Göklerde ve yerde olanı Allah’ın bildiğini görmedin mi? Üç kişi gizlice konuşsa, mutlaka dördüncüsü O’dur; beş kişi olsa, altıncısı O’dur. Ondan az ya da çok olsa da, nerede olsalar O onlarla beraberdir. Sonra kıyamet günü yaptıklarını onlara haber verir. Şüphesiz Allah her şeyi bilendir.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Elem tera (görmedin mi) enne’llahe (Allah’ın) ya’lemu (bildiğini) ma fi’s-semavati (göklerde olanları) ve ma fi’l-ardi (ve yerde olanları)? Ma yekunu (olmaz) min necva (hiçbir gizli konuşma) selasetin (üç kişinin) illa huve (ancak O) rabiuhum (dördüncüleridir), ve la hamsetin (ne de beş kişinin) illa huve (ancak O) sadisuhum (altıncılarıdır), ve la edna (bundan daha az) min zalike (bundan) ve la eksera (ne de daha çok) illa huve (ancak O) me’ahum (onlarla beraberdir) eyne ma kanu (nerede olurlarsa olsunlar). Summe (sonra) yunebbiuhum (onlara haber verecektir) bima amilu (yaptıkları şeyleri) yevme’l-kıyame (kıyamet günü). İnne’llahe (şüphesiz Allah) bi-kulli şey’in (her şeyi) alim (bilendir).
Mukatil Tefsiri
“Göklerde ve yerde olanları Allah’ın bildiğini görmedin mi?” buyruğunun anlamı, Allah’ın ilminin bütün bunları kuşatmış olmasıdır. “Üç kişinin gizli konuştuğu hiçbir durum yoktur” buyruğunda üç kişilik bir topluluk kastedilmektedir. “Ki O onların dördüncüsü olmasın” yani onlar gizlice konuştuklarında Allah’ın ilmi onlarla beraberdir. “Beş kişinin gizli konuştuğu hiçbir durum yoktur ki O onların altıncısı olmasın” buyruğunun anlamı da Allah’ın ilminin onlarla beraber olmasıdır. “Bundan daha az” buyruğu, üç kişiden daha az olan iki kişiyi ifade etmektedir. “Veya daha çok” buyruğu ise beş kişiden fazla olanları kapsamaktadır. “Nerede bulunurlarsa bulunsunlar mutlaka O onlarla beraberdir” yani yeryüzünün neresinde olurlarsa olsunlar Allah’ın ilmi onlarla beraberdir. “Sonra kıyamet günü onlara yaptıklarını haber verecektir” buyruğu, dünyada kendi aralarında gizlice konuştukları şeyleri ve işledikleri amelleri kendilerine bildireceği anlamındadır. “Şüphesiz Allah her şeyi bilendir” yani onların bütün amellerini bilendir.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah, Peygamberi Muhammed’e hitaben şöyle buyurmaktadır:
Ey Muhammed! Kalp gözünle bakıp da Allah’ın göklerde ve yerde bulunan her şeyi bildiğini görmedin mi? Oradaki küçük veya büyük hiçbir şey O’na gizli kalmaz.
Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Durum böyleyken, bu sıfatlara sahip olan Allah’a bu kâfirlerin amelleri ve Rablerine karşı işledikleri isyanlar nasıl gizli kalabilir?
Ardından Yüce Allah kullarına olan yakınlığını, onların gizli konuşmalarını işitmesini ve insanların birbirlerinden sakladıkları sözleri bilmesini açıklayarak şöyle buyurmuştur:
“Üç kişinin gizli konuştuğu hiçbir durum yoktur ki O onların dördüncüsü olmasın.”
Yani yaratılmışlardan üç kişinin yaptığı hiçbir gizli konuşma yoktur ki Allah onların dördüncüsü olmasın. Onların gizli konuşmalarını ve fısıltılarını işitir; sırlarından hiçbir şey O’na gizli kalmaz.
“Beş kişinin gizli konuştuğu hiçbir durum da yoktur ki O onların altıncısı olmasın.”
Yani beş kişinin yaptığı hiçbir gizli konuşma yoktur ki Allah onların altıncısı olmasın.
“Bundan daha az veya daha çok olsun” buyruğundaki “daha az”, üç kişiden daha azını; “daha çok” ise beş kişiden daha fazlasını ifade etmektedir.
“Nerede bulunurlarsa bulunsunlar mutlaka O onlarla beraberdir.”
Yani insanlar hangi yerde ve hangi mekânda bulunurlarsa bulunsunlar, gizlice konuştuklarında Allah onlarla beraberdir.
“O onların dördüncüsüdür” buyruğuyla kastedilen, Allah’ın ilmiyle onları görüp gözetmesidir. Allah Arşı üzerindedir; fakat ilmi onları kuşatmıştır.
Nitekim Abdullah b. Ebî Ziyâd bana rivayet etti; dedi ki: Nasr b. Meymûn bize rivayet etti; dedi ki: Bekîr b. Ma‘rûf bize Mukâtil b. Hayyân’dan, o da Dahhâk’tan rivayet etti. Dahhâk, “Üç kişinin gizli konuştuğu hiçbir durum yoktur…” ayeti hakkında şöyle dedi:
“O, Arş’ın üzerindedir; ilmi ise onlarla beraberdir. Nerede olurlarsa olsunlar.”
“Sonra kıyamet günü onlara yaptıklarını haber verecektir” buyruğu hakkında Yüce Allah şöyle buyurmaktadır:
Daha sonra Allah, bu gizlice konuşanlara ve diğer insanlara, kıyamet gününde hoşnut olduğu ve gazap ettiği bütün amellerini haber verecektir.
“Şüphesiz Allah her şeyi bilendir” buyruğu ise şu anlama gelir:
Allah onların gizli konuşmalarını, sırlarını, içlerinde sakladıkları şeyleri, amellerinin gizli yönlerini ve onların diğer bütün işlerini bilir. Aynı şekilde kullarının bütün işlerini de bilmektedir.
Kıraat âlimleri, “Üç kişinin gizli konuştuğu hiçbir durum yoktur” ifadesinin okunışı konusunda ihtilaf etmişlerdir. Şehirlerin kıraat âlimlerinin tamamı bunu eril fiil kalıbıyla okumuşlardır. Yalnız Ebû Ca‘fer bunu dişil fiil kalıbıyla okumuştur.
Taberî der ki: Doğru olan okuyuş, kıraat âlimlerinin çoğunluğunun okuyuşudur. Çünkü bu okuyuş üzerinde ittifak vardır ve Arap dili bakımından da daha sağlamdır.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…