Onlardan bazıları sana bakar. Fakat körleri, görmezlerse, sen mi doğru yola ileteceksin?
Diyanet Vakfı
Onlardan sana bakan da vardır. Fakat -hele (gerçeği) göremiyorlarsa- körleri sen mi doğru yola ileteceksin?
Kurtubi Tefsiri
Aralarından sana bakanlar da vardır. Fakat basiretleri olmasa dahi körlere doğru yolu sen gösterebilir misin?
Yüce Allah:
“Onlardan sana kulak verenler de vardır” yani, zahiren sana kulak veriyor görünenler vardır. Halbuki onların kalpleri yüce Peygamberin söylediği haktan ve okuduğu Kur’ân-ı Kerîm’den hiçbir şey anlamamaktadır. Bundan dolayı;
“Fakat sağırlara -üstelik akıl da erdiremiyorlarsa- sen mi duyuracaksın” diye buyurmaktadır. Yani böylelerine sen duyaramazsın.
Bu âyet, zahiri itibariyle soru ise de nefiy anlamı vardır. Böylelikle kalpleri mühürlendiği ve kalplerine mühür basıldığı için onları sağırlar gibi değerlendirmiştir. Yani sen, yüce Allah’ın, hidayeti dinlemekten yana sağır bıraktığı kimseleri doğru yola iletemezsin. Aynı şekilde:
“Aralarından sana bakanlar da vardır. Fakat basiretleri olmasa dahi körlere doğru yolu sen gösterebilir misin?” âyetinin anlamı da bunun gibidir.
Şani yüce Allah, kendi tevfiki ve hidayeti olmaksızın hiç bir kimsenin îmana muvaffak olamayacağını haber vermektedir. İşte bu âyet ve bunun benzeri olan diğer âyetler, -bundan önce birden çok yerde geçtiği gibi- Kaderiyye’nin görüşlerini reddetmektedir.
“Kulak verenler” anlamındaki âyeti; “Kimse, kimseler” edatının anlamı gözönünde bulundurularak çoğul gelmiştir. Buna karşılık “bakan” anlamındaki; fiilinin tekil gelmesi ise, bu edatın lâfzına uygun olarak tekil gelmiştir.
Âyet-i kerimeden maksat Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’in teselli edilmesidir. Yani, sen nasıl ki sağır bir kimseye işittiremiyor ve nasıl ki kör olan bir kimseye yolunu görmesini sağlayacak gözler yaratamıyor isen, aynı şekilde Allah’ın haklarında îman etmeyeceklerine dair hüküm vermiş olduğu bu gibi kimseleri de îmana muvaffak kılamazsın.
“Sana bakanlar” ise, sana uzun uzun bakıp duranlar demektir. Yüce Allah’ın şu âyetine benzemektedir:
“Ölümden üstüne baygınlık çökmüş kimse gibi gözleri dönmüş halde sana bakıp durduklarını görürsün.” (el Ahzâb, 33/19)
Bu âyet-i kerimenin alay eden kimseler hakkında indiği de söylenmiştir. Doğrusunu en iyi bilen Allah’tır.