Onların Allah’tan başka yalvardıkları kimseler şefaate sahip değildirler; ancak hakkı bilerek ona şahitlik edenler bunun dışındadır.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lâ yemliku (ve sahip değildir) ellezîne (kimseler ki) yed‘ûne (yalvarırlar) min dûnihî (O’ndan başka) eş-şefâate (şefaate) illâ (ancak) men (kimse ki) şehide (şahitlik etti) bil-hakki (hakka) ve hum (ve onlar) ya‘lemûne (bilirler).
Mukatil Tefsiri
Allah’tan başka kendilerine kulluk ettikleri melekler şefaate güç yetiremezler. Şöyle ki Nadr bin Hâris ve beraberindeki bir grup: Eğer Muhammed’in söyledikleri doğruysa biz melekleri dost ediniriz; çünkü onlar şefaat etmeye Muhammed’den daha layıktırlar, dediler. Bunun üzerine Yüce Allah Onlar güç yetiremezler buyurdu; yani Allah’tan başka yalvardıkları kimseler, ki bunlar meleklerdir, şefaate güç yetiremezler. Yani Allah’tan başka kulluk ettiğiniz melekler hiç kimseye şefaat etmeye güç yetiremezler. Sonra bir istisna yaparak Ancak hakkı bilerek ona şahitlik edenler bunun dışındadır buyurdu; yani Âdemoğullarından tevhidi kabul ederek hakka şahitlik edenler. Onlar Allah’ın bir olduğunu ve hiçbir ortağının bulunmadığını bilirler. Meleklerin şefaati işte bunlar içindir.
Taberi Tefsiri
Tefsir ehli bunun yorumu konusunda ihtilaf etmiştir. Bazıları bunun anlamının şöyle olduğunu söylemiştir: Bu müşriklerin Allah’tan başka kulluk ettikleri İsa, Üzeyir ve melekler, Allah katında hiç kimse için şefaate sahip değillerdir; ancak hakka şahitlik eden kimse için şefaat ederler. Hakka şahitlik eden, Allah’ı birleyen ve O’na itaat eden, bunu bilgi üzere yapan ve elçilerin getirdiklerinin doğruluğunu tasdik eden kimsedir. Bunu söyleyenlerin rivayetleri şöyledir: Muhammed bin Amr bana rivayet etti, dedi ki: Ebu Âsım bize rivayet etti, dedi ki: İsa bize rivayet etti. Hâris de bana rivayet etti, dedi ki: Hasan bize rivayet etti, dedi ki: Verkâ bize rivayet etti. Her ikisi İbn Ebu Necîh’ten, o da Mücâhid’den Onların Allah’tan başka yalvardıkları kimseler şefaate sahip değildirler sözü hakkında rivayet etti; Mücâhid şöyle dedi: İsa, Üzeyir ve meleklerdir. Ancak hakka şahitlik edenler sözü hakkında da şöyle dedi: Bu, ihlâs kelimesidir. Onlar Allah’ın hak olduğunu bilirler. Yani İsa, Üzeyir ve melekler, yalnızca hakka şahitlik eden ve hakkı bilen kimseye şefaat ederler.
Başkaları ise bunun anlamının şöyle olduğunu söylemiştir: Müşriklerin Allah’tan başka yalvarıp kulluk ettikleri ilahlar şefaate sahip değildirler; ancak İsa, Üzeyir ve onların benzerleri ile hakka şahitlik eden, onu kabul eden ve şahitlik ettikleri şeyin hakikatini bilen melekler bunun dışındadır. Bunu söyleyenlerin rivayetleri şöyledir: Bişr bize rivayet etti, dedi ki: Yezid bize rivayet etti, dedi ki: Said bize Katâde’den Onların Allah’tan başka yalvardıkları kimseler şefaate sahip değildirler; ancak hakkı bilerek ona şahitlik edenler bunun dışındadır sözü hakkında rivayet etti; Katâde şöyle dedi: Melekler, İsa ve Üzeyir Allah’tan başka kendilerine kulluk edilmiş kimselerdir; fakat onların Allah katında şefaatleri ve bir makamları vardır. İbn Abdüla‘lâ bize rivayet etti, dedi ki: İbn Sevr bize Ma‘mer’den, o da Katâde’den Ancak hakka şahitlik edenler sözü hakkında rivayet etti; Katâde şöyle dedi: Melekler, Meryem oğlu İsa ve Üzeyir’dir; onların Allah katında şahitlikleri vardır.
Bu konuda doğru olmaya en uygun görüş şudur: Yüce Allah, müşriklerin Allah’tan başka kulluk ettikleri kimselerin Allah katında hiç kimse için şefaate sahip olmadıklarını haber vermiş, ancak hakka şahitlik edenleri bundan istisna etmiştir. Hakka şahitlik etmek, Allah’ın birliğini kabul etmektir; yani bununla Allah’a iman eden ve O’nun birliğinin hakikatini bilen kimseler kastedilmektedir. Allah, şefaate sahip olmayanların Allah’tan başka kendilerine kulluk edilenlerden yalnızca belirli bir kısmı olduğunu söylememiştir. Dolayısıyla bu hüküm, bu ayet indiği sırada Kureyş’in Allah’tan başka kulluk ettiği bütün varlıkları ve bunların dışındakileri kapsar. Onlardan bazıları Allah’tan başka ilahlara kulluk ediyor, bazıları meleklere, bazıları da başka varlıklara kulluk ediyordu. Bunların tamamı Kureyş’in ve diğer Arapların Allah’tan başka yalvardıkları kimseler şefaate sahip değildirler sözünün kapsamına girmektedir. Sonra Yüce Allah Ancak hakkı bilerek ona şahitlik edenler bunun dışındadır sözüyle bir istisna yapmıştır. Bunlar hakka şahitlik eden, Allah’ı birleyen, birliği yalnız O’na has kılan ve bunu bilgi ve kesin inanç üzere yapan kimselerdir. Bunlar, Allah’ın kendilerine izin vermesiyle O’nun katında şefaate sahip olurlar. Nitekim Yüce Allah Onlar yalnızca O’nun razı olduğu kimselere şefaat ederler buyurmuştur. Böylece Yüce Allah, yaptığı bu istisnayla meleklerin, İsa’nın ve Üzeyir’in sahip oldukları şefaati ispat etmiş, ilah ve putlardan ise bunu nefyetmiştir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…