Onlardan birine, Rahman’a isnat ettiğiyle müjdelense, yüzü kararır ve içi öfkeyle dolar.
Diyanet Vakfı
Onlardan biri, Rahmana isnat ettiği kız çocuğuyla müjdelenince, hiddetlenerek yüzü simsiyah kesilir.
Kurtubi Tefsiri
Onlardan birine Rahmân’a isnad ettiği şeyin müjdesi verilirse, gam ve kederle dolarak yüzü simsiyah kesilir.
“Onlardan birine Rahmân’a isnad ettiği şeyin müjdesi verilirse” yani onun kız çocuğu olduğu bildirilirse
“gam ve kederle dolarak yüzü simsiyah kesilir.” Buna sebep bir açıklamaya göre; Allah’a yaptığı isnadın batıl oluşundan dolayıdır, bir diğer görüşe göre ona kız çocuğu olduğu müjdesi verildiğinden dolayıdır. Buna delil de en-Nahl Sûresi’nde yer alan:
“Onlardan birine kız çocuğu müjdesi verilince, kendisi pek öfkeli olarak yüzü simsiyah kesilir” (en-Nahl, 16/58) âyetidir. Onlardan herhangi birisine kızının doğduğu söylenecek olursa, bundan dolayı oldukça kederlenmek, öfke ve üzüntüsünden dolayı kederle dolarak yüzünün renginin değişmesi, görülen ve bilinen hallerinden idi. Araplardan birisi hakkında nakledildiğine göre karısı bir kız çocuk doğurmuş, bunun üzerine karısının bulunduğu evden uzaklaşmıştı. Kadın da şöyle demişti:
“Ne oluyor Ebû Hamza’ya ki, gelmiyor yanımıza da,
Yanıbaşımızdaki evde kalıyor?
Erkek doğurmuyoruz diye kızıyor bize,
Biz ancak bize verileni alırız.”
“Simsiyah” âyet, diye de okunmuştur. Cemaatin okuyuşuna göre:
“Yüzü”‘in ismi: ” Simsiyah” ifadesi de onun haberi olur. Bununla birlikte:
“kesilir” lâfzında
“Biri” lâfzına ait bir zamirde bulunabilir. O vakit bu
“kesilir” anlamındaki fiilin ismi;
“yüzü” lâfzı da zamirden bedel olur.
“Simsiyah” lâfzı da
“Kesilir”in haberi olur. Diğer taraftan:
“ Yüzü” lâfzının mübteda olarak merfu okunması ve
“simsiyah” anlamındaki lâfzın onun haberi olarak merfu gelmesi de mümkündür. O takdirde: ” Kesilir” lâfzının muhtevasında onun isminin varlığı kabul edilir, geri kalan cümle de onun haberi olur.
“Gam ve kederle dolu olarak” Katade nin açıklamasına göre üzüntülü olarak, İkrime’ye göre ise; kederli ve düşünceli olarak; suskun diye de açıklanmıştır. Bu açıklamayı İbn Ebi Hatim yapmıştır. Buna sebeb ise onun (yüce Allah’a isnad ettiği) örneğin tutarsızlığı, getirdiği delilin batıl oluşudur.
Meleklerin Allah’ın kızları olabileceğini kabul edenler de melekleri yüce Allah’a benzer kabul ederler. Çünkü evlat babanın cinsinden ve onun benzeridir. Hoşuna gitmediğinden ötürü kendisine izafe edilenler sebebiyle yüzü simsiyah kesilen kimsenin, kendisinden daha üstün ve yüce olana bu örneği isnad ettiğinden ötürü yüzünün simsiyah kesilmesi daha layıktır. Hele bu isnad yüce Allah’a yapılırsa durum ne olur?
Bu âyet-i kerimenin anlamına dair yeterli açıklamalar daha önce en-Nahl Sûresi’nde (16/58. âyetin tefsirinde) geçmiş bulunmaktadır.