Vacip olan selam

Vacip olan selamı bir defa vermektir, ikincisi ise sünnettir. İbn Munzir şöyle demiştir: Kendilerinden ilim aldığım her bir ilim adamı, namazın bir selamla yetinilmesinin caiz olduğunu ifade etmiştir.
Ondan (İmam Ahmed) gelen başka bir rivayete göre ise ikinci selam da vaciptir. Çünkü bu noktada geçen Cabir b. Semura hadisi buna delildir ve Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) bunu bizzat işlemiş ve bunu sürekli icra etmiştir.
Doğrusu ise birincisidir. Çünkü İmam Ahmed’den, ikinci selamın vacip olduğuna dair açık bir nas yoktur. Zira Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem)’in bazı zamanlarda tek bir selamla yetindiğine dair hadisler yer almaktadır. Bu görüşe göre; Haberler (hadisler) ile Sahabe görüşlerinin arası cemedilmiş, böylece iki selam meşru ve sünnete uygun olup, ikisinden birisiyle bir kez selam vermenin de vacip olduğu ortaya çıkmaktadır. İbn Munzir’in zikrettiği gibi, bunun doğru oluşuna, icmanın bulunmuş olması delalet etmektedir. Bundan dönüş de yoktur. Şu var ki Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in amel edişi, hem meşru ve hem de sünnet olduğunu ifade eder. O (sallallahu aleyhi ve sellem)’in namazda işlemiş olduğu amellerin çoğu vacip olarak değil, sünnet hükmünde gelmiştir. Dolayısıyla bir delil getirilmesi durumunda, söz konusu olan bu selamı sünnete hamletmeye dair bir engel de yoktur. Allah, en iyisini bilir.
Cabir hadisindeki: “Sizden birisi için . . . yeterlidir.” buyruğuna geiince; bununla sünnete isabet etmesi kasdedilmiştir; buna dair delil ise: “Elini dizinin üzerine koyup ardından sağ ve sol tarafında bulunan kardeşine selam vermesi yeterlidir.” ifadesidir. İşte tüm bunlar, vacip değildir.
Bu ihtilaf, farz olan namaz için söz konusudur. Ama cenaze, nafile ve tilavet secdesine gelince, bunlarda tek bir selamla namazdan çıkabileceğinde ihtilaf yoktur. el-Kadı (İyaz): “Bu, tek rivayet şeklinde gelmiştir.” demiştir.