O’na yönelenler olun, O’na karşı takvalı olun, namazı dosdoğru kılın. Müşriklerden olmayın.
Diyanet Vakfı
Hepiniz Ona yönelerek Ona karşı gelmekten sakının, namazı kılın; müşriklerden olmayın.
Kurtubi Tefsiri
O’na dönenler olun, O’ndan korkun. Namazı da dosdoğru kılın ve müşriklerden olmayın.
“O’na dönenler olun” âyetinin anlamı hakkında farklı görüşler vardır. Tevbe ve ihlâs ile O’na dönenler olun, diye açıklanmıştır. Yahya b. Sellam ve el-Ferrâ”; O’na yönelenler olun, diye açıklamışlardır, Abdurrahman b. Zeyd: O’na itaat edenler, diye açıkladığı gibi, günahlardan tevbe edenler olarak dönün, diye de açıklanmıştır. Ebû Kays b. el-Eslet’in şu beyitt de bu kabildendir:
“Tevbe ederlerse eğer Süleymoğulları,
Ve onların kavimleri olan Hevazinliler, dönmüş olurlar.
Mana (yani – dönüş anlamına gelen- tevbe ve inâbe) anlam itibariyle birdir. Çünkü; fiillerinin hepsi dönmek anlamını verir.
el-Maverdî dedi ki: İnâbe (dönüş)’nin asıl anlamı hususunda iki görüş vardır. Birincisine göre bunun asıl anlamı kesmektir. İşte: “Azı dişi” ismi Kesici olduğundan dolayı buradan gelmektedir. Sanki inabe itaat etmek suretiyle yüce Allah’a doğru herşeyle ilişkiyi kesip yönelmek gibi kabul edilmiştir. İkinci görüşe göre asıl anlamı, dönüştür. Bu da ardıarkasına dönmeyi ifade eden; fiilinden alınmış demektir. Nevbet de buradan gelmektedir. Çünkü o belli bir adete, alışkanlığa dönüşü ifade eder. el-Cevherî dedi ki: “Allah’a yöneldi ve tevbe etti” anlamındadır. “Nevbet” de çoğulu olan (……..)’in tekilidir. Mesela: “Nevbetin geldi” denilir, Su ve başka hususlarda kendi aralarında nevbetleşirler” demektir.
“O’na dönenler olun” âyeti hal olarak nasbedilmiştir. Muhammed b. Yezid dedi ki: Çünkü anlam şöyledir:
“Sen yüzünü… dosdoğru çevir.”(er-Rum, 30/30) O halde sizler de O’na dönenler olarak yüzünüzü dosdoğru çevirin.
el-Ferrâ” da dedi ki: Anlam şudur: Sen yüzünü dosdoğru çevir, seninle birlikte olanlar da dönenler olarak (çevirsinler).
Denildiğine göre; bunun nasb ile gelmesi, önceki ifadeden munkatı’ oluşundan dolayıdır. Yani sen yüzünü dosdoğru çevir, senin ümmetin de ona dönenler olsunlar. Çünkü ona verilen emir ümmetine verilen emirdir. O halde; “O’na dönenler olarak” diye buyurulması gayet güzeldir. Yüce Allah da şöyle buyurmaktadır:
“Ey Peygamber! Kadınları boşadığınız zaman…” (et-Talâk, 65/1)
“O’ndan korkun” yani Allah’tan korkun ve O’nun size vermiş olduğu emirleri yerine getirin.
“Namazı da dosdoğru kılın ve müşriklerden olmayın” âyeti ile ibadetin ancak ihlâs ile birlikte fayda vereceğini beyan etmektedir. Bundan dolayı yüce Allah:
“Ve müşriklerden olmayın” diye buyurmaktadır. Bu husus etraflı açıklamalarıyla daha önceden en-Nisâ Sûresi (4/36. âyetin tefsirinde) ile el-Kehf Sûresi’nde (18/110. âyetin tefsirinde) ve başkalarında geçmiş bulunmaktadır.