Yoksa onlara, ortak koştukları hakkında konuşan bir delil mi indirdik?
Diyanet Vakfı
Yoksa onlara bir kesin delil indirdik de, o delil, müşrik olmalarını mı söylüyor?
Kurtubi Tefsiri
Yoksa Biz, onlara kesin bir delil indirdik de onlara onu koşmalarını bu mu söylüyor?
“Yoksa Biz, onlara kesin bir delil indirdik de… mu?” âyetindeki soru, tevkif (durumu bildirmek) anlamını taşıyan bir sorudur.
ed-Dahhak dedi ki:
“Kesin bir delil (sultan)” kitab demektir. Katade ve er-Rabî b. Enes de böyle açıklamışlardır. Burada konuşmanın kitaba (sultana: kesin delile) izafe edilmesi, anlamın genişletilmesi (mecaz)’dir. el-Ferrâ’nın iddiasına göre Araplar “sultan (kesin delil)” lâfzını müennes olarak kullanıp, “(……): Bu hususta sultan senin aleyhine hüküm vermiştir” derler.
Basralılara göre ise bu kelimenin müzekker olması daha fasihtir. Kur’ân-ı Kerîm’de de böyle kullanılmıştır. Bununla birlikte onlara göre müennes olarak kullanılması da mümkündür. Zira “hüccet (kesin delil)” anlamındadır. Yoksa bu delil sizin şirk koşabileceğinizi mi söylüyor? demek olur. Bu açıklamayı İbn Abbâs ve ed-Dahhak da yapmıştır.
Ali b. Süleyman’ın, Ebû’l Abbas Muhammed b. Yezid’den rivâyetine göre o şöyle demiştir: Sultan (kesin delil), selît’in cem’idir. Tıpkı; “Ekmek” lâfzının çoğulunun; diye getirilmesi gibi. Onun müzekker kabul edilmesi çoğul anlamı, müennes kabul edilmesi ise cemaat (çokluk) anlamına göredir. Daha önce Al-i İmrân Sûresi’nde (3/151. âyetin tefsirinde) sultan kelimesine dair açıklamalar yeteri kadar geçmiş bulunmaktadır. Sultan aynı zamanda insanın kendisi sebebiyle bir ceza görmesini gerektiren herhangi bir hususu, kendisi ile önleyebildiği şey demektir. Yüce Allah’ın: “Veya muhakkak onu kestiririm ya da bana apaçık bir delil (sultan) getirir” (en-Neml, 27/21) âyetinde olduğu gibi.