Hamd, göklerde ve yerde olanlar kendisine ait olan Allah’a aittir. Ahirette de hamd O’nundur. O, hüküm ve hikmet sahibidir, hakkıyla haberdardır.
Diyanet Vakfı
Hamd, göklerde ve yerde bulunanların hepsinin sahibi olan Allaha mahsustur. Ahirette de hamd Ona mahsustur. O, hikmet sahibidir, (her şeyden) haberi olandır.
Kurtubi Tefsiri
Göklerde olanlar da, yerde olanlar da yalnız kendisinin olan Allah’a hamdolsun. Âhirette de hamd yalnız Onundur. O, Hakîmdir, herşeyden haberdardır.
“Göklerde olanlar da, yerde olanlar da yalnız kendisinin olan Allah’a hamdolsun” âyetindeki: ism-i mevsulü (Allah lâfza-i celaline) sıfat veya ondan bedel olmak üzere cer mahallindedir. Bir mübtedâ takdiri ile ref konumunda olması ve yine “ya’ni” anlamında bir kelime takdiri ile nasb mahallinde olması da mümkündür.
Sîbeveyh
“Hamde lâyık olan Allah’a hamdolsun” âyetinde (lâyık anlamı verilen ehl kelimesinin) ref, nasb ve cer ile okunabileceğini nakletmektedir.
Kâmil hamd ve kapsamlı sena (övgü) bütünüyle yalnızca Allah’adır, çünkü bütün nimetler O’ndandır. Fâtiha Sûresi’nin baştaraflarında (1/2. âyet, 4. bölüm, 1. başlıkta) buna dair açıklamalar geçmiş bulunmaktadır.
“Âhirette de hamd yalnız O’nundur” âyeti ile yüce Allah’ın:
“Bize olan vaadini yerine getiren… Allah’a hamdolsun.” (ez-Zümer, 39/74) âyetine işaret edildiği söylendiği gibi, bu âyet ile yüce Allah’ın:
“Dualarının sonu da elhamdu lillahi Rabbi’l-âlemîndir” (Yûnus, 10/10) âyetine işaret olduğu da söylenmiştir. O halde, yüce Allah dünya hayatında kendisine hamdedilen olduğu gibi, âhirette de kendisine hamd olunandır. O dünyanın mutlak maliki olduğu gibi, âhiretin de mutlak malikidir.
“O” yaptıklarında
“Hakimdir” yarattıklarının işlerinden
“haberdardır.”