De ki: “Allah’ın size rızık olarak indirdiğinden bir kısmını haram, bir kısmını helal yaptınız. Allah mı size bunu emretti, yoksa Allah’a iftira mı ediyorsunuz?”
Diyanet Vakfı
De ki: Allahın size indirdiği rızıktan bir kısmını helal, bir kısmını da haram bulmanıza ne dersiniz? De ki: Allah mı size izin verdi, yoksa Allaha iftira mı ediyorsunuz?
Kurtubi Tefsiri
De ki: “Allah’ın size indirdiği ve kendisinden bir kısmını haram ve helâl yaptığınız rızıktan ne haber?” De ki: “Allah mı size izin verdi, yoksa Allah’a mı İftira ediyorsunuz?”
Yüce Allah’ın:
“De ki: Allah’ın sîze indirdiği ve kendisinden bir kısmını haram ve helâl yaptığınız rızıktan ne haber” âyetine dair açıklamalarımızı iki başlık halinde sunacağız:
1. Helâl ve Haram Allah’ın Emriyledir:
Yüce Allah:
“De ki: Allah’ın size indirdiği… rızıktan ne haber” âyeti ile yüce Allah Mekke kâfirlerine hitap etmektedir.
“Şey, ne” lâfzı, “Görüşünüz nedir, ne haber?” fiiliyle nasb mahallindedir. ez-Zeccâc ise, “İndirdiği” fiiliyle nasb mahallindedir, demektedir. Buradaki “indirdi” İse, yarattı anlamındadır. Nitekim yüce Allah bir başka yerde şöyle buyurmuştur:
“Sizin için davarlardan sekiz çift indirdi” (ez-Zümer, 39/6);
“Ayrıca kendisinde hem çetin bir güç, hem de insanlar için faydalar bulunan demiri de İndirdi.” (el-Hadid, 57/25).
Görüldüğü gibi “yaratma”nın “indirme” ile ifade edilmesi de mümkündür. Çünkü yeryüzünde rızık türünden bulunan her bir şey, elbette semadan inen yağmur ile meydana gelir.
“Kendisinden bir kısmını haram ve helal yaptığınız…” âyeti hakkında Mücahid der ki: Bu, Bahire, Sâibe, Vasile ve Hâm gibi (bk. el-En’âm, 6/103) davarların haram olduklarına dair verdikleri hükümdür. ed-Dahhâk ise, burada kastedilen yüce Allah’ın:
“Onlar, Allah’a yarattığı ekin ve davarlardan bir pay ayırdılar da…” (el-En’âm, 6/136) âyetinde kastedilenlerdir, demektedir.
“De ki” helal ve haram kılmak hususunda
“Allah mı size izin verdi, yoksa Allah’a İftira mı ediyorsunuz” âyetinde kasıt, onların: Bize bunu emreden Allah’tır, şeklindeki sözleridir.
“Yoksa” kelimesi, “Hayır” anlamına gelmektedir.
2. Bu Âyet Kıyasın Reddedilmesine Delil Olabilir mi?
Kıyası kabul etmeyenler bu âyeti delil gösterirler. Ancak, bunun delil olması uzak bir ihtimaldir. Çünkü kıyas, yüce Allah’ın, kullanmamızı kabul ettiği bir delildir. O bakımdan, helal ve haram kılmak, yüce Allah’ın hükme delâlet edecek şekilde koymuş olduğu bir delilin varlığı halinde sozkonusu olabilir. Eğer kıyas ile yüce Allah’ın koymuş olduğu herhangi bir delile muhalif hükme varılacak olursa, o takdirde bu, asıl maksadın dışına çıkmak ve başka bir delile başvurmak olur.