Siz, kulaklarınızın, gözlerinizin ve derilerinizin aleyhinize şahitlik etmesinden sakınarak gizlenmiyordunuz; aksine Allah’ın yaptıklarınızın çoğunu bilmediğini sanıyordunuz.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve mâ (ve değildiniz) kuntum (siz) testetirûne (gizleniyor) en (ki) yeşhede (şahitlik etmesin) ‘aleykum (aleyhinize) sem‘ukum (işitmeniz) ve lâ (ve ne) ebsârukum (gözleriniz) ve lâ (ve ne) culûdukum (derileriniz), ve lâkin (fakat) zanentum (sandınız) enne (şüphesiz) Allâhe (Allah) lâ (değil) ya‘lemu (bilir) kesîran (çoğunu) mimmâ (şeylerin ki) ta‘melûne (siz yapıyorsunuz).
Mukatil Tefsiri
Bu üç kişi Kâbe’nin gölgesinde konuşuyorlardı. İçlerinden biri: Allah söylediklerinizi biliyor mu? dedi. İkincisi: Sesimizi alçaltırsak bilmez, yükseltirsek bilir, dedi. Üçüncüsü ise: Allah sesimizi yükselttiğimizde işitiyorsa alçalttığımızda da işitir, dedi. Abdullah b. Mesûd onların sözlerini işitti ve söylediklerini Peygambere haber verdi; bunun üzerine Allah onların bu sözleri hakkında: Siz gizlenmiyordunuz, buyurdu; yani kesin olarak böyle düşünmüyordunuz, bir başka açıklamaya göre ise kendinizi gizlemiyordunuz; kulaklarınızın, gözlerinizin ve derilerinizin aleyhinize şahitlik edeceğinden sakınmıyordunuz, fakat Allah’ın yaptıklarınızın çoğunu bilmediğini sanıyordunuz. Burada kastedilen bu üç kişidir ve onların birbirlerine: Allah söylediklerimizi biliyor mu? diye sormaları, birinci, ikinci ve üçüncü kişinin söyledikleri sözlerdir; yani siz Allah’ın yaptıklarınızın çoğunu bilmediğini sanıyordunuz.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah şöyle buyuruyor: Siz dünyada, kıyamet günü kulaklarınızın, gözlerinizin ve derilerinizin aleyhinize şahitlik edeceğinden sakınarak gizlenmiyordunuz. Tevil ehli gizlenmiyordunuz sözünün anlamı konusunda ihtilaf etmiştir. Bazıları bunun, kendinizi onlardan gizlemiyordunuz anlamına geldiğini söylemiştir. Bu görüşü söyleyenlerden Muhammed b. Hüseyin bize rivayet etti, dedi ki: Ahmed b. Mufaddal bize rivayet etti, dedi ki: Esbât, Süddî’den, gizlenmiyordunuz sözü hakkında şöyle rivayet etti: Yani kendinizi onlardan gizlemiyordunuz. Başkaları bunun sakınmıyordunuz anlamına geldiğini söylemişlerdir. Bu görüşü söyleyenlerden Muhammed b. Amr bana rivayet etti, dedi ki: Ebû Âsım bize rivayet etti, dedi ki: Îsâ bize rivayet etti; Hâris de bana rivayet etti, dedi ki: Hasan bize rivayet etti, dedi ki: Verkâ bize rivayet etti; hepsi İbn Ebî Necîh yoluyla Mücâhid’den, gizlenmiyordunuz sözü hakkında şöyle rivayet ettiler: Sakınmıyordunuz. Başkaları ise bunun, sanmıyordunuz anlamına geldiğini söylemişlerdir. Bu görüşü söyleyenlerden Bişr bize rivayet etti, dedi ki: Yezîd bize rivayet etti, dedi ki: Saîd, Katâde’den, gizlenmiyordunuz sözü hakkında şöyle rivayet etti: Kulaklarınızın ve gözlerinizin aleyhinize şahitlik edeceğini sanmıyordunuz, ifadesinden yaptıklarınızın çoğunu Allah’ın bilmediğini sanıyordunuz sözüne kadar böyledir. Allah’a yemin olsun ki ey Âdemoğlu, senin kendi bedeninden, töhmet altında olmayan şahitlerin vardır; öyleyse onları gözet, gizli ve açık işlerinde Allah’tan sakın, çünkü hiçbir şey O’na gizli kalmaz; karanlık O’nun katında aydınlık, sır O’nun katında açıktır. Kim Allah hakkında güzel zan besleyerek ölmeye güç yetirirse bunu yapsın; güç ancak Allah iledir. Bu görüşler içerisinde doğruluğa en yakın olanı, bunun kendinizi gizlemiyordunuz anlamına geldiğini söyleyen görüştür; yani bugün kulaklarınızın ve gözlerinizin aleyhinize şahitlik edeceğinden korkarak dünyada Allah’ın haramlarını işlemekten vazgeçmiyordunuz. Bunun doğruluğa daha yakın olduğunu söylememizin sebebi, gizlenmek kelimesinin bilinen anlamının saklanmak ve kendini gizlemek olmasıdır. Bir kimse: İnsan yaptığı şeyi kendi nefsinden nasıl gizleyebilir? derse ona şöyle cevap verilir: Bunun anlamının organlar olduğunu daha önce açıklamıştık; kişinin o fiili terk etmesi, onu kendi organlarından gizlemesi anlamındadır. Fakat siz Allah’ın yaptıklarınızın çoğunu bilmediğini sanıyordunuz sözü hakkında Yüce Allah şöyle buyuruyor: Dünyada Allah’a karşı işlediğiniz günahları işlerken Allah’ın kötü amellerinizin çoğunu bilmediğini zannettiniz. Bu sebeple kulaklarınızın, gözlerinizin ve derilerinizin aleyhinize şahitlik edeceğinden sakınıp Allah’ın size haram kıldığı şeyleri işlemekten vazgeçmediniz. Bu ayetin, Allah’ın gizlice söyledikleri ve konuştukları şeyleri bilip bilmediği hususunda kendi aralarında tartışan bazı kimseler sebebiyle indirildiği zikredilmiştir. Bu konudaki haber şöyledir: Muhammed b. Yahyâ el-Kutaî bana rivayet etti, dedi ki: Ebû Dâvûd bize rivayet etti, dedi ki: Kays bize Mansûr’dan, o Mücâhid’den, o Ebû Ma‘mer el-Ezdî’den, o da Abdullah b. Mesûd’dan rivayet etti; Abdullah b. Mesûd şöyle dedi: Kâbe’nin örtülerinin arkasında gizlenmiş bulunuyordum. Üç kişi geldi; ikisi Sakîfli ve biri Kureyşli yahut ikisi Kureyşli ve biri Sakîfliydi. Karınlarının yağı çok, kalplerinin anlayışı azdı. Aralarında benim anlayamadığım bazı sözler konuştular. İçlerinden biri: Allah’ın söylediklerimizi işittiğini düşünüyor musunuz? dedi. Diğer ikisi: Sesimizi yükseltirsek işitir, yükseltmezsek işitmez, dediler. Bunun üzerine Allah’ın Resulüne geldim ve bunu kendisine anlattım. Ardından şu ayet indirildi: Siz, kulaklarınızın, gözlerinizin ve derilerinizin aleyhinize şahitlik etmesinden sakınarak gizlenmiyordunuz… ayetin sonuna kadar. Muhammed b. Beşşâr bize rivayet etti, dedi ki: Yahyâ b. Saîd bize rivayet etti, dedi ki: Süfyân bize rivayet etti, dedi ki: A‘meş bana Umâre b. Umeyr’den, o Vehb b. Rebîa’dan, o da Abdullah b. Mesûd’dan rivayet etti; Abdullah b. Mesûd şöyle dedi: Ben Kâbe’nin örtülerinin arkasında gizlenmiş bulunuyordum. O sırada biri Sakîfli, onun iki damadı da Kureyşli olan üç kişi içeri girdi. Kalplerinin anlayışı az, karınlarının yağı çoktu. Kendi aralarında konuşmaya başladılar. İçlerinden biri: Allah’ın söylediklerimizi işittiğini düşünüyor musun? dedi. Diğeri: Sesimizi yükselttiğimizde işitir, alçalttığımızda ise işitmez, dedi. Öteki ise: Eğer söylediklerimizin bir kısmını işitiyorsa hepsini işitir, dedi. Bunun üzerine Allah’ın Resulüne geldim ve bunu kendisine anlattım. Ardından siz, kulaklarınızın, gözlerinizin ve derilerinizin aleyhinize şahitlik etmesinden sakınarak gizlenmiyordunuz ayetinden başlayarak, bağışlanma talep etseler de bağışlanacak kimselerden değillerdir ifadesine kadar olan ayetler indirildi (Fussilet 24). İbn Beşşâr bize rivayet etti, dedi ki: Yahyâ bize rivayet etti, dedi ki: Süfyân bize rivayet etti, dedi ki: Mansûr bana Mücâhid’den, o Ebû Ma‘mer’den, o da Abdullah’tan bunun benzerini rivayet etti.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…