O, ilahların hepsini tek bir ilah mı yaptı? Şüphesiz bu gerçekten şaşılacak bir şeydir!
Okunuşu ve Kelime Anlamı
E-ceale (kıldı mı) el-âlihete (ilahları) ilâhen (bir ilah) vâhiden (tek) inne (şüphesiz) hâzâ (bu) le-şey’un (elbette bir şeydir) ucâb (şaşılacak).
Mukatil Tefsiri
Bu olay, Ömer bin Hattab’ın Müslüman olduğu sırada meydana gelmiştir. Ömer’in Müslüman olması Kureyş’e çok ağır gelmiş, buna karşılık müminler onun Müslüman olmasına sevinmişlerdi.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah’ın, O, ilahların hepsini tek bir ilah mı yaptı? sözünün anlamı şudur: Muhammed hakkında, Bu bir büyücü, çok yalancı biridir, diyen inkârcılar şöyle söylediler: Muhammed, tapınılan bütün ilahları tek bir ilah mı yaptı? Bu tek ilah hepimizin duasını işitecek ve aramızdaki her bir kişinin kendisine yaptığı ibadeti bilecek mi? Şüphesiz bu gerçekten şaşılacak bir şeydir! ifadesi ise bunun son derece hayret verici bir durum olduğunu söylemeleri anlamına gelir. Nitekim bize Bişr rivayet etti ve şöyle dedi: Bize Yezid rivayet etti ve şöyle dedi: Bize Saîd, Katâde’den rivayet etti. Katâde, O, ilahların hepsini tek bir ilah mı yaptı? Şüphesiz bu gerçekten şaşılacak bir şeydir! (Sâd 5) ayeti hakkında şöyle dedi: Müşrikler yalnızca Allah’a kulluk etmeye çağrıldıklarında buna şaşırdılar ve Bütün ihtiyaçlarımızı tek bir ilah mı işitecek? Biz bunu son dinde duymadık, dediler. Bu müşriklerin Allah’ın kendilerinden naklettiği sözleri söylemelerinin sebebi, Allah’ın elçisinin onlara şöyle demesiydi: Sizden tek bir sözü kabul etmenizi istiyorum. Bu sözü söylerseniz Araplar size boyun eğer, Arap olmayanlar da size vergi öderler. Bunun üzerine onlar, Bu söz nedir? diye sordular. Allah’ın elçisi, Allah’tan başka ilah yoktur, demenizdir, buyurdu. İşte bunun üzerine onlar şaşkınlıkla, O, ilahların hepsini tek bir ilah mı yaptı? dediler. Bu konudaki rivayetler şöyledir: Bize Ebu Küreyb ve İbn Vekî rivayet ettiler ve şöyle dediler: Bize Ebu Üsâme rivayet etti ve şöyle dedi: Bize A’meş rivayet etti ve şöyle dedi: Bize Abbâd, Saîd bin Cübeyr’den, o da İbn Abbas’tan rivayet etti. İbn Abbas şöyle dedi: Ebu Talib hastalandığında, aralarında Hişam oğlu Ebu Cehil’in de bulunduğu Kureyşli bir topluluk onun yanına girdi. Ona, Kardeşinin oğlu ilahlarımıza sövüyor, şöyle şöyle şeyler yapıyor ve şöyle şöyle sözler söylüyor. Ona haber gönderip bu davranışlardan vazgeçmesini söylesen, dediler. Bunun üzerine Ebu Talib, Muhammed’e haber gönderdi. Peygamber geldi ve eve girdi. Toplulukla Ebu Talib arasında bir kişinin oturabileceği kadar boş bir yer bulunuyordu. Ebu Cehil, Muhammed’in Ebu Talib’in yanına oturması hâlinde amcasının ona karşı daha fazla şefkat göstereceğinden korktu. Bu sebeple hemen kalkıp o boş yere oturdu. Allah’ın elçisi amcasının yakınında oturacak bir yer bulamayınca kapının yanında oturdu. Ebu Talib ona, Ey kardeşimin oğlu! Kavmin neden senden şikâyet ediyor? Onların ilahlarına sövdüğünü ve birtakım sözler söylediğini ileri sürüyorlar, dedi. Bunun üzerine orada bulunanlar Muhammed hakkında çok sayıda söz söylediler. Ardından Allah’ın elçisi konuşarak şöyle dedi: Ey amcam! Ben onlardan yalnızca bir tek söz söylemelerini istiyorum. Bu sözü söylerlerse Araplar kendilerine boyun eğer ve Arap olmayanlar da onlara cizye öderler.
Orada bulunanlar onun bu sözünü duyunca şaşkınlığa kapıldılar ve söylediklerinden ürktüler. Topluluk, Tek bir söz mü? Evet, babana yemin olsun ki on söz bile söyleriz, dedi. Ardından, Bu söz nedir? diye sordular. Ebu Talib de, Ey kardeşimin oğlu! Bu nasıl bir sözdür? diye sordu. Allah’ın elçisi, Allah’tan başka ilah yoktur, demenizdir, buyurdu. Bunun üzerine onlar korku ve şaşkınlık içinde ayağa kalktılar, elbiselerini silkeleyerek, O, ilahların hepsini tek bir ilah mı yaptı? Şüphesiz bu gerçekten şaşılacak bir şeydir! (Sâd 5) demeye başladılar. İbn Abbas şöyle dedi: İşte bu olay üzerine buradan başlayarak, Henüz azabımı tatmadılar (Sâd 8) sözüne kadar olan ayetler indirildi. Bu rivayetin lafızları Ebu Küreyb’e aittir. Bize Ebu Küreyb rivayet etti ve şöyle dedi: Bize Muâviye bin Hişam, Süfyân’dan, o Yahya bin Umâre’den, o Saîd bin Cübeyr’den, o da İbn Abbas’tan rivayet etti. İbn Abbas şöyle dedi: Ebu Talib hastalandı. Allah’ın elçisi onu ziyaret etmek için yanına geldi. Kureyşliler de Ebu Talib’in çevresinde oturuyorlardı. Başucunda bir kişinin oturabileceği kadar boş yer vardı. Ebu Cehil kalkarak o yere oturdu. Ebu Talib, Ey kardeşimin oğlu! Kavmin neden senden şikâyet ediyor? diye sordu. Allah’ın elçisi şöyle dedi: Ey amcam! Ben onlardan yalnızca bir söz söylemelerini istiyorum. Bu sözü söylerlerse Araplar kendilerine boyun eğer ve Arap olmayanlar da onlara cizye öderler. Ebu Talib, Bu söz nedir? diye sordu. Allah’ın elçisi, Allah’tan başka ilah yoktur, demenizdir, buyurdu. Bunun üzerine onlar ayağa kalkarak, Biz bunu son dinde duymadık. Bu, uydurulmuş bir şeyden başka bir şey değildir (Sâd 7) demeye başladılar. Ardından, Sâd. Şeref sahibi Kur’an’a yemin olsun. Fakat inkâr edenler gurur ve ayrılık içindedirler (Sâd 1-2) ayetlerinden başlayarak, O, ilahların hepsini tek bir ilah mı yaptı? (Sâd 5) sözüne kadar olan Kur’an ayetleri indirildi. Bize İbn Vekî rivayet etti ve şöyle dedi: Bize Yahya bin Saîd, Süfyân’dan, o A’meş’ten, o Yahya bin Umâre’den, o Saîd bin Cübeyr’den, o da İbn Abbas’tan rivayet etti. İbn Abbas, Ebu Talib hastalandı, diyerek aynı olayı anlattı. Ancak bu rivayette şeref sahibi ifadesi yer almadı ve ayetlerin, Şüphesiz bu gerçekten şaşılacak bir şeydir! (Sâd 5) sözüne kadar indirildiği belirtildi. Bize İbn Beşşâr rivayet etti ve şöyle dedi: Bize Abdurrahman rivayet etti ve şöyle dedi: Bize Süfyân, A’meş’ten, o Yahya bin Umâre’den, o da Saîd bin Cübeyr’den rivayet etti. Saîd bin Cübeyr şöyle dedi: Ebu Talib hastalandı. Bunun üzerine Peygamber onu ziyaret etmek için yanına geldi. Ebu Talib’in başucunda bir kişinin oturabileceği kadar boş yer vardı. Ebu Cehil kalkarak oraya oturdu. Kureyşliler Peygamber’i Ebu Talib’e şikâyet ederek, O bizim ilahlarımıza dil uzatıyor, dediler. Bunun üzerine Ebu Talib, Ey kardeşimin oğlu! Bununla ne yapmak istiyorsun? diye sordu. Allah’ın elçisi şöyle dedi: Ey amcam! Ben onlardan yalnızca bir söz söylemelerini istiyorum. Bu sözü söylerlerse Araplar kendilerine boyun eğer ve Arap olmayanlar da onlara cizye öderler. Ebu Talib, Bu söz nedir? diye sordu. Allah’ın elçisi, Allah’tan başka ilah yoktur, demenizdir, buyurdu. Bunun üzerine onlar, O, ilahların hepsini tek bir ilah mı yaptı? Şüphesiz bu gerçekten şaşılacak bir şeydir! (Sâd 5) dediler.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…