Andolsun, sen bundan gafletteydin. Artık senden örtünü kaldırdık. Bugün gözün keskindir.
Diyanet Vakfı
Andolsun sen bundan gaflette idin; derhal biz senin perdeni kaldırdık. Bugün artık gözün keskindir (denir).
Kurtubi Tefsiri
“Yemin olsun sen bundan gaflet içinde idin. Şimdi senden perdeni kaldırdık. Bugün gözün pek keskindir.”
“Yemin olsun sen bundan gaflet içinde idin. Şimdi senden perdeni kaldırdık” âyeti hakkında İbn Zeyd şöyle demiştir: Bununla kastedilen Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’tır. Yani yemin olsun sen -ey Muhammed- Kureyş arasında onların cahiliyetleri içerisinde risaletten yana gaflet içinde idin.
İbn Abbâs ve ed-Dahhak da şöyle demişlerdir: Bununla kastedilen müşriklerdir. Yani onlar işlerinin akıbetlerinden yana gaflet içindeydiler.
Müfessirlerin çoğu da şöyle demişlerdir: Bu âyetle kastedilen iyi kimselerle, kötü kimselerdir. Taberİ’nin tercih ettiği görüş de budur.
Bir diğer açıklama da şöyledir: Ey insan, sen herbir kişi ile birlikte bir sürücü ve bir şahidin geleceğinden yana gaflet içinde bulunuyordun. Çünkü bu gibi hususlar ancak ilahi naslarla bilinir.
“Şimdi senden perdeni kaldırdık.” Körlüğünü giderdik demektir. Bu âyet dört türlü açıklanmıştır:
1- Kişi önce annesinin karnında idi, sonra doğup dünyaya geldi. (Ve böylece görmeye başiadi.) Bu açıklamayı es-Süddî yapmıştır.
2- Kabirden sonra, kabirden kaldırılması halini anlatmaktadır. İbn Abbâs’ın açıklaması da bu anlamdadır.
3- Bu, kıyâmet gününde amellerin arzedilmesi zamanında olacaktır. Bu açıklamayı da Mücahid yapmıştır.
4- Bundan kasıt vahyin nüzülu ve risaletin sorumluluklarının yüklenümesidir. İbn Zeyd’in açıklamasının manası da budur.
“Bugün gözün pek keskindir” âyeti ile ilgili olarak bundan kasıt, kalbin görmesidir, denilmiştir. Nitekim “bu kimse fıkıh hususunda basiret sahibi (güzel görüş sahibi) bir kimsedir” denilir. Kalbin görmesi ve basiretli olması ise gözün karşısında bulunan varlık ve cisimleri gördüğü gibi- düşüncelerin müşahhas halini ve neticelerin ibretli durumunu görmesi demektir.
Bununla kastedilenin gözün görmesi olduğu da söylenmiştir. İfadenin zahirinden de anlaşılan budur. Yani bugün senin gözün pek keskin görür. Daha önce senden örtülü bulunan şeyleri görecek şekilde güçlü ve nüfuz edici bir görüşün vardır, demektir.
Mücahid dedi ki:
“Bugün gözün pek keskindir.” Yani bugün iyiliklerinin ve kötülüklerinin tartılacağı zamanda terazinin denge uçlarına bakışı pek keskindir. Bu açıklamayı ed-Dahhak da yapmıştır.
Bir diğer açıklamaya göre; senin gözün elde edeceği sevab ve cezayı iyice görür demektir. İbn Abbâs’ın görüşünün anlamı da budur. Bir diğer açıklamaya göre kâfir gözü pek keskin bir şekilde haşredilir, sonra gözleri göğerir ve kör olur.
Bu âyette
” Yemin olsun sen… idin”; Senden”; “Gözün” lâfızları şeklinde, nefse hitab olmak üzere hep esre ile okunmuşlardır.