Dönüp giden geceye.
Diyanet Vakfı
Dönüp gitmekte olan geceye,
Kurtubi Tefsiri
Geri geldiğinde geceye,
Daha sonra yüce Allah, buna ay’a ve daha sonra gelen şeylere yemin ederek şöyle buyurmaktadır:
“Geri geldiğinde” yani geri gittiğinde
“geceye”
Geri gitti” şekli ile: şekli aynı anlamdadır. Nâfî, Hamza ve Hafs: “…iyinde” diye (elif’siz) okumuşlar, diğerleri İse “elifti olarak; diye okumuşlardır. Buna karşılık ikinci kelimeyi şeklinde “elif’siz olarak okumuşlardır ki; her ikisi de aynı anlamda iki ayrı söyleyiştir.
Aynı anlamda olmak üzere; ile denilir. Tıpkı: Gece geldi” derken, da denilebildiği gibi. Nitekim Araplar: ” Giden dün” demişle’rdir ki giden anlamında da derler. Sahr b. Amr b. eş-Şirrîd es-Sülemî dedi ki:
“Yemin olsun sizleri birer ikişer öldürdük
Murre’yi de geçen dün gibi terkettim.”
Beyitin son kelimesi: diye de rivâyet edilmektedir. Bu el-Ferrâ’ ve el-Ahfeş’in görüşüdür. Bazı dilciler ise şöyle demektedir: tabiri gece geçmesi halinde kullanılır. ise geçmeye koyulduğu vakit kullanılır.
Mücahid dedi ki: İbn Abbâs’a yüce Allah’ın:
“Geri geldiğinde geceye” âyeti hakkında soru sordum da o gece geri gidinceye kadar sustu. Ey Mücahid dedi, işte gecenin geri gittiği zaman budur, dedi.
Muhammed b. es-Semeyka; Geri geldiğinde geceye” şeklinde “iki elif ile okumuştur. Abdullah b. Ubey’in mushafında da bu şekilde fki elif iledir.
Kutrub dedi ki; diye okumak: Geri döndü, geri geldi” demektir. Bu da Arapların arkadan gelen bir kimseyi anlatmak üzere: Filan geri geldi” ifadelerinden alınmıştır.
Ebû Amr dedi ki: Kureyşin şivesi de bu şekildedir. İbn Abbâs’tan gelen bir rivâyette de şöyle dediği zikredilmektedir: Doğrusu: şeklindedir. Çünkü (“elif’siz hali) ancak devenin sırtı hakkında kullanılır.