İnkâr edenlerin, yeryüzünde Allah’ı aciz bırakacaklarını sanma! Onların varacakları yer ateştir. O ne kötü bir dönüş yeridir!
Diyanet Vakfı
İnkar edenlerin, yeryüzünde (Allahı) aciz bırakacaklarını sanmayasın! Onların varacağı yer cehennemdir. Ne kötü varış yeri!
Kurtubi Tefsiri
Sakın kâfirlerin yeryüzünde (Allah’ı) âciz bırakacaklarını sanma. Onların varacağı yer ateştir. O ne kötü bir dönüş yeridir.
“Sakın kâfirlerin yeryüzünde (Allah’ı) âciz bırakacaklarını sanma!” âyeti Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)a bir teselli ve İlâhî yardımın geleceğine dair bir vaaddir.
Genel olarak
“Sakın… sanma” şeklinde hitab olarak “te” ile okumuşlardır. Ancak İbn Âmir, Hamza ve Ebû Hayve ise “ya” ile okumuşlardır. Yani, sakın kâfirlerin kendileri yeryüzünde Allah’ı âciz bırakacaklarını sanmasın. Çünkü “sanma” fiili iki mef ûle geçiş yapar. ez-Zeccâc’ın görüşü budur. el-Ferrâ’ ve Ebû Ali de şöyle demişlerdir: Bu durumda fiilin Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)a ait olması da mümkündür. Yani sakın Muhammed, kâfirlerin yeryüzünde âciz bırakacaklarını sanmasın. Buna göre “Ier” birinci mef’ûl, “Âciz bırakacaklarını” ifadesi de ikinci mef’ûl olmaktadır. Birinci görüşe göre ise “kâfirler” anlamındaki kelime fail, “kendilerini” anlamındaki kelime de birinci mef’ûl dür ve bu (âyet-i kerîmede) hazfedilmiştir. “Âciz bırakacaklarını” anlamındaki kelimede ikinci mef’ûl olur.
en-Nehhâs dedi ki: Ben ister Basralı, ister Kûfeli olsun Arap dili bilginleri arasında Hamza’nın kıraatinin hatalı olduğunu söylemeyen bir kimse bilmiyorum. Çünkü onların kimisi bu kıraat lahndir, çünkü o “sanma” anlamındaki fiilin sadece bir tek mef’ûlünü getirmektedir, der. Bunu söyleyenlerden birisi de Ebû Hâtim’dir. el-Ferrâ’ der ki: Bu zayıftır, ancak zayıf demekle birlikte birinci mefûlün hazfedilmiş olması şartıyla câiz kabul etmektedir ki, bunu da açıklamış bulunuyoruz. en-Nehhâs dedi ki: Ben Ali b. Süleyman’ı bu kıraat hakkında şöyle derken dinledim: “Kâfirler” nasb mahallinde olur. (Devamla) dedi ki: Âyetin anlamı da şöyle olur: Sakın kâfir, kâfir olanların yeryüzünde âciz bırakacaklarını zannetmesin.
Derim ki: Bu da el-Ferrâ’ ve Ebû Ali’nin açıklamalarına uygun düşmektedir. Ancak onların açıklamalarına göre fail Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)dır. Bu açıklamaya göre ise fail kâfirdir.
“Âciz bırakacaklarını” ise elinden kurtulacaklarını… anlamındadır ki, buna dair açıklamalar daha önceden (el-En’âm, 6/34. âyetin tefsirinde) geçmiş bulunmaktadır.
“Onların varacağı yer ateştir. O ne kötü bir dönüş yeridir.” Onların dönecekleri yer pek kötü olacaktır,