Onlar, her yıl bir veya iki defa imtihan edildiklerini görmüyorlar mı? Sonra yine tövbe etmiyor ve öğüt almıyorlar.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
E ve lâ yeravne (görmüyorlar mı) ennehum (onların) yuftenûne (imtihan edildiklerini) fî kulli (her) âmin (yıl) merreten (bir veya) ev merrateyn (iki kez). Summe (sonra) lâ yetûbûne (tevbe etmiyorlar) ve lâ hum (ve onlar) yezzekkerûn (öğüt almıyorlar).
Mukatil Tefsiri
Sonra münafıklar hakkında haber vererek buyurdu: Onlar her yıl bir veya iki defa sınandıklarını görmüyorlar mı? Bunun sebebi şudur: Onlar kendi başlarına kaldıklarında kendileri için helal olmayan şeyler hakkında konuşurlardı, Peygamber’in yanına geldiklerinde ise Peygamber onlara yalnız kaldıklarında konuştukları şeyleri haber verirdi; böylece onun bir peygamber ve resul olduğunu bilirlerdi, sonra şeytan onlara gelir ve: Muhammed size söylediklerinizi ancak sizin hakkınızda kendisine haber ulaştığı için haber verdi, diye telkinde bulunurdu; bunun üzerine onun hakkında şüpheye düşerlerdi; işte her yıl bir veya iki defa sınanırlar buyruğunun anlamı budur; bir defasında onun peygamber olduğunu bilirler, başka bir defasında ise inkâr ederler; Allah buyuruyor ki: Sonra yine tövbe etmiyorlar ve Peygamber’in kendilerine konuştukları şeyleri haber vermesi hususunda düşünüp öğüt almıyorlar; böylece bilirler fakat ibret almazlar.
Taberi Tefsiri
Kıraat âlimleri, Onlar görmüyorlar mı sözünün okunuşunda ihtilaf etmişlerdir. Şehirlerin kıraat âlimlerinin çoğu bunu üçüncü şahısla, Onlar görmüyorlar mı şeklinde okumuştur; buna göre anlam, kalplerinde nifak hastalığı bulunan bu kimseler görmüyorlar mı, demektir. Hamza ise bunu ikinci şahısla, Siz görmüyor musunuz şeklinde okumuştur; buna göre anlam, Ey müminler, onların imtihan edildiklerini görmüyor musunuz, demektir. Bize göre doğru kıraat üçüncü şahısla Onlar görmüyorlar mı şeklindedir; çünkü şehirlerin kıraat âlimlerinden hüccet kabul edilenlerin ittifakı bunun üzerindedir ve anlamı da doğrudur. Buna göre sözün tevili şöyledir: Bu münafıklar Allah’ın kendilerini her yıl bir veya iki defa imtihan ettiğini görmüyorlar mı? Yani Allah onları bazı yıllarda bir defa, bazı yıllarda ise iki defa imtihan etmektedir. Sonra yine tövbe etmiyorlar, yani Allah’tan başlarına gelen belalara ve karşılaştıkları imtihanlara rağmen nifaklarından dönüp Allah’a yönelmiyor, küfürlerinden tövbe etmiyorlar; ayrıca Allah’ın delillerinden gördükleri ve ayetlerinden bizzat müşahede ettikleri şeylerle öğüt alıp bunlardan ibret çıkarmıyor, aksine nifaklarında ısrar ediyorlar.
Tefsir ehli, Allah’ın burada bu münafıkların kendisiyle imtihan edildiğini bildirdiği fitnenin ne olduğu hususunda ihtilaf etmiştir. Bazıları bunun Allah’ın onları kıtlık ve şiddetli sıkıntıyla imtihan etmesi olduğunu söylemiştir. Bunu söyleyenlerin zikri: Bize İbn Vekî‘ rivayet etti, dedi ki: Bize İbn Nümeyr, Verkâ’dan, o İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücâhid’den, Onlar her yıl bir veya iki defa imtihan edildiklerini görmüyorlar mı sözü hakkında rivayet etti; Mücâhid: Kıtlık ve açlıkla, dedi. Bana Muhammed b. Amr rivayet etti, dedi ki: Bize Ebû Âsım rivayet etti, dedi ki: Bize Îsâ, İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücâhid’den, imtihan ediliyorlar sözü hakkında rivayet etti; Mücâhid: Belaya uğratılıyorlar, dedi. Her yıl bir veya iki defa sözü hakkında da: Kıtlık ve açlıkla, dedi. Bana Müsenna rivayet etti, dedi ki: Bize Şibl, İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücâhid’den, Onlar her yıl bir veya iki defa imtihan edildiklerini görmüyorlar mı sözü hakkında rivayet etti; Mücâhid: Her yıl bir veya iki defa azapla sınanıyorlar, dedi. Bize Kâsım rivayet etti, dedi ki: Bize Hüseyin rivayet etti, dedi ki: Bana Haccâc, İbn Cüreyc’den, o da Mücâhid’den, Her yıl bir veya iki defa imtihan ediliyorlar sözü hakkında rivayet etti; Mücâhid: Kıtlık ve açlıkla, dedi.
Başkaları ise bunun anlamının onların gazaya ve cihada çıkmakla imtihan edilmeleri olduğunu söylemiştir. Bunu söyleyenlerin zikri: Bize Bişr rivayet etti, dedi ki: Bize Yezîd rivayet etti, dedi ki: Bize Saîd, Katâde’den, Onlar her yıl bir veya iki defa imtihan edildiklerini görmüyorlar mı sözü hakkında rivayet etti; Katâde: Her yıl bir veya iki defa Allah yolunda gazaya çıkmakla sınanırlar, dedi. Bize Muhammed b. Abdüla‘lâ rivayet etti, dedi ki: Bize Muhammed b. Sevr, Ma‘mer’den, o da Hasan’dan bunun benzerini rivayet etti.
Başkaları ise bunun anlamının, müşriklerin Allah’ın Resulü ve ashabı hakkında yaydıkları yalan haberlerle imtihan edilmeleri olduğunu söylemiştir; kalplerinde hastalık bulunan kimseler bu yalanlar sebebiyle fitneye düşerlerdi. Bunu söyleyenlerin zikri: Bize Ahmed b. İshâk rivayet etti, dedi ki: Bize Ebû Ahmed rivayet etti, dedi ki: Bize Şerîk, Câbir’den, o Ebü’d-Duhâ’dan, o da Huzeyfe’den, Onlar her yıl bir veya iki defa imtihan edildiklerini görmüyorlar mı sözü hakkında rivayet etti; Huzeyfe dedi ki: Her yıl bir veya iki yalan haber işitirdik ve bunlar sebebiyle çok sayıda insan topluluğu sapardı. Bize İbn Vekî‘ rivayet etti, dedi ki: Bize babam, Şerîk’ten, o Câbir’den, o Ebü’d-Duhâ’dan, o da Huzeyfe’den rivayet etti; Huzeyfe: Onların her yıl bir veya iki yalan haberi olurdu, dedi.
Bu hususta doğruya en yakın görüş, Allah’ın mümin kullarını bu münafıkların hâline şaşırttığını ve münafıkları da Allah’ın kendilerine verdiği öğütleri çok az hatırlamaları ve bunlardan kötü şekilde uyanmaları sebebiyle kendi nefislerinde azarladığını söylemektir. Bu öğütlerin, Allah’ın üzerlerine indirdiği açlık ve kıtlık gibi şiddetli sıkıntılar olması mümkündür; Resulüne kendisini inkâr edenlere karşı verdiği yardımı ve onun sözünü onların sözünün üstüne çıkarmasını kendilerine göstermesi olması da mümkündür; müşriklerin Allah’ın Resulü ve ashabı hakkında yaydıkları asılsız haberleri kabul etmeleri sebebiyle nifaklarının ve kötü niyetlerinin Müslümanlar tarafından açığa çıkarılması olması da mümkündür. Bunlardan birinin özellikle doğru olduğunu ve diğerlerinin dışarıda bırakılması gerektiğini zorunlu kılan, teslim olunması gereken sahih bir haber bulunmamaktadır. Bu sebeple Allah’ın sözünün zahirine teslim olmaktan daha doğru bir görüş yoktur; o da şudur: Onlar her yıl bir veya iki defa kendilerini sakındırması gereken birtakım şeylerle imtihan ediliyorlar, fakat yine de sakınmıyor ve öğüt almıyorlar.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…