Ey oğullarım! Gidin, araştırın Yusuf’tan ve kardeşinden. Ve ümit kesmeyin Allah’ın rahmetinden. Şüphesiz Allah’ın rahmetinden ümit kesmez ancak kâfirler topluluğu.
Diyanet Vakfı
Ey oğullarım! Gidin de Yusufu ve kardeşini iyice araştırın, Allahın rahmetinden ümit kesmeyin. Çünkü kafirler topluluğundan başkası Allahın rahmetinden ümit kesmez.
Kurtubi Tefsiri
“Oğullarım! Gidin, Yûsuf’u ve kardeşini arayın, araştırın. Allah’ın rahmetinden de ümit kesmeyin. Çünkü kâfirler topluluğundan başkası Allah’ın rahmetinden ümit kesmez.”
“Oğullarım! Gidin, Yûsuf’u ve kardeşini arayın, araştırın.” İşte bu ifade Hazret-i Ya’kub’un, Hazret-i Yûsuf’un hayatta olduğundan kesinlikle emin olduğunun delilidir, Hazret-i Ya’kub bunu ya rüya ile ya -kıssanın baş tararlarında geçtiği gibi- yüce Allah’ın kurdu konuşturmasıyla ya ölüm meleğinin Hazret-i Ya’kub’a henüz Yûsuf’un ruhunu kabzetmediğini bildirmesi ile bilmişti. Daha kuvvetli görülen görüş de budur.
Tehaşsüs, aramak, araştırmak, bir şeyi duyu organlarıyla aramak demektir. O bakımdan bu kelime “his”den; “tefa’ül” veznindedir. Yani şu sizden kardeşinizi getirmenizi isteyen ve onu alıkoymakta size karşı bir hileye başvuran adamın yanına gidin, ona ve izlediği yola dair soru sorun.
Rivâyete göre ölüm meleği Hazret-i Ya’kub’a: Sen onu bu taraftan araştır diyerek, Mısır cihetini işaret etmiştir. Denildiğine göre de Hazret-i Ya’kub yiyecek maddelerinin bedelinin geri ödenmesi ve Hazret-i Yûsuf’un kardeşinin alıkonulması ile keramet izharı yollarıyla, Hazret-i Yûsuf’un farkına varmıştır. Bundan dolayı Hazret-i Ya’kub çocuklarını başka tarafa değil de yalnızca Mısır tarafına göndermişti.
“Allah’ın rahmetinden de ümit kesmeyin.” Yani Allah’ın kurtarışından yana ümitsiz olmayın. Bu açıklamayı İbn Zeyd yapmıştır. Şunu söylemek istiyor: Mü’min Allah’tan kurtuluşu ümid eder, kâfir ise sıkıntılı halde iken ümitsizliğe düşer. Katâde,ve ed-Dahhâk derki: “Ravhullah”, Rahmetullah (Allah’ın rahmeti) demektir.
“Çünkü kâfirler topluluğundan başkası Allah’ın rahmetinden ümit kesmez” âyeti Allah’ın rahmetinden ümit kesmenin büyük günahlardan olduğuna delildir.
İleride yüce Allah’ın izniyle buna dair açıklamalar ez-Zümer Sûresi’nde (39/53. âyetin tefsirinde) gelecektir.