Allah’ın boyası! Allah’tan daha güzel boyası olan kimdir? Biz ona kulluk edenleriz.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Sıbgatallâhi (Allah’ın boyası) ve (ve) men (kim) ahsenu (daha güzel) minallâhi (Allah’tan) sıbgaten (boya olarak) ve (ve) nahnu (biz) lehu (ona) ‘âbidûn (ibadet edenleriz)
Mukatil Tefsiri
“Allah’ın boyası” ifadesi Allah’ın dini olan İslam anlamındadır. Yahudi ve Hristiyanların: “Bizim dinimize girin.” sözlerine karşılık Allah, en güzel dinin kendi dini olduğunu bildirdi. “Biz yalnız O’na kulluk edenleriz.” sözüyle de müminlerin tevhid ehli oldukları açıklanmıştır.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah’ın “Allah’ın boyası…” sözüyle kastettiği, İslam’ın boyasıdır. Çünkü Hristiyanlar çocuklarını Hristiyan yapmak istediklerinde onları, kendi iddialarına göre kutsama saydıkları bir suya sokarlardı. Bu uygulamayı, Müslümanlardaki cünüplük guslü gibi kabul eder ve bunun Hristiyanlıkta onlar için bir “boya” olduğunu söylerlerdi.
Bunun üzerine Yüce Allah, peygamberi Muhammed’e ve ona iman eden ashabına: “Yahudi veya Hristiyan olun ki doğru yolu bulasınız.” (Bakara 135) dediklerinde şöyle buyurdu: “Ey Muhammed! Onlara de ki: Ey Yahudi ve Hristiyanlar! Bilakis Allah’ın boyası olan İbrahim’in milletine uyun. Çünkü o, boyaların en güzeli olan hanif ve Müslüman dindir. Allah’a ortak koşmayı ve O’nun hidayet yolundan sapmayı bırakın.”
“Boya” kelimesini nasb ile okuyanlar, onu “millet” kelimesine atıf yaparak nasb etmişlerdir. “Millet” kelimesini merfu okuyanlar ise “boya”yı ona atfederek merfu okumuşlardır.
Onun merfu okunması başka bir şekilde de mümkündür; bu durumda anlam şöyle olur: “O, Allah’ın boyasıdır.”
Yine “boya” kelimesinin, “millet”e atıf yapılmaksızın nasb okunması da mümkündür. Bu durumda şu ayete bağlanır:
“De ki: Allah’a iman ettik…” (Bakara 136)
“Ve biz O’na teslim olmuşlarız.” (Bakara 133)
Yani: “Biz bu imana, Allah’ın boyası olarak iman ettik.” Böylece iman, Allah’ın boyası olmuş olur.
Bizim “boya”nın tefsiri hakkında söylediğimiz gibi, tefsir ehlinin bir topluluğu da aynı görüştedir.
Bişr bize rivayet etti; dedi ki: Yezid bize rivayet etti; dedi ki: Said, Katâde’den rivayet etti: “Allah’ın boyası! Allah’tan daha güzel boyası olan kim vardır?” ayeti hakkında şöyle dedi: Yahudiler çocuklarını Yahudi boyasına boyarlar, Hristiyanlar da çocuklarını Hristiyan boyasına boyarlar. Allah’ın boyası ise İslam’dır. İslam’dan daha güzel ve daha temiz bir boya yoktur. Bu, Allah’ın Nuh’u ve ondan sonraki peygamberleri gönderdiği dindir.
Kasım bize rivayet etti; dedi ki: Hüseyin bize rivayet etti; dedi ki: Haccâc, İbn Cüreyc’den rivayet etti; Atâ şöyle dedi: “Allah’ın boyası…” Yahudiler çocuklarını boyadılar ve böylece fıtrata aykırı davrandılar.
Tefsir ehli “Allah’ın boyası” ifadesinin anlamı hakkında ihtilaf etmiştir.
Bazıları şöyle dedi: Bunun anlamı “Allah’ın dini”dir.
Hasan b. Yahya bize rivayet etti; dedi ki: Abdürrezzak bize haber verdi; dedi ki: Ma‘mer, Katâde’den rivayet etti: “Allah’ın boyası…” Allah’ın dini demektir.
Ebu Küreyb bize rivayet etti; dedi ki: Vekî‘, Ebu Ca‘fer’den, o da Rebî‘den, o da Ebu’l-Âliye’den rivayet etti: “Allah’ın boyası…” Allah’ın dini demektir. “Allah’tan daha güzel boyası olan kim vardır?” yani Allah’tan daha güzel dini olan kim vardır?
Müsenna bana rivayet etti; dedi ki: İshak bize rivayet etti; dedi ki: İbn Ebi Ca‘fer, babasından, o da Rebî‘den aynı şekilde rivayet etti.
Ahmed b. İshak el-Ahvazî bize rivayet etti; dedi ki: Ebu Ahmed ez-Zübeyrî bize rivayet etti; dedi ki: Süfyan, bir adamdan, o da Mücahid’den rivayet etti; aynı şekilde dedi.
Müsenna bana rivayet etti; dedi ki: Ebu Nuaym bize rivayet etti; dedi ki: Süfyan, Mücahid’den aynı şekilde rivayet etti.
Müsenna bana rivayet etti; dedi ki: Ebu Huzeyfe bize rivayet etti; dedi ki: Şibl, İbn Ebi Neceyh’den, o da Mücahid’den aynı şekilde rivayet etti.
Ahmed b. İshak bize rivayet etti; dedi ki: Ebu Ahmed bize rivayet etti; dedi ki: Fudayl b. Merzuk, Atiyye’den rivayet etti: “Allah’ın boyası…” Allah’ın dini demektir.
Musa b. Harun bize rivayet etti; dedi ki: Amr b. Hammâd bize rivayet etti; dedi ki: Esbat, Süddî’den rivayet etti: “Allah’ın boyası ve Allah’tan daha güzel boyası olan kim vardır?” yani Allah’ın dini. Allah’tan daha güzel dini olan kim vardır?
Muhammed b. Sa‘d bana rivayet etti; dedi ki: Babam bana rivayet etti; dedi ki: Amcam bana rivayet etti; dedi ki: Babam, babasından, o da İbn Abbas’tan rivayet etti: “Allah’ın boyası…” Allah’ın dini demektir.
Yunus bana rivayet etti; dedi ki: İbn Vehb bize haber verdi; dedi ki: İbn Zeyd, “Allah’ın boyası…” ayeti hakkında şöyle dedi: Allah’ın dini demektir.
İbn Berkî bana rivayet etti; dedi ki: Amr b. Ebi Seleme bize rivayet etti; dedi ki: İbn Zeyd’e “Allah’ın boyası…” ayeti hakkında sordum; o da aynı şekilde cevap verdi.
Bazıları ise şöyle dedi: “Allah’ın boyası” Allah’ın fıtratıdır.
Muhammed b. Amr bana rivayet etti; dedi ki: Ebu Âsım bize rivayet etti; dedi ki: İsa, İbn Ebi Neceyh’den, o da Mücahid’den rivayet etti: “Allah’ın boyası…” Allah’ın insanları üzerinde yarattığı fıtrattır.
Müsenna bana rivayet etti; dedi ki: İshak bize rivayet etti; dedi ki: Muhammed b. Harb bize rivayet etti; dedi ki: İbn Lehia, Ca‘fer b. Rebîa’dan, o da Mücahid’den rivayet etti: “Allah’tan daha güzel boyası olan kim vardır?” Boya, fıtrattır.
Kasım bize rivayet etti; dedi ki: Hüseyin bize rivayet etti; dedi ki: Haccâc, İbn Cüreyc’den, o da Mücahid’den rivayet etti: “Allah’ın boyası…” İslam’dır; Allah’ın insanları üzerinde yarattığı fıtrattır.
İbn Cüreyc dedi ki: Abdullah b. Kesîr bana şöyle dedi: “Allah’ın boyası…” Allah’ın dini demektir. “Allah’tan daha güzel dini olan kim vardır?” dedi ve ekledi: Bu, Allah’ın fıtratıdır.
Bu görüşü savunanlara göre “boya” fıtrat anlamındadır. Buna göre anlam şöyledir: “Bilakis biz Allah’ın insanları üzerinde yarattığı fıtrata ve O’nun dinine uyarız.” İşte dosdoğru din budur.
Bu da Yüce Allah’ın şu sözündeki anlam gibidir:
“Gökleri ve yeri yoktan var eden…” (En‘âm 14)
Yani onların yaratıcısı.
“Biz yalnız O’na kulluk edenleriz.” sözünün tefsirine gelince; Yüce Allah peygamberine, kendisine ve ashabına “Yahudi veya Hristiyan olun.” (Bakara 135) diyen Yahudi ve Hristiyanlara bunu söylemesini emretmiştir.
Allah peygamberi Muhammed’e şöyle buyurdu: “De ki: Bilakis biz hanif olarak İbrahim’in milletine, Allah’ın boyasına uyarız ve biz yalnız O’na kulluk edenleriz.”
Yani: “Biz, İbrahim’in milletine uymakta ve bu din üzere Allah’a boyun eğmekte O’na teslim olmuş kimseleriz. O’nun emrine uymakta ve peygamberlerini tasdik etmekte kibirlenmeyiz. Yahudi ve Hristiyanların kibirlendiği gibi kibirlenmeyiz. Çünkü onlar, kibir, azgınlık ve haset sebebiyle Muhammed’i inkâr ettiler.”
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…