Onları mutlaka saptıracağım, onları boş kuruntulara düşüreceğim, onlara emredeceğim de hayvanların kulaklarını yaracaklar. Yine onlara emredeceğim de Allah’ın yaratışını değiştirecekler. Kim Allah’ı bırakıp şeytanı dost edinirse apaçık bir hüsrana uğramış olur.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve le udillennehum (ve elbette saptıracağım onları) ve le umenniyennehum (ve boş hayallere sokacağım onları) ve le âmurennehum (ve emredeceğim onlara) fe le yubettikünne (o zaman kesecekler) âzâne (kulaklarını) el-en’âm (hayvanların) ve le âmurennehum (ve emredeceğim onlara) fe le yugayyirunne (değiştirecekler) halkallâh (Allah’ın yaratışını) ve men (ve kim) yettehiz (edinirse) eş-şeytâne (şeytanı) veliyyen (dost) min dûnillâh (Allah’tan başka) fe kad (gerçekten) hasira (kaybetmiştir) husrânen (bir kayıp) mubînâ (apaçık)
Mukatil Tefsiri
İblis şöyle demiştir: “Onları mutlaka saptıracağım”; yani hidayetten uzaklaştıracağım. “Onları boş kuruntulara sürükleyeceğim”; yani bâtıl ümitler vereceğim. Onlara diriliş, cennet ve cehennem olmadığını söyleyeceğim. “Onlara emredeceğim de hayvanların kulaklarını yaracaklar”; yani putlar adına adanan bahîre denilen hayvanların kulaklarını kesecekler. “Onlara emredeceğim de Allah’ın yaratışını değiştirecekler”; yani Allah’ın dinini değiştirecekler. “Kim Allah’ı bırakıp şeytanı dost edinirse”; yani İblis’i rab edinirse, “apaçık bir hüsrana uğramış olur”; yani açık bir sapıklığa düşmüş olur.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah, bu ayette daha önce niteliğini açıkladığı azgın şeytanın sözünü haber vermektedir. Şeytan şöyle demektedir: “Onları mutlaka saptıracağım.” Yani kullarından benim için ayrılmış olan payı hidayet yolundan sapıklığa, İslâm’dan küfre çevireceğim. “Onları boş kuruntulara düşüreceğim.” Yani kalplerine yerleştireceğim aldatıcı emeller ve temennilerle onları senin itaatinden ve tevhidinden uzaklaştırıp kendi itaatime ve sana ortak koşmaya yönelteceğim. “Onlara emredeceğim de hayvanların kulaklarını yaracaklar.” Yani onlara putlara ve sahte ilahlara kulluk etmelerini emredeceğim; onlar da bu putlar adına kurbanlar adayacak, haram ve helâl hükümleri koyacak, Allah’ın kendileri için belirlediği hükümlerin dışında hükümler ortaya koyacak ve böylece bana uyup sana karşı geleceklerdir.
Buradaki “betk”, yani kulak yarma ve kesme, bahîra adı verilen hayvanların kulaklarının yarılmasıdır. Bu işaretle onların bahîra oldukları anlaşılırdı. Şeytanın kastı da insanları bu uygulamaya çağırması ve onların buna uymasıdır. Katâde bu konuda şöyle demiştir: “Bahîra ve sâibe uygulamalarında kulak yarma vardı. İnsanlar bunların kulaklarını putları adına yararlardı.” Süddî de: “Hayvanların kulaklarını yaracaklar; yani onları yarıp bahîra hâline getireceklerdir.” demiştir. İkrime ise: “Bu, İblis’in onlar için ortaya koyduğu bir din ve uygulamadır; bahîra ve sâibe uygulamaları gibi.” demiştir.
Yüce Allah’ın “Onlara emredeceğim de Allah’ın yaratışını değiştirecekler.” sözü hakkında tefsir ehli arasında görüş ayrılığı meydana gelmiştir. Bir grup bunun hadım etmek anlamına geldiğini söylemiştir. İbn Abbas’ın hadım etmeyi hoş karşılamadığı ve bu ayetin bunun hakkında indiğini söylediği rivayet edilmiştir. Enes b. Mâlik’ten de aynı görüş nakledilmiştir. Yine İbn Abbas’tan, “Hayvanları hadım etmek bir işkencedir.” dediği ve ardından bu ayeti okuduğu rivayet edilmiştir. Rebî b. Enes de Allah’ın yaratışını değiştirmenin hadım etmeyi kapsadığını söylemiştir. Şehr b. Havşeb bu ayeti okuyarak bunun hadım etmek olduğunu söylemiştir. Mücahid, öğrencisi Kâsım b. Ebî Bezze’ye İkrime’ye bu ayeti sormasını emretmiş, o da sorunca İkrime: “Bu, hadım etmektir.” cevabını vermiştir.
Diğer bir grup ise ayetin anlamının Allah’ın dinini değiştirmek olduğunu söylemiştir. İbn Abbas’tan bu konuda “Allah’ın yaratışını değiştirmek Allah’ın dinidir.” sözü rivayet edilmiştir. İbrahim en-Nehaî de aynı görüştedir. Mücahid’e İkrime’nin hadım etme görüşü aktarılınca: “Allah onu zelil etsin! Vallahi bunun hadım etmek olmadığını biliyordu.” demiş, ardından ayetin Allah’ın dini hakkında olduğunu açıklamıştır. Mücahid, “Fıtrat Allah’ın dinidir.” demiştir. Katâde, Dahhâk, İbn Zeyd ve başkaları da aynı görüşü benimsemişlerdir. Dahhâk bu görüşünü, “Allah’ın insanları üzerinde yarattığı fıtrat. Allah’ın yaratışında değişiklik yoktur.” (Rûm 30) ayetiyle açıklamış ve buradaki yaratılışın Allah’ın dini anlamına geldiğini söylemiştir.
Başka bir grup ise ayetteki değiştirmenin dövme yapmak olduğunu söylemiştir. Hasan el-Basrî bu ayeti dövme ile açıklamıştır. Kendisine yüzünü güzelleştirmek için kazıtan bir kadın sorulduğunda: “Allah ona lânet etsin! Allah’ın yaratışını değiştirmiştir.” demiştir. Abdullah b. Mesud da dövme yapan ve yaptıran, kaş alan ve aldıran, güzellik amacıyla dişlerini incelten ve Allah’ın yaratışını değiştiren kadınlara lânet edildiğini söylemiştir.
Ebû Cafer et-Taberî der ki: Bu görüşler arasında doğruya en yakın olan görüş, “Allah’ın yaratışını değiştirmek” ifadesinin Allah’ın dinini değiştirmek anlamına geldiğini söyleyen görüştür. Bunun delili Allah’ın, “Allah’ın insanları üzerinde yarattığı fıtrat. Allah’ın yaratışında değişiklik yoktur. İşte dosdoğru din budur.” (Rûm 30) buyruğudur. Bu ayet yaratılışın burada din anlamında kullanıldığını göstermektedir. Bu anlam kabul edildiğinde Allah’ın yasakladığı hadım etme, dövme yapma ve benzeri fiiller de bunun kapsamına girer. Aynı şekilde Allah’ın emrettiklerini terk etmek de buna dahildir. Çünkü şeytan insanları Allah’a karşı bütün günahlara çağırır ve bütün itaatlerden uzaklaştırmaya çalışır. Bundan dolayı ayeti yalnızca hadım etmeye veya yalnızca dövmeye tahsis etmek doğru değildir. Ayetin anlamı daha geniştir ve şeytanın Allah’ın dinini değiştirmeye yönelik bütün çağrılarını içine almaktadır.
“Kim Allah’ı bırakıp şeytanı dost edinirse apaçık bir hüsrana uğramış olur.” Bu, Allah’ın şeytanın payı hâline gelen kimselerin durumunu haber vermesidir. Kim şeytana uyar, Allah’a isyan eder, Allah’ın emrine aykırı davranır ve onu dost edinirse açık bir kayba uğramış olur. Çünkü şeytan Allah’ın azabı geldiğinde ona hiçbir fayda sağlayamaz, onu kurtaramaz ve ondan hiçbir zararı uzaklaştıramaz.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…