el-Muvaffak şöyle der: Vasiyetin ölüm sebebiyle muteber oluşu konusunda, ilim adamları arasında bir ihtilafın olduğunu bilmiyoruz. Dolayısıyla kendisi ayrı üç tane kardeşine vasiyet bırakırsa, oğlu henüz doğmamış olur da, kendisinin ölümünden sonra dünyaya gelmiş olursa, bu durumda babadan olma kardeşten başkasına vasiyet bırakmak -veresenin izni olmadığı sürece- geçerli olmaz. Oğlu doğarsa, izin olmadan da bu vasiyet -üçte birlik miktarı aşmaması durumunda- hepsi hakkında sahih ve geçerli olur. Kızı doğarsa, o zaman babasından olma kardeşi ile annesinden olma kardeşi hakkında vasiyet geçerli olur, ikisine payın üçte biri vardır, ikisi arasında söz konusu olan vasiyet cihetince de yarı yarıya alırlar. Ebeveyn (ana-baba)dan olma kardeş için bu caiz değildir; çünkü o, varistir. Şayet oğlu olduğu halde onlara vasiyet etse ve kendisi ölmeden önce oğlu ölse, ebeveynden olma kardeşi için bu vasiyet caiz olmaz, annesinden olma kardeşi için de caiz olmaz. Sadece babasından olma kardeşi için vasiyet caiz olur. Şayet kendisi ölmeden evvel ana-babadan olma kardeşi ölürse, yine babadan olma kardeş için vasiyet caiz olmaz; çünkü varis olmuştur.
Kendisine vasiyet bırakılan şahıs vasiyeti bırakan kişiden önce ölürse, bu vasiyet batıl olur. Bu, ilim ehlinin çoğunluğunun görüşüdür. İmam Malik, İmam Şafii ve rey ashabı da bunu söylemişlerdir. Çünkü bu durumda iken o atiyye (hediye) sadece o kişinin ölüm anına rastgelmiş olacağından, bu vasiyet sahih olmaz, tıpkı ölü iken hibe etmiş gibi değerlendirilmektedir. Zira vasiyet, ölümden sonra söz konusu olan bir atiyye’dir.
İtibar edilen nokta, vasiyet edilen malın kıymeti hakkındadır, onun üçte birlik paydan çıkması yahut ölüm halinde iken bu paydan çıkmaması noktasındadır. Çünkü bu, vasiyetin gereklilik halidir ve bunda malın kıymetine ve bedeline itibar edilir. Bu, İmam Şafii ile rey ashabının kavlini oluşturmaktadır.
el-Muvaffak şöyle demiştir: Bu konuda muhalefet edeni bilmiyorum. Zira vasiyet edilen mal, ölüm vaktinde iken üçte birlik terike miktarında ise yahut bundan daha azı olursa, bu durumda vasiyet icra edilir ve uygulanır. Kendisine vasiyet bırakılan kimse hepsini almayı hak eder. Ölüm halinde, eğer vasiyet miktarı üçte birden fazla olursa, vasiyet bırakılan şahıs sadece malın üçte birlik miktarını alabilir. Bundan sonra mal eksilecek, artacak yahut diğer mallar eksilecek veyahut artacak olursa, vasiyet bırakılan kişiye, ölüm anında bırakılanların dışında bir şey yoktur. Bunun yanında hastalığında iken verdiği hediyelerin -vasi’nin ölümü anında üçte birlik paydan çıkmış olacağına da itibar edilir.