Eğer Rabbin dileseydi, yeryüzündeki herkes topyekûn iman ederdi. O hâlde insanları iman etmeye zorlayacak mısın?
Diyanet Vakfı
(Resulüm!) Eğer Rabbin dileseydi, yeryüzündekilerin hepsi elbette iman ederlerdi. O halde sen, inanmaları için insanları zorlayacak mısın?
Kurtubi Tefsiri
Eğer Rabbin dileseydi, yeryüzünde bulunanların hepsi elbette toptan îman ederlerdi. Böyle iken sen îman etsinler dîye İnsanları zorlayıp duracak mısın?
“Eğer Rabbin dlleseydi yeryüzünde bulunanların hepsi elbette toptan îman ederlerdi.” Yani, onları ister istemez îmana mecbur ederdi.
“…ların hepsi” kelimesi, “… an…”ı te’kid içindir. “Toptan” kelimesi de Sîbeveyh’e göre hal olarak nasbedilmiştir. el-Ahfeş de şöyle demiştir: Burada yüce Allah’ın “hepsi”den sonra, bir de “toptan” âyetini getirmiş olması tekid içindir.
Bu yönüyle yüce Allah’ın:
“İki ilâh edinmeyin” (en-Nahl, 16/51) âyeti gibidir.
“Böyle iken sen, îman etsinler diye insanları zorlayıp duracak mısın?” âyeti ile ilgili olarak İbn Abbâs der ki: Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) bütün insanların îman etmelerini şiddetle arzu ederdi. Yüce Allah ise Levh-i Mahfuzda mutlu olduğu tesbit edilenler dışında kalanların îman etmeyeceğini ona haber verdi. Aynı şekilde Levh-i Mahfuzda bedbaht olacakları tesbit edilmişlerin dışındakilerin de sapmayacağını haber verdi.
Bir görüşe göre burada “insanlar”dan kasıt Ebû Talib’dir. Bu görüş de aynı şekilde İbn Abbâs’tan nakledilmiştir.