Onlar yeryüzünde dolaşıp kendilerinden öncekilerin sonunun nasıl olduğuna bakmadılar mı? Öncekiler onlardan daha güçlüydüler. Toprağı işleyip altüst etmiş ve yeryüzünü onların imar ettiğinden daha fazla imar etmişlerdi. Peygamberleri de kendilerine apaçık deliller getirmişti. Allah onlara zulmedecek değildi. Fakat onlar kendi kendilerine zulmediyorlardı.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
E-ve-lem yesîrû (yeryüzünde dolaşmadılar mı) fî’l-ardi (yeryüzünde) fe-yenzurû (ve bakmadılar mı) keyfe (nasıl) kâne (oldu) âkibetu (sonu) ellezîne (kimselerin ki) min kablihim (onlardan önceydiler) kânû (onlar idiler) eşedde (daha güçlü) minhum (onlardan) kuvveten (kuvvetçe) ve-esâru (ve işlediler) el-arda (yeryüzünü) ve-amerûhâ (ve onu imar ettiler) eksera (daha fazla) mimmâ (şeyden ki) amerûhâ (onlar imar ettiler) ve-câethum (ve onlara geldi) rusuluhum (elçileri) bi’l-beyyinâti (apaçık delillerle) fe-mâ kânallâhu (Allah değildi) li-yazlimehum (onlara zulmedecek) ve-lâkin (fakat) kânû (onlar) enfusehum (kendilerine) yazlimûn (zulmediyorlardı).
Mukatil Tefsiri
Ardından Yüce Allah, onları korkutup uyararak kendilerinden önce yaşamış ümmetlerin sonunun nasıl olduğunu düşünmelerini istemiştir. Bu ümmetlerin sonu dünyada azaba uğramak olmuştur. Onlar Mekke halkından daha güçlüydüler, yeryüzünü işlemiş ve orada yaşamışlardı. Üstelik Mekke kâfirlerinin yaşadıklarından daha uzun süre yaşamışlardı. Kendilerine gönderilen peygamberler de onları başlarına gelecek azap konusunda uyarmışlardı. Allah onlara zulmederek herhangi bir günahları olmadığı hâlde kendilerini cezalandırmamış, fakat onlar kendi kendilerine zulmetmişlerdi.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Allah’ı yalanlayan ve ahiretten gafil olan bu Kureyşliler, ticaret amacıyla gittikleri ülkelerde dolaşırken kendilerinden önce yaşamış ve peygamberlerini yalanlamış ümmetlerden geriye kalan izlere bakmadılar mı? O ümmetlerin peygamberlerini yalanlamaları sonucunda başlarına neler geldiğini görmediler mi? Onlar bu kimselerden daha güçlüydüler. Toprağı işleyip altüst etmişlerdi buyruğu, onların toprağı kazıp işlediklerini ve ekip biçtiklerini anlatmaktadır. Ayrıca yeryüzünü bu kimselerin imar ettiğinden daha fazla imar etmişlerdi. Fakat Allah, inkârları ve peygamberlerini yalanlamaları sebebiyle onları helak etti. Güçlü olmalarına rağmen Allah’ın kendilerine indirdiği azaba karşı koyamadılar. Yeryüzünde gerçekleştirdikleri imar faaliyetleri de kendilerine hiçbir fayda sağlamadı. Çünkü peygamberleri kendilerine apaçık mucizeler ve deliller getirdiği hâlde onları yalanladılar. Bunun üzerine Allah azabını üzerlerine indirdi. Allah, peygamberlerini yalanlamaları ve ayetlerini inkâr etmeleri sebebiyle onları cezalandırmakla kendilerine zulmetmiş olmadı. Aksine onlar, Rablerine isyan ederek kendi kendilerine zulmettiler. Tefsir âlimleri de Toprağı işleyip altüst etmişlerdi ifadesini buna benzer şekilde açıklamışlardır. Bu konuda nakledilen rivayetler şöyledir:
Muhammed b. Sa’d, babasından, o amcasından, o babasından, o da kendi babası aracılığıyla İbn Abbas’tan şöyle rivayet etmiştir: Onlar yeryüzünde dolaşıp kendilerinden öncekilerin sonunun nasıl olduğuna bakmadılar mı? Öncekiler onlardan daha güçlüydüler. Toprağı işleyip altüst etmiş ve yeryüzünü onların imar ettiğinden daha fazla imar etmişlerdi buyruğuyla, onların yeryüzüne hâkim oldukları ve orayı imar ettikleri anlatılmaktadır.
Muhammed b. Amr, Ebû Âsım’dan, o Îsâ’dan; ayrıca Hâris, Hasan’dan, o da Verkâ’dan, her ikisi İbn Ebû Necîh aracılığıyla Mücahid’den şöyle rivayet etmiştir: Toprağı işleyip altüst etmişlerdi buyruğu, onların toprağı ekip biçtikleri anlamındadır.
Bişr, Yezîd’den, o Saîd’den, o da Katâde’den şöyle rivayet etmiştir: Onlar yeryüzünde dolaşıp kendilerinden öncekilerin sonunun nasıl olduğuna bakmadılar mı? buyruğundan Toprağı işleyip altüst etmiş ve orayı imar etmişlerdi ifadesine kadar anlatılanlar, Yeryüzünde bıraktıkları eserler (Mümin 21) buyruğuna benzemektedir. Orayı imar etmişlerdi ifadesi, önceki ümmetlerin yeryüzünü bunlardan daha fazla imar ettiklerini bildirmektedir. Peygamberleri de kendilerine apaçık deliller getirmişti.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…