Ey iman edenler! Ellerinizin altında bulunanlar ve sizden henüz bulûğ çağına erişmemiş olanlar üç vakitte sizden izin istesinler: sabah namazından önce, öğle sıcağında elbiselerinizi çıkardığınız vakit ve yatsı namazından sonra. Bunlar sizin için üç mahremiyet vaktidir. Bunların dışında ne size ne de onlara bir günah vardır. Onlar sizin yanınızda dolaşıp duran kimselerdir; siz de birbirinizin yanına girip çıkarsınız. Allah ayetlerini size böyle açıklar. Allah bilendir, hikmet sahibidir.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Yâ eyyuhellezîne (ey onlar ki) âmenû (iman ettiler) li-yeste’zinkum (sizden izin istesin) ellezîne (o kimseler ki) meleket (sahip oldu) eymânukum (sağ elleriniz) vellezîne (ve o kimseler ki) lem yeblugû (ulaşmadılar) el-hulume (ergenliğe) minkum (sizden) selâse (üç) merrâtin (defa) min kabli (öncesinde) salâtil-fecri (sabah namazının) ve hîne (ve vakit) tedaûne (çıkardığınız) siyâbekum (elbiselerinizi) minez-zahîrati (öğle sıcağında) ve min ba’di (ve sonrasında) salâtil-işâi (yatsı namazının) selâsu (üç) avrâtin (mahrem vakittir) lekum (sizin için) leyse (yoktur) aleykum (size) ve lâ aleyhim (ve onlara) cunâhun (bir günah) ba’dehunne (bunlardan sonra) tavvâfûne (dolaşanlardır) aleykum (yanınızda) ba’dukum (bir kısmınız) alâ ba’din (diğerinizin yanında) kezâlike (işte böyle) yubeyyinullâhu (Allah açıklar) lekumul-âyâti (size ayetleri) vallâhu (ve Allah) alîmun (bilendir) hakîm (hikmet sahibidir).
Mukatil Tefsiri
Ey iman edenler! Ellerinizin altında bulunanlar, yani köleler ve cariyeler, evlerinizde sizden izin istesinler. Bu ayet Esma bint Ebû Mürşid hakkında indi. O şöyle dedi: “Bir erkekle bir kadının yanına biri giriyor; belki de ikisi tek bir örtü altında bulunuyorlar ve onların bundan haberleri olmuyor.” Bunun üzerine bu ayet indi. Ardından Allah şöyle buyurdu: İçinizden henüz ergenlik çağına ulaşmamış olanlar, yani hür çocuklar da sizden üç vakitte izin istesinler; çünkü bunlar gaflet ve benzeri hâllerin bulunduğu vakitlerdir: sabah namazından önce, öğle sıcağında, yani gün ortasında elbiselerinizi çıkardığınız vakit ve yatsı namazından sonra. Bunlar sizin için üç mahremiyet vaktidir; yani bunlar gaflet ve benzeri hâllerin bulunduğu vakitlerdir. Bunlardan sonra size, ey müminler topluluğu, yani ev sahiplerine ve onlara, yani hizmetçilere ve küçük çocuklara bir günah yoktur; yani bu üç mahremiyet vaktinden sonra. Onlar yanınızda dolaşıp dururlar; yani gece gündüz yanınızda dolaşırlar, izin istemeden girip çıkarlar. Birbirinizin yanına girip çıkarsınız. Allah ayetleri, yani izin isteme hususundaki emir ve yasağını size işte böyle açıklar. Allah bilendir, hikmet sahibidir; bu ayette zikrettiği izin isteme hükmünü hükme bağlamıştır.
Taberi Tefsiri
Tefsir ehli, “Ellerinizin altında bulunanlar sizden izin istesinler” buyruğunda kimlerin kastedildiği hususunda ihtilaf etmiştir. Bazıları bununla kadınlar değil, erkek kölelerin kastedildiğini ve ayette adı geçen bu kimselerin söz konusu üç vakitte izin almadan yanlarına girmelerinin yasaklandığını söylemiştir. Bunu söyleyenlerden İbn Ömer’in, “Ellerinizin altında bulunanlar sizden izin istesinler” sözü hakkında, “Bu erkekler hakkındadır, kadınlar hakkında değildir” dediği rivayet edilmiştir.
Bazıları ise bununla hem erkeklerin hem kadınların kastedildiğini söylemiştir. Ebû Abdurrahman’dan, “Ey iman edenler! Ellerinizin altında bulunanlar sizden izin istesinler” ayeti hakkında, “Bu erkekler ve kadınlar hakkındadır; gece ve gündüz her durumda izin isterler” dediği rivayet edilmiştir. Bana göre bu iki görüşten doğruya daha yakın olan, bununla erkeklerin ve kadınların birlikte kastedildiğini söyleyen görüştür. Çünkü Allah, “Ellerinizin altında bulunanlar” sözüyle ellerimizin altında bulunanların tamamını genel olarak ifade etmiş, onlardan ne erkeği ne de kadını özellikle ayırmıştır. Dolayısıyla ayetin zahirinin kapsadığı herkes buna dahildir.
Buna göre sözün anlamı şudur: Ey Allah’ı ve Resulünü tasdik edenler! Köleleriniz ve cariyeleriniz yanınıza girmek için sizden izin istesinler ve sizin izniniz olmadan yanınıza girmesinler. “Sizden henüz bulûğ çağına erişmemiş olanlar” sözü ise, hür çocuklarınızdan henüz ihtilam olmamış olanların da üç defa, yani gece ve gündüzünüzün üç vaktinde izin istemeleri demektir.
Mücahid’den şöyle rivayet edilmiştir: “Ey iman edenler! Ellerinizin altında bulunanlar sizden izin istesinler” sözü, “Sahip olduğunuz köleleriniz”; “sizden henüz bulûğ çağına erişmemiş olanlar” sözü ise, “Hürlerinizden henüz ihtilam olmamış olanlar” demektir. İbn Cüreyc şöyle der: Atâ b. Ebî Rebâh bana, “Bu, Allah’ın buyurduğu gibi her küçük erkek ve küçük kız için geçerlidir: sabah namazından önce, öğle vakti elbiselerinizi çıkardığınız sırada ve yatsı namazından sonra” dedi. “Onlar buna ateme derlerdi” dedi. Ben, “Yatsıdan sonra elbiselerini çıkardıklarında sabaha kadar yanlarına girmek için izin mi isterler?” dedim. “Evet” dedi. “Onların izin istemeleri, insanların elbiselerini çıkardıkları vakitler dışında gerekli midir?” dedim. “Hayır” dedi.
Sâlih b. Keysân, Yakub b. Utbe ve İsmail b. Muhammed’den de, “Bir kimsenin hizmetçilerinin kendisinden izin istemesi yalnızca üç mahremiyet vaktindedir” dedikleri rivayet edilmiştir.
İbn Abbas’tan, “Ellerinizin altında bulunanlar sizden izin istesinler” buyruğu hakkında şöyle rivayet edilmiştir: “Bir adam yatsı namazından sonra ailesiyle baş başa kaldığında, sabah namazını kılıncaya kadar ne hizmetçi ne de çocuk izinsiz yanına girer. Öğle namazı vaktinde ailesiyle baş başa kaldığında da aynı hüküm geçerlidir.”
Ebû Mâlik el-Kurazî’nin, Resulullah’ın sahabilerinden olan Abdullah b. Süveyd el-Hârisî’ye bu üç mahremiyet vaktindeki izin hakkında sorduğu, onun da şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Öğle vakti elbiselerimi çıkardığımda, hizmetçilerden bulûğa ermiş hiç kimse ve hür çocuklardan henüz bulûğa ermemiş hiç kimse izinsiz yanıma girmez.”
İbn Abbas’tan şöyle rivayet edilmiştir: “İnsanların uygulamayı terk ettikleri üç ayet vardır: Bunlardan biri izin ayetinin tamamıdır; bir diğeri ‘Allah katında en üstün olanınız, O’na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır’ (Hucurât 13) ayetidir. İnsanlar ise ‘En üstün olanınız, evi ve itibarı en büyük olanınızdır’ derler.” İbn Abbas üçüncüsünü unutmuştur.
Hasan bu ayet hakkında şöyle derdi: “Bir adam hizmetçisini kendisiyle birlikte yatırıyorsa, bu onun için izin sayılır. Yanında yatırmıyorsa, bu vakitlerde izin ister.”
Şa‘bî’ye, “Ellerinizin altında bulunanlar sizden izin istesinler” ayetinin neshedilip edilmediği sorulmuş, o, “Hayır, vallahi neshedilmemiştir” demiştir. Kendisine, “İnsanlar bununla amel etmiyorlar” denildiğinde, “Yardım Allah’tandır” demiştir. Said b. Cübeyr’den de, “Bazı insanlar bunun neshedildiğini söylüyorlar; fakat bu, insanların ihmal ettikleri hükümlerden biridir” dediği rivayet edilmiştir. Başka bir rivayette ise onun, bu ayet hakkında, “Bugün bununla amel edilmiyor” dediği nakledilmiştir.
Kasım b. Muhammed’e izin isteme hakkında sorulduğunda, “Her mahremiyet vaktinde izin ister; bundan sonra ise kişi annesinin yanına girip çıkan kimse gibidir” demiştir.
Abdurrahman b. Avf’tan Resulullah’ın şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: “Bedeviler namazınızın adını değiştirme konusunda size galip gelmesinler. Allah, ‘Yatsı namazından sonra; bunlar sizin için üç mahremiyet vaktidir’ buyurmuştur. ‘Ateme’ yalnızca develerin gecikmesine denir.”
“Bunlar sizin için üç mahremiyet vaktidir” ifadesinin kıraatinde de ihtilaf edilmiştir. Medine ve Basra kıraatlerinin çoğu “üç” kelimesini merfu okuyarak bunu daha önce zikredilen vakitler hakkında haber kabul etmiştir. Buna göre anlam, “Size, adı geçen kimselerin izinsiz yanınıza girmemelerini emrettiğimiz bu üç vakit, elbiselerinizi çıkardığınız ve eşlerinizle baş başa kaldığınız için sizin için üç mahremiyet vaktidir” şeklindedir.
Kûfe kıraatlerinin çoğu ise “üç” kelimesini mansup okuyarak onu önceki “üç defa” ifadesine bağlamıştır. Buna göre sözün anlamı: “Ellerinizin altında bulunanlar ve sizden henüz bulûğa erişmemiş olanlar sizden üç defa izin istesinler; bunlar sizin için üç mahremiyet vaktidir” şeklindedir. Bana göre bu iki kıraat anlam bakımından birbirine yakındır ve her biri kıraat âlimlerinden bir topluluk tarafından okunmuştur. Dolayısıyla hangisiyle okunursa okunsun doğrudur.
“Bunların dışında ne size ne de onlara bir günah vardır. Onlar sizin yanınızda dolaşıp duran kimselerdir” buyruğunun anlamı şudur: Ey ev ve mesken sahipleri! Bu üç mahremiyet vaktinden sonra ne size ne de ellerinizin altında bulunan erkek ve kadınlara ve henüz bulûğa erişmemiş küçük çocuklarınıza bir sıkıntı ve günah vardır. “Bunların dışında” sözündeki zamir, “sizin için üç mahremiyet vaktidir” ifadesindeki üç vakte dönmektedir.
Bununla kastedilen, bu üç vakit dışında insanların bulûğa ermiş kölelerinin ve küçük çocuklarının izin almadan yanlarına girmelerinde bir sakınca bulunmamasıdır. İbn Abbas’tan şöyle rivayet edilmiştir: “Sonra Allah onlara bu vakitlerin arasında izinsiz girme ruhsatı verdi; yani sabah namazından öğleye kadar ve öğleden yatsı namazına kadar hizmetçinin ve çocuğun ev sahibinin yanına izinsiz girmesine izin verdi.” Bu, “Bunların dışında ne size ne de onlara bir günah vardır” buyruğudur. Fakat bulûğa eren kimse, her durumda adamın ve ailesinin yanına ancak izinle girer.
“Onlar sizin yanınızda dolaşıp duran kimselerdir” sözündeki “dolaşıp duranlar” kelimesi gizli bir “onlar” zamiriyle merfudur. Yani bu köleler ve küçük çocuklar, ey insanlar, sizin yanınızda dolaşıp duran kimselerdir. Bununla, onların efendilerinin ve yakınlarının evlerine sabah akşam girip çıktıkları, Allah’ın özellikle izin istemelerini emrettiği üç vakit dışında birbirlerinin yanına izin almadan girip çıktıkları kastedilmektedir.
“Allah ayetlerini size böyle açıklar” buyruğu, “Ey insanlar! Bu ayette size izin istemenin hükümlerini açıkladığım gibi Allah size bütün delillerini, işaretlerini ve dininin hükümlerini açıklar” demektir. “Allah bilendir, hikmet sahibidir”; yani Allah kulları için neyin uygun ve yararlı olduğunu bilendir, onları ve diğer bütün işlerini yönetmesinde hikmet sahibidir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…