Mezhebimize göre, hurmaların bir kısmında ya da ağaçların bazısındaki yemişlerin olgunlaşma belirtisinin ortaya çıkmasında, diğer tüm hurmaların ve ağaçların da olgunlaşmış (hükmünde) sayılacağı konusunda ve tüm bunların hepsinin satılmasının mübah olacağı noktasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. el-Muvaffak der ki: Bu konuda bir ihtilafın olduğunu bilmiyorum.
Peki, bostanda bulunan diğer bu türden olan satışlar da caiz midir? Bunun hakkında iki görüş gelmiştir: Kuvvetli görüşe göre bunun caiz olacağıdır. Bu, İmam Şafii ile Muhammed b. el-Hasen’in görüşüdür. Çünkü hepsinde olgunlaşmanın ortaya çıkmasına itibar etmek güçtür ve bir türlü ortaklığa ve el birliğine ihtiyaç duyar; bu şekilde olgunlaşma türünden, olgunlaşmamış olanın ayrıma tabi tutulması da icap etmiş olur. Ondan (İmam Ahmed), sadece olgunlaşmış olduğu vakit bu ürünün satışının caiz olduğu nakledilmiştir. Çünkü olgunlaşmamış olması, yasak kapsamının genel manasına girer.
Bu cinsin diğer türüne gelince; bu noktada el-Kadı (İyaz): Bu ona tabi olmaz, demiştir. Bunun Şafii ashabının iki görüşünden birisi olduğunu da belirtmiştir. Çünkü iki tür ürünün -tıpkı iki farklı cins üründe olduğu gibi- kimi zaman birbirleriyle idrak edilmesi uzayabilir ve birisinin olgunlaşması diğerinin olgunlaşmasına uymaya da bilir. Ebu’l Hattab ise; Bostan/bahçede bulunan bu cinslerin satılması caizdir, demiştir. Bu da Şafii ashabının ikinci görüşünü oluşturur. Çünkü tek bir cins, zekatta geçen nisabın tamamlanması noktasında bir kısmının diğer kısmıyla birbirine katılmak suretiyle verilebilmektedir; dolayısıyla tek bir ürünmüş gibi bunun satımının caizliğine bu da uymuş olmaktadır.
İki bostanda bulunan tek bir cins ürüne gelince; bostanlar yan yana ya da uzak mesafede de bulunsalar, birisinin diğeriyle satımının cevazı noktasında birbirlerine uymaları söz konusu değildir. Bu, Şafü mezhebinin görüşüdür. İmam Ahmed’den gelen diğer görüşe göre, yakın mesafede olmasalar bile bu ürüne katılması mümkündür. Bunu ise İmam Malik söylemiştir. Çünkü maksat, ürünün afetten korunmasıdır ve bu da meydana gelmiştir. Bizim (Hanbeli) mezhebi ise birinci görüşü kabul etmiştir.
Hurma ve Kara üzüm gibi meyvesinin olgunlaşması rengine göre değişiklik gösteren ürünlere gelince, bunların olgunlaşmaları bu şekilde ortaya çıkar. Rengi olmayan ürünler ise tadı ve lezzeti ile ortaya çıkar. Söz konusu ürün rengi değişmeyen, tadı ise -küçük ve büyük de olsa- Hıyar ve Acur gibi yenilebilen bir ürün olursa, bunların olgunlaşması adete göre yenilen şekliyle ele alınır. Tüm bu açıklamaları aynı şekilde İmam Malik, İmam Şafü ve bir çok ilim adamı buna yakın anlamda ifade etmişlerdir. Bu bağlamda gelen hadis-i şerifler çoktur ve bu manaya delalet etmektedir; ürünün olgunlaşmasıyla yenilebileceğini göstermektedir.