İçlerinden Peygamberi inciten ve “O, her söylenene kulak veren biridir” diyenler vardır. De ki: O, sizin için hayra kulak verendir; Allah’a inanır, müminlere inanır ve sizden iman edenler için bir rahmettir. Allah’ın Resulünü incitenler için elem verici bir azap vardır.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve minhum (ve onlardan) ellezîne (o kimseler ki) yu’zûne (eziyet ederler) en-nebiyye (peygambere) ve yekûlûne (ve derler ki) huve (o) uzun (bir kulaktır/her şeyi dinler). Kul (de ki) uzunu (bir kulaktır) hayrin (hayır için) lekum (sizin için). Yu’minu (inanır) billâhi (Allah’a) ve yu’minu (inanır/güvenir) li’l-mu’minîne (müminlere) ve rahmetun (ve bir rahmettir) lillezîne (o kimseler için ki) âmenû (iman ettiler) minkum (sizden). Vellezîne (ve o kimseler ki) yu’zûne (eziyet ederler) rasûlallâhi (Allah’ın elçisine) lehum (onlar için) azâbun (bir azap vardır) elîm (acı verici).
Mukatil Tefsiri
Onlardan, yani münafıklardan Nebiyi incitenler vardı. Bunlar arasında Cellâs b. Süveyd, Şemmâs b. Kays, Mahşî b. Humeyr, Semmâk b. Yezîd, Ubeyd b. Hâris, Rifâa b. Zeyd ve Rifâa b. Abdülmünzir vardı. Söylenmemesi gereken şeyler söylediler. İçlerinden biri bunu yapmayın, Muhammed’e ulaşmasından ve başımıza bir şey gelmesinden korkuyorum dedi. Cellâs ise dilediğimizi söyleriz; Muhammed zaten dinleyen bir kulaktır, sonra ona gidip söylediklerimiz hakkında başka bir şey söyleriz dedi. Bunun üzerine Cellâs hakkında o her söyleneni dinleyen bir kulaktır derler ayeti indi. Burada Nebi kastedilmektedir. De ki: O sizin için hayır kulağıdır; Allah’a iman eder ve müminlere inanır; yani müminleri tasdik eder. İçinizden iman edenler için bir rahmettir; yani Muhammed müminler için bir rahmettir. Nitekim başka bir yerde onların üzerine çok şefkatli ve merhametlidir buyurulmuştur (Tevbe 128); yani Allah’ın birliğini tasdik edenlere karşı şefkatli ve merhametlidir. Allah’ın Resulünü incitenler için elem verici, yani acı veren bir azap vardır.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Bu münafıklardan bir topluluk Allah’ın Resulünü incitir, onu ayıplar ve “O, işiten bir kulaktır; herkesin söylediğini dinler, sonra onu kabul eder ve tasdik eder” derler. Bu, Arapların, her duyduğunu çabucak dinleyip kabul eden kimse için “racülün üzene” demelerine benzer. Nitekim kendisine anlatılan her şeye kesin olarak inanan kimse için de “yakın ve yakin” denir. Bunun aslı, “onu dinledi” anlamındaki “ezine lehu ye’zenu” sözündendir. Nebiden rivayet edilen şu haber de bundandır: “Allah, Kur’an’ı güzel sesle okuyan bir nebiye kulak verdiği kadar hiçbir şeye kulak vermemiştir.” Adiyy b. Zeyd’in şu sözü de bundandır:
Ey gönül, kendini eğlenceyle avut;
Çünkü benim kaygım dinlemekte ve kulak vermektedir.
Bu ayetin Nebtel b. Hâris hakkında indiği zikredilmiştir. İbn Humeyd bize rivayet etti, dedi ki: Seleme bize İbn İshak’tan şöyle rivayet etti: Allah onların, yani münafıkların kusurlarını ve Nebiye verdikleri eziyeti zikrederek şöyle buyurdu: İçlerinden Peygamberi inciten ve “O, her söylenene kulak veren biridir” diyenler vardır… (Tevbe 61). Bana ulaştığına göre bu sözü söyleyen kimse Benî Amr b. Avf’ın kardeşi Nebtel b. Hâris idi ve bu ayet onun hakkında indi. Çünkü o şöyle demişti: “Muhammed ancak bir kulaktır; kim ona bir şey anlatırsa onu tasdik eder.” Allah ise De ki: O, sizin için hayra kulak verendir buyurarak, yani hayrı dinler ve onu tasdik eder, demiştir.
Kıraat âlimleri De ki: O, sizin için hayra kulak verendir ifadesinin okunuşunda ihtilaf etmişlerdir. Şehirlerin kıraat âlimlerinin çoğu bunu “Kul üzünü hayrin leküm” şeklinde, “kulak” kelimesini “hayır”a izafe ederek okumuşlardır. Bunun anlamı: Ey Muhammed, onlara de ki: O, şerre kulak veren değil, hayra kulak verendir. Hasan el-Basrî’nin ise bunu “Kul üzünün hayrun leküm” şeklinde, “kulak” kelimesini tenvinli okuyup “hayır”ı onun haberi yaptığı rivayet edilmiştir. Buna göre anlam şöyle olur: Ey münafıklar, sizin söylediklerinizi dinleyen ve sizi tasdik eden kimse, eğer Muhammed gerçekten sizin onu nitelediğiniz gibi ise, siz onu incittiğinizde ve ona ulaştırılan eziyet ve ayıplamayı inkâr ettiğinizde sizin sözünüzü dinleyip sizi tasdik etmesi, sizi yalanlamasından ve söylediklerinizi kabul etmemesinden sizin için daha hayırlıdır. Sonra Allah onları yalanlayarak onun yalnızca müminleri tasdik ettiğini bildirmiş ve Allah’a inanır, müminlere inanır buyurmuştur.
Ebû Ca‘fer dedi ki: Bana göre bu hususta doğru kıraat, “kulak” kelimesini “hayır”a izafe edip “hayır”ı mecrur okuyarak De ki: O, sizin için hayra kulak verendir şeklinde okuyanların kıraatidir. Yani: De ki, o sizin için hayra kulak verendir, şerre kulak veren değildir. Tefsir ehli de bizim söylediğimize benzer şeyler söylemiştir. Bunu söyleyenlerin rivayeti şöyledir: Müsenna bana rivayet etti, dedi ki: Abdullah b. Sâlih bana rivayet etti, dedi ki: Muâviye bana Ali’den, o da İbn Abbas’tan İçlerinden Peygamberi inciten ve “O, her söylenene kulak veren biridir” diyenler vardır sözü hakkında şöyle rivayet etti: Herkesten dinler. Bişr b. Muâz bize rivayet etti, dedi ki: Yezîd bize rivayet etti, dedi ki: Saîd bize Katâde’den İçlerinden Peygamberi inciten ve “O, her söylenene kulak veren biridir” diyenler vardır sözü hakkında şöyle rivayet etti: Onlar, “Muhammed ancak bir kulaktır; bizim hakkımızda ne söylenirse onu dinler” diyorlardı.
İbn Vekî‘ bize rivayet etti, dedi ki: İbn Nümeyr bize Verkā’dan, o İbn Necîh’ten, o da Mücâhid’den O, her söylenene kulak veren biridir sözü hakkında şöyle rivayet etti: “Dilediğimizi söyleriz, sonra yemin ederiz, o da bizi tasdik eder.” Muhammed b. Amr bize rivayet etti, dedi ki: Ebû Âsım bize rivayet etti, dedi ki: Îsâ bize İbn Ebû Necîh’ten, o da Mücâhid’den O, her söylenene kulak veren biridir sözü hakkında şöyle rivayet etti: “Dilediğimizi söyler, sonra ona yemin ederiz, o da bizi tasdik eder.” Kāsım bize rivayet etti, dedi ki: Hüseyin bize rivayet etti, dedi ki: Haccâc bize İbn Cüreyc’den, o da Mücâhid’den bunun benzerini rivayet etti.
Allah’a inanır sözüne gelince, bunun anlamı: Ortağı olmayan tek Allah’ı tasdik eder. Müminlere inanır sözü ise: Müminleri tasdik eder; kâfirleri ve münafıkları değil. Bu, Allah’ın “Muhammed her söylenene kulak verir” diyen münafıkları yalanlamasıdır. Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Muhammed ancak hayrı dinleyen biridir; Allah’ı ve O’nun katından kendisine geleni tasdik eder, müminleri tasdik eder, nifak ve Allah’ı inkâr ehlinin sözünü tasdik etmez.
Müminlere inanır ifadesinin anlamının “müminleri tasdik eder” olduğu da söylenmiştir. Çünkü bize aktarıldığına göre Araplar “Âmentü lehu” ve “âmentuhu” sözlerini aynı şekilde “onu tasdik ettim” anlamında kullanırlar. Nitekim Yakında aceleyle istediğiniz şeylerin bir kısmı ardınıza yetişmiş olabilir (Neml 72) ayetindeki ifade “size yetişmiştir” anlamındadır. Yine Rablerinden korkanlar (Mü’minûn 57) ifadesi de “Rablerinden korkarlar” anlamındadır. Tefsir ehli de bizim söylediğimize benzer şeyler söylemiştir. Bunu söyleyenlerin rivayeti şöyledir: Müsenna bana rivayet etti, dedi ki: Abdullah bana rivayet etti, dedi ki: Muâviye bana Ali’den, o da İbn Abbas’tan Allah’a inanır, müminlere inanır sözü hakkında şöyle rivayet etti: Allah’a inanır ve müminleri tasdik eder.
Sizden iman edenler için bir rahmettir sözüne gelince, kıraat âlimleri bunun okunuşunda ihtilaf etmişlerdir. Şehirlerin kıraat âlimlerinin çoğu bunu “ve rahmetün lillezîne âmenû” şeklinde, “rahmet” kelimesini merfu okuyarak, De ki: O, sizin için hayra kulak verendir ve sizden iman edenler için bir rahmettir anlamında “kulak” kelimesine atfetmişlerdir. Kûfelilerden bazıları ise bunu “ve rahmetin” şeklinde, “hayır” kelimesine atfederek mecrur okumuş ve De ki: Sizin için hayra kulak verendir ve rahmete kulak verendir anlamını vermiştir.
Ebû Ca‘fer dedi ki: Bana göre bu iki kıraatten doğruya daha yakın olanı, rahmet kelimesini merfu okuyup onu “kulak” kelimesine atfedenlerin kıraatidir. Bunun anlamı: O, sizden iman edenler için bir rahmettir. Allah onu, kendisine uyan, onun hidayetiyle hidayet bulan ve Rabbinden getirdiğini tasdik eden kimseler için bir rahmet kılmıştır; çünkü Allah onları onun vasıtasıyla sapıklıktan kurtarmış ve ona uymaları sebebiyle cennetlerini kendilerine miras bırakmıştır.
Allah’ın Resulünü incitenler için elem verici bir azap vardır sözüne gelince, Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Allah’ın Resulünü ayıplayan, “O, her söylenene kulak verendir” diyen ve onların benzeri olarak onu yalanlayan, onun hakkında çirkin ve batıl söz söyleyen bu münafıklar için Allah katında cehennem ateşinde kendilerine acı verecek elemli bir azap vardır.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…