O hâlde Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlarsınız?
Diyanet Vakfı
O halde Rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlayabilirsiniz?
Kurtubi Tefsiri
O halde Rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlayabilirsiniz?
“Ama aralarında bir engel vardır.” Birinci görüşe göre, sema ile yer (denizleri) aracında engel vardır, demektir. Bu açıklamayı ed-Dahhâk yapmıştır. İkinci görüşe göre ise, engel ikisi arasındaki kara parçasıdır ki, bu da Hicazdır. Bu açıklamayı da el-Hasen ve Katade yapmıştır. Diğer görüşlere göre ise -el-Furkan Sûresi’nde (25/53. âyetin tefsirinde) geçtiği üzere- aradaki engel ilâhî kudrettir.
Ebû Hüreyre’den gelen haberde belirtildiğine göre Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: “Yüce Allah batı tarafı ile konuşmuş ve şöyle buyurmuştur: Ben sende Beni teşbih edecek, Beni tekbir edecek. Bana tehlil getirecek, Benim şanımı yüceltecek kullarımı yaratacağım. Onlara karşı nasıl davranacaksın” Batı tarafı: Onları suda boğarım Rabbim, dedi. Bu sefer yüce Allah: Ben onları elimin üzerinde taşırım. Senin onlara karşı olan gücünü de kıyılarına dağıtırım, diye buyurdu. Daha sonra doğu tarafı ile konuşarak şunları söyledi: Ben sende Beni teşbih edecek, Beni tekbir edecek, Bana tehlil getirecek, şanımı yüceltecek kullarımı yaratacağım. Sen onlara karşı nasıl davranacaksın? Doğu tarafı: Onlar Seni teşbih edecek olurlarsa, onlarla birlikte ben de Seni teşbih ederim. Seni tekbir ederlerse, onlarla birlikte ben de Seni tekbir ederim. Onlar Sana tehlil getirecek olurlarsa, onlarla beraber ben de Sana tehlil getireceğim. Senin şanını yüceltecek olurlarsa, onlarla birlikte ben de şanını yücelteceğim, dedi. Yüce Allah onu hilye ile mükâfatlandırdı ve her ikisi arasına bir engel koydu. Bunların birisi acı ve tuzlu bir denize dönüştü, diğeri ise hali üzere tatlı kaldı.” Bu haberi Tirmizî el-Hakîm Ebû Abdillah zikrederek şöyle demiştir: Bize Salih b. Muhammed anlattı, bize el-Kasım el-Umerî SehS’den, o babasından, o da Ebû Hüreyre’den… diye anlattı Benzer rivâyetler; el Hatib el-Bağdadi, Tarihu Bağdad, X, 234 ile Ebû Ca’fer el-Ukayli, ed-Duafa, II, 338de zikretmekle beraber; hadisin ravisi Abdurrahman b. Abdullah b. Ömer el-Umeri’den hadis alınmaması gerektiğini belirten otoritelerin sözlerini de zikretmektedir. Ancak bu rivâyetlerinde muhalab “yer” değil de “Şam denizi” ile “Hind bazılarında Yemen denizi olarak zikredilmektedir. Buna henzer rivâyetleri kaydeden İbn Kesîr, Tefsir, II, 566; Heysemi, Mecmau’z-Zevâid, V, 282; Zehebi, Mizan, IV, 29?; İbnu’l-Cevzî, el-İlelu’l-Mutenâhiye, I, 49-51 ittifakla bu rivâyete güvenilemeyeceğini belirtmektedirler.
“Biri diğerine karışmaz” âyeti hakkında Katade dedi ki: Bunlar insanlara karşı sınırlarını aşarak onları suda boğmazlar. Bu denizler ile insanlar arasında bir kuraklık bölge meydana getirdi. Yine Katade’den ve Mücahid’den rivâyet edildiğine göre: Bu denizlerin biri diğeri aleyhine ileri giderek ona baskın gelmez, ondan üstün olmaz,
İbn Zeyd dedi ki;
“Biri diğerine karışmaz” yani birbirlerine kavuşmazlar. İfadenin takdiri de şöyledir: O iki denizi birbirine kavuşmak üzere salıverdi. Eğer aralarındaki engel bulunmasaydı bunların birbirlerine kavuşmaları sözkonusu olurdu.
Bir diğer görüşe göre burada sözü edilen engel (berzah), dünya ile ahiret arasındaki engeldir. Yani her ikisi arasında Allah’ın takdir ettiği bir süre vardır ki, bu da dünyanın süresidir. O bakımdan bu iki deniz birbirine karışmaz. Yüce Allah dünyanın sona ermesini hükmedeceğinde artık bu iki deniz tek bir şey olacak. Bu da yüce Allah’ın:
“Denizler (birbirlerine) akıtıldığı zaman” (el-İnfitâr, 82/3) âyetini andırmaktadır. Sehl b. Abdullah dedi ki: İki deniz hayır ve şer yollandır. Aralarındaki engel (berzah) ise ilâhî tevfik ve O’nun korumasıdır.