Dediler ki: Onu ve kardeşini beklet; şehirlere de toplayıcılar gönder.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Kalu (dediler) ercih (beklet) ve ehahu (onun kardeşini) ve ersil (gönder) fil medaini (şehirlere) haşirin (toplayıcılar)
Mukatil Tefsiri
Kavminin ileri gelenleri ona cevap vererek, “Onu ve kardeşini beklet” dediler; yani onların işini ertele, onların durumuna bakıncaya kadar işlerini durdur. “Şehirlere de toplayıcılar gönder.”
Taberi Tefsiri
Yüce Allah buyuruyor ki: Firavun’un kavminden ileri gelenler Firavun’a: “Onu beklet”, yani onu ertele, dediler. Bazıları bunun anlamının “onu alıkoy” olduğunu söylemiştir. Arapların dilinde “ircâ”, ertelemek demektir. “Bu işi erteledim” anlamında “ercâtu hâze’l-emr” ve “erceytuhu” denilir. Yüce Allah’ın “Onlardan dilediğini ertelersin” (Ahzâb 51) sözü de bundandır; yani geciktirirsin. Hemzeli söyleyiş bazı Kays kabilelerinin dilidir; onlar “Bu işi erteledim” anlamında “ercâtu hâze’l-emr” derler. Hemzesiz söyleyiş ise Temîm ve Esed lehçesidir; onlar “erceytuhu” derler.
Kıraat âlimleri bu kelimenin okunuşunda ihtilaf etmişlerdir. Medine kıraat âlimlerinin çoğu ve Iraklıların bir kısmı onu hemzesiz ve “hâ” harfini kesreyle “ercihi” şeklinde okumuştur. Kûfe kıraat âlimlerinden bazıları ise hemzeyi terk edip “hâ” harfini sakin okuyarak “ercih” şeklinde okumuştur. Bu, kendisinden önceki harf harekeli olduğu hâlde zamir “hâ”sını vasıl durumunda sakin okuyanların lehçesidir. Nitekim recez şairi şöyle demiştir:
Zaman bana el ve ayakla yöneldi;
Yemin eder, bozduğundan başkasını düzeltmez.
Bugün düzeltir, yarın onu bozar.
Araplar bazen müenneslik “hâ”sında da bunu yaparlar ve “Şu Talha geldi” derler. Nitekim recez şairi şöyle demiştir:
Ne rahatlık ne de tokluk olduğunu görünce,
Bir kum tepesindeki ertâ ağacına yönelip uzandı.
Basralı kıraat âlimlerinden bazıları ise hemzeli ve “hâ” harfini dammeyle “erci’hu” şeklinde okumuştur. Bu da yukarıda zikrettiğimiz Kays lehçesine göredir.
Ebû Cafer der ki: Bu hususta doğruya en yakın kıraat, Arapların sözünde en meşhur ve en fasih olanıdır. Bu da hemzeyi terk edip “hâ” harfini kesreyle okumaktır. Diğer okuyuş da caiz olmakla birlikte, bizim tercih ettiğimiz okuyuş dillerin en fasihi ve fasih Arapların dillerinde en yaygın olanıdır.
Tefsir ehli “Onu beklet” sözünün anlamında ihtilaf etmiştir. Bazıları bunun “onu ertele” anlamına geldiğini söylemiştir.
Bunu söyleyenlerin zikri: Bize Kāsım rivayet etti; dedi ki: Bize Hüseyin rivayet etti; dedi ki: Bana Haccâc rivayet etti. İbn Cüreyc dedi ki: Bana Atâ el-Horasânî, İbn Abbas’tan, “Onu ve kardeşini beklet” sözü hakkında: Onu ertele, diye haber verdi.
Başkaları ise bunun anlamının “onu alıkoy” olduğunu söylemiştir.
Bunu söyleyenlerin zikri: Bize Bişr b. Muâz rivayet etti; dedi ki: Bize Yezîd rivayet etti; dedi ki: Bize Saîd, Katâde’den rivayet etti. Katâde, “Onu ve kardeşini beklet” sözü hakkında: Onu ve kardeşini alıkoy, dedi.
“Şehirlere de toplayıcılar gönder” sözüne gelince; bunun anlamı, sihirbazları toplayıp sana getirecek kimseleri gönder, demektir. Bunların güvenlik görevlileri olduğu da söylenmiştir.
Bunu söyleyenlerin zikri: Bana Abbas b. Ebû Tâlib rivayet etti; dedi ki: Bize Müslim b. İbrahim rivayet etti; dedi ki: Bize Hakem b. Zuhayr, Süddî’den, o da İbn Abbas’tan rivayet etti. İbn Abbas, “Şehirlere de toplayıcılar gönder” sözü hakkında: Güvenlik görevlileridir, dedi.
Bize İbn Vekî‘ rivayet etti; dedi ki: Bize babam, İsmail b. İbrahim b. Muhâcir’den, o babasından, o da Mücahid’den rivayet etti. Mücahid, “Şehirlere de toplayıcılar gönder” sözü hakkında: Güvenlik görevlileri, dedi.
Yine İbn Vekî‘ dedi ki: Bize Humeyd, Kays’tan, o da Süddî’den rivayet etti. Süddî, “Şehirlere de toplayıcılar gönder” sözü hakkında: Güvenlik görevlileri, dedi.
Bana Müsenna rivayet etti; dedi ki: Bize Ebû Nuaym rivayet etti; dedi ki: Bize İsmail b. İbrahim b. Muhâcir, babasından, o Mücahid’den, o da İbn Abbas’tan rivayet etti. İbn Abbas, “Şehirlerde toplayıcılar” sözü hakkında: Güvenlik görevlileridir, dedi.
Bana Abdülkerîm b. Heysem rivayet etti; dedi ki: Bize İbrahim b. Beşşâr rivayet etti; dedi ki: Bize Süfyân rivayet etti; dedi ki: Bize Ebû Sa‘d, İkrime’den, o da İbn Abbas’tan rivayet etti. İbn Abbas, “Şehirlere de toplayıcılar gönder” sözü hakkında: Güvenlik görevlileridir, dedi.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…