Size ne oluyor da Allah yolunda ve ‘Rabbimiz! Bizi halkı zalim olan şu şehirden çıkar; katından bize bir veli gönder ve katından bize bir yardımcı gönder’ diyen güçsüz bırakılmış erkekler, kadınlar ve çocuklar uğrunda savaşmıyorsunuz?
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve mâ (ve ne oluyor size ki) lekum (size) lâ (savaşmıyorsunuz) tukâtilûne (savaşmıyorsunuz) fî sebîlillâh (Allah yolunda) vel-mustad’afîne (ve zayıf bırakılanlar uğruna) mine’r-ricâli (erkeklerden) ve’n-nisâi (kadınlardan) ve’l-vildân (ve çocuklardan) ellezîne (ki onlar) yekûlûne (derler) rabbenâ (Rabbimiz) ahricnâ (bizi çıkar) min hâzihil-karyeti (bu şehirden) ez-zâlimi (zalim) ehluhâ (halkı olan) vec’al (ve kıl) lenâ (bize) min ledunke (katından) veliyyen (bir dost) vec’al (ve kıl) lenâ (bize) min ledunke (katından) nasîrâ (bir yardımcı)
Mukatil Tefsiri
“Size ne oluyor da Allah yolunda savaşmıyorsunuz?” Yani Allah yolunda ve güçsüz bırakılmış kimseleri kurtarmak için neden savaşmıyorsunuz? “Güçsüz bırakılmışlar”; yani ezilen ve baskı altında tutulan kimselerdir. Bunlar Mekke’de bulunan erkekler, kadınlar ve çocuklardır. Onlar darlık ve baskı altında tutuluyorlardı; sonunda İslâm’a gelmek isteyenlerin gelebileceği bir genişlik meydana gelsin diye Allah müminleri onlar adına savaşmaya teşvik etti.
Sonra Allah onlar hakkında şöyle buyurdu: “Rabbimiz! Bizi halkı zalim olan bu şehirden çıkar”; yani Mekke’den çıkar. “Katından bize bir dost ver”; yani kendi katından bize bir koruyucu ver. “Katından bize bir yardımcı ver”; yani Mekke halkına karşı bize yardım edecek bir yardımcı ver.
İbn Abbas şöyle demiştir: “Ben ve annem, kadınlar ve çocuklar arasındaki o güçsüz bırakılmış kimselerdendik.”
Taberi Tefsiri
Yüce Allah bununla şöyle buyurmaktadır: Ey müminler! Size ne oluyor da Allah yolunda ve içinizdeki güçsüz bırakılmış erkekler, kadınlar ve çocuklar uğrunda savaşmıyorsunuz? Buradaki anlam, “güçsüz bırakılmışlar adına ve onları kurtarmak için”dir.
Erkeklerden kastedilenler, Mekke’de Müslüman olmuş kimselerdi. Fakat kabileleri onları baskı altına almış, eziyet etmiş, bedenlerine türlü işkenceler ve sıkıntılar vererek onları dinlerinden döndürmeye çalışmışlardı. Bunun üzerine Allah, müminleri onların kurtarılması için teşvik etmiş ve şöyle buyurmuştur: Dininizden ve milletinizden olan, kâfirlerin güçsüz düşürüp horladığı, dinlerinden çevirmek amacıyla baskı altında tuttuğu erkekler ve kadınlar uğrunda neden savaşmıyorsunuz?
“Çocuklar” ise “çocuk” kelimesinin çoğuludur ve küçük yaştakileri ifade eder.
“Onlar: ‘Rabbimiz! Bizi halkı zalim olan şu şehirden çıkar’ derler.” Yani bu güçsüz bırakılmış erkekler, kadınlar ve çocuklar, kendilerini baskı altında tutan müşriklerin fitnesinden kurtarması için Rablerine dua ederek şöyle derler: “Rabbimiz! Bizi halkı zalim olan şu şehirden çıkar.” Araplar her şehre “karye” derler. Burada kastedilen, bize ve kendilerine zulmeden halkın yaşadığı şehirdir. Tefsir ehlinin açıklamasına göre burada kastedilen şehir Mekke’dir.
“Zalim” kelimesi, “halkı” kelimesinin sıfatı olduğu için mecrur okunmuştur. İçindeki zamirler şehre dönmektedir. Araplar, kendisinden önce gelen bir isme dönen zamir taşıyan sıfatları, çoğu zaman önceki ismin irabına tâbi kılarlar. Nitekim, “Kerim olan babası bulunan adama uğradım” derler.
“Katından bize bir veli gönder” ifadesi de onların dualarının devamıdır. Yani şöyle derler: “Rabbimiz! Katından bize işimizi üstlenecek, içinde bulunduğumuz küfür ehlinin fitnesinden bizi kurtaracak bir koruyucu ver.”
“Katından bize bir yardımcı gönder” sözü ise şu anlama gelir: “Bize, halkı zalim olan bu şehirde bize zulmeden, bizi senin yolundan alıkoyan kimselere karşı yardım edecek bir yardımcı ver ki, onlara karşı bize zafer nasip edesin ve dinini yüceltmiş olasın.”
Bu konuda tefsir ehli de bizim söylediğimize benzer açıklamalar yapmıştır. Muhammed b. Amr bana rivayet etti, dedi ki: Ebû Âsım bize rivayet etti. Îsâ, İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücâhid’den, Allah’ın: “Erkekler, kadınlar ve çocuklardan oluşan güçsüz bırakılmışlar” sözü hakkında şöyle dedi: Allah, müminlere Mekke’de bulunan güçsüz bırakılmış müminler uğrunda savaşmalarını emretmiştir.
Müsennâ bana rivayet etti, dedi ki: Ebû Huzeyfe bize rivayet etti. Şibl, İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücâhid’den nakletti. Mücâhid şöyle dedi: “Erkekler, kadınlar ve çocuklardan oluşan güçsüz bırakılmışlar” ifadesindeki çocuklar, küçük yaştakilerdir. “Rabbimiz! Bizi halkı zalim olan şu şehirden çıkar” ifadesindeki şehir ise Mekke’dir. Allah, müminlere Mekke’de bulunan güçsüz müminler uğrunda savaşmalarını emretmiştir.
Muhammed b. Hüseyin bana rivayet etti, dedi ki: Ahmed b. Mufaddal bize rivayet etti. Esbât, Süddî’den nakletti. Süddî şöyle dedi: “Size ne oluyor da Allah yolunda ve güçsüz bırakılmış erkekler, kadınlar ve çocuklar uğrunda savaşmıyorsunuz?” ayetinin anlamı şudur: Size ne oluyor da Allah yolunda ve güçsüz bırakılmışlar uğrunda savaşmıyorsunuz? Buradaki şehir ise Mekke’dir.
Müsennâ bana rivayet etti, dedi ki: Süveyd b. Nasr bize rivayet etti. Mübarek, Osman b. Atâ’dan, o da babasından, o da İbn Abbas’tan nakletti. İbn Abbas, “ve güçsüz bırakılmışlar uğrunda” ifadesi hakkında şöyle dedi: “Yani güçsüz bırakılmışlar adına.”
Kâsım bana rivayet etti, dedi ki: Hüseyin bize rivayet etti. Haccâc, İbn Cüreyc’den nakletti. Abdullah b. Kesîr’in, Muhammed b. Müslim b. Şihâb’ın şöyle dediğini işittiğini aktardı: “Allah yolunda ve güçsüz bırakılmış erkekler, kadınlar ve çocuklar uğrunda” ifadesi, Allah yolu ve güçsüz bırakılmışların yolu uğrunda demektir.
Hasan b. Yahyâ bize rivayet etti, dedi ki: Abdürrezzâk bize haber verdi. Ma‘mer, Hasan ve Katâde’den, “Bizi halkı zalim olan şu şehirden çıkar” ayeti hakkında şöyle nakletti: Halkı zalim olan şehirden bir adam çıktı ve salih insanların yaşadığı bir şehre doğru yola koyuldu. Yolda ölüm ona yetişti. Ölürken göğsünü salih şehrin tarafına doğru çevirdi. Bunun üzerine rahmet melekleri ile azap melekleri onun hakkında tartıştılar. Sonra kendisine iki şehirden hangisinin daha yakın olduğunun ölçülmesi emredildi. Salih şehre bir karış daha yakın olduğu görüldü. Bazıları da şöyle demiştir: Allah salih şehri ona yaklaştırdı ve böylece rahmet melekleri onun canını aldı.
Muhammed b. Sa‘d bana rivayet etti, dedi ki: Babam bana rivayet etti. O da amcamdan, o da babasından, o da dedesinden, o da İbn Abbas’tan nakletti. İbn Abbas, “Erkekler, kadınlar ve çocuklardan oluşan güçsüz bırakılmışlar” ifadesi hakkında şöyle dedi: Bunlar Mekke’de bulunan, hicret etmek için oradan çıkmaya güç yetiremeyen Müslüman kimselerdi. Allah onları mazur gördü. Onlar hakkında şu ayet indirildi: “Rabbimiz! Bizi halkı zalim olan şu şehirden çıkar.” Buradaki şehir Mekke’dir.
Yûnus bana rivayet etti, dedi ki: İbn Vehb bize haber verdi. İbn Zeyd, “Size ne oluyor da Allah yolunda ve güçsüz bırakılmış erkekler, kadınlar ve çocuklar uğrunda savaşmıyorsunuz; onlar ‘Rabbimiz! Bizi halkı zalim olan şu şehirden çıkar’ diyorlar” ayeti hakkında şöyle dedi: Yani size ne oluyor da bunu yapmıyorsunuz? Bu güçsüz ve zavallı insanlar için savaşın. Onlar Allah’a, kendilerini halkı zalim olan bu şehirden çıkarması için dua ediyorlar. Çünkü onların hiçbir güçleri yoktur. Size ne oluyor da savaşmıyorsunuz ki hem bu insanlar hem de dinleri kurtulsun? Burada halkı zalim olan şehir Mekke’dir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…