Peygamberlerin kıssalarından sana anlattığımız her şeyle, kalbini sağlamlaştırıyoruz. Bu kıssada sana hak, öğüt ve müminler için hatırlatma gelmiştir.
Diyanet Vakfı
Peygamberlerin haberlerinden senin kalbini (tatmin ve) teskin edeceğimiz her haberi sana anlatıyoruz. Bunda sana gerçeğin bilgisi, müminlere de bir öğüt ve bir uyarı gelmiştir.
Kurtubi Tefsiri
Sana peygamberlerin haberlerine dair neyi anlatırsak onunla kalbine sebat verelim diye anlatıyoruz. Bunda da sana hak, mü’minlere de bir öğüt ve bir uyarı gelmiştir.
“Sana peygamberlerin haberlerine” kavimlerinin eziyetlerine karşı sabredip direnmelerine
“dair neyi anlatırsak, onunla kalbine” risaletî edâ ve bu sebebten ötürü sana gelen eziyetlere sabretmen hususunda
“kalbine sebat verelim diye anlatıyoruz.”
Bu âyetteki: “(Her) neyi” kelimesi,
“anlatırsak” anlamındaki fiil ile nasbedilmiştir. Yani, peygamberlerin haberlerinden sana anlattığımız ve İhtiyaç duyduğun herbir haber, demektir. el-Ahfeş ise buradaki; “(Her) neyi” lâfzının mukaddem bir hal olduğunu söylemiştir. Bu da; ” Kavmin hepsini (genel olarak) dövdüm” demeye benzer.
“Kalbine sebat verelim” âyetinin, kendisiyle sebat ve yakîn’ini arttıralım, anlamına geldiği de söylenmiştir. İbn Abbâs der ki: Kendisiyle kalbini pekiştirelim diye… remektir. İbn Cüreyc de: Tahammülsüzlük göstermemen için kendisiyle kalbinin sabır ve metanetini arttıralım diye… Meanî (Meâni’l-Kur’ân’a dair eser yazanlar) derler ki: Maksat senin gönlünü hoş tutalım diye, demektir. Manalar birbirine yakındır.
“O (şey)” burada; “(Her) şeyMen bedeldir. Yani biz peygamberlerin haberlerinden senin kalbine sebat verecek şeyleri sana anlatıyoruz.
“Bunda da” İbn Abbâs, Ebû Mûsa ve diğerlerinden nakledildiğine göre bu sûrede de
“sana hak… gelmiştir.” Özellikle bu sûrenin söz konusu edilmesi, bu surede peygamberlerin haberlerinin, cennet ve cehenneme dair haberlerin yer almasındandır. Bir başka görüşe göre hak Kur’ân-ı Kerîm’in tamamında bulunmakla birlikte- Özellikle bu sûrenin söz konusu edilmesi te’kid içindir.
Katâde ve el-Hasen derler ki: Buradaki anlam bu dünyada da… şeklinde olup dünyadan kasıt da nubuvvettir.
“Mü’minlere de bir öğüt ve bir uyarı gelmiştir.” Öğüt (mev’iza) geçmiş ümmetlerle eski çağlarda yaşamış yalanlayıcı nesillerin helâk edilmesinden çıkartılacak öğütlerdir. Bu, bu sûrenin şerefine bir işarettir. Çünkü bundan başka surelerde de hak, öğüt ve uyarılar gelmiş bulunmakla birlikte, özellikle bu sûrede söylendiği gibi o sûreler hakkında böyle bir ifade kullanılmamıştır.
“Mü’minlere de… bir uyarı” ise helâk olanların başına gelenler ile uyanıp ibret alacaktan ve tevbe edecekleri hususlar gelmiştir, demektir. Özel olarak mü’minlerin zikredilmesi peygamberlerin kıssalarını işitmeleri halinde gerekli öğüt ve ibretleri alanların onlar oluşundan dolayıdır.