Kötü sözler kötü kimselere, kötü kimseler de kötü sözlere; güzel sözler güzel kimselere, güzel kimseler de güzel sözlere yaraşır. İşte onlar, bunların söylediklerinden uzaktırlar. Onlar için bir bağışlanma ve değerli bir rızık vardır.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
El-habîsâtu (kötü/pis kadınlar) lil-habîsîne (kötü/pis erkekler içindir) vel-habîsûne (ve kötü/pis erkekler) lil-habîsâti (kötü/pis kadınlar içindir) vet-tayyibâtu (ve iyi/temiz kadınlar) lit-tayyibîne (iyi/temiz erkekler içindir) vet-tayyibûne (ve iyi/temiz erkekler) lit-tayyibâti (iyi/temiz kadınlar içindir) ulâike (işte onlar) mubarraûne (uzaktırlar/berîdirler) mimmâ (şeyden) yekûlûne (onların söyledikleri) lehum (onlar için) magfiratun (bağışlanma) ve rizkun (ve rızık) kerîm (değerli/bol).
Mukatil Tefsiri
Kötü sözler, yani çirkin ve kötü konuşmalar, Âişe’ye zina isnadında bulunan kötü erkek ve kadınlara yaraşır; çünkü kötü söz onlara uygundur. Kötü erkek ve kadınlar da kötü sözlere yaraşırlar; çünkü kötü söz onlara uygundur. Güzel sözler, yani iyi ve güzel konuşmalar, güzel erkek ve kadınlara yaraşır; Yüce Allah bununla mümin erkekler ve mümin kadınlar hakkında hayır düşünenleri kastetmektedir. Güzel erkek ve kadınlar da güzel sözlere yaraşırlar; çünkü güzel söz onlara uygundur. İşte bunlar, yani güzel kimseler, Âişe’ye zina isnadında bulunanların söylediklerinden uzaktırlar ve kötü sözlerden beridirler. Onlar için günahlarının bağışlanması ve cennette güzel bir rızık vardır.
Taberi Tefsiri
Tefsir ehli bunun yorumunda ihtilaf etmiştir. Bazıları şöyle demiştir: Bunun anlamı, kötü sözler kötü erkeklere, kötü erkekler kötü sözlere; güzel sözler iyi insanlara, iyi insanlar da güzel sözlere aittir.
Bunu söyleyenlerin rivayetleri şöyledir: Muhammed b. Sa‘d bana rivayet etti; dedi ki: Bana babam rivayet etti; dedi ki: Bana amcam rivayet etti; dedi ki: Bana babam, babasından, o da İbn Abbas’tan “Kötü sözler kötü kimselere, kötü kimseler de kötü sözlere” sözü hakkında şöyle rivayet etti: Kötü sözler kötü erkeklere, kötü erkekler de kötü sözlere aittir. “Güzel sözler güzel kimselere” sözü ise, güzel sözlerin iyi erkeklere, iyi erkeklerin de güzel sözlere ait olduğu anlamındadır. Bu ayet, Peygamber’in eşi hakkında iftira olarak söylediklerini söyleyenler hakkında inmiştir. Şöyle de denilmiştir: Kötü ameller kötü kimselere, güzel ameller ise iyi kimselere aittir.
Bize İbn Beşşâr rivayet etti; dedi ki: Bize Abdurrahman rivayet etti; dedi ki: Bize Süfyan, Osman b. Esved’den, o da Mücahid’den şöyle rivayet etti: Kötü sözler kötü insanlara, güzel sözler iyi insanlara aittir.
Bize İbn Beşşâr rivayet etti; dedi ki: Bize Abdurrahman rivayet etti; dedi ki: Bize Süfyan, İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücahid’den bunun benzerini rivayet etti.
Muhammed b. Amr bana rivayet etti; dedi ki: Bize Ebû Âsım rivayet etti; dedi ki: Bize İsa, İbn Ebî Necîh’ten, Allah’ın “Kötü sözler kötü kimselere, kötü kimseler kötü sözlere; güzel sözler güzel kimselere, güzel kimseler de güzel sözlere” sözü hakkında şöyle rivayet etti: Güzel söz, ister kâfirden ister müminden çıksın, mümine aittir. Kötü söz de ister müminden ister kâfirden çıksın, kâfire aittir. “İşte onlar, bunların söylediklerinden uzaktırlar.” Çünkü Allah her iki tarafı da hak olmayan sözden uzak tutmuştur.
Hâris bana rivayet etti; dedi ki: Bize Hasan rivayet etti; dedi ki: Bize Verkâ, İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücahid’den “Kötü sözler kötü kimselere, kötü kimseler kötü sözlere; güzel sözler güzel kimselere, güzel kimseler güzel sözlere” sözü hakkında şöyle rivayet etti: Kötü ve güzel sözlerden maksat, kötü ve güzel sözdür; güzel olan müminlere, kötü olan kâfirlere aittir. “İşte onlar, bunların söylediklerinden uzaktırlar.” Çünkü kâfirlerin söylediği her güzel söz müminlere, müminlerin söylediği her kötü söz ise kâfirlere aittir. Her biri hak olmayan sözden uzaktır.
Bize İbn Abdü’l-A‘lâ rivayet etti; dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma‘mer’den, o İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücahid’den şöyle rivayet etti: “Kötü sözler kötü kimselere”; kötü sözler kötü insanlara, kötü insanlar da kötü sözlere aittir.
Bize Hasan rivayet etti; dedi ki: Bize Abdürrezzâk haber verdi; dedi ki: Bize Ma‘mer, İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücahid’den bunun benzerini haber verdi.
Hüseyin’den bana nakledildi; dedi ki: Ebû Muaz’ın şöyle dediğini işittim: Bize Ubeyd haber verdi; dedi ki: Dahhâk’ın “Kötü sözler kötü kimselere…” ayeti hakkında şöyle dediğini işittim: Kötü sözler kötü erkeklere, kötü erkekler kötü sözlere; güzel sözler iyi erkeklere, iyi erkekler de güzel sözlere aittir. Bu, söz hakkındadır. Âişe hakkında söylediklerini söyleyenler kötü kimselerdir. İyi kimseler ise kötü kimselerin söylediklerinden uzak olanlardır.
Bize Ebû Zür‘a rivayet etti; dedi ki: Bize Ebû Nuaym rivayet etti; dedi ki: Bize Seleme, yani İbn Nebît el-Eşcaî, Dahhâk’tan şöyle rivayet etti: “Kötü sözler kötü kimselere”; kötü sözler kötü insanlara, güzel sözler de iyi insanlara aittir.
Dedi ki: Bize Kabîsa rivayet etti; dedi ki: Bize Süfyan, İbn Ebî Necîh ve Osman b. Esved’den, onlar da Mücahid’den şöyle rivayet ettiler: “Kötü sözler kötü kimselere, kötü kimseler kötü sözlere; güzel sözler güzel kimselere, güzel kimseler güzel sözlere”; kötü sözler kötü insanlara, kötü insanlar kötü sözlere; güzel sözler iyi insanlara, iyi insanlar da güzel sözlere aittir.
Dedi ki: Bize Husayf’tan, o da Saîd b. Cübeyr’den şöyle rivayet etti: “Kötü sözler kötü kimselere, kötü kimseler kötü sözlere; güzel sözler güzel kimselere, güzel kimseler güzel sözlere”; kötü sözler kötü insanlara, kötü insanlar kötü sözlere; güzel sözler iyi insanlara, iyi insanlar da güzel sözlere aittir.
Dedi ki: Bana Muhammed b. Bekr b. Mukaddem rivayet etti; dedi ki: Bize Yahya b. Saîd, Abdülmelik’ten, yani İbn Ebî Süleyman’dan, o Kasım b. Ebî Bezze’den, o Saîd b. Cübeyr’den, o da Mücahid’den “Kötü kimseler kötü sözlere” sözü hakkında şöyle rivayet etti: Kötü sözler kötü insanlara aittir.
Dedi ki: Bize Abbas b. Velîd en-Nersî rivayet etti; dedi ki: Bize Yezîd b. Zürey‘ rivayet etti; dedi ki: Bize Saîd, Katâde’den “Kötü sözler kötü kimselere, kötü kimseler kötü sözlere; güzel sözler güzel kimselere, güzel kimseler güzel sözlere” sözü hakkında şöyle rivayet etti: Kötü sözler ve ameller kötü insanlara, kötü insanlar da kötü sözlere ve amellere aittir.
Bize İbn Vekî‘ rivayet etti; dedi ki: Bize babam, Talha b. Amr’dan, o da Atâ’dan şöyle rivayet etti: “Güzel sözler güzel kimselere, güzel kimseler güzel sözlere”; güzel sözler iyi insanlara, iyi insanlar güzel sözlere; kötü sözler kötü insanlara, kötü insanlar da kötü sözlere aittir.
Başkaları ise şöyle demiştir: Bunun anlamı, kötü kadınlar kötü erkeklere, kötü erkekler kötü kadınlara aittir.
Bunu söyleyenlerin rivayeti şöyledir: Yunus bana rivayet etti; dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi; dedi ki: İbn Zeyd, “Kötü kadınlar kötü erkeklere, kötü erkekler kötü kadınlara; iyi kadınlar iyi erkeklere, iyi erkekler iyi kadınlara” sözü hakkında şöyle dedi: Bu ayet, münafığın Âişe’ye iftira ve yalan isnadında bulunduğu zaman onun hakkında inmiştir; Allah da onu bundan temize çıkarmıştır. Abdullah b. Übey kötü biriydi ve kötü bir kadının ona ait olması, onun da o kadına ait olması daha uygundu. Resulullah ise iyi ve temizdi; iyi ve temiz bir kadının ona ait olması daha uygundu. Âişe de iyi ve temizdi; iyi ve temiz bir erkeğin ona ait olması daha uygundu. “İşte onlar, bunların söylediklerinden uzaktırlar.” İbn Zeyd dedi ki: Âişe burada temize çıkarılmıştır. “Onlar için bir bağışlanma ve değerli bir rızık vardır.”
Bu ayetin yorumunda zikredilen görüşler içinde doğruya en yakın olan, “kötüler” ile kötü sözlerin, yani sözün çirkin ve kötü olanının kastedildiğini söyleyenlerin görüşüdür. Bunlar kötü erkek ve kadınlara aittir. Kötü insanlar da kötü sözlere daha layıktırlar; çünkü onlar bu sözlerin ehlidirler. Güzel sözler, yani sözün güzel ve iyi olanı, iyi insanlara aittir. İyi insanlar da güzel sözlere aittir; çünkü onlar bunların ehlidir ve bunlara daha layıktırlar.
Bu görüşün ayetin yorumuna daha uygun olduğunu söylememizin sebebi şudur: Bundan önceki ayetler, Allah’ın Âişe hakkında iftira söyleyenleri ve iffetli, kötülükten habersiz mümin kadınlara zina isnadında bulunanları azarlaması ve iftiraları sebebiyle kendilerine tahsis ettiği cezayı bildirmesi hakkında gelmiştir. Dolayısıyla sözün sonunda, iftira eden ile kendisine iftira edilen iki taraftan hangisinin iftiraya daha layık olduğunu haber vermek, bunların dışındaki kimselerden söz etmeye göre bağlama daha uygundur.
“İşte onlar, bunların söylediklerinden uzaktırlar” sözü şu anlama gelir: İyi insanlar kötü sözlerden uzaktırlar. Eğer kendileri bu kötü sözleri söylerlerse Allah onları bundan dolayı bağışlar ve affeder. Eğer kötü sözler onların hakkında söylenirse, bu sözler söyleyen kimseye zarar verir, kendilerine zarar vermez. Nitekim kötü bir insan güzel bir söz söylese Allah onu bundan faydalandırmaz; çünkü Allah bunu ondan kabul etmez. Güzel söz onun hakkında söylense de bu ona zarar verir; çünkü dünyada onun ayıbı, ahirette de zilleti ona erişir.
Nitekim bize Hasan rivayet etti; dedi ki: Bize Abdürrezzâk haber verdi; dedi ki: Bize Ma‘mer, İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücahid’den “İşte onlar, bunların söylediklerinden uzaktırlar” sözü hakkında şöyle haber verdi: Kim iyi ve temiz ise her kötü sözden uzaktır; yani Allah onu bağışlar. Kim de kötü ise her iyi sözden uzaktır; çünkü Allah o sözü ona geri çevirir ve ondan kabul etmez.
“İşte onlar, bunların söylediklerinden uzaktırlar” sözüyle Âişe ile kendisi hakkında ithamda bulunulan Safvân b. Muattal’ın kastedildiği de söylenmiştir. Bu görüşe göre iki kişi kastedildiği hâlde “onlar” şeklinde çoğul kullanılmıştır. Nitekim “Eğer onun kardeşleri varsa” denilmiş, bununla iki kardeş kastedilmiştir.
“Onlar için bir bağışlanma vardır” sözü, bu iyi insanlar için Allah tarafından günahlarına ve kendilerinden çıkmışsa kötü sözlerine karşı bir bağışlanma bulunduğu anlamına gelir. “Ve değerli bir rızık vardır” sözü ise, bağışlanmanın yanında onlar için Allah’tan değerli bir ihsan bulunduğunu ifade eder. Bu da cennet ve orada kendileri için hazırlanmış olan ikramlardır.
Nitekim bize Ebû Zür‘a rivayet etti; dedi ki: Bize Abbas b. Velîd en-Nersî rivayet etti; dedi ki: Bize Yezîd b. Zürey‘ rivayet etti; dedi ki: Bize Saîd, Katâde’den “Onlar için bir bağışlanma ve değerli bir rızık vardır” sözü hakkında şöyle rivayet etti: Günahları için bağışlanma ve cennette değerli bir rızık vardır.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…