Onlardan ölen hiçbir kimsenin üzerine asla namaz kılma ve onun kabri başında durma. Çünkü onlar Allah’ı ve Resulünü inkâr ettiler ve fasıklar olarak öldüler.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lâ tusalli (ve namaz kılma) alâ ehadin (hiçbir kimsenin üzerine) minhum (onlardan) mâte (öldüğünde) ebeden (asla) ve lâ tekum (ve durma) alâ kabrihî (onun kabri başında). İnnehum (çünkü onlar) keferû (inkâr ettiler) billâhi (Allah’a) ve rasûlihî (ve elçisine) ve mâtû (ve öldüler) ve hum (onlar) fâsikûn (fasık olarak).
Mukatil Tefsiri
Münafıkların başı Abdullah b. Übey öldüğünde oğlu Nebiye geldi ve: Allah aşkına, düşmanlarımı bana sevindirme dedi ve Nebiden babasının üzerine namaz kılmasını istedi. Nebi bunu yapmak istedi. Bunun üzerine onun hakkında onlardan ölen hiçbir kimsenin üzerine asla namaz kılma ayeti indi; yani münafıklardan ölen hiç kimsenin üzerine namaz kılma ve onun kabri başında durma. Çünkü onlar Allah’ı, yani Allah’ın birliğini inkâr ettiler ve Resulünü de onun Resul olmadığını söyleyerek inkâr ettiler ve fasık olarak öldüler. Bunun üzerine Nebi geri döndü ve onun üzerine namaz kılmadı; ashabına emretti, onlar onun üzerine namaz kıldılar.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah, Peygamberi Muhammed’e şöyle buyuruyor: Ey Muhammed! Seninle birlikte sefere çıkmaktan geri kalan şu münafıklardan ölen hiçbir kimsenin üzerine asla namaz kılma. “Onun kabri başında da durma.” Yani onun defnedilmesi işini üstlenme ve onu gömme. Bu, bir kimsenin başka birinin işini üstlenip onun işini gördüğü zaman söylenen “Falanca, falancanın işini yerine getirdi” sözündendir. “Çünkü onlar Allah’ı inkâr ettiler.” Yani Allah’ın birliğini ve Resulünün risaletini inkâr ettiler ve İslam’dan çıkmış, Allah’ın emir ve yasaklarından ayrılmış kimseler olarak öldüler.
Bu ayetin, Peygamber Abdullah b. Übey’in üzerine namaz kıldığı zaman indiği zikredilmiştir. Bu görüşü söyleyenlerin rivayetleri şöyledir:
Muhammed b. Müsennâ, Süfyân b. Vekî‘ ve Sevvâr b. Abdullah bize rivayet ettiler, dediler ki: Yahyâ b. Saîd bize Ubeydullah’tan rivayet etti. O dedi ki: Nâfi‘ bana İbn Ömer’den haber verdi. İbn Ömer şöyle dedi: Abdullah b. Übey b. Selûl’ün oğlu, babası öldüğü zaman Resulullah’a geldi ve: “Bana gömleğini ver de onu bununla kefenleyeyim; onun üzerine namaz kıl ve onun için bağışlanma dile” dedi. Resulullah ona gömleğini verdi ve: “İşiniz bittiğinde bana haber verin” dedi. Onun üzerine namaz kılmak istediğinde Ömer onu çekti ve: “Allah sana münafıkların üzerine namaz kılmayı yasaklamadı mı?” dedi. Resulullah: “Hayır, beni serbest bıraktı ve ‘Onlar için bağışlanma dile veya dileme’ (Tevbe 80) buyurdu” dedi. Sonra onun üzerine namaz kıldı. Bunun üzerine Yüce Allah: “Onlardan ölen hiçbir kimsenin üzerine asla namaz kılma ve onun kabri başında durma” (Tevbe 84) ayetini indirdi. Bundan sonra onların üzerine namaz kılmayı bıraktı.
İbn Vekî‘ bize rivayet etti, dedi ki: Ebû Üsâme bize Ubeydullah’tan, o da İbn Ömer’den rivayet etti. İbn Ömer şöyle dedi: Abdullah b. Übey b. Selûl öldüğünde oğlu Abdullah, Peygamber’e geldi ve babasını kefenlemek için gömleğini kendisine vermesini istedi. O da gömleğini verdi. Sonra onun üzerine namaz kılmasını istedi. Bunun üzerine Ömer b. Hattâb kalktı, Peygamber’in elbisesinden tuttu ve: “İbn Selûl’ün üzerine namaz mı kılacaksın? Allah sana onun üzerine namaz kılmayı yasakladı” dedi. Peygamber şöyle buyurdu: “Rabbim beni serbest bıraktı ve ‘Onlar için bağışlanma dile veya dileme; onlar için yetmiş defa bağışlanma dilesen de Allah onları bağışlamayacaktır’ (Tevbe 80) buyurdu. Ben de yetmişten fazla dileyeceğim.” Ömer: “O münafıktır” dedi. Resulullah onun üzerine namaz kıldı. Bunun üzerine Allah: “Onlardan ölen hiçbir kimsenin üzerine asla namaz kılma ve onun kabri başında durma” (Tevbe 84) ayetini indirdi.
Sevvâr b. Abdullah el-Anberî bize rivayet etti, dedi ki: Yahyâ b. Saîd bize Mücâlid’den rivayet etti. O dedi ki: Âmir bana Câbir b. Abdullah’tan rivayet etti: Münafıkların başı Medine’de öldü ve Peygamber’in üzerine namaz kılmasını ve kendisini onun gömleğiyle kefenlemelerini vasiyet etti. Peygamber onu gömleğiyle kefenledi, üzerine namaz kıldı ve kabri başında durdu. Bunun üzerine Yüce Allah: “Onlardan ölen hiçbir kimsenin üzerine asla namaz kılma ve onun kabri başında durma” (Tevbe 84) ayetini indirdi.
Ahmed b. İshak bana rivayet etti, dedi ki: Ebû Ahmed bize rivayet etti, dedi ki: Seleme bize Yezîd er-Rakkâşî’den, o da Enes’ten rivayet etti: Resulullah, Abdullah b. Übey b. Selûl’ün üzerine namaz kılmak istediğinde Cebrâil onun elbisesinden tuttu ve: “Onlardan ölen hiçbir kimsenin üzerine asla namaz kılma ve onun kabri başında durma” (Tevbe 84) dedi.
İbn Vekî‘ bize rivayet etti, dedi ki: İbn Uyeyne bize Amr’dan, o da Câbir’den rivayet etti. Câbir şöyle dedi: Peygamber, Abdullah b. Übey’in yanına, o kabir çukuruna konulduktan sonra geldi. Onu çıkardı, dizlerinin üzerine koydu, gömleğini ona giydirdi ve ağzının suyundan onun üzerine sürdü. Allah en iyi bilendir.
İbn Humeyd bize rivayet etti, dedi ki: Seleme bize Muhammed b. İshak’tan, o da Zührî’den, o da Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe b. Mes‘ûd’dan, o da Abdullah b. Abbas’tan rivayet etti. İbn Abbas şöyle dedi: Ömer b. Hattâb’ı şöyle derken işittim: Abdullah b. Übey b. Selûl öldüğünde Resulullah onun üzerine namaz kılması için çağrıldı. Resulullah kalkıp onun yanına gitti. Namaz kılmak üzere başında durduğunda ben yer değiştirip onun göğsünün hizasında durdum ve: “Ey Allah’ın Resulü! Allah’ın düşmanı Abdullah b. Übey’in üzerine mi namaz kılacaksın? O, falan gün şöyle, falan gün şöyle demişti” diyerek onun yaptıklarını birer birer saymaya başladım. Resulullah ise gülümsüyordu. Ben çok ileri gidince bana: “Benden uzak dur ey Ömer! Bana tercih hakkı verildi, ben de tercihimi yaptım. Bana ‘Onlar için bağışlanma dile veya dileme; onlar için yetmiş defa bağışlanma dilesen de Allah onları bağışlamayacaktır’ (Tevbe 80) denildi. Eğer yetmişten fazla dilediğimde onun bağışlanacağını bilseydim daha da artırırdım” dedi. Sonra onun üzerine namaz kıldı, onunla birlikte yürüdü ve defni tamamlanıncaya kadar kabri başında durdu. Ömer dedi ki: Resulullah’a karşı cesaretime şaştım; Allah ve Resulü daha iyi bilir. Vallahi çok geçmeden şu iki ayet indi: “Onlardan ölen hiçbir kimsenin üzerine asla namaz kılma…” (Tevbe 84). Bundan sonra Resulullah, Allah kendisini vefat ettirinceye kadar hiçbir münafığın üzerine namaz kılmadı ve onun kabri başında durmadı.
İbn Humeyd bize rivayet etti, dedi ki: Seleme bize Muhammed b. İshak’tan, o da Âsım b. Ömer b. Katâde’den rivayet etti. O şöyle dedi: Abdullah b. Übey öldüğünde oğlu Abdullah b. Abdullah, Resulullah’a geldi ve gömleğini istedi. Resulullah gömleğini ona verdi, o da babasını onunla kefenledi.
Müsennâ bana rivayet etti, dedi ki: Ebû Sâlih bize rivayet etti, dedi ki: Leys bana rivayet etti, dedi ki: Ukayl bana İbn Şihâb’dan rivayet etti. O dedi ki: Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe bana Abdullah b. Abbas’tan, o da Ömer b. Hattâb’dan rivayet etti. Ömer, İbn Humeyd’in Seleme’den naklettiği hadisin benzerini anlattı.
Bişr bize rivayet etti, dedi ki: Yezîd bize rivayet etti, dedi ki: Saîd bize Katâde’den, “Onlardan ölen hiçbir kimsenin üzerine asla namaz kılma ve onun kabri başında durma…” (Tevbe 84) ayeti hakkında rivayet etti. Katâde şöyle dedi: Abdullah b. Übey hastayken Resulullah’a haber gönderip yanına gelmesini istedi. Ömer onu bundan menetti; fakat Allah’ın Peygamberi onun yanına gitti. İçeri girdiğinde Peygamber ona: “Yahudilere olan sevgin seni helak etti” dedi. Abdullah: “Ey Allah’ın Peygamberi! Seni beni azarlaman için çağırmadım; benim için bağışlanma dilemen için çağırdım” dedi. Kefenlenmek üzere gömleğini de istedi, Peygamber gömleğini ona verdi ve onun için bağışlanma diledi. Abdullah öldüğünde Resulullah’ın gömleğiyle kefenlendi. Resulullah onun derisine üfledi ve onu kabrine indirdi. Bunun üzerine Yüce Allah: “Onlardan ölen hiçbir kimsenin üzerine asla namaz kılma…” (Tevbe 84) ayetini indirdi. Bize bildirildiğine göre bu konuda Allah’ın Peygamberi’yle konuşulduğunda şöyle dedi: “Benim gömleğim veya onun üzerine kıldığım namaz Allah’a karşı ona ne fayda sağlayabilir? Bununla birlikte ben, onun kavminden bin kişinin Müslüman olmasını umuyorum.”
Muhammed b. Abdüla‘lâ bize rivayet etti, dedi ki: İbn Sevr bize Ma‘mer’den, o da Katâde’den rivayet etti. Katâde şöyle dedi: Abdullah b. Übey b. Selûl hastayken Peygamber’e haber gönderdi. Peygamber yanına girdiğinde ona: “Yahudilere olan sevgin seni helak etti” dedi. Abdullah: “Ey Allah’ın Resulü! Seni yalnızca benim için bağışlanma dilemen için çağırdım; beni azarlaman için çağırmadım” dedi. Sonra Abdullah, kefenlenmek üzere Peygamber’den gömleğini istedi. O da gömleğini verdi, onun üzerine namaz kıldı ve kabri başında durdu. Bunun üzerine Yüce Allah: “Onlardan ölen hiçbir kimsenin üzerine asla namaz kılma ve onun kabri başında durma” (Tevbe 84) ayetini indirdi.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…