Ali b. Nasr b. Ali el-Cehdamî ve Abdülvâris b. Abdüssamed b. Abdülvâris – Abdüssamed b. Abdülvâris – Ebân el-Attâr – Hişâm b. Urve – Urve: Urve, Abdülmelik’e yazdığı mektupta Allah’ın Elçisi hakkında şöyle demiştir:
O, kendisine vahyedilen hidayet ve nura ve Allah’ın kendisini bununla gönderdiği mesaja kavmini çağırmaya başladığında, davetinin ilk döneminde ondan yüz çevirmediler; hatta onu dinlemeye yakındılar. Fakat putlarından söz edip onları kötüleyince, Tâif’ten gelmiş olan Kureyş’in bazı zenginleri buna karşı çıktılar ve söylediklerini hoş karşılamadıkları için şiddetle tepki gösterdiler. Nüfuzları altındakileri ona karşı kışkırttılar; halkın çoğu da ondan yüz çevirip onu terk etti. Ancak Allah’ın koruduğu kimseler bunun dışındaydı; onlar da az sayıdaydı.
Durum Allah’ın dilediği kadar böyle devam etti. Sonra onların ileri gelenleri, onun peşinden giden oğullarını, kardeşlerini ve kabiledaşlarını Allah’ın dininden döndürmek için plan kurdular. Bu, Allah’ın Elçisi’ne uyan Müslümanlar için şiddetli bir imtihan oldu. Bazıları bu baskılarla döndürüldü; fakat Allah, dilediklerini sapıklıktan korudu.
Müslümanlara böyle davranılınca Allah’ın Elçisi onlara Habeşistan’a hicret etmelerini emretti. Habeşistan’da Necâşî adı verilen salih bir hükümdar vardı; ülkesinde kimse zulme uğramazdı ve adaletiyle övülürdü. Habeşistan, Kureyş’in ticaret yaptığı; bol rızık, güvenlik ve iyi bir pazar bulduğu bir ülkeydi.
Allah’ın Elçisi onlara bunu emredince, Mekke’de maruz kaldıkları baskılar sebebiyle çoğu Habeşistan’a gitti. Onların dinlerinden döndürülmelerinden korkuyordu. Kendisi ise Mekke’de kaldı, ayrılmadı. Bu durum birkaç yıl sürdü. Bu süre içinde Kureyş, Müslüman olanlara ağır baskı uyguladı. Daha sonra Mekke’de İslam yayıldı ve onların ileri gelenlerinden bir kısmı İslam’a girdi.
Ebû Ca‘fer (Taberî): Bu ilk hicrette Habeşistan’a gidenlerin sayısı konusunda görüş ayrılığı vardır. Bazıları onların on bir erkek ve dört kadın olduğunu söyler.
Bunu söyleyenler:
Hâris – İbn Sa‘d – Muhammed b. Ömer – Yûnus b. Muhammed ez-Zaferî – babası – kabilesinden bir adam; ayrıca Ubeydullah b. Abbas el-Huzelî – Hâris b. el-Fudayl:
Birinci hicrete katılanlar gizlice ve saklanarak çıktılar; on bir erkek ve dört kadındılar. Bazıları binekli, bazıları yaya olarak Şuaybe’ye gittiler. Oraya vardıklarında Allah, Müslümanlar için iki ticaret gemisini orada durdurdu; yarım dinar karşılığında bu gemilerle Habeşistan’a taşındılar. Bu olay, Allah’ın Elçisi’nin peygamberlikle görevlendirilmesinden beşinci yılın Receb ayında gerçekleşti.
Kureyş onların peşine düştü; Müslümanların gemiye bindikleri yere kadar ulaştılar; fakat hiçbirini yakalayamadılar. Hicret edenler şöyle dediler:
“Habeşistan’a geldik ve en hayırlı ev sahipleri tarafından misafir edildik. Dinimizi güven içinde yaşadık; eziyete uğramadan ve kötü söz işitmeden Allah’a ibadet ettik.”
Hâris – Muhammed b. Sa‘d – Muhammed b. Ömer – Yûnus b. Muhammed – babası; ayrıca Abdülhamid – Muhammed b. Yahyâ b. Hibbân:
Bu ilk kafilenin erkek ve kadınlarının isimleri şunlardı:
Osman b. Affân ve eşi, Allah’ın Elçisi’nin kızı Rukıyye;
Ebû Huzeyfe b. Utbe b. Rebîa ve eşi Sehle bt. Süheyl b. Amr;
Zübeyr b. Avvâm b. Huveylid b. Esed;
Mus‘ab b. Umeyr b. Hâşim b. Abdümenâf b. Abdüddâr;
Abdurrahman b. Avf b. Abd Avf b. Hâris b. Zühre;
Ebû Seleme b. Abdülesed b. Hilâl b. Abdullah b. Ömer b. Mahzûm ve eşi Ümmü Seleme bt. Ebî Ümeyye b. Muğîre;
Osman b. Maz‘ûn el-Cumahî;
Âmir b. Rebîa el-Anzî (Anaze kabilesinden değil, Âriz b. Vâil kolundandır), Benû Adî b. Ka‘b’ın müttefiki ve eşi Leylâ bt. Ebî Hasme;
Ebû Sabre b. Ebî Ruhm b. Abdüluzzâ el-Âmirî;
Hâtıb b. Amr b. Abdüşems;
Süheyl b. Beydâ, Benû’l-Hâris b. Fihr’den;
Abdullah b. Mes‘ûd, Benû Zühre’nin müttefiki.
Ebû Ca‘fer (Taberî): Başkaları ise, Habeşistan’a hicret eden Müslümanların, küçük yaşta birlikte giden veya orada doğan çocukları hariç, seksen iki erkek olduğunu söyler. Ammâr b. Yâsir de aralarına katılırsa sayı bu şekildedir.
Bunu söyleyenler:
İbn Humeyd – Seleme – Muhammed b. İshak:
Allah’ın Elçisi, ashâbına yapılan eziyetleri gördü. Kendisi Allah katındaki konumu ve amcası Ebû Tâlib sebebiyle bu tür muameleden korunuyordu; fakat arkadaşlarını koruyamıyordu. Onlara şöyle dedi:
“Habeşistan’a gitmez misiniz? Orada kimsenin zulme uğramadığı bir hükümdar vardır. Orası doğruluk ülkesidir. İçinde bulunduğunuz bu durumdan Allah bir çıkış yolu yaratıncaya kadar orada kalın.”
Bunun üzerine Müslümanlar, dinlerinden döndürülmekten korkarak ve dinlerini korumak için Allah’a sığınarak Habeşistan’a gittiler. Bu, İslam’daki ilk hicretti.
İlk hicret eden Müslümanlar şunlardı:
Benû Ümeyye’den Osman b. Affân; yanında Allah’ın Elçisi’nin kızı olan eşi Rukıyye vardı.
Benû Abdüşems’ten Ebû Huzeyfe b. Utbe; yanında eşi Sehle bt. Süheyl vardı.
Benû Esed b. Abdüluzzâ’dan Zübeyr b. Avvâm.
İbn İshak bundan sonra Vâkıdî’nin verdiği listeyi tekrar eder; yalnız şunu ekler:
Benû Âmir b. Lu’ey’den Ebû Sabre b. Ebî Ruhm’un yerine, bazılarına göre Ebû Hâtıb b. Amr b. Abdüşems gitmiştir. Hatta Habeşistan’a ilk gidenin o olduğu söylenir.
İbn İshak, sayılarını on olarak verir ve şöyle der:
“Bana ulaştığına göre bu on kişi, Habeşistan’a hicret eden ilk Müslümanlardı.”
Daha sonra Ca‘fer b. Ebî Tâlib hicret etti; ardından Müslümanlar dalga dalga gelmeye devam etti. Habeşistan’da toplandılar ve orada kaldılar. Kimi ailesiyle birlikte, kimi ailesiz olarak geldi. İbn İshak, adlarını verdiği on kişi dâhil toplam seksen iki erkek olduğunu söyler. Bunların bir kısmının aileleri ve çocukları yanlarındaydı; bir kısmının çocukları Habeşistan’da doğdu; bir kısmı ise ailesizdi.