Ve beni öldürecek olan, sonra diriltecek olan.
Diyanet Vakfı
Benim canımı alacak, sonra beni diriltecek Odur.
Kurtubi Tefsiri
Beni öldüren sonra diriltecek olan O dur.
“Beni öldüren, sonra diriltecek olan O’dur.” Bununla öldükten sonra dirilişe işaret etmektedir. Onlar ölümü sebeplere nisbet ediyorlardı. Böylelikle öldürenin de, hayat verenin de Allah olduğunu açıklamaktadır. Burada ” Bana doğru yolu gösteren” “Bana şifa veren” âyetinden ye harfi hazfedilmiştir. Çünkü bütün âyet sonları arasında uyumun gerçekleşmesi için böyle bir hazif güzeldir.
Bununla birlikte İbn Ebi İshak, Arap ilimlerindeki müstesna yerine ve otorite oluşuna rağmen bunları hep “ye”li okumuştur. Çünkü “ye” bir isimdir ve burada belli bir sebebe bağlı olarak “nûn”un akabinde gelmiş bulunmaktadır.
Eğer; Bütün mahlukatın durumu bu şekildedir. İbrahim (aleyhisselâm) nasıl bunları kendisinin hidayetine delil kıldığı halde başkaları bu yolla hidayet bulmamıştır, diye sorulacak olursa, şöyle cevap verilir:
O, bunları yüce Allah’a itaat etmenin vücubuna delil olmak üzere söz konusu etmiştir. Çünkü nimet ihsan edene itaat etmek ve ona asî olmamak gerekir. Böylelikle kendisinin ayrılmadığı itaat yolunu başkalarının da ayrılmamak üzere izlemesi gerektiğini anlatmak istemiştir. Bu da sağlam bir delillendirmedir.
Derim ki: Manaların gizli, kapalı olanlarını araştırmak noktasında işaret yoluyla tefsir yapan bazı kimseler aşırıya giderek burada sözünü ettiğimiz âyetlerin zahirî anlamlarını bir kenara bırakıp İbrahim (aleyhisselâm)’ın kastetmediği aklın apaçık gerçekleri tarafından görülen ve reddedilen yorumlar yapmışlar ve şöyle demişlerdir: “Beni yediren ve bana içiren O’dur.” Yani imanın lezzetini bana tattıran, kabulün tatlılığını bana içiren O’dur. Bunlar yüce Allah’ın:
“Hastalandığımda bana şifa veren O’dur” âyetini da iki şekilde açıklamışlardır: Ben ona muhalefet etmek suretiyle hastalanacak olursam, rahmetiyle beni şifaya kavuşturur. İkinci açıklamaları da şöyledir: Mahlukatın katılıkları sebebiyle hastalanacak olursam, hakka müşahede ile bana o şifa verir.
Cafer b. Muhammed es-Sadık da dedi ki: Günahlarla hastalanırsam, tevbe ile bana şifa verir.
Yüce Allah’ın:
“Beni öldüren, sonra diriltecek olan O’dur” âyetini da birkaç şekilde yorumlamışlardır: 1- Masiyetlerle beni öldüren, itaatlerle beni diriltir. 2- Korku ile beni öldüren reca ile beni diriltir. 3- Tama’ ile beni öldüren kanaat ile beni diriltir. 4- Adalet ile beni öldüren, lutfu ile beni diriltir. 5- Ayrılık ile beni öldüren, kavuşma ile beni diriltir. 6- Cehalet ile beni öldüren, akıl ile beni diriltir.., ve buna benzer âyet-i kerimenin hiçbir şekilde murad etmediği daha başka yorumlar yaparlar. Bu gibi kapalı şeylerin yorumlan ve gizli hususları anlamak ancak oldukça maharet kazanmış ve hakkı bilen kimseler İçin söz konusu olur. Hakka karşı kör olup da hakkı bilip tanımayan bu tür kimseler zahir hususları terkedip de batın hususların rumuzlarını nasıl olur da anlayabilirler? Böyle bir şey İmkansızdır, doğrusunu en iyi bilen Allah’tır.