Göklerde ve yerde olanlar Allah’ı tesbih etti. O, üstün ve hikmet sahibidir.
Diyanet Vakfı
Göklerde ve yerde bulunan her şey Allahı tesbih etmektedir. O, azizdir, hakimdir.
Kurtubi Tefsiri
Göklerle yerde olanlar Allah’ı teşbih ederler. O Azizdir, Hakimdir.
“Göklerle yerde olanlar Allah’ı teşbih ederler.” Allah’ın şanını yüceltmekte ve kötülüklerden O’nu tenzih etmektedirler.
İbn Abbâs dedi ki:
“Göklerde” bulunan Allah’ın yaratmış olduğu melekler
“ile yerde olanlar” canlı olsun, cansız olsun hepsi Allah’a dua etmektedirler.
Bunun Allah’ın varlığına delâlet anlamında bir teşbih olduğu da söylenmiştir. ez-Zeccâc bunu kabul etmeyerek şöyle demektedir: Şayet bu delâlet yoluyla ve ilâhî sanatın etkilerinin ortaya çıkması yolu ile teşbih olsaydı, anlaşılır bir şey olurdu. Durum böyle ise yüce Allah’ın:
“Fakat siz onların teşbihlerini anlamazsınız.” (el-İsra, 17/44) diye buyurması nedendir? Bu sözlü bir teşbihtir. Buna delil olarak da yüce Allah’ın:
“Davud’a da onunla birlikte tesbih etsinler diye dağları… müsahhar kıldık.” (el-Enbiyâ, 21/79) âyetini göstermektedir. Eğer bu teşbih Allah’ın varlığına delâlet anlamıyla bir teşbih olsaydı, o zaman Davud (aleyhisselâm)’ın özelliğinin anlamı ne olurdu?
Derim ki: ez-Zeccâc’ın yaptığı bu açıklama sahih olandır. Bunun açıklaması ve buna dair bilgiler yüce Allah’ın:
“Onu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur” (el-İsra, 17/44) âyeti açıklanırken geçmiş bulunmaktadır.
“O Azizdir, Hakimdir.”