“Ey kavmim! İşte size Allah’ın devesi, size bir mucizedir. Onu bırakın, Allah’ın arzında yesin. Ona kötülükle dokunmayın. Yoksa sizi yakın bir azap yakalar.”
Diyanet Vakfı
Ey kavmim! İşte size mucize olarak Allahın devesi. Onu bırakın, Allahın arzında yesin (içsin). Ona kötülük dokundurmayın; sonra sizi yakın bir azap yakalar.
Kurtubi Tefsiri
“Ey kavmim! İşte size bir âyet olmak üzere Allah’ın dişi devesi… Artık onu bırakın da Allah’ın arzında otlasın. Ona kötü bir maksatla dokunmayın, sonra sizi yakın bir azâb yakalar.”
“Ey kavmim! İşte size… Allah’ın dişi devesi” anlamındaki âyet mübtedâ ve haberdir.
“Bir âyet olmak üzere” anlamındaki âyet ise hal olarak nasbedilmistir. Bundaki âmil ise ya işaret etmenin ihtiva ettiği anlamdır, yahut ta
“İşte” işaret ismindeki dikkat çekmedir.
“Allah’ın dişi devesi” denilmesinin sebebi ise onların isteklerine uygun olarak o devenin bir dağdan çıkartılmasî idi. Bu gerçekleştiği takdirde îman edeceklerini söylemişlerdi. Denildiğine göre o deveyi Hicr taraflarında el-Kâsibe diye bilinen ve tek başına orada bulunan dümdüz bir kayadan çıkartmıştı. İsteklerine uygun olarak o dişi deve kayadan çıktıktan sonra, Allah’ın peygamberi Hazret-i Salih onlara:
“İşte size bir âyet olmak üzere Allah’ın dişi devesi” demişti.
“Artık onu bırakın da Allah’ın arzında otlasın” âyeti emir ve cevabını İhtiva etmektedir,
“Onu bırakın” fiilinden “nun”un hazfedilmesi emir oluşundan dolayıdır. Bu fiil şeklinde mazi olarak; ism-i faili de; şeklinde ancak şaz kullanılır. Nahivcilerin ise bu hususta iki görüşü vardır. Sîbeveyh der ki; “Terkettİ,” fiili ile ona gerek duymadılar. Başkaları ise şöyle demektedir: “Vav” ağır olduğundan, dilde ise “vav”siz aynı anlamı taşıyan başka bir fiil bulunduğundan bu şeklini kullanmadılar. Ebû İshak ez-Zeccâc der ki: Hat ve isti’nâf olmak üzere;
” Otlasın” fiilinin merfu gelmesi caizdir,
“Ona kötü bir maksatla” el-Ferrâ”ya göre onu kesmek suretiyle
“dokunmayın. ” Buradaki;
” Ona dokunmayın” fiili nehy dolayısıyla cezmedilmiştir.
“Sonra sizi yakın” yani onu kesmenize zaman itibariyle yakın
“bir azâb yakalar.” Âyet da nehyin cevabıdır.