Kötü sözün örneği ise, yerden koparılmış, kökü olmayan kötü bir ağaca benzer.
Diyanet Vakfı
Kötü bir sözün misali, gövdesi yerden koparılmış, o yüzden ayakta durma imkanı olmayan (kötü) bir ağaca benzer.
Kurtubi Tefsiri
Kötü bir kelimenin misali de toprağın üstünden kökünden koparılmış, istikrarsız, sebatı olmayan kötü bir ağaca benzer.
Yüce Allah’ın:
“Kötü bir kelimenin misali… kötü bir ağaca benzer”
âyetindeki
“kötü kelime” küfür sözüdür, bizatihi kâfirin kendisi olduğu da söylenmiştir,
“Kötü ağaç” ise Hazret-i Enes yoluyla rivâyet edilen hadiste geçtiği gibi, Hanzai (Ebû Cehil Karpuzu) ağacıdır. Bu aynı zamanda İbn Abbâs, Mücahid ve diğerlerinin de görüşüdür.
Yine İbn Abbâs’tan nakledildiğine göre bu yeryüzünde yaratılmış bir ağaç değildir. Bunun sarımsak ağacı olduğu da söylenmiştir ki bu da İbn Abbâs’tan nakledilmiştir.
Bundan kastın yer elması yahut yosun olduğu söylendiği gibi, küsküt otu (bağboğan) olduğu da söylenmiştir. Bu ise yerde kökleri ve yaprağı olmayan bir bitkidir. Nitekim şair şöyle demektedir:
“Onlar hepsi küsküt otudur, ne gövdeleri vardır, ne de yaprakları,”
“Toprağın üstünden, kökünden koparılmış” yani tâ dibinden sökülüp alınmış demektir ki, bu açıklamayı İbn Abbâs yapmıştır. Lakıt (b. Ma’mer)in şu beyiti de buradan gelmektedir:
“Karşılaşacağınız o şey sizi kökten koparacak olan bir sürgündür,
Bir gün olsun bunun gibisini kim görmüş ve kim işitmiştir.”
el-Muerric derki: (Aynı kökten gelen); “cüsse” bizatihi kendisi demektir. Cüsse otursun, ya da ayakta bulunsun insanın kendisine denir. ise onu kökten söktü anlamındadır, de onu yerin üzerinden söküp aldı demektir.
Bunun anlamı şudur: Böyle bir ağacın kökleriyle yerden su içen, dibe doğru uzanan bir gövdesi yoktur. Üstelik “sebatı olmayan” bir ağaçtır. Yani onun yerde sabit bir gövdesi, bir kökü yoktur. Sebatı yoktur, diye de açıklanmıştır. İşte kâfirin durumu da böyledir, onun herhangi bir delili, sebatı olmadığı gibi, onda bir hayır da yoktur. Onun güzel bir sözü ve salih bir ameli yükselmez.
Muaviye b. Salih, Ali b. Ebi Talha’dan yüce Allah’ın:
“Allah’ın hoş bir sözü nasıl misallendirdiğini görmez misin?” (İbrahim, 14/24) âyeti ile ilgili olarak: O la İlahe illallahtır ve bu
“güzel bir ağaç gibidir” (İbrahim, 14/24) bu da mü’mindîr. “Kökü yerde sabit’ lâ ilahe illallah mü’minin kalbinde sabittir. “Kötü bir kelimenin” yani şirkin “misali” ise “kötü bir ağaca benzer” bu da müşriktir.
“Toprağın üstünden, kökünden koparılmış ve istikrarsız” dır, Yani müşrikin kendisine istinaden amelde bulunacağı bir dayanağı, bir esası yoktur.
Şöyle de açıklanmıştır: Misal îman ‘a davet ile şirke davet ile ilgilidir. Çünkü “kelime”den herhangi bir şeye davet etmek ve herhangi bir söz söylemek anlaşılmaktadır.