Şüphesiz inkâr edenler ve kâfir olarak ölenler var ya, işte Allah’ın, meleklerin ve bütün insanların laneti onların üzerinedir.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnne (şüphesiz) ellezîne (o kimseler ki) keferû (inkâr ettiler) ve (ve) mâtû (öldüler) ve (ve) hum (onlar) kuffâr (inkârcılar olarak) ulâike (işte onlar) aleyhim (üzerlerine vardır) la‘netullâhi (Allah’ın laneti) vel-melâiketi (ve meleklerin) ve (ve) n-nâsi (ve insanların) ecma‘în (hepsinin)
Mukatil Tefsiri
Bu ayet, Yahudilerden küfür üzere ölenler hakkında nazil oldu. Allah onların üzerine kendi lanetinin, meleklerin lanetinin ve bütün mümin insanların lanetinin olduğunu haber verdi.
Taberi Tefsiri
Allah Teâlâ bu sözüyle şunu kastetmektedir: “Şüphesiz inkâr edenler”, yani Yahudi ve Hristiyanlardan Muhammed’in peygamberliğini inkâr eden, onu yalanlayanlar ile diğer din mensupları ve putperest müşriklerdir. “Ve kâfir olarak ölenler” demek, Muhammed’i yalanlama ve onu inkâr etme hâli üzere ölenler demektir. “İşte onların üzerine Allah’ın ve meleklerin laneti vardır” sözünün anlamı da şudur: Muhammed’i inkâr edip bu inkâr üzere ölen kimseleri Allah rahmetinden uzaklaştırır, kovar ve helâke sürükler. “Melekler ve bütün insanlar” ifadesi ise, meleklerin ve insanların onlara lanet ettiğini bildirir. Meleklerin ve insanların onlara laneti, “Allah’ın laneti onların üzerine olsun” demeleridir. Lanetin anlamını daha önce açıkladığımız için burada tekrar etmiyoruz.
Eğer biri şöyle derse: “Muhammed’e iman etmeyen ve onu tasdik etmeyen ümmetlerin çoğunluğu bulunduğu hâlde, nasıl olur da Muhammed’i inkâr ederek ölen herkesin üzerine bütün insanların laneti olur?” Ona şöyle cevap verilir: Bunun anlamı senin düşündüğün gibi değildir.
Tefsir ehli bu ayetin anlamı hakkında ihtilaf etmiştir. Bazıları şöyle demiştir: Allah’ın “bütün insanlar” sözüyle kastettiği, sadece Allah’a ve Resulüne iman eden kimselerdir; diğer insanlar değildir. Bu görüşü söyleyenlerden biri şudur: Bişr b. Muâz bize rivayet etti, dedi ki: Yezîd b. Zürey‘ bize rivayet etti, dedi ki: Saîd, Katâde’den rivayet etti. Katâde, “bütün insanlar” ifadesi hakkında şöyle dedi: “Burada kastedilen müminlerdir.” Müsennâ bana rivayet etti, dedi ki: İshak bize rivayet etti, dedi ki: İbn Ebî Ca‘fer, babasından, o da Rebî‘den rivayet etti. Rebî‘ de “bütün insanlar” sözünün “müminler” anlamında olduğunu söylemiştir.
Başka bazıları ise şöyle demiştir: Bu olay kıyamet gününde olacaktır. Kâfir, bütün yaratılmışların önünde durdurulacak ve insanlar hep birlikte ona lanet edecektir. Bu görüşü söyleyenlerden biri şudur: Ammâr’dan rivayet edildiğine göre, İbn Ebî Ca‘fer, babasından, o da Rebî‘den, o da Ebû’l-Âliye’den şöyle rivayet etmiştir: “Kâfir kıyamet gününde durdurulur; önce Allah ona lanet eder, sonra melekler lanet eder, ardından bütün insanlar ona lanet eder.”
Başka bazıları ise şöyle demiştir: Bunun anlamı, kim olursa olsun bir kişinin “Allah zalime lanet etsin” demesidir. Çünkü bu lanet her kâfire ulaşır; zira her kâfir zalimdir. Bu görüşü söyleyenlerden biri şudur: Musa b. Harun bana rivayet etti, dedi ki: Amr b. Hammâd bize rivayet etti, dedi ki: Esbât, Süddî’den rivayet etti. Süddî, “İşte onların üzerine Allah’ın, meleklerin ve bütün insanların laneti vardır” sözü hakkında şöyle dedi: “İki kişi birbirine lanet ettiğinde, ister mümin ister kâfir olsunlar, biri diğerine: ‘Allah zalime lanet etsin’ dediği zaman, bu lanet mutlaka kâfire ulaşır. Çünkü o zalimdir. Böylece bütün yaratılmışlar ona lanet etmiş olur.”
Bize göre bu görüşler içinde doğruya en yakın olanı, Allah’ın “bütün insanlar” sözüyle gerçekten bütün insanları kastettiğini söyleyen görüştür. Bunun anlamı da insanların, “Allah zalime” veya “zalimlere lanet etsin” demeleridir. Çünkü Âdemoğullarından hiçbir kimse, hangi milletten olursa olsun, böyle bir söz söylemekten kaçınmaz. Böyle olunca bu lanetin içine bütün kâfirler girer. Bu anlam, Ebû’l-Âliye’nin söylediği manaya da uygundur. Çünkü Allah Teâlâ, kıyamet günü şahitlerin kâfirleri lanetleyeceğini haber vermiş ve şöyle buyurmuştur: “Allah’a karşı yalan uydurandan daha zalim kim olabilir? İşte onlar Rablerine arz edilirler. Şahitler de: ‘Rablerine karşı yalan söyleyenler bunlardır’ derler. Dikkat edin! Allah’ın laneti zalimlerin üzerinedir.” (Hûd 18)
Katâde’nin, burada bazı insanların kastedildiği yönündeki sözüne gelince; Kur’an’ın açık anlamı bunun aksinedir. Ayrıca bunu doğrulayacak ne bir haber ne de bir aklî delil vardır. Eğer Katâde, kâfirlerin kendilerine veya dostlarına lanet etmeyeceklerini düşünerek burada sadece müminlerin kastedildiğini sanmışsa, Allah Teâlâ onların ahirette birbirlerine lanet edeceklerini haber vermiştir. Ayrıca bilinmektedir ki insanlar zalimlere lanet ederler. Her kâfir de, kendisine zulmetmesi, Rabbinin nimetini inkâr etmesi ve O’nun emrine karşı gelmesi sebebiyle zalimlerin kapsamına girer.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…