Geceyi sizin için örtü, uykuyu dinlenme, gündüzü yayılma kılan O’dur.
Diyanet Vakfı
Sizin için geceyi örtü, uykuyu istirahat kılan, gündüzü de dağılıp çalışma (zamanı) yapan, Odur.
Kurtubi Tefsiri
Geceyi sîzin için elbise, uykuyu da rahatlık kılan O’dur. O, gündüzü de yeni bir hayata başlangıç yaptı.
Bu âyete dair açıklamalarımızı dört başlık halinde sunacağız:
1- Örtüsüyle Bürüyen Gece:
Yüce Allah’ın:
“Geceyi sizin için elbise… kılan O’dur” âyeti, elbisenin bedeni örtmesi konumunda geceyi mahlukata bir örtü olduğu anlamına gelir. et-Taberî der ki: Yüce Allah, geceyi elbise diye nitelendirmiştir. Böylelikle elbisenin eşyayı örtüp üstünü kapatması bakımından geceyi ona benzetmiştir.
2- Namazda Setr-i Avret Gece de, Gündüz de Gereklidir:
İbnu’l-Arabî dedi ki: Bazı gafil kimseler karanlıkta çıplak namaz kılanın, bu namazının geçerli olacağını zannetmiştir. Çünkü gece zaten bir elbisedir. Ancak bu görüş; kişinin üzerine kapıyı kapatması halinde çıplak olarak evinde namaz kılabilmesini de gerektirir. Ancak namazda setr-i avret insanların bakması için değil, bizatihi namaza has bir ibadettir. Bu hususta uzun uzun açıklamalara da gerek yoktur.
3- Rahatlık Veren Uyku:
“Uykuyu da rahatlık kılan O’dur.” Yani işlerinize son vermekle bedenlerinizi dinlendirme sebebi kılmıştır.
“es-Sübât: Dinlenme, rahatlık” asıl anlamı itibariyle uzamaktan gelir. Meselâ “Kadın saçlarını çözdü ve serbest bıraktı” denilir. “Boylu, poslu adam” demektir. Uykuya “sübât” denilmesinin sebebi uykunun uzanarak gerçekleşmesinden ötürüdür. Uzanıp, yatmakta da zaten dinlenmek anlamı vardır.
Bir görüşe göre de; “Kesmek” demektir. Uykuda işlerle uğraşmaya son vermek anlamındadır. “Cumartesi günü yahudiler iş yapmadılar (tatil yaptılar)” ifadesi de buradan gelmektedir. Bu kelimenin bir yerde ikamet etmek anlamında olduğu da söylenmiştir. Âdeta “sübat” herhangi bir şekilde hareketsiz kalmak ve bu hali sürdürmek demektir. Gidip gelmekten ve hareket etmekten yana bir sükûn anlamı olduğundan dolayı uyku da buna göre bir “sübaftır.
el-Halil dedi ki: es-Sübât ağır uyku demektir. Biz tam anlamıyla bir rahat ve dinlenmenin gerçekleşmesi için uykunuzu ağır kıldık, anlamındadır.
4- Hayata Yeni Bir Başlangıç:
“O, gündüzü de yeni bir hayata başlangıç yaptı” âyetindeki
“Yeni bir hayata başlangıç” geçim için intişâr (etrafa yayılmak)’dan gelmektedir. Yani gündüz etrafa yayılmak için diriltmenin bir sebebidir. Burada gündüzün uyanık kalmak, diriltme ile öldürme arasındaki mutabakat yönü ile bir benzetme yapılmıştır.
Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) da sabahı etti mi: “Bizi öldürdükten sonra dirilten ve Ölümden sonra huzurunda dirileceğimiz olan Allah’a hamdolsun” derdi Buhârî, V, 3326, 3327, 3330, VI, 2692; Müslim, IV, 2083; Dârimî, II, 377; Ebû Dâvûd, IV, 311; İbn Mâce, II, 1277 vs…,