Ve Allah’tan başka, kendilerine ne fayda ne zarar vermeyen şeylere taparlar. Kâfir, Rabbine karşı yardımcıdır.
Diyanet Vakfı
(Böyle iken inkarcılar) Allahı bırakıp kendilerine ne fayda ne de zarar verebilen şeylere kulluk ediyorlar. İnkarcı da Rabbine karşı uğraşıp durmaktadır.
Kurtubi Tefsiri
Halbuki onlar Allah’tan başka kendilerine fayda da, zarar da veremeyen şeylere İbadet ederler. Kâfir, Rabbine karşı yardımcı olandır.
“Halbuki onlar Allah’tan başka kendilerine fayda da, zarar da veremeyen şeylere İbadet ederler.” Yüce Allah, nimetlerini sayıp, döktükten ve kudretinin kemalini açıkladıktan sonra müşriklerin sonra herhangi bir fayda sağlamaya, zarar vermeye gücü yetmeyen varlıkları, kendisine ortak koşmalarının hayret edilecek bir iş olduğunu bu âyeti ile ifade etmektedir. Yani sözünü ettiği bu varlıkları yaratan yüce Allah’tır. Diğer taraftan bunlar cahillikleri dolayısıyla Allah’ın dışında fayda da veremeyen, zarar da veremeyen ölü ve cansız bir takım varlıklara ibadet etmektedirler.
“Kâfir, Rabbine karşı yardımcı olandır” âyeti ile ilgili olarak İbn Abbâs’tan gelen rivâyete göre burada “kâfir”den kasıt Ebû Cehil -la’anehullah-dır. Bunun açıklamasına gelince: O, putlara ibadet etmek suretiyle Allah’ın dostlarına karşı yardımcı olmaya kalkışır. İkrime de dedi ki: Burada “Kâfir”den kasıt İblis’tir. O, Rabbine düşmanlık ederek ortaya çıkmıştır. Mutarrif’de burada “kâfir”den kasıt şeytandır demiştir.
el-Hasen dedi ki: “Yardımcı olan” âyeti, masiyetlere karşı şeytana yardımcı olan demektir.
Anlamın şöyle olduğu da söylenmiştir: Kâfir, Rabbinin nezdinde zelil, önemsiz, herhangi bir değeri ve ağırlığı olmayan bir varlıktır. Bu da Arapların: ifadelerinden gelmektedir ki; bu o şeyi elinin tersiyle bir kenara ittin ve ona iltifat etmedin, anlamına getir.
Yüce Allah’ın:
“Onu arkanıza atılmış, önemsenmeyen bir şey edindiniz.” (Hud, 11/92) yani onu çok basit bir şey olarak değerlendirdiniz, âyeti da bu anlamdadır.
Şair el-Ferezdak’ın şu beyiti de böyledir:
“Ey Kays oğlu Temim, sakın benim ihtiyacım (nezdinizde) elinizin tersiyle
Bir kenara atılmış, önemsenmemiş bir şey olmasın da. ona vereceğiniz cevap bana ağır gelmesin.”
Ebû Ubeyde’nin açıklamasının anlamı budur.
“Yardımcı (bu açıklamaya göre: önemsiz)” kelimesi, “Önemsenmeyen” anlamındadır. Yani kâfirlerin küfrü Allah nezdinde önemsizdir. Allah onu önemsiz görür, çünkü kâfirin küfrünün O’na bir zararı olmaz.
Şöyle de açıklanmıştır: Kâfir kendisine tapındığı rabbi olan puta karşı güçlü ve galip gelendir. Ona dilediğini yapar, çünkü cansız varlıkların herhangi bir zararı önlemeye veya bir fayda sağlamaya güçleri yoktur,