Allah, rızıkta bazınızı bazınıza üstün kıldı. Üstün kılınanlar, mallarını ellerinin altındaki kölelere geri verip onlarla eşit hale getirmezler. Peki, Allah’ın nimetine nankörlük mü ediyorlar?
Diyanet Vakfı
Allah kiminize kiminizden daha bol rızık verdi. Bol rızık verilenler, rızıklarını ellerinin altındakilere verip de bu hususta kendilerini onlara eşit kılmazlar. Durum böyle iken Allahın nimetini inkar mı ediyorlar?
Kurtubi Tefsiri
Allah, rızık hususunda kiminizi kiminizden üstün kıldı. Üstün kılınanlar, -hepsi bu rızıkta eşit olmak üzere- rızıklarını ellerinin altındakilere geri vermezler. O halde bunlar, Allah’ın nimetini bilerek mi inkâr ediyorlar?
“Allah, rızık hususunda kiminizi kiminizden üstün kıldı.” Yani, kiminizi zengin, kiminizi fakir, kiminizi hür, kiminizi köle kıldı.
Rızık hususunda
“üstün kılınanlar… rızıklarını ellerinin altındakilere geri vermezler.” Yani, efendi, mal bakımından köle ile sahibi eşit olsun diye kendisine rızık olarak verilen herhangi bir şeyi, kölesine vermek istememektedir.
Bu, yüce Allah’ın, puta tapanlara verdiği bir misaldin Yani sîzin köleleriniz, sizinle eşit olmadığına göre, nasıl benim kullarımı bana eşit kılıyorsunuz? Sahip oldukları kölelerinin kendi mallarında ortaklıkları sözkonusu olmadığına göre, onların da Allah’a ibadette O’nun dışındaki putları, heykelleri ve onların dışında kendilerine tapınılan melekler ve peygamberleri -halbuki hepsi de Allah’ın kulları ve yaratıklarıdır- oıtak koşmaları da câiz olamaz. Bu anlamdaki açıklamayı Taberî naklettiği gibi, İbn Abbâs, Mücahid, Katade ve başkaları da bu şekilde açıklamışlardır.
Yine İbn Abbâs’tan nakledildiğine göre, bu ayet-i kerîme Mecran lırisliyanları hakkında inmiştir. Onlar, Îsa Allah’ın oğludur deyince, yüce Allah onlara; “Üstün kılınanlar… rızıklarım ellerinin altındakilere geri vermezler” âyetini indirdi. Yani efendi, sahip olduğu kölesine, efendi ile köle malda eşit olsun diye rızkını, malını geri vermediğine göre, siz nasıl olur da kendiniz için razı olmadığınız bir hususa Benim için rıza gösteriyor ve böylelikle kullarım arasından oğlumun olduğunu iddia ediyor?
Bunun bir benzeri de ileride gelecek olan: “(Allah) size kendi nefislerinizden bir misal getirdi. Size rızık olarak verdiklerimizle eliniz altındaki kölelerinizin size ortak olup, o rızıkta hep birlikte eşit olmayı ve kendiniz gibi hür olan diğer ortaklarınızdan çekindiğiniz gibi onlardan da çekinmeyi kabul eder misiniz?” (er-Rûm, 30/28)
Bu âyet aynı zamanda biraz sonra geleceği gibi, kölenin mülk edineni eyeceğine delildir.