gerçekleştiren),
Mütekebbir (büyüklük sahibi),
Hâlık (yaratan),
Bâri’ (varlıkları düzenli şekilde meydana getiren),
Musavvir (şekil veren)
olduğu bildirilir. En güzel isimlerin O’na ait olduğu ve göklerdeki ve yerdeki her şeyin O’nu tesbih ettiği ifade edilir.
Genel olarak Haşr Suresi, Benî Nadîr olayından hareketle Allah’ın hükmünün üstünlüğünü gösteren, münafıklığın tehlikelerini ortaya koyan, muhacir ve ensarın örnek ahlakını öven, müminleri ahirete hazırlanmaya çağıran ve Allah’ın güzel isimlerini tanıtan son derece önemli ve etkileyici bir suredir.