Yolculukta iken iki namazı cem etmek ilim ehlinin çoğunluğunun görüşüne göre caizdir. Bunu, İmam Malik, Sevri, İmam Şafii, İshak ve Ebu Sevr söylemiştir. Çünkü bu minvalde gelen İbn Ömer hadisi şu yöndedir: “Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem), acele yola çıkmasını gerektiren bir iş olduğu vakit, akşam namazını tehir edip onu yatsı ile birleştirirdi.” Buhari ve Müslim ittifak etmiştir.
Enes’ten nakledildiğine göre, o der ki: “Allah’ın Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) güneş batıya meyletmeden yola çıkınca, öğle namazını ikindi vaktine erteler, ikindi olunca da mola verir, ikisini cem ederdi (birlikte kılardı). Yola çıkmazdan önce güneş batıya meyletti (öğle vakti girdi) ise öğleyi kılar sonra (bineğine) binerdi.” Buhari ve Müslim ittifak etmiştir. Müslim’de şöyle geçmektedir: “Acele yürümek gerekirse öğleyi ikindiye erteler, ikisini cem ederdi. Aynı şekilde ufuktaki aydınlık kaybolunca da akşamla yatsıyı cem ederdi.”
Rey ashabı şöyle demiştir: Cem (namazların birleştirilmesi) sadece Arefe günü Arafat’ta ve o Müzdelife gecesinde yapmak caizdir. Bu, İbnu’l-Kasım’ın, İmam Malik’ten yaptığı rivayeti ve tercihi olmuştur. Onlar, namaz vakitlerinin tevatüren sabit olması sebebiyle bunların, haber-i vahid haberle terk edilmesinin caiz olmayacağını gerekçe göstermişlerdir.
Bu (haber-i vahid) haberlerle, tevatürü terk etmiş olmayacağımız, sadece onları tahsis etmiş olacağımız, şeklinde cevap verilmiştir. Nitekim mütevatirin, sahih haberlerle tahsis edilmesi icmaya göre caizdir. Zira kitabın (Kur’an’ın) dahi haber-i vahid ile tahsis edilmesi icmaen caiz iken, sünnetin sünnet ile tahsisi daha önceliklidir. Bu, gerçekten de aşikâr bir konudur.
Şayet; “Haberlerde gelen cem’in (birleştirmenin) manasının, ilk namazı son vaktinde kılmak ve son vakitteki namazı da ilk vaktinde kılmak demek olduğu” söylenilecek olursa, buna şöyle cevap veririz:
Haberde açık bir şekilde Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in iki namazı da bir vakit içerisinde birleştirdiği gelmiştir. Bu durumda, az önceki yorum batıl olmuş olur.
Cem etmek bir ruhsattır. Şayet durum onların iddia ettikleri gibi olsaydı o zaman, tüm namazların vakti içerisinde yerine getirilmesiyle büyük bir zorluk ve aşırı bir sıkıntı meydana gelirdi. Çünkü tüm namazları vakti içerisinde yerine getirmek, iki vaktin tarafını gözetmekten daha kolaydır…
Anlaşılması bağlamında geçen haberle amel etmek, Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sözünün yorumlanıp korunduğu bu tekliften daha evladır.