O, işi gökten yere kadar düzenler; sonra o iş, sizin saydığınız yıllardan bin yıl süren bir günde O’na yükselir.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Yudebbiru (düzenler) el-emra (işi) mine (den) es-semâi (gökten) ilel-ardi (yere) summe (sonra) ya‘rucu (yükselir) ileyhi (O’na) fî (içinde) yevmin (bir günün) kâne (olan) mikdâruhû (ölçüsü) elfe (bin) senetin (yıl) mimmâ (şeylerden ki) te‘uddûne (siz sayarsınız).
Mukatil Tefsiri
Sonra Yüce Allah, işi düzenler (Secde 5), yani hükmü tek başına belirleyip sonuçlandırır, buyurmuştur. Gökten yere kadar (Secde 5), yani Cebrâil bu hükümle gökten yere iner. Sonra O’na yükselir (Secde 5), yani melek yeniden O’na doğru yükselir. Bu, dünya günlerinden bir gün içinde gerçekleşir. Sizin saydığınız yıllardan bin yıl süren bir günde (Secde 5) sözüyle o günün miktarının sizin hesabınızla bin yıl olduğu kastedilmektedir; çünkü gökle yer arasındaki mesafe beş yüz yıllık yolculuktur, dolayısıyla iniş ve çıkış toplamda bin yıllık yolculuğa denk gelir ve bütün bunlar dünya günlerinden bir gün içinde gerçekleşir.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Allah, yaratıklarının işlerini gökten yere kadar düzenleyen, ardından o işi kendisine yükselten kimsedir. Tefsir âlimleri, sonra o iş sizin saydığınız yıllardan bin yıl süren bir günde O’na yükselir (Secde 5) sözünün anlamında ihtilaf etmişlerdir. Bazıları bunun, işin gökten yere inmesi ve yerden göğe yükselmesinin tek bir günde gerçekleştiği ve bunun sizin dünya günleri hesabınızla bin yıllık mesafeye karşılık geldiği anlamında olduğunu söylemişlerdir; çünkü yer ile gök arasındaki mesafe beş yüz yıllık yolculuk, gökten yere olan mesafe de bunun gibidir ve böylece toplam bin yıl eder. Bunu söyleyenlerin rivayetleri şöyledir: İbn Humeyd bize rivayet etti, dedi ki: Hakkâm bize Amr b. Ma‘rûf’tan, o Leys’ten, o Mücâhid’den, sizin saydığınız yıllardan bin yıl süren bir günde (Secde 5) sözü hakkında rivayet etti; Mücâhid, bunun işin gökten yere inmesi ve yerden göğe çıkmasının bir günde gerçekleşmesi anlamına geldiğini, bunun miktarının da bin yıl olduğunu, çünkü gökle yer arasındaki mesafenin beş yüz yıllık yolculuk olduğunu söyledi. Bişr bize rivayet etti, dedi ki: Yezîd bize rivayet etti, dedi ki: Saîd bize Katâde’den, işi gökten yere kadar düzenler, sonra o iş sizin günlerinizden bir günde O’na yükselir; o günün miktarı sizin saydığınız yıllardan bin yıldır (Secde 5) sözü hakkında rivayet etti; Katâde, o günkü yolculuğun miktarı sizin dünya günleriniz hesabıyla bin yıldır; beş yüz yılı iniş, beş yüz yılı çıkıştır, böylece bin yıl eder, dedi. İbn Vekî bize rivayet etti, dedi ki: Ebû Muâviye bize Cüveybir’den, o Dahhâk’tan, sonra o iş sizin saydığınız yıllardan bin yıl süren bir günde O’na yükselir (Secde 5) sözü hakkında rivayet etti; Dahhâk, melekler göğe yükselir, sonra sizin bu günlerinizden bir gün içinde inerler; bunun mesafesi bin yıllık yolculuktur, dedi. İbn Vekî dedi ki: Babam bize Süfyân’dan, o Simâk’tan, o İkrime’den, sizin saydığınız yıllardan bin yıl (Secde 5) sözü hakkında rivayet etti; İkrime, dünya günlerinden, dedi. Hennâd b. es-Serî bize rivayet etti, dedi ki: Ebû’l-Ahvas bize Ebû’l-Hâris’ten, o İkrime’den, o İbn Abbâs’tan, işi gökten yere kadar düzenler, sonra o iş sizin bu günlerinizden bir günde O’na yükselir (Secde 5) sözü hakkında rivayet etti; İbn Abbâs, gökle yer arasındaki yolculuk beş yüz yıldır, dedi. Abdürrezzâk’tan da şöyle zikredilmiştir: Bize Ma‘mer Katâde’den haber verdi; Katâde, işler gökten yere bir günde iner ve tekrar yükselir; bunun miktarı bin yıldır, beş yüz yıl inmesi, beş yüz yıl da yükselmesidir, dedi.
Başkaları ise bunun, Allah’ın yaratıkları yarattığı altı günden bir günün, sizin saydığınız dünya günlerinden bin yıl kadar olduğu anlamına geldiğini söylemişlerdir. Bunu söyleyenlerin rivayetleri şöyledir: İbn Humeyd bize rivayet etti, dedi ki: Hakkâm bize Anbese’den, o Simâk’tan, o İkrime’den, o da İbn Abbâs’tan, sizin saydığınız yıllardan bin yıl (Secde 5) sözü hakkında rivayet etti; İbn Abbâs, bu yolculuğun miktarıdır, dedi ve göklerle yeri altı günde yarattı, bu günlerin her biri sizin saydığınız yıllardan bin yıl gibidir, dedi. İbn Vekî bize rivayet etti, dedi ki: Babam bize İsrâil’den, o Simâk’tan, o İkrime’den, o İbn Abbâs’tan, sizin saydığınız yıllardan bin yıl süren bir günde (Secde 5) sözü hakkında rivayet etti; İbn Abbâs, bunlar Allah’ın gökleri ve yeri yarattığı altı gündür, dedi. Bana Hüseyin’den rivayet edildi; Hüseyin dedi ki: Ebû Muâz’ı şöyle derken işittim: Ubeyd bize haber verdi, dedi ki: Dahhâk’ı, sizin saydığınız yıllardan bin yıl süren bir günde (Secde 5) sözü hakkında şöyle derken işittim: Bu, Allah’ın gökleri, yeri ve ikisi arasındakileri yarattığı altı günden biridir.
Başkaları ise bunun, Allah’ın işi gökten yere melekler vasıtasıyla düzenlemesi ve ardından meleklerin O’na, dünya günlerinden bin yıl süren bir günde yükselmesi anlamına geldiğini söylemişlerdir. Bunu söyleyenlerin rivayetleri şöyledir: Ali bana rivayet etti, dedi ki: Abdullah bize rivayet etti, dedi ki: Muâviye bana Ali’den, o İbn Abbâs’tan, sonra o iş sizin saydığınız yıllardan bin yıl süren bir günde O’na yükselir (Secde 5) sözü hakkında rivayet etti; İbn Abbâs, bu dünyadadır, melekler O’na miktarı bin yıl olan bir günde yükselirler, dedi. İbn Vekî bize rivayet etti, dedi ki: Gunder bize Şu‘be’den, o Simâk’tan, o İkrime’den, sizin saydığınız yıllardan bin yıl süren bir günde (Secde 5) sözü hakkında rivayet etti; İkrime, gökle yer arasındaki mesafe ahiret günleri hesabıyla sizin saydığınız yıllardan bin yıllık yolculuktur, dedi. İbn Müsenna bize rivayet etti, dedi ki: Muhammed b. Ca‘fer bize rivayet etti, dedi ki: Şu‘be bize Simâk’tan, o İkrime’den bu ayet hakkında rivayet etti; İkrime, gökle yer arasındaki mesafe bin yıllık yolculuktur, dedi.
Başkaları ise bunun, Allah’ın gökten yere kadar olan işi sizin dünya günlerinizden bin yıl süren bir süre için düzenlemesi, ardından düzenlediği bu işin tekrar O’na yükselmesi anlamına geldiğini söylemişlerdir. Bunu söyleyenin rivayeti şöyledir: Haccâc’dan, o İbn Cüreyc’den, o Mücâhid’den şöyle zikredilmiştir: Allah her şeyin bin yıllık işini meleklere hükmeder, ardından bu bin yıl tamamlanınca yine her şeyin başka bin yıllık işini hükmeder ve bu böyle ebediyen devam eder. Mücâhid, o günün miktarı (Secde 5) sözü hakkında, meleklere bin yıllık hüküm verildiği anda ol denilir ve o oluverir; fakat Allah buna gün adını vermiştir, dedi. Bütün bunlar Mücâhid’den daha önce açıkladığımız şekilde nakledilmiştir. Mücâhid, Rabbinin katında bir gün sizin saydığınız yıllardan bin yıl gibidir (Hac 47) sözü hakkında da, bu da aynı anlamdadır, dedi.
Başkaları ise bunun, Allah’ın işi gökten yere düzenlemesi ve ardından bu işin Allah’a yükselmesinin, yükseliş miktarı bakımından sizin saydığınız yıllardan bin yıl sürmesi anlamına geldiğini söylemişlerdir. Bunu söyleyenin rivayeti şöyledir: Yûnus bana rivayet etti, dedi ki: İbn Vehb bize haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd, sonra o iş sizin saydığınız yıllardan bin yıl süren bir günde O’na yükselir (Secde 5) sözü hakkında şöyle dedi: Bazı ilim ehli, yerden yükselmeye başladığı andan Allah’a ulaşıncaya kadar olan mesafenin bin yıllık yolculuk olduğunu söylemiştir; işte o günkü yükselişin miktarı budur.
Bana göre bu görüşler içinde doğruya en yakın olanı, ayetin anlamının Allah’ın işi gökten yere düzenlediği, sonra o işin bir günde O’na yükseldiği ve bu işin gökten yere inişiyle yerden O’na yükselişinin toplam miktarının sizin saydığınız günler hesabıyla bin yıl olduğu şeklindeki görüştür; bunun beş yüz yılı iniş, beş yüz yılı çıkıştır. Çünkü ayetin en açık anlamı ve vahyin zahirine en uygun yorum budur.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…