Yoksa bir iş mi kararlaştırdılar? Biz de kararlaştırıcıyız.
Diyanet Vakfı
Yoksa (müşrikler) bir işe kesin karar mı verdiler? Doğrusu biz de kararlıyız!
Kurtubi Tefsiri
Yoksa onlar sağlam bir iş mi yapmışlar? Gerçekten Biz de sağlam yapanlarız.
Mukâtil dedi ki: Bu âyet-i kerîme müşriklerin Daru’n-Nedve’de Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) için planlar düzmeleri hakkında inmiştir. Bu danışma neticesinde Ebû Cehil’in kendilerine teklif ettiği görüşü kabul etmişlerdi. Buna göre Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ı öldürmeye katılmak üzere her kabileden bir kişi ortaya çıkacaktı. Böylelikle onun kanının (kısasının) istenme imkanı kalmayacaktı. İşte bu âyet-i kerîme bu hususta nazil oldu. Yüce Allah onların hepsini Bedir’de ölümle cezalandırdı.
” Sağlam bir iş yapmışlar” onu muhkem kılmışlar, demektir. ” Muhkem kılmak, sağlam kılmak” demektir, “O şeyi sağlam, muhkem kıldım”; ” Sağlam büktüm” demektir. (İp eğirirken) ikinci defa eğirip bükmeye bu isim verilir. Birincisine ise “sahil” denilir. Nitekim şair şöyle demiştir: ey. “…Sahil ve mübrem (birinci ve ikinci defa eğrilen)den…”
O halde mana: Yoksa onlar sağlam bir tuzak mı kurdular? Şüphesiz Biz de onlara sağlam bir tuzak kurduk, demek olur. Bu açıklamayı İbn Zeyd ve Mücahid yapmıştır. Katade de şöyle demiştir: Onlar yalanlamak üzere sözbirliği mi ettiler? Biz de öldükten sonra diriliş ile amellerin karşılıklarını vermeyi kararlaştırmış bulunuyoruz. el-Kelbî şöyle der: Yoksa onlar bir işi mi hükme bağladılar? Biz de onlar hakkında azâb hükmünü verdik. Âyette:
” Yoksa” anlamındadır.
“Yoksa onlar sağlam bir iş mi yapmışlar?” âyetinin daha önce geçen:
“Rahmân’dan başka ibadet edilecek ilahlar kılmış mıyız?” (ez-Zuhruf, 43/45) âyetine atfedildiği de söylenmiştir. Bir diğer görüşe göre âyet şu demektir: Yemin olsun ki Biz sizlere hakkı getirdik, fakat siz ona kulak vermediniz. Yoksa onu işitip de ilahi azaptan kendilerini güvenlik altında hissedecek şekilde, kendi içlerinde bir karar verdikleri için yüz mü çevirdiler?