Sekiz çift; koyundan iki, keçiden iki. De ki: Allah iki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi, yahut iki dişinin rahimlerinin taşıdığı şeyi mi? Eğer doğru söylüyorsanız bana bunu bir bilgiye dayanarak haber verin.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Semaniyete ezvacin (sekiz eş yarattı) mined dani’sneyni ve minel ma’zi’sneyn (koyundan iki keçiden iki) kul az zekereyni harrame emil unseyeyn (de ki iki erkeği mi haram kıldı yoksa iki dişiyi mi) emmeştemelet aleyhi erhamul unseyeyn (yoksa dişilerin rahimlerinin kapsadığını mı) nebbiuni bi ilmin in kuntum sadıkin (eğer doğruysanız bana bilgiyle haber verin)
Mukatil Tefsiri
Sonra Allah, Âdem yaratılmadan önce sekiz çift indirdi, buyurdu; koyundan iki, yani bir erkek ve bir dişi; keçiden de iki, yani bir erkek ve bir dişi. Ey Muhammed, hayvanların erkeklerini bazen, dişilerini de bazen haram kılan ve bunu Allah’a nispet eden kimselere de ki: Koyun ve keçinin iki erkeğini mi Allah size haram kıldı, yoksa bunların iki dişisini mi, yahut iki dişinin rahimlerinin taşıdığı şeyi mi? İster erkek ister dişi olsun, bu haram kılmanın nasıl meydana geldiğini bana bir bilgiyle haber verin, eğer bu hususta doğru söylüyorsanız. Bunun anlamı şudur: Haram kılma nereden geldi? Eğer erkeklik sebebiyle geldiyse bütün erkekler haramdır; dişilik sebebiyle geldiyse bütün dişiler haramdır; rahmin taşıması sebebiyle geldiyse her iki cins de haramdır. Öyleyse bu özel ayırımı nereden çıkarıyorsunuz? Buradaki soru inkâr ve reddetme içindir.
Taberi Tefsiri
Bu, Yüce Allah’ın kendisine putları ortak koşan, bahîreleri ayıran, sâibeleri serbest bırakan ve vasîleleri uygulayan putperestleri azarlaması ve Peygamberine ve ona iman eden müminlere, onların haram kıldıkları şeyler konusunda kendilerine karşı nasıl delil getirileceğini öğretmesidir. Allah müminlere şöyle buyurmuştur: Çardaklı ve çardaksız bahçeleri meydana getiren O’dur (En‘âm 141); hayvanlardan da yük taşıyanları ve yere yakın olanları meydana getirmiştir. Sonra Yüce Allah yük taşıyanlarla yere yakın olanları açıklayarak, Sekiz çift, buyurmuştur. Sekiz kelimesinin mansub oluşu, onun yük taşıyanlar ve yere yakın olanlar ifadesinin açıklaması ve bedeli olması sebebiyledir. Sözün anlamı sanki, Hayvanlardan sekiz çift meydana getirdi, şeklindedir. Sekiz çift ifadesinden önce yük taşıyanlar ve yere yakın olanlar zikredilmiş, ardından bunun ne olduğu açıklanarak Sekiz çift denilmiştir. Koyundan iki ve keçiden iki; böylece dört olur. Çünkü koyundan olan iki hayvanın her biri bir eştir; dişi erkeğin eşi, erkek de dişinin eşidir. Keçide ve diğer bütün hayvanlarda da durum böyledir. Bu sebeple Yüce Allah Sekiz çift buyurmuştur. Nitekim Her şeyden iki çift yarattık (Zâriyât 49), buyurmuştur; çünkü erkek dişinin eşi, dişi de erkeğin eşidir. Bunlar iki birey olmakla birlikte iki eş sayılırlar. Yüce Allah’ın, Ondan eşini yarattı ki onunla huzur bulsun (A‘râf 189) ve Eşini yanında tut (Ahzâb 37) sözlerinde de kullanım böyledir. Bize İbn Vekî‘ rivayet etti, dedi ki: Bize Ebû Muâviye, Cüveybir’den, o Dahhâk’tan rivayet etti; Dahhâk, Koyundan iki, bir erkek ve bir dişi; sığırdan iki, bir erkek ve bir dişi; deveden iki, bir erkek ve bir dişi, dedi. İki şey için de bir çift denilebilir. Nitekim Lebîd’in şiirinde de bu kullanım vardır: Her biri çevresi örtülü ve direklerini gölgeleyen yerlerden bir çift; üzerinde cibinlik ve örtüsü vardır.
Sonra Allah onlara şöyle buyurdu: Ey müminler, Allah’ın size verdiği bu meyvelerden ve etlerden yiyin, bu yük taşıyan hayvanlara binin ve Allah’ın emri olmaksızın bu cahillerin haram kıldığı şeyleri haram kılmada şeytanın adımlarına uymayın. Ey Muhammed, şeytana uyarak ekin ve hayvanlardan birtakım şeyleri haram kılan ve Allah’ın bunları kendilerine haram kıldığını iddia eden put ve heykel kullarına de ki: Rabbiniz koyun ve keçinin iki erkeğini mi haram kıldı? Eğer bunu iddia edip kabul ederlerse kendi sözlerini yalanlamış ve cehaletlerini ortaya koymuş olurlar. Çünkü iki erkeğin haram kılındığını söylediklerinde koyun ve keçiden doğan bütün erkeklerin haram olması gerekir; oysa onlar bunların erkeklerinin etlerinden ve sırtlarından yararlanıyorlardı. Böylece iddiaları bozulur ve sözlerinin yalan olduğu ortaya çıkar. Yoksa iki dişiyi mi haram kıldı? Eğer Rablerinin iki dişiyi haram kıldığını söylerlerse koyun ve keçiden doğan bütün dişilerin etlerini ve sırtlarını kendilerine haram kılmış olmaları gerekir. Hâlbuki onlar bunların bazılarının etlerinden ve sırtlarından yararlanıyorlardı; bu da onların sözlerini yalanlar ve Rablerinin bunları kendilerine haram kıldığı iddialarını geçersiz kılar. Yahut iki dişinin rahimlerinin taşıdığı şeyi mi haram kıldı? Yani dişi koyunun ve dişi keçinin rahimlerinin taşıdığı şeyi mi haram kıldı? Bu sebeple iki dişinin rahimleri buyurulmuştur. Eğer bunu da kabul ederek, Bize iki dişinin rahimlerinin taşıdığı şey haram kılındı, derlerse sözleri yine bâtıl olur ve yalanları ortaya çıkar. Çünkü böyle bir kabul, Allah’ın koyun ve keçinin hem erkeklerini hem de dişilerini, etlerini yemeyi ve sırtlarına binmeyi kendilerine haram kıldığını kabul etmelerini gerektirir. Oysa onlar bunların erkek ve dişilerinden bazılarından yararlanıyorlardı. İki dişinin rahimlerinin taşıdığı şeyi ifadesindeki ne anlamındaki kelime, iki dişiyi ifadesine atfedildiği için mansubdur.
Bana bunu bir bilgiye dayanarak haber verin; yani onlara de ki: Rabbinizin bunlardan hangisini ve nasıl haram kıldığını, bunun doğru olduğuna dair bir bilgiyle bana haber verin, eğer Rabbinize nispet ettiğiniz ve O’na isnat ettiğiniz bu haram kılma iddiasında doğru söylüyorsanız. Bununla Yüce Allah, Peygamberine, müşriklerin bu konuda söyledikleri ve Allah’a nispet ettikleri şeylerin tamamının Allah hakkında yalan olduğunu, Allah’ın bunlardan hiçbirini haram kılmadığını, onların yalnızca şeytanın adımlarına uyduklarını ve Allah’ın emrine karşı geldiklerini bildirmektedir. Tefsir ehli de bu hususta bizim söylediğimize yakın görüşler söylemiştir. Bunu söyleyenleri zikredelim: Bize Bişr b. Muâz rivayet etti, dedi ki: Bize Yezîd rivayet etti, dedi ki: Bize Saîd, Katâde’den, Sekiz çift; koyundan iki ve keçiden iki… ayeti hakkında rivayet etti; Katâde, bunların hiçbirinden ne azını ne çoğunu, ne erkeğini ne dişisini haram kılmadım, dedi. Bize Muhammed b. Abdüla‘lâ rivayet etti, dedi ki: Bize Muhammed b. Sevr, Ma‘mer’den, o da Katâde’den, Koyundan iki ve keçiden iki sözü hakkında rivayet etti; Katâde, onlara sor: İki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi, yahut iki dişinin rahimlerinin taşıdığı şeyi mi? Yani bunların hiçbirinden bir şey haram kılmadım. Eğer doğru söylüyorsanız bunu bir bilgiyle haber verin, dedi. Ardından deve ve sığır hakkında da bunun benzeri zikredildi. Bana Muhammed b. Amr rivayet etti, dedi ki: Bize Ebû Âsım rivayet etti, dedi ki: Bize Îsâ, İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücâhid’den Allah’ın Sekiz çift sözü hakkında rivayet etti; Mücâhid, bu, Allah’ın bahîreler hakkında yasakladığı şeylerle ilgilidir, dedi. Bize Kâsım rivayet etti, dedi ki: Bize Hüseyin rivayet etti, dedi ki: Bana Haccâc, İbn Cüreyc’den, o da Mücâhid’den, Sekiz çift sözü hakkında rivayet etti; Mücâhid, bu, Allah’ın bahîre ve sâibeler konusunda yasakladığı şeylerle ilgilidir, dedi. İbn Cüreyc şöyle dedi: Allah onlara, Bunları nereden haram kıldınız? Erkek olmalarından dolayı mı, dişi olmalarından dolayı mı, yoksa iki dişinin rahimlerinin taşıdığı şeylerden dolayı mı? Rahimler ancak erkek veya dişi taşır; öyleyse bu haram kılma nereden geldi, diye sormaktadır. Onlar ise, Atalarımızı böyle yapar bulduk, diye cevap verdiler. Bana Muhammed b. Hüseyin rivayet etti, dedi ki: Bize Ahmed b. Mufaddal rivayet etti, dedi ki: Bize Esbât, Süddî’den rivayet etti; Süddî, Sekiz çift; koyundan iki, keçiden iki, sığırdan iki ve deveden iki sözleri hakkında şöyle dedi: Saydığım bu hayvanlardan size sekiz çift, erkek ve dişi olarak indirdim. Size iki erkeği mi haram kıldım, yoksa iki dişiyi mi, yahut iki dişinin rahimlerinin taşıdığı şeyi mi? Yani iki dişinin rahimleri ancak erkek veya dişi taşır. Size bu sekizden ne erkek ne de dişi hiçbir şeyi haram kılmadım. Bu, onların hayvanlardan haram kıldıkları şeyler sebebiyle zikredilmiştir. Bana Ya‘kûb b. İbrahim rivayet etti, dedi ki: Bize İbn Uleyye, Ebû Recâ’dan, o da Hasan’dan, İki dişinin rahimlerinin taşıdığı şey sözü hakkında rivayet etti; Hasan, rahmin taşıdığı şey demektir, dedi. Bana Yûnus rivayet etti, dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd, De ki: İki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi sözü hakkında, bu onların, Bu hayvanların karınlarında bulunanlar yalnızca erkeklerimize aittir ve kadınlarımıza haramdır (En‘âm 139), demeleri sebebiyledir, dedi. İbn Zeyd, Sekiz çift; koyundan iki ve keçiden iki sözü hakkında da şöyle dedi: Hayvanlar, deve, koyun ve keçidir; Allah’ın sekiz çift dediği hayvanlar bunlardır. Yine Onlar, bunlar hayvanlar ve dokunulmaz ekinlerdir (En‘âm 138), sözü hakkında, bunları dilediğimiz kimselere ayırır, dilediklerimizden men ederiz, dedi. Sırtları haram kılınmış hayvanlar sözü hakkında, bunlara hiç kimse binmez, dedi. Üzerlerinde Allah’ın adını anmadıkları hayvanlar hakkında da bunu zikrettikten sonra, Allah, İki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi, buyurdu; yani bunlardan hangisini bu kimselere helal, diğerlerine haram kıldı? Bana Müsenna rivayet etti, dedi ki: Bize Abdullah b. Sâlih rivayet etti, dedi ki: Bana Muâviye b. Sâlih, Ali b. Ebî Talha’dan, o da İbn Abbas’tan, Sekiz çift; koyundan iki ve keçiden iki. De ki: İki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi, yahut iki dişinin rahimlerinin taşıdığı şeyi mi sözü hakkında rivayet etti; İbn Abbas, rahim erkekten veya dişiden başka bir şey taşır mı? Onlar ise bunun bir kısmını haram, bir kısmını helal kılıyorlardı, dedi. Bana Muhammed b. Sa‘d rivayet etti, dedi ki: Bana babam rivayet etti, dedi ki: Bana amcam rivayet etti, dedi ki: Bana babam, kendi babasından, o da İbn Abbas’tan, Sekiz çift; koyundan iki ve keçiden iki sözü hakkında rivayet etti; İbn Abbas, bunlar dört çifttir; deveden iki ve sığırdan iki de eklenir, sonra Allah, İki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi, buyurmuştur; yani bunlardan hiçbirini haram kılmadım. Eğer doğru söylüyorsanız bana bunu bir bilgiyle haber verin; yani bunların tamamı helaldir, dedi. Koyun anlamındaki kelime, kendi lafzından tekili bulunmayan bir topluluk ismidir. Bunun farklı çoğul söyleyişleri de vardır; tıpkı bazı kelimelerin farklı seslendirmelerle çoğul yapılması gibi. Erkeğinin tekiline koç anlamındaki kelime, dişisine ise dişi koyun anlamındaki kelime denilir; dişi koyunun çoğulu da ayrı bir kalıpla gelir. Keçi anlamındaki kelime de kendi tekilinden türemeyen bir topluluk ismidir; keçi için kullanılan başka bir topluluk ismi de böyledir. Erkek keçi anlamındaki kelimenin çoğulu ise başka bir kalıpla yapılır.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…