El-Mu‘tasım’ın öldüğü gün, oğlu Hârûn el-Vâsık b. Muhammed el-Mu‘tasım için biat alındı. Bu, 227 yılı Rebîülevvel ayının 8. günü (26 Aralık 841) idi. Ona Ebû Ca‘fer künyesi verildi. Annesi Karâtis adında Bizanslı bir cariyeydi.
Bu yıl Bizans imparatoru Theophilos, on iki yıllık saltanatının ardından öldü. Onun ardından eşi Theodora yönetimi üstlendi; oğlu Theophilos’un oğlu Mikail ise henüz küçüktü.
Bu yıl hac emirliğini Ca‘fer b. el-Mu‘tasım yaptı. El-Vâsık’ın annesi de hac yapmak üzere onunla birlikte yola çıktı; ancak Zilkade ayının 4. günü (16 Ağustos 842) Hîre’de öldü ve Kûfe’de Dâvûd b. Îsâ’nın sarayına defnedildi.