Allah’ın yükseltilmesine ve içlerinde adının anılmasına izin verdiği evlerde, sabahları ve akşamları O’nu tesbih ederler.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Fî buyûtin (evlerde) ezinallâhu (Allah izin verdi) en turfea (yükseltilmesine) ve yuzkera (ve anılmasına) fîhâ (oralarda) ismuhû (O’nun adı) yusebbihu (tesbih eder) lehû (O’nu) fîhâ (oralarda) bil-guduvvi (sabahları) vel-âsâl (ve akşamları).
Mukatil Tefsiri
Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde, yani Yüce Allah onların yükseltilmesini, başka bir ifadeyle inşa edilmesini emretti. Yüce Allah onların yapılmasını ve imar edilmesini emretti; içlerinde adının anılmasını, yani Yüce Allah’ın birlenmesini de emretti. Bunun benzeri Bakara suresinde de geçmektedir: Allah’ın mescitlerinde O’nun adının anılmasına engel olan kimseden daha zalim kim vardır? (Bakara 114). Oralarda sabah akşam O’nu tesbih ederler, yani Yüce Allah için namaz kılarlar.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah, Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde sözüyle, Allah göklerin ve yerin nurudur, O’nun nurunun misali, içinde kandil bulunan bir oyuk gibidir; bu kandil, Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerdedir, anlamını kastetmektedir. Nitekim Yunus bana rivayet etti, dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd şöyle dedi: Oyuk, içinde kandilin fitilinin bulunduğu yerdir. Kandiller, Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerdedir. Ebu Cafer dedi ki: Buradaki edatın Yakılır sözüyle bağlantılı olması da mümkündür; buna göre anlam, O kandil mübarek bir ağaçtan, Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde yakılır, şeklinde olur. Evlerle kastedilen mescitlerdir. Tefsir ehli bu hususta ihtilaf etmiş, bazıları bizim söylediğimiz görüşü söylemiştir. Bunu söyleyenlerin zikri: İbn Humeyd ve Nasr b. Abdurrahman el-Evdi bize rivayet ettiler, dediler ki: Bize Hakkam, İsmail b. Ebu Halid’den, o da Ebu Salih’ten Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde sözü hakkında rivayet etti; Ebu Salih, Mescitlerdir, dedi. Ali bana rivayet etti, dedi ki: Bize Ebu Salih rivayet etti, dedi ki: Bana Muaviye, Ali’den, o da İbn Abbas’tan Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde sözü hakkında rivayet etti; İbn Abbas dedi ki: Bunlar mescitlerdir; onlara saygı gösterilir ve içlerinde boş söz söylemek yasaklanmıştır. Muhammed b. Sad bana rivayet etti, dedi ki: Bana babam rivayet etti, dedi ki: Bana amcam rivayet etti, dedi ki: Bana babam, babasından, o da İbn Abbas’tan Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde sözü hakkında rivayet etti; İbn Abbas dedi ki: Bununla, içinde namaz kılınan her mescit, ister cuma mescidi ister başka bir mescit olsun, kastedilmiştir. Muhammed b. Amr bana rivayet etti, dedi ki: Bize Ebu Asım rivayet etti, dedi ki: Bize İsa, İbn Ebu Necih’ten, o da Mücahid’den Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde sözü hakkında rivayet etti; Mücahid, Bunlar inşa edilen mescitlerdir, dedi. Haris bana rivayet etti, dedi ki: Bize Hasan rivayet etti, dedi ki: Bize Verka, İbn Ebu Necih’ten, o da Mücahid’den bunun benzerini rivayet etti. Kasım bize rivayet etti, dedi ki: Bize Hüseyin rivayet etti, dedi ki: Bana Haccac, İbn Cüreyc’den, o da Mücahid’den bunun benzerini rivayet etti. Hasan bize rivayet etti, dedi ki: Bize Abdürrezzak haber verdi, dedi ki: Bize Mamer, Hasan’dan Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde sözü hakkında rivayet etti; Hasan, Mescitlerdir, dedi. Mamer dedi ki: Bize Ebu İshak, Amr b. Meymun’dan rivayet etti; Amr b. Meymun dedi ki: Allah’ın Resulünün ashabına yetiştim; onlar, Mescitler Allah’ın evleridir ve Allah’ın, bu evlerde kendisini ziyaret eden kimseye ikram etmesi haktır, derlerdi. İbn Humeyd bize rivayet etti, dedi ki: Bize İbn Mübarek, Salim b. Ömer’den Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde sözü hakkında rivayet etti; Salim, Bunlar mescitlerdir, dedi. Yunus bana rivayet etti, dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde sözü hakkında, Mescitlerdir, dedi. Başkaları ise bununla bütün evlerin kastedildiğini söylemişlerdir. Bunu söyleyenlerin zikri: İbn Humeyd ve Nasr b. Abdurrahman el-Evdi bize rivayet ettiler, dediler ki: Bize Hakkam b. Selem, İsmail b. Ebu Halid’den, o da İkrime’den Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde sözü hakkında rivayet etti; İkrime, Bunlar bütün evlerdir, dedi. Bizim tercih ettiğimiz görüşü tercih etmemizin sebebi, Sabahları ve akşamları içlerinde O’nu tesbih eden, kendilerini ne ticaretin ne alışverişin Allah’ı anmaktan alıkoyduğu adamlar vardır sözünün, bunların namaz için yapılmış evler olduğuna delalet etmesidir; bu sebeple bunların mescitler olduğunu söyledik. Tefsir ehli Allah’ın yükseltilmesine izin verdi sözü hakkında da ihtilaf etmiştir. Bazıları bunun, Allah onların inşa edilmesine izin verdi, anlamında olduğunu söylemiştir. Bunu söyleyenlerin zikri: Muhammed b. Amr bana rivayet etti, dedi ki: Bize Ebu Asım rivayet etti, dedi ki: Bize İsa rivayet etti; ayrıca Haris bana rivayet etti, dedi ki: Bize Hasan rivayet etti, dedi ki: Bize Verka rivayet etti; bunların hepsi İbn Ebu Necih’ten, o da Mücahid’den Allah onların yükseltilmesine izin verdi sözü hakkında rivayet ettiler; Mücahid, İnşa edilmelerine, dedi. Kasım bize rivayet etti, dedi ki: Bize Hüseyin rivayet etti, dedi ki: Bana Haccac, İbn Cüreyc’den, o da Mücahid’den bunun benzerini rivayet etti. Başkaları ise bunun anlamının, Allah onlara saygı gösterilmesine izin verdi, olduğunu söylemiştir. Bunu söyleyenlerin zikri: Hasan b. Yahya bize rivayet etti, dedi ki: Bize Abdürrezzak haber verdi, dedi ki: Bize Mamer, Hasan’dan Allah onların yükseltilmesine izin verdi sözü hakkında rivayet etti; Hasan, Allah’ın zikri için yüceltilmelerine ve saygı gösterilmelerine izin verdi, dedi. Bana göre bu iki görüşten doğruya en yakın olan Mücahid’in görüşüdür; yani Allah onların yapı olarak yükseltilmelerine izin verdi, demektir. Nitekim Yüce Allah, İbrahim Beyt’in temellerini yükseltirken (Bakara 127) buyurmuştur. Çünkü evler ve yapılar hakkında “yükseltmek” kelimesinin en yaygın anlamı budur. İçlerinde adının anılmasına sözüyle de kullarına, bu evlerde adını anmalarına izin verdiği kastedilmektedir. Bununla bu evlerde Kur’an okunmasına izin verilmesinin kastedildiği de söylenmiştir. Bunu söyleyenlerin zikri: Ali bana rivayet etti, dedi ki: Bize Abdullah rivayet etti, dedi ki: Bana Muaviye, Ali’den, o da İbn Abbas’tan rivayet etti; İbn Abbas, Sonra İçlerinde adının anılmasına buyurdu; yani kitabı oralarda okunur, dedi. Bu görüş, bizim söylediğimiz anlama yakındır; çünkü Allah’ın kitabını okumak da Allah’ı anmanın kapsamındadır. Ancak bizim söylediğimiz anlam daha açıktır, bu sebeple onu tercih ettik. Sabahları ve akşamları içlerinde O’nu tesbih ederler sözüyle ilgili kıraat âlimleri Tesbih ederler kelimesinin okunuşunda ihtilaf etmişlerdir. Şehirlerdeki kıraat âlimlerinin geneli bunu faili belli olarak, Yüce Allah için bu evlerde adamlar namaz kılarlar, anlamında okumuş ve Adamlar kelimesini fiilin faili yapmıştır. Asım ile İbn Amir ise bunu faili belirtilmeyen şekilde okumuş ve Adamlar kelimesini ikinci, gizli bir cümlenin faili kabul etmişlerdir; sanki anlamı, Allah’ın yükseltilmesine izin verdiği evlerde Allah tesbih edilir, sonra adamlar O’nu tesbih ederler, şeklinde anlamışlardır. Bana göre doğruya daha yakın olan kıraat, fiili Adamlar kelimesinin haberi ve onların fiili yapanların kendileri olduğu okuyuşudur. Çünkü eğer evler hakkındaki haber ancak İçlerinde O’nu tesbih ederler sözüyle tamamlanıyor olsaydı, Adamlar kelimesini gizli bir fiille merfu kılmak uygun olurdu; fakat evler hakkındaki haber bundan önce tamamlandığına göre Tesbih ederler sözünü başka bir şeye, yani adamlar hakkındaki haber olmaktan çıkarmaya gerek yoktur. Sabahları ve akşamları içlerinde O’nu tesbih ederler sözüyle, bu evlerde sabah ve akşam Allah için namaz kılan adamlar kastedilmektedir. Tefsir ehli de bu hususta bizim söylediğimize benzer şeyler söylemiştir. Bunu söyleyenlerin zikri: Ali b. Hasan el-Ezdi bana rivayet etti, dedi ki: Bize Muafa b. İmran, Süfyan’dan, o Ammar ed-Dühni’den, o Said b. Cübeyr’den, o da İbn Abbas’tan rivayet etti; İbn Abbas, Kur’an’daki her tesbih namazdır, dedi. Ali bana rivayet etti, dedi ki: Bize Abdullah rivayet etti, dedi ki: Bana Muaviye, Ali’den, o da İbn Abbas’tan rivayet etti; İbn Abbas dedi ki: Sonra Sabahları ve akşamları içlerinde O’nu tesbih ederler buyurdu; yani bu evlerde sabah ve akşam O’nun için namaz kılınır. Sabah ile sabah namazını, akşamlarla ise ikindi namazını kastetmiştir. Bunlar Allah’ın ilk farz kıldığı namazlardandır; onları zikretmeyi ve bunlarla kulluğunu hatırlatmayı sevmiştir. Hasan bize rivayet etti, dedi ki: Bize Abdürrezzak haber verdi, dedi ki: Bize Mamer, Hasan’dan Sabahları ve akşamları içlerinde O’nu tesbih eden adamlar sözü hakkında rivayet etti; Hasan, Allah onların inşa edilmelerine izin verdi, böylece içlerinde sabah ve akşam namaz kılınır, dedi. Bana Hüseyin’den rivayet edildi, dedi ki: Ebu Muaz’ı Sabahları ve akşamları içlerinde O’nu tesbih ederler sözü hakkında şöyle derken işittim: Bununla farz namaz kastedilmektedir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…