Ey akıl sahipleri! Kısasta sizin için hayat vardır; umulur ki sakınırsınız.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lekum (ve sizin için) fi (vardır) l-kısasi (kısasta) hayatun (hayat vardır) ya (ey) uli (sahipleri) l-elbab (akıl sahipleri) le‘allekum (umulur ki siz) tettekun (sakınırsınız)
Mukatil Tefsiri
Allah bu ayette, kısasta insanlar için hayat bulunduğunu bildirdi. Çünkü kısas hükmü, insanların birbirini öldürmesini engeller ve öldürmeye kalkışan kimseyi korkutarak bundan alıkoyar. Böylece toplumda can güvenliği korunmuş olur.
Ayette “Ey akıl sahipleri” diye hitap edilmesi, akıl ve anlayış sahibi olanların kısas hükmündeki hikmeti kavrayacaklarına işaret etmektedir. İnsan, kısas korkusuyla öldürmekten vazgeçer; böylece hem kendi hayatı hem de başkasının hayatı korunmuş olur.
Allah, bu hükmün insanların kan dökmekten sakınmaları ve suçtan uzak durmaları için konulduğunu bildirmiştir.
Taberi Tefsiri
Allah Teâlâ’nın “Ey akıl sahipleri! Kısasta sizin için hayat vardır” sözüyle kastettiği şudur: Ey akıl sahipleri! Allah’ın size farz kıldığı ve birbiriniz üzerinde gerekli kıldığı canlar, yaralar ve baş yaraları konusundaki kısasta sizin için hayat vardır. Çünkü Allah, kısas hükmüyle bazınızı bazınızı öldürmekten alıkoymuş, bir kısmınızı diğerine saldırmaktan vazgeçirmiştir. Böylece hayat buldunuz. İşte Allah’ın aranızda verdiği bu hükümde sizin için hayat vardır.
Tefsir ehli de bu konuda farklı açıklamalar yapmıştır. Bazıları ayetin anlamını bizim açıkladığımız şekilde yorumlamıştır. Mücâhid, “Kısasta sizin için hayat vardır” ayeti hakkında “Bu, caydırıcılık ve vazgeçirmedir” demiştir. Katâde şöyle demiştir: “Allah bu kısası insanlar için hayat, caydırıcılık ve ibret kılmıştır. Nice insanlar vardır ki büyük bir kötülük yapmayı düşünmüşlerdir; eğer kısas korkusu olmasaydı onu gerçekleştirirlerdi. Fakat Allah kısas sayesinde insanların bir kısmını diğerine saldırmaktan alıkoymuştur. Allah’ın emrettiği her şey dünya ve ahiret için bir ıslah ve faydadır. Yasakladığı her şey de dünya ve din için bir bozulma ve fesattır. Allah kulları için neyin faydalı olduğunu en iyi bilendir.”
Katâde’den gelen başka bir rivayette şöyle denmiştir: “Allah kısasta hayat kılmıştır. Çünkü zalim ve saldırgan kişi kısası hatırladığında öldürmekten vazgeçer.” Rebî‘ de şöyle demiştir: “Allah bu kısası sizin için hayat ve ibret yapmıştır. Nice kişi büyük bir felaketi yapmayı düşünmüşken kısas korkusu onu bundan alıkoymuştur. Allah kullarının bir kısmını diğerine saldırmaktan kısas sayesinde engellemiştir.” Mücâhid ise “Kısasta hayat vardır” sözü hakkında “Bu bir engelleme ve korunmadır” demiştir. İbn Cüreyc de “Hayat, korunma ve engellenmedir” demiştir.
İbn Zeyd ise ayeti şöyle açıklamıştır: “Hayat demek, bir kalıcılık ve devamlılıktır. Çünkü biri beni öldürmek isterse, kendisinin de kısasla öldürüleceğini düşünür ve bundan vazgeçer. Eğer kısas korkusu olmasaydı bu kişi öldürürdü. İşte kısas korkusu onu bundan alıkoyar.” Ebû Sâlih de “Kısasta sizin için hayat vardır” sözünü “Bu bir bekâdır” diye açıklamıştır.
Başka bazıları ise ayetin anlamını şöyle açıklamıştır: “Kısasta sizin için hayat vardır” demek, öldürülen kişinin yerine öldürülenin katilinden başkasının öldürülmemesi sayesinde diğer insanların hayatının korunmasıdır. Çünkü cahiliye döneminde insanlar kadın karşılığında erkeği, köle karşılığında hür kişiyi öldürüyorlardı. Allah ise yalnızca suçlunun cezalandırılmasını hükme bağladı.” Süddî de ayet hakkında “Bu bir bekâdır; artık sadece katil kendi suçu sebebiyle öldürülür” demiştir.
“Ey akıl sahipleri!” sözünün anlamı ise “Ey akıl ve anlayış sahipleri!” demektir. “Elbâb”, “lüb” kelimesinin çoğuludur ve “lüb” akıl anlamına gelir. Allah’ın özellikle akıl sahiplerine hitap etmesi, O’nun emir ve yasaklarını anlayan, ayetleri ve delilleri üzerinde düşünen kimselerin onlar olması sebebiyledir.
“Umulur ki sakınırsınız” sözünün anlamı ise şudur: Umulur ki kısastan korkar, bu sebeple öldürmekten vazgeçersiniz. İbn Zeyd bu ayeti şöyle açıklamıştır: “Belki onu öldürmekten sakınırsın; çünkü onu öldürürsen sen de onun karşılığında öldürülürsün.”
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…