Cins, Türevleriyle olmak üzere farklı eşyalara şamil olan, tür de müşahhas olmak üzere farklı eşyalara şamil olan demektir. Kimi zaman tür, altında olana nispetle cins hükmünde olur; kimi zaman da üzerindekine nispetle tür hükmünde olur. Burada murad edilen ise; en has ve en özgü cins ile en has olan türdür. Dolayısıyla has çatısı altında iki tane tür bir araya gelecek olursa, o takdirde ikisi de cins sayılmış olurlar; tıpkı hurma ve buğday türleri gibi. İki eşya şayet cins çatısı altında bir araya gelecek olursa, o takdirde -türevleri farklı da olsa- şeriatın fazlalık (faizi) sebebiyle haram kıldığı hükmü bunlarda sabit olur.
el-Muvaffak der ki: Bildiğimiz kadarıyla hurmanın, hurma karşılığında eşit bir şekilde satılmasının vacipliği hakkında ilim ehli arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Bunun yanında -türleri aynı ve farklı da olsa- hadiste zikri geçen diğer sınıfların durumu da böyledir.
Asli itibariyle farklı olan iki eşya “has” çatısı altında ortak olursa, bu eşyalar iki (ayrı) cins olarak kabul edilir. Un, ekmek, yağ ve farklı türdeki sıkılmış meyve sularının hepsi de asli itibariyle farklı olan cinslerdir. İmam Ahmed’den nakledildiğine göre hurma sirkesi ile üzüm sirkesi aynı cins sayılmaktadır. Bu, İmam Malik’ten de aktarılmıştır; çünkü has ismi ikisini de bir araya getirmiştir. (Ama) doğrusu bunların iki (ayrı) cins olduklarıdır; çünkü farklı olan iki asla sahiptirler. Öyleyse farklı cinstirler. Buğday unu ile arpa unu gibi.
Kimi zaman da cins tektir, ama iki farklı cinse şamil olur. Mesela; hurmanın, çekirdeğe ve benzerlerine şamil olması gibi, nitekim ikisi de birer cins sayılmaktadır. Süt de ayrana ve kaymağa şamildir, ikisi de birer cins sayılmaktadır. Yaratılış itibariyle birbirlerine bitişik olan şeyler de tek bir cins sayılırlar, buna göre biri diğerinden ayrılacak olursa, iki cins olmuş olurlar ve asli itibariyle iki cins hükmü olarak kabul edilirler.